Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00671 009435 7438080 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie cywilne. Pytania egzaminacyjne. Tablice - ebook/pdf
Postępowanie cywilne. Pytania egzaminacyjne. Tablice - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 514
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-7277-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Ćwiczenia Becka ,,Postępowanie cywilne' podzielone jest na dwie części:

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Kinga Flaga-Gieruszyńska Postępowanie cywilne pytania 7. wydanie REPETYTORIA C·H·BECK Postępowanie cywilne W sprzedaży: E. Marszałkowska-Krześ (red.) POSTĘPOWANIE CYWILNE, wyd. 2 Podręczniki Prawnicze E. Marszałkowska-Krześ (red.) POSTĘPOWANIE CYWILNE Kazusy Becka K. Flaga-Gieruszyńska POSTĘPOWANIE CYWILNE, wyd. 6 Testy Becka K. Flaga-Gieruszyńska PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE, wyd. 4 Skrypty Becka A. Zieliński (red.) KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO. KOMENTARZ, wyd. 7 Komentarze Kodeksowe KODEKS CYWILNY. KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO. KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY, KOSZTY SĄDOWE W SPRAWACH CYWILNYCH, wyd. 26 Edycja Sądowa www.ksiegarnia.beck.pl Postępowanie cywilne pytania 7. wydanie poprawione i zaktualizowane dr hab. Kinga Flaga-Gieruszyńska, prof. US Uniwersytet Szczeciński WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2015 Wydawca: Aneta Flisek © Wydawnictwo C.H.Beck 2015 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: DTP Service Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-7447-5 ISBN e-book 978-83-255-7448-2 Spis treści Wykaz skrótów ______________________________________________________ VII Literatura __________________________________________________________ XI Przedmowa _________________________________________________________ XIII Pytania egzaminacyjne Rozdział I. Pojęcie, rodzaje i źródła prawa procesowego cywilnego ________ Pytanie 1–15 Rozdział II. Podstawowe zasady i przesłanki postępowania cywilnego ______ Pytanie 16–29 Rozdział III. Podmioty postępowania ___________________________________ Pytanie 30–72 Rozdział IV. Koszty procesu ___________________________________________ Pytanie 73–80 Rozdział V. Przedmiot procesu cywilnego _______________________________ Pytanie 81–84 Rozdział VI. Czynności procesowe _____________________________________ Pytanie 85–99 Rozdział VII. Przebieg postępowania przed sądem I instancji ______________ Pytanie 100–120 Rozdział VIII. Dowody w postępowaniu cywilnym ________________________ Pytanie 121–134 Rozdział IX. Orzeczenia ______________________________________________ Pytanie 135–149 Rozdział X. Środki zaskarżenia ________________________________________ Pytanie 150–167 Rozdział XI. Postępowania odrębne ____________________________________ Pytanie 168–187 1 10 17 48 60 62 79 97 108 120 139 VI Spis treści Rozdział XII. Postępowanie nieprocesowe – zagadnienia ogólne ___________ Pytanie 188–219 Rozdział XIII. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa osobowego _____ Pytanie 220–240 Rozdział XIV. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli ____________________________________________ Pytanie 241–268 Rozdział XV. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa rzeczowego ______ Pytanie 269–286 Rozdział XVI. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa spadkowego ____ Pytanie 287–306 Rozdział XVII. Inne postępowania w trybie postępowania nieprocesowego _ Pytanie 307–317 Rozdział XVIII. Postępowanie zabezpieczające __________________________ Pytanie 318–332 Rozdział XIX. Postępowanie egzekucyjne – zagadnienia ogólne ___________ Pytanie 333–375 Rozdział XX. Poszczególne rodzaje egzekucji ___________________________ Pytanie 376–417 Rozdział XXI. Postępowanie przed sądem polubownym __________________ Pytanie 418–424 Rozdział XXII. Międzynarodowe postępowanie cywilne – zagadnienia ogólne ______________________________________________ Pytanie 425–431 Rozdział XXIII. Jurysdykcja krajowa ___________________________________ Pytanie 432–453 Rozdział XXIV. Inne zagadnienia procesowe w międzynarodowym postępowaniu cywilnym ___________________________________________ Pytanie 454–460 Rozdział XXV. Uznanie i wykonanie orzeczeń sądów państw obcych _______ Pytanie 461–467 168 186 200 224 239 252 260 270 306 356 366 368 384 390 Indeks rzeczowy _____________________________________________________ 399 Wykaz skrótów 1. Źródła prawa AlkU ___________ ustawa z 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu KomSEgzU _____ ustawa z 29.8.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn. alkoholizmowi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1356 ze zm.) Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.) KC ____________ Kodeks cywilny KK ____________ Kodeks karny KP _____________ Kodeks pracy KPC ___________ Kodeks postępowania cywilnego KPK ___________ Kodeks postępowania karnego KRO ___________ Kodeks rodzinny i opiekuńczy KSCU __________ ustawa z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1025 ze zm.) KSH ___________ Kodeks spółek handlowych KWU __________ ustawa z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.) jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 382) NielU __________ ustawa z 26.10.1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst ObrInFinU ______ ustawa z 29.7.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst ObywPolU ______ ustawa z 2.4.2009 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn. Dz.U. jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 94 ze zm.) OchrKonkU _____ ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst PodpElU ________ ustawa z 18.9.2001 r. o podpisie elektronicznym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 161 ze zm.) jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 184) z 2013 r. poz. 262 ze zm.) PostEgzAdmU ___ ustawa z 17.6.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) PostZabSpadkR __ rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 1.10.1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i spo- rządzaniu spisu inwentarza (Dz.U. Nr 92, poz. 411) PrASC _________ ustawa z 28.11.2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 1741 ze zm.) VIII Wykaz skrótów PrCel __________ ustawa z 19.3.2004 r. – Prawo celne (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 727 ze zm.) PrPostSAdm _____ ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami admini- PrRDrog ________ ustawa z 20.6.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. stracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) z 2014 r. poz. 243 ze zm.) PrTel ___________ ustawa z 16.7.2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (tekst jedn. Dz.U. rozp. Nr 805/2004 _ rozporządzenie (WE) Nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21.4.2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyj- nego dla roszczeń bezspornych (Dz.Urz. UE L Nr 143, s. 15) rozp Nr 1896/2006 rozporządzenie (WE) Nr 1896/2006 z 12.12.2006 r. Parlamentu Euro- pejskiego i Rady ustanawiające postępowanie w sprawie europejskie- go nakazu zapłaty (Dz.Urz. UE L Nr 399, s. 1) rozp. Nr 861/2007 _ rozporządzenie (WE) Nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.7.2007 r. ustanawiające europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń (Dz.Urz. UE L Nr 199, s. 1) rozp. Nr 4/2009 ___ rozporządzenie Rady (WE) Nr 4/2009 z 18.12.2008 r. w sprawie ju- rysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz.Urz. UE L Nr 7 z 2009 r., s. 1) rozp. Nr 1215/1012 _ rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1215/2012 z 12.12.2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.Urz. UE L Nr 351, s. 1) rozp. Nr 606/2013 _ rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 606/2013 z 12.6.2013 r. w sprawie wzajemnego uznawania środków ochrony w sprawach cywilnych (Dz.Urz. UE L Nr 181, s. 4) RPOU __________ ustawa z 15.7.1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1648) 2. Czasopisma, publikatory OSN ___________ Orzecznictwo Sądu Najwyższego (poprzednio: Zbiór Orzeczeń Sądu Najwyższego, orzeczenia Izby Cywilnej – do 1952 r., od 1953 r. do 1961 r. – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, w 1962 r. – Izby Cywilnej, od 1963 r. do 1981 r. – Izby Cywilnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, od 1982 r. do 1989 r. – Izby Cywilnej i Administracyj- nej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, od 1990 r. do 1994 r. Izby Cywilnej oraz Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych, od 1994 r. – Izby Cywilnej) OSPiKA ________ Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych Wykaz skrótów IX 3. Inne skróty art. ____________ artykuł CEIDG _________ Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej cz. _____________ część Dz.U. __________ Dziennik Ustaw Dz.Urz. _________ Dziennik Urzędowy in. _____________ inne KRS ___________ Krajowy Rejestr Sądowy lit. _____________ litera m.in. ___________ między innymi n. ______________ następne (-a, -e) niepubl. _________ niepublikowane (-a, -y) Nr _____________ numer orz. ____________ orzeczenie pkt ____________ punkt por. ____________ porównaj post. ___________ postanowienie rozdz. __________ rozdział s. ______________ strona SN ____________ Sąd Najwyższy SN (7) __________ Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów t. ______________ tom tekst jedn. _______ tekst jednolity TK ____________ Trybunał Konstytucyjny uchw. __________ uchwała UOKiK _________ Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ust. ____________ ustęp wyr. ____________ wyrok zd. _____________ zdanie ze zm. __________ ze zmianami zob. ____________ zobacz Literatura 1. Podręczniki W. Berutowicz, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1984 W. Broniewicz, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 2006 S. Dalka, Postępowanie cywilne, Gdańsk 1994 J. Ciszewski, T. Ereciński, Międzynarodowe postępowanie cywilne, Warszawa 2000 J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk-Jodłowska, K. Weitz, Postępowanie cywilne, Warszawa 2014 K. Korzan, Postępowanie nieprocesowe, Warszawa 2004 A. Marciniak, Postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych, Warszawa 2005 E. Marszałkowska-Krześ (red.), Postępowanie cywilne, Warszawa 2014 W. Siedlecki, Z. Świeboda, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 2004 W. Siedlecki, Z. Świeboda, Postępowanie nieprocesowe, Warszawa 2001 M. Waligórski, Proces cywilny. Dynamika procesu (postępowanie), Warszawa 1947 M. Waligórski, Proces cywilny. Funkcja i struktura, Warszawa 1947 E. Wengerek, Sądowe postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych, Warszawa 1978 A. Zieliński, Postępowanie cywilne. Kompendium, Warszawa 2014 2. Ważniejsze monografie B. Bladowski, Środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Kraków 2001 B. Bladowski, Zażalenie w postępowaniu cywilnym, Kraków 1998 Ł. Błaszczak, M. Ludwik, Sądownictwo polubowne (arbitraż), Warszawa 2007 S. Cieślak, Formalizm postępowania cywilnego, Warszawa 2008 S. Dalka, Sądownictwo polubowne w PRL, Warszawa 1987 T. Ereciński, Prawo obce w sądowym postępowaniu cywilnym, Warszawa 1981 T. Ereciński, K. Weitz, Sąd arbitrażowy, Warszawa 2008 A. Góra-Błaszczykowska, Zasada równości stron w procesie cywilnym, Warszawa 2008 A. Jakubecki, Postępowanie zabezpieczające w sprawach z zakresu prawa własności intelek- M. Jędrzejewska, Współuczestnictwo procesowe. Istota – zakres – rodzaje, Warszawa 1975 J. Klimkowicz, Interwencja uboczna według kodeksu postępowania cywilnego, Warszawa tualnej, Kraków 2000 1972 XII Literatura K. Knoppek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993 K. Korzan, Kurator w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996 K. Korzan, Orzeczenia konstytutywne w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1972 Z. Krzemiński, Pełnomocnik w sądowym postępowaniu cywilnym, Warszawa 1971 Z. Krzemiński, Postępowanie odrębne w sprawach małżeńskich, Warszawa 1973 J. Lapierre, Ugoda sądowa w polskim procesie cywilnym, Warszawa 1968 K. Lubiński, Istota i charakter prawny działalności sądu w postępowaniu nieprocesowym, K. Lubiński, Postępowanie o ubezwłasnowolnienie, Warszawa 1979 W. Masewicz, Prokurator w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1975 A. Michalska-Marciniak, Zasada instancyjności w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2013 J. Mokry, Odwołalność czynności procesowych w sądowym postępowaniu cywilnym, War- Toruń 1985 szawa 1973 A. Oklejak, Apelacja w procesie cywilnym, Kraków 1994 P. Osowy, Powództwo o świadczenie, Rzeszów 2005 K. Piasecki, Orzekanie ponad żądanie w procesie cywilnym, Warszawa 1975 K. Piasecki, Postępowanie sporne rozpoznawcze, Warszawa 2010 K. Piasecki, Skuteczność i wykonalność w Polsce zagranicznych cywilnych orzeczeń sądo- wych, Warszawa 1990 K. Piasecki, Wyrok pierwszej instancji w procesie cywilnym, Warszawa 1981 P. Pogonowski, Zakaz reformationis in peius w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2004 Z. Resich, Istota procesu cywilnego, Warszawa 1985 Z. Resich, Przesłanki procesowe, Warszawa 1966 Z. Resich, Res iudicata, Warszawa 1978 M. Sawczuk, Ponowne orzekanie w sprawie cywilnej prawomocnie osądzonej (art. 907 § 2 k. c., art 138 k. r., art 523 k. p. c.), Warszawa 1975 M. Sawczuk, Wznowienie postępowania cywilnego, Warszawa 1963 M. Sawczuk, Zdolność procesowa w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1963 W. Siedlecki, Nieważność procesu cywilnego, Warszawa 1965 W. Siedlecki, Uchybienia procesowe w sądowym postępowaniu cywilnym, Warszawa 1971 E. Warzocha, Ustalenie stosunku prawnego lub prawa w sądowym postępowaniu cywilnym, Warszawa 1982 wa 1967 K. Weitz, Jurysdykcja krajowa w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2005 E. Wengerek, Przeciwegzekucyjne powództwa dłużnika: powództwa opozycyjne, Warsza- E. Wengerek, Sądowe postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych, Warszawa 1978 S. Włodyka, Przedmiotowe przekształcenia powództwa, Warszawa 1968 A. Zieliński, Postępowanie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, Warszawa 1992 A. Zieliński, Sądownictwo opiekuńcze w sprawach małoletnich, Warszawa 1975 A. Zieliński, Sporządzanie środków zaskarżenia w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2009 Przedmowa Renomowane Wydawnictwo C.H.Beck podjęło kolejną cenną inicjatywę pomocy dydak- tycznej studentom wydziałów prawa i administracji w postaci cyklu książek zawierających pytania egzaminacyjne z różnych dziedzin prawa. Ten cykl wydawniczy stanowić będzie poza tym istotną pomoc dla asystentów prowadzących zajęcia dydaktyczne ze studentami. Autorka niniejszego opracowania, Pani Kinga Flaga-Gieruszyńska jest wybitnym dy- daktykiem o dużym doświadczeniu w pracy z studentami i adeptami zawodów prawniczych. Obecna książka Autorki stanowi kontynuację jej prac dydaktycznych, bowiem już w 1998 r. po raz pierwszy opracowała i wydała „Kazusy z postępowania cywilnego z roz- wiązaniami”. Jednak obecne opracowanie znacznie poszerza pomoc dydaktyczną, zawiera bowiem wszechstronny materiał dydaktyczny przedmiotu – postępowanie cywilne, przedstawiony w formie pytań egzaminacyjnych i znakomicie opracowanych odpowiedzi na te pytania. Odpowiedzi te, przygotowane w sposób przejrzysty, a zarazem kompleksowy, pozwalają Czytelnikom zapoznać się z konstrukcją oraz implikacjami poszczególnych instytucji postę- powania cywilnego. Kolejna książka Autorki spełnia oczekiwania najbardziej wymagających dydaktyków i studentów. dr hab. Andrzej Zieliński emerytowany profesor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie Pytania egzaminacyjne Rozdział I. Pojęcie, rodzaje i źródła prawa procesowego cywilnego Pytanie 1. Co to jest sprawa cywilna? Sprawami cywilnymi są sprawy z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opie- kuńczego oraz prawa pracy, i sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, a także inne sprawy, do których, na mocy przepisów szczególnych, stosuje się przepisy Ko- deksu postępowania cywilnego (art. 1 ustawy z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowa- nia cywilnego, tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.). Oznacza to, że sprawami cywilnymi w znaczeniu materialnym są te sprawy, które ze swej istoty mają charakter cywilny, gdyż są normowane przepisami pra- wa cywilnego. Do tej grupy należą sprawy z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, opiekuńczego i prawa pracy. Z kolei sprawami cywilnym w znaczeniu formalnym są te sprawy, które – co prawda – nie są cywilnymi ze swej natury, ale na mocy przepisów prawa zosta- ły poddane właściwości cywilnych sądów powszechnych. W tym zakresie można wskazać m.in. sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych czy też sprawy z zakresu postępowania rejestrowego. Do spraw przekazanych na mocy przepisów pozakodek- sowych należą np. sprawy o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni – ustawa z 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm.). Pytanie 2. Co to jest postępowanie cywilne? Jakie są jego zadania i funkcje? Pojęcie postępowania cywilnego jest w doktrynie definiowane w różny sposób, niemniej można uznać, iż jedną z najtrafniejszych definicji jest ta, skonstruowana Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Pyt. 1–2 2 Pytania egzaminacyjne przez J. Jodłowskiego, według której postępowanie cywilne jest prowadzoną w określonych prawem formach działalnością sądów i innych właściwych organów oraz występujących przed tymi organami stron i innych zainteresowanych osób, zmierzającą do realizacji stosunków prawa cywilnego, rodzinnego i prawa pracy oraz do ochrony wynikających z tych stosunków praw podmiotowych. Działalność ta polega na rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw z zakresu tych stosunków oraz na przymusowym wykonywaniu orzeczeń sądów i innych właściwych organów stwier- dzających prawa i obowiązki stron1. Już z tej definicji można wysnuć wniosek, iż najistotniejszym zadaniem postępo- wania cywilnego jest realizacja norm prawa materialnego w zakresie spraw cywil- nych na drodze ich przymusowego wykonania. Według W. Broniewcza funkcje postępowania cywilnego koncentrują się na na- stępujących zagadnieniach: 1) konkretyzowaniu i realizowaniu norm prawnych z zakresu prawa cywilnego, ro- dzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, 2) wydawaniu zarządzeń, zwolnień i zezwoleń mających znaczenie prawne, 3) dokonywaniu czynności dokumentacyjno-rejestrowych, 4) dokonywaniu innych czynności przekazanych sądom na drodze ustawy2. Pytanie 3. Jakie są rodzaje postępowania cywilnego? W obrębie postępowania cywilnego można wyróżnić dwie zasadnicze formy: proces i postępowanie nieprocesowe. W art. 13 § 1 KPC ustawodawca wyraźnie określił, że sąd rozpoznaje sprawy w procesie, chyba że ustawa stanowi inaczej. Proces cywilny jest postępowaniem, w którym sąd rozpoznaje spór prawny między dwiema stronami i rozstrzyga o łączącym te strony stosunku prawnym i wynikają- cych z niego prawach i obowiązkach stron. Przepisy dotyczące procesu stanowią podstawową regulację w zakresie postępowania cywilnego, zważywszy iż, zgodnie z art. 13 § 2 KPC, przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w Kodeksie postępowania cywilnego, chyba że przepi- sy szczególne stanowią inaczej. Drugim trybem występującym w postępowaniu rozpoznawczym jest postępowa- nie nieprocesowe, w którym rozpatrywane są następujące sprawy, wskazane w prze- pisach Kodeksu postępowania cywilnego: 1) sprawy z zakresu prawa osobowego, 2) sprawy z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli, 3) sprawy z zakresu prawa rzeczowego, 1 J. Jodłowski, [w:] J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk-Jodłowska, Postępowanie cywil- ne, Warszawa 1996, s. 10. 2 W. Broniewicz, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1995, s. 17. Pyt. 3 Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Rozdział I. Pojęcie, rodzaje i źródła prawa procesowego cywilnego 3 4) sprawy z zakresu prawa spadkowego, 5) sprawy z zakresu przepisów o przedsiębiorstwach państwowych i o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego, 6) sprawy dotyczące złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, 7) sprawy rejestrowe, 8) inne sprawy przekazane do trybu postępowania nieprocesowego na mocy przepi- sów pozakodeksowych. Pytanie 4. Jakie wyróżniamy postępowania pozasądowe? Charakter pozasądowy mają następujące postępowania: 1) postępowanie przed sądem polubownym, uregulowane w art. 1154 i n. KPC, ma charakter rozpoznawczy i może być prowadzone zarówno przed stałymi sądami polubownymi, jak i powołanymi przez strony, w razie potrzeby, sądami ad hoc, 2) postępowanie pojednawcze w sprawach ze stosunku pracy przed komisjami po- jednawczymi, które – zgodnie z art. 244 § 3 ustawy z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) – powołują wspólnie pracodawca i zakładowa organizacja związkowa, a jeżeli u danego pracodawcy nie działa za- kładowa organizacja związkowa – pracodawca, po uzyskaniu pozytywnej opinii pracowników (w praktyce ich rola jest marginalna); celem powołania komisji pojednawczej jest polubowne załatwienie sporów o roszczenia pracowników ze stosunku pracy. Pytanie 5. Jakie są źródła prawa procesowego cywilnego? Podstawowym źródłem prawa procesowego cywilnego jest wielokrotnie noweli- zowany Kodeks postępowania cywilnego. Kodeks ten składa się z tytułu wstępnego zawierającego przepisy ogólne, oraz pięciu części obejmujących postępowanie roz- poznawcze, postępowanie zabezpieczające, postępowanie egzekucyjne, międzyna- rodowe postępowanie cywilne oraz sąd polubowny (arbitrażowy). W niewielkim stopniu aktualność zachowały również akty prawne utrzymane w mocy ustawą z 17.11.1964 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania cy- wilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 297 ze zm.) w art. VII, VIII i IX. Jednak bardzo istotne znaczenie mają inne akty prawne zawierające przepisy z zakresu prawa procesowego cywilnego, wśród których warto wskazać: 1) ustawę z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 233); 2) ustawę z 17.6.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania spra- wy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Pyt. 4–5 4 Pytania egzaminacyjne prokuratora i postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.); 3) ustawę z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1025 ze zm.); 4) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 23.2.2007 r. – Regulamin urzędowa- nia sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 259). Pytanie 6. Jaki jest stosunek prawa cywilnego procesowego do prawa cywilne- go materialnego? Postępowanie cywilne służy, w formach wskazanych w przepisach, przymuso- wemu zrealizowaniu norm prawa materialnego cywilnego. Różnica między tymi dwiema gałęziami prawa polega na tym, że prawo cywilne materialne zawiera nor- my dotyczące stosunków o charakterze majątkowym i związanych z nimi stosun- ków niemajątkowych, łączących podmioty równe względem prawa, natomiast prawo procesowe zawiera normy regulujące postępowanie przed organami rozpoznającymi sprawy cywilne z udziałem tychże podmiotów, chcących zrealizować normy prawa materialnego. W tym ostatnim przypadku również jedną z podstawowych zasad jest równość stron. Należy przy tym pamiętać, iż dokonując rozróżnienia normy prawa materialnego cywilnego od normy prawa cywilnego procesowego, należy brać pod uwagę treść badanej normy, a nie rodzaj aktu prawnego, w którym jest ona zawarta, ponieważ często w aktach będących przede wszystkim źródłem prawa procesowego można od- naleźć normy o charakterze materialnoprawnym (art. 746 § 1 KPC), a także w usta- wach regulujących prawo materialne można znaleźć przepisy procesowe (art. 6 czy też art. 199 zd. 2 ustawy z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.). Pytanie 7. Jaki jest stosunek prawa cywilnego procesowego do postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego? Określając stosunek wzajemny postępowania cywilnego i postępowania admi- nistracyjnego, należy odnieść się przede wszystkim do problemu prejudycjalności. Zgodnie z art. 177 § 1 pkt 3 KPC sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy cywilnej zależy od uprzedniej decyzji organu administracji publicznej. Ponadto na podstawie art. 177 § 2 KPC, jeżeli postępowanie administra- cyjne nie jest jeszcze rozpoczęte, a jego rozpoczęcie zależy od wniosku strony, sąd wyznaczy termin do wszczęcia postępowania, w innych przypadkach może zwrócić się do właściwego organu. Natomiast najistotniejszy wpływ postępowania cywilnego na postępowanie są- dowoadministracyjne można dostrzec w postępowaniu przed wojewódzkim sądem Pyt. 6–7 Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Rozdział I. Pojęcie, rodzaje i źródła prawa procesowego cywilnego 5 administracyjnym, który może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowo- dy uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Do tego postępowania dowodowego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu po- stępowania cywilnego (art. 106 § 3 i 5 ustawy z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowa- niu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Z kolei, w razie zaginięcia lub zniszczenia akt w postępowaniu sądowoadmi- nistracyjnym, niezależnie od oświadczeń i wniosków, sąd przeprowadza z urzędu dochodzenie, nie pomijając żadnej okoliczności, która może mieć znaczenie dla usta- lenia treści zaginionych lub zniszczonych akt. Sąd bierze pod uwagę wpisy do reper- toriów i innych ksiąg biurowych. Sąd może też przesłuchać w charakterze świadków sędziów, prokuratorów, protokolantów, pełnomocników stron i inne osoby, które uczestniczyły w postępowaniu lub które mogą wypowiedzieć się co do treści akt, jak również może zarządzić przesłuchanie stron. Do przeprowadzenia tych dowodów także stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 296 § 2 PrPostSAdm). I wreszcie – na podstawie art. 300 PrPostSAdm w sprawach nieunormowanych w niniejszej ustawie, do postępowania w zakresie obrotu zagranicznego stosuje się odpowiednio przepisy części trzeciej Kodeksu postępowania cywilnego. Z kolei sędziowie sądów powszechnych są związani w sprawach cywilnych osta- tecznymi decyzjami administracyjnymi, gdy są one zgodne z prawem. Jeżeli po zba- daniu decyzji okazuje się, iż jest ona sprzeczna z prawem, sędzia nie jest nią związany i rozstrzyga sprawę z pominięciem jej treści. Uprawnienie to można wyprowadzić z konstytucyjnej zasady niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 1 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r., Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.). Pytanie 8. Co to jest proces adhezyjny? Postępowanie adhezyjne związane jest z rozpatrywaniem roszczenia cywilnego związanego z przestępstwem w procesie karnym. Tym terminem określa się zespół czynności dokonywanych przez sąd i innych uczestników procesu w związku z rosz- czeniem o charakterze cywilnym. W procesie adhezyjnym mogą być dochodzone tylko roszczenia wynikające bezpośrednio z popełnienia przestępstwa (art. 62 usta- wy z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego, Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.), a więc wykluczone jest dochodzenie roszczeń tylko pośrednio z nim związanych, z wyjątkiem roszczeń regresowych, których może żądać ubezpieczyciel w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu przez przestępstwo. Material- noprawną podstawą powództwa pokrzywdzonego (lub innych uprawnionych osób) są przepisy prawa cywilnego dotyczące naprawienia szkody lub uzyskania zadość- uczynienia za doznaną krzywdę. Roszczenie musi mieć charakter majątkowy, co wy- klucza z procesu adhezyjnego roszczenia w zakresie ochrony dóbr osobistych czy Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Pyt. 8 6 Pytania egzaminacyjne też ustalenia prawa lub stosunku prawnego. Powództwo może być skierowane tyl- ko przeciwko oskarżonemu, gdyż osoby trzecie nie mogą być pozywane w procesie adhezyjnym. Zgodnie z art. 62 KPK pokrzywdzony może, aż do rozpoczęcia przewodu są- dowego na rozprawie głównej, wytoczyć przeciw oskarżonemu powództwo cy- wilne. Jednak w razie jego śmierci osoby najbliższe mogą w terminie określonym w tym przepisie wytoczyć powództwo cywilne o przysługujące im roszczenia ma- jątkowe, wynikające z popełnienia przestępstwa. W razie śmierci powoda cywilne- go osoby najbliższe mogą wstąpić w prawa zmarłego i dochodzić przysługujących im roszczeń. Niewstąpienie tych osób nie tamuje biegu postępowania – sąd, wyda- jąc orzeczenie kończące postępowanie, pozostawia wówczas powództwo cywilne bez rozpoznania. Sąd przed rozpoczęciem przewodu sądowego odmawia przyjęcia powództwa cy- wilnego, jeżeli: 1) powództwo cywilne jest z mocy przepisu szczególnego niedopuszczalne;, 2) roszczenie nie ma bezpośredniego związku z zarzutem oskarżenia, 3) powództwo zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną, 4) to samo roszczenie jest przedmiotem innego postępowania lub o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono, 5) po stronie pozwanych zachodzi współuczestnictwo konieczne z instytucją pań- stwową, samorządową lub społeczną albo z osobą, która nie występuje w charak- terze oskarżonego, 6) złożono wniosek, o którym mowa w art. 46 § 1 ustawy z 6.6.1997 r. – Kodeks kar- ny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), dotyczący naprawienia wyrządzonej szkody. Jeżeli pozew odpowiada warunkom formalnym, a nie zachodzą te okoliczności, sąd orzeka o przyjęciu powództwa cywilnego. Mimo przyjęcia powództwa cywil- nego sąd pozostawia je bez rozpoznania, jeżeli po rozpoczęciu przewodu sądowego ujawni się którakolwiek ze wskazanych wyżej okoliczności. Na odmowę przyjęcia powództwa cywilnego lub na pozostawienie go bez rozpoznania zażalenie nie przy- sługuje. Należy dodać, że powód cywilny ma w tym postępowaniu uprawnienia, bowiem może on dowodzić tylko tych okoliczności, na których opiera swoje rosz- czenia. Na podstawie art. 67 KPK, jeżeli sąd odmówił przyjęcia powództwa cywilnego lub pozostawił je bez rozpoznania, powód cywilny może dochodzić swego roszcze- nia w postępowaniu cywilnym. Jeżeli w terminie zawitym 30 dni od daty odmowy przyjęcia lub pozostawienia powództwa cywilnego bez rozpoznania powód cywilny wniesie o przekazanie pozwu sądowi właściwemu do rozpoznawania spraw cywil- nych, za dzień zgłoszenia roszczenia uważa się dzień wniesienia pozwu w postępo- waniu karnym. Pyt. 8 Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Rozdział I. Pojęcie, rodzaje i źródła prawa procesowego cywilnego 7 Pytanie 9. Jaki jest wpływ postępowania karnego na postępowanie cywilne, jeśli toczą się równolegle? Jeśli postępowanie karne i postępowanie cywilne toczą się równolegle, sąd cy- wilny może zawiesić z urzędu postępowanie, zgodnie z art. 177 § 1 pkt 4 KPC, je- żeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy cywilnej. Ponadto, zgodnie z art. 177 § 2 KPC, jeżeli postępowanie karne nie jest jeszcze rozpoczęte, a jego rozpoczę- cie zależy od wniosku strony, sąd wyznaczy termin do wszczęcia postępowania, w innych wypadkach może zwrócić się do właściwego organu. Warto przy tym za- uważyć, iż postanowienie to nie jest tożsame z obowiązkiem wynikającym z tre- ści art. 304 § 2 KPK, który stanowi, że instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ścigane- go z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję, oraz przedsięwziąć niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa. Ze względów celowościowych i logicznych należy więc traktować kwestię za- wiadomienia organów ścigania, na podstawie art. 177 § 2 KPC, nie w kategoriach jednej z możliwości działania sądu, ale jako obowiązek nałożony na sąd powszechny rozpoznający sprawę cywilną. Pytanie 10. Jaki jest wpływ postępowania karnego na postępowanie cywilne, jeśli toczy się ono po zakończeniu postępowania karnego? W tym zakresie decydujące znaczenie ma art. 11 KPC, zgodnie z którym usta- lenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednakże osoba, która nie była oskarżona, może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszel- kie okoliczności wyłączające lub ograniczające jej odpowiedzialność cywilną. Ozna- cza to, że sąd cywilny nie może dokonywać ustaleń objętych owym związaniem. Jeżeli mamy do czynienia z wyrokiem uniewinniającym, to nie ma on znaczenia dla przebiegu postępowania cywilnego z uwagi na to, iż niestwierdzenie przestęp- stwa nie wyklucza odpowiedzialności na gruncie prawa cywilnego materialnego, np. w ramach odpowiedzialności cywilnej z tytułu czynu niedozwolonego. Pytanie 11. Jaki jest wpływ postępowania karnego na postępowanie cywilne, jeśli toczy się ono przed wszczęciem postępowania karnego? W przypadku postępowania cywilnego toczącego się przed postępowaniem karnym, wpływ tego ostatniego jest ograniczony i sprowadza się do ewentualnej Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Pyt. 9–11 8 Pytania egzaminacyjne podstawy wznowienia postępowania na mocy następujących przepisów Kodeksu po- stępowania cywilnego: 1) art. 403 § 1 pkt 1, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania, gdy wyrok został oparty na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym, 2) art. 403 § 2, który stanowi, że można również żądać wznowienia w razie póź- niejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodo- wych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu; w tym ostatnim przypadku okoliczności lub środki dowodowe mogą być wykryte też w toku późniejszego postępowania karnego. Pytanie 12. Jaki jest zasięg terytorialny norm prawa procesowego cywilnego? Podstawową zasadą jest ta, iż sąd zawsze stosuje prawo procesowe państwa jego siedziby (lex fori processualis), bez względu na to, według jakiego prawa material- nego będzie oceniane roszczenie stanowiące przedmiot postępowania. Od powyższej zasady mogą istnieć wyjątki wynikające z przepisów prawa międzynarodowego, do- tyczące czynności wykonywanych przez sądy w ramach pomocy prawnej, na wnio- sek sądów państw obcych. Ponadto, na mocy przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, sąd polski w postępowaniu o uznanie orzeczenia sądu państwa obcego i stwierdzenie wykonalności zagranicznych tytułów egzekucyjnych, dokonuje oceny niektórych warunków niedopuszczalności uznania tych orzeczeń na podstawie obce- go prawa procesowego (art. 1146 § 1 i 2 KPC). Pytanie 13. Jakie są podstawowe zasady stosowania norm prawa procesowego cywilnego w czasie? Generalnie, kwestią obowiązywania w czasie przepisów prawa procesowego w okresie jego zmian ustawodawca zajmuje się w przepisach przejściowych nowych (zmieniających się) ustaw, z których można wyinterpretować normy intertemporal- ne, a więc określające stosunek nowej ustawy do dotychczasowej. W przypadku zmian prawa procesowego uznaje się, że przy wykonywaniu czyn- ności procesowych stosuje się to prawo, które obowiązuje w czasie dokonywania tych czynności. Jednak bezwzględne stosowanie takiej zasady może napotykać trud- ności praktyczne, dlatego też najczęściej stosuje się rozwiązania przewidujące pew- ne odstępstwa od niej na podstawie szczególnych postanowień nowej ustawy. W razie zmian prawa materialnego, co ma ogromne znaczenie dla przebiegu po- stępowania cywilnego, przyjmuje się zasadę, że przepisy nowego prawa material- nego są stosowane do stosunków prawnych powstałych po wejściu w życie nowych Pyt. 12–13 Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Rozdział I. Pojęcie, rodzaje i źródła prawa procesowego cywilnego 9 przepisów. Należy jednak podkreślić, iż gdy przepisy przejściowe nie ograniczają stosowania przepisów ustawy tylko do nowo powstałych stosunków prawnych, to sądy mają stosować nowe prawo (ius superveniens) do wcześniej istniejących sto- sunków prawnych. Pytanie 14. Co rozumiesz przez pojęcie dopuszczalności drogi sądowej? Dopuszczalność drogi sądowej jest jedną z fundamentalnych przesłanek proce- sowych o charakterze: 1) pozytywnym – co oznacza, że jej brak staje się przeszkodą procesową (niedo- puszczalność drogi sądowej), 2) bezwzględnym – gdyż nie podlega dyspozycji stron, a jej brak skutkuje nieważ- nością postępowania (art. 379 pkt 1 KPC). Dopuszczalność drogi sądowej jest przesłanką działającą od początku postępo- wania, gdyż sąd ma obowiązek zbadać jej istnienie natychmiast po ocenie warun- ków formalnych pisma wszczynającego postępowanie, przy czym przesłankę tę sąd uwzględnia z urzędu w każdym stanie sprawy (art. 202 KPC). W razie jej bra- ku o charakterze uprzednim, sąd ma obowiązek zastosować art. 199 KPC i odrzu- cić pozew, natomiast w razie braku następczego – umorzyć postępowanie (art. 355 § 1 KPC). Pytanie 15. Jak można scharakteryzować niedopuszczalność drogi sądowej? Niedopuszczalność drogi sądowej to inaczej brak pozytywnej przesłanki, jaką jest dopuszczalność drogi sądowej. Może ona przybierać różne formy: 1) bezwzględna – występuje wówczas, gdy w żadnym przypadku sprawa określo- nego rodzaju nie może być rozpoznawana przez sąd cywilny (np. sprawa z prawa podatkowego, która ma charakter administracyjnoprawny), 2) względna – występuje, gdy sprawę określonego rodzaju może, według wyboru, rozstrzygać sąd powszechny albo też inny organ (np. sprawę ze stosunku pracy pracownik może skierować do sądu pracy lub do komisji pojednawczej), 3) czasowa – występuje, gdy sprawa danego rodzaju może być rozpoznawana przez sądy powszechne dopiero po wyczerpaniu drogi postępowania przed innymi organami (np. postępowania reklamacyjnego – art. 107 ustawy z 16.7.2004 r. – Prawo telekomunikacyjne, tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 243 ze zm.). Należy zaznaczyć, iż niektórzy przedstawiciele doktryny stoją na stanowisku, iż czasowa niedopuszczalność drogi sądowej jest jednym z typów względnej niedo- puszczalności1. 1 W. Broniewicz, Postępowanie cywilne, s. 23. Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Pyt. 14–15 10 Pytania egzaminacyjne Rozdział II. Podstawowe zasady i przesłanki postępowania cywilnego Pytanie 16. Co rozumiesz przez pojęcie podstawowych zasad postępowania cywilnego? Podstawowe zasady postępowania cywilnego stanowią fundamentalne założenia postępowania cywilnego, wyrażone w normach prawa procesowego, odnoszące się do całości postępowania, a stanowiące podstawę do tworzenia i interpretacji szcze- gółowych unormowań w zakresie działania podmiotów postępowania cywilnego. Do dnia dzisiejszego nie został stworzony zamknięty katalog tych zasad, nie- mniej jednak można wskazać najważniejsze z nich: 1) zasadę prawa do sądu, 2) zasadę prawdy, 3) zasadę równości stron, 4) zasadę dyspozytywności, 5) zasadę kontradyktoryjności, 6) zasadę jawności, 7) zasadę bezpośredniości, 8) zasadę ustności, 9) zasadę koncentracji materiału dowodowego, 10) zasadę formalizmu procesowego. Pytanie 17. Jakie są podstawowe założenia zasady prawa do sądu? Zasada prawa do sądu zajmuje ważne miejsce zarówno w regulacjach prawa we- wnętrznego europejskiego, jak i prawa międzynarodowego. Artykuł 2 Konstytucji RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, że na państwie ciąży m.in. obowiązek zapewnienia każdemu obywatelowi możliwości ochrony jego praw podmiotowych przed sądem. Kluczowe znaczenie dla kształtowania polskich standardów prawa do sądu, tak- że w sprawach cywilnych, mają postanowienia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgod- nie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W polskiej praktyce najwięcej problemów dotyczy przewlekłości postępowania i wynikających stąd negatywnych konsekwencji dla stron. Rozwiązaniem łagodzą- cym ujemne skutki niezbyt sprawnej realizacji prawa do sądu stały się postanowienia Pyt. 16–17 Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Rozdział II. Podstawowe zasady i przesłanki postępowania cywilnego 11 ustawy z 17.6.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez proku- ratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Z kolei art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) stanowi, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy, w rozsądnym terminie, przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Dlatego też zadaniem państwa jest podjęcie działań umożliwiających realizację powyższego prawa, także przez usuwanie wszelkich przeszkód w tym zakresie, np. poprzez stworzenie instytucji zwolnienia od kosztów sądowych, co pozwala zniwe- lować dotykającą wielu obywateli barierę finansową czy też stosowanie pomocy prawnej z urzędu w sytuacji, gdy sąd uzna to za potrzebne, również w kontekście rzeczywistej realizacji prawa do sądu. Pytanie 18. O czym stanowi zasada prawdy? Zasada ta przejawia się w dążeniu do wydania przez sąd orzeczenia zgodnego z rzeczywistym stanem faktycznym, występującym w konkretnej sprawie. Jednocze- śnie jednak sąd nie może za wszelką cenę dążyć do ujawnienia prawdy, angażując się bezpośrednio w gromadzenie materiału dowodowego. Dlatego też sąd powinien pozostać obiektywnym arbitrem, który nie prowadzi działań o charakterze inkwi- zycyjnym (cechujących się zaangażowaniem po którejkolwiek ze stron), zwłaszcza gdy strony wykazują dużą samodzielność lub są reprezentowane przez zawodowych pełnomocników. Należy uznać, iż dążenie do ustalenia rzeczywistego stanu faktycz- nego powinno skoncentrować się jedynie na: 1) udzieleniu, w razie uzasadnionej potrzeby, stronom (uczestnikom) postępowania występującym w sprawie bez zawodowego pełnomocnika, niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych (art. 5 KPC), 2) przeprowadzeniu dowodów zgłoszonych przez strony postępowania, 3) ewentualnym dopuszczeniu dowodu niewskazanego przez stronę, jeżeli sąd po- wziął o nim wiadomość z akt sprawy lub z oświadczeń stron. Istotne znaczenie dla realizacji zasady prawdy mają postanowienia art. 3 KPC, zgodnie z którym strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynno- ści procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczno- ści sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Pytanie 19. Na czym polega zasada równości stron? Zasada równości stron ma swoje korzenie w treści art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy są wobec prawa równi oraz mają prawo do równego Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Pyt. 18–19 12 Pytania egzaminacyjne traktowania przez władze publiczne. Na gruncie postępowania cywilnego oznacza to, że strony postępowania mają takie same prawa procesowe, a więc mogą w toku postępowania korzystać z jednakowych środków zmierzających do obrony ich praw. Jednym z przejawów tej zasady jest zasada wysłuchania stron (art. 210 § 1 KPC). Naruszenie zasady równości stron poprzez pozbawienie strony możliwości działa- nia powoduje nieważność postępowania, którą sądy, w postępowaniu odwoławczym, biorą pod uwagę z urzędu (art. 379 pkt 5 w zw. z art. 378 § 1 KPC). Pytanie 20. O czym stanowi zasada dyspozytywności? W zakresie dyspozytywności można wyróżnić dwa aspekty: 1) materialny – dotyczący prawa do rozporządzania przez strony należącymi do nich prawami lub roszczeniami, które stanowią przedmiot postępowania, 2) formalny – dotyczący prawa do rozporządzania czynnościami procesowymi oraz tokiem procesu. Jedynymi ograniczeniami w tym zakresie są art. 184, 203 § 4 i art. 223 § 2 KPC, dotyczące sądowej kontroli czynności dyspozytywnych stron. Mają one zastosowa- nie w sytuacjach wyjątkowych, gdy doznają uszczerbku kryteria określone w tych przepisach. Nie ulega wątpliwości, iż zasada dyspozytywności opiera się na dwóch zasadni- czych fundamentach: 1) sąd wszczyna postępowanie tylko na wniosek stron (art. 187 i n. KPC), z wyjątkiem sytuacji określonych w szczególnych przepisach odnoszących się do postępowania nieprocesowego, które przewidują możliwość wszczęcia postępowania z urzędu, 2) przedmiotem rozpoznawania przez sądy są tylko żądania zgłoszone przez strony (art. 321 § 1 KPC), a tym samym sąd nie orzeka ponad żądanie strony. Pytanie 21. W czym przejawia się zasada kontradyktoryjności? Zasada kontradyktoryjności odnosi się do tego, że sąd rozpoznaje sprawę wyłącznie w oparciu o dowody przeprowadzone na wniosek stron postępowania. Zasada ta jest przeciwieństwem zasady inkwizycyjności, zmuszającej sędziego do aktywnego poszu- kiwania i przeprowadzania dowodów, a tym samym działania za strony postępowania. W obecnym stanie prawnym obowiązuje zasada kontradyktoryjności, z tym że sąd może przeprowadzić dowód niewskazany przez stronę, jeżeli powziął o nim wia- domość z akt sprawy lub oświadczeń stron. Ponadto, sąd może oprzeć się na faktach powszechnie znanych (art. 228 § 1 KPC) oraz na faktach znanych sądowi urzędowo (art. 228 § 2 KPC), przy czym fakty te nie wymagają udowodnienia. Zgodnie z art. 3 KPC strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokony- wać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co Pyt. 20–21 Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Rozdział II. Podstawowe zasady i przesłanki postępowania cywilnego 13 do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przed- stawiać dowody. Sąd Najwyższy stwierdził, że pomimo uchylenia § 2 w art. 3 KPC i innych zmian w Kodeksie postępowania cywilnego, nie można przyjąć, że działanie sądu zmierza- jące z urzędu do ustalenia prawdziwych okoliczności, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi uchybienie procesowe. Mogłoby stanowić takie uchybienie tylko wówczas, gdyby łączyło się z naruszeniem zasady kontradyktoryj- ności przez pozbawienie strony możności udziału w istotnej części postępowania lub możności wypowiedzenia się co do czynności dokonanych z urzędu przez sąd (wyr. SN z 25.5.2005 r., I CK 765/04, Legalis). Pytanie 22. W jaki sposób jest realizowana zasada jawności postępowania? Artykuł 45 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że rozpoznawanie spraw przed wszyst- kimi sądami odbywa się jawnie. Wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny, oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wy- rok ogłaszany jest publicznie. Do zasady tej odnosi się również art. 9 KPC, zgodnie z którym rozpoznawa- nie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Treść protokołów i pism może być także udostępnia- na w postaci elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Strony i uczestnicy postępowania mają prawo do otrzymania z akt sprawy zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku, chyba że protokół został sporządzony wyłącznie pisemnie. Przewodniczący wydaje z akt sprawy zapis dźwięku, jeżeli wydaniu zapisu obrazu i dźwięku sprzeciwia się ważny interes publiczny lub prywatny. W zakresie tej zasady można wyróżnić: 1) jawność wewnętrzną – wobec uczestników postępowania, która jest ograniczona przez posiedzenia niejawne, w których biorą udział tylko osoby wezwane przez sąd (art. 152 KPC), 2) jawność zewnętrzną – wobec osób trzecich, polegającą na tym, że osoby pełno- letnie mają wstęp na posiedzenia jawne sądu, chyba że istnieją przesłanki prze- prowadzenia posiedzenia przy drzwiach zamkniętych (np. art. 153 KPC). Pytanie 23. Jakie są podstawowe założenia zasady bezpośredniości? Zasada bezpośredniości ma za zadanie doprowadzić do tego, aby całość postę- powania dowodowego oraz wszystkie rozprawy zostały przeprowadzone przed są- dem, który orzeka w sprawie. Sprawą oczywistą jest, że bezwzględne zastosowanie Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Pyt. 22–23 14 Pytania egzaminacyjne zasady bezpośredniości jest niemożliwe, toteż istnieją od niej odstępstwa. Główny- mi założeniami tej zasady, wprowadzonymi do Kodeksu postępowania cywilnego, są następujące uregulowania: 1) wyrok może być wydany jedynie przez sędziów, przed którymi odbyła się rozpra- wa poprzedzająca bezpośrednio wydanie wyroku (art. 323 w zw. z art. 316 KPC), 2) postępowanie dowodowe odbywa się przed sądem orzekającym (art. 235 w zw. z art. 210 i 216 KPC), z wyjątkiem przypadków zastosowania instytucji sędziego wyznaczonego bądź sądu wezwanego. Zasada bezpośredniości została również ograniczona w postępowaniu odwoław- czym, gdyż zarówno sądy II instancji, jak i Sąd Najwyższy rozpoznają sprawę na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania pierwszoinstan- cyjnego, chociaż w postępowaniu apelacyjnym dopuszczalne jest częściowe prze- prowadzenie postępowania dowodowego (art. 381 KPC). Należy podkreślić, że stosowanie środków porozumiewania się na odległość (np. co do odebrania zeznań świadka) nie stanowi ograniczenia zasady bezpośred- niości, bowiem sąd bezpośrednio zapoznaje się z materiałem dowodowym. Pytanie 24. Co rozumiesz przez pojęcie sędziego wyznaczonego? Co to jest sąd wezwany? Ze względu na charakter dowodu albo przez wzgląd na poważne niedogodności lub niewspółmierność kosztów w stosunku do przedmiotu sporu, sąd orzekający może zlecić przeprowadzenie dowodu sędziemu wyznaczonemu lub sądowi wezwanemu. Sędzia wyznaczony musi należeć do składu orzekającego, jednak nie może być ławnikiem. Z kolei sądem wezwanym może być każdy sąd rejonowy. Sądy rejono- we mają obowiązek wykonać poszczególne czynności sądowe na wezwanie innych sądów powszechnych. Zgodnie z art. 236 KPC w postanowieniu o przeprowadzeniu dowodu sąd ozna- czy fakty podlegające stwierdzeniu, środek dowodowy i stosownie do okoliczności – sędziego lub sąd, który ma dowód przeprowadzić, a ponadto, jeżeli jest to możliwe, termin i miejsce przeprowadzenia dowodu. Wyznaczając sędziego, sąd może pozo- stawić mu oznaczenie terminu przeprowadzenia dowodu. W postępowaniu przed sędzią wyznaczonym lub sądem wezwanym mają zasto- sowanie wszystkie przepisy dotyczące postępowania dowodowego stosowane przed sądem orzekającym. Pytanie 25. Jak można scharakteryzować zasadę ustności? Zasada ustności oznacza, że w postępowaniu cywilnym dominuje ustna forma za- poznania się sądu ze stanem faktycznym i materiałem dowodowym przedstawionym Pyt. 24–25 Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Rozdział II. Podstawowe zasady i przesłanki postępowania cywilnego 15 przez strony. Zgodnie z art. 210 KPC rozprawa odbywa się w ten sposób, że po wy- wołaniu sprawy strony – najpierw powód, a potem pozwany – zgłaszają ustnie swe żądania i wnioski oraz przedstawiają twierdzenia i dowody na ich poparcie. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne swych żądań i wniosków. Na żądanie prokuratora sąd udziela mu głosu w każdym stanie rozprawy. Każda ze stron obowią- zana jest do złożenia oświadczenia co do twierdzeń strony przeciwnej, dotyczących okoliczności faktycznych. Ponadto, rozprawa obejmuje, stosownie do okoliczności, postępowanie dowodowe i roztrząsanie jego wyników. Oczywistą sprawą jest to, iż nie można zasady ustności stosować w sposób bezwzględny, a więc nie sposób po- minąć ogromnego znaczenia pism procesowych składanych w toku postępowania. Niemniej, na skutek zmian ustawy zasada ustności doznała znaczącego wzmoc- nienia, bowiem zgodnie z art. 207 § 3 zd. 2 KPC w toku sprawy złożenie pism przygotowawczych następuje tylko wtedy, gdy sąd tak postanowi, chyba że pismo obejmuje wyłącznie wniosek o przeprowadzenie dowodu. Zasada ustności odnosi się do stron i uczestników postępowania, gdyż w przy- padku sądu obowiązuje zasada pisemności. Pytanie 26. Jak wygląda polski system koncentracji materiału dowodowego? W polskim postępowaniu cywilnym obowiązuje mieszany system koncentracji materiału dowodowego, złożony z elementów systemu prekluzji i systemu dyskre- cjonalnej władzy sądu, z dominującą pozycją tego ostatniego. System prekluzji dotyczy przede wszystkim wniosków i zarzutów formalnych, dlatego też np., zgodnie z art. 202 zd. 1 KPC, niewłaściwość sądu dającą się usunąć za pomocą umowy stron sąd bierze pod rozwagę tylko na zarzut pozwanego, zgło- szony i należycie uzasadniony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Sąd nie bada z urzędu tej niewłaściwości również przed doręczeniem pozwu. Z kolei system dyskrecjonalnej władzy sądu w zakresie koncentracji materia- łu dowodowego został znacznie szerzej rozwinięty. Kodeks postępowania cywil- nego przewiduje bowiem szereg narzędzi przydatnych przewodniczącemu składu orzekającego w tym zakresie, np. w myśl art. 207 § 2, przewodniczący może zarzą- dzić wniesienie odpowiedzi na pozew w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 2 tygodnie. Przewodniczący może także przed pierwszym posiedzeniem wyznaczo- nym na rozprawę zobowiązać strony do złożenia dalszych pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism, termin, w którym należy je złożyć i okolicz- ności, które mają być wyjaśnione. W toku sprawy złożenie pism przygotowawczych następuje tylko wtedy, gdy sąd tak postanowi, chyba że pismo obejmuje wyłącznie wniosek o przeprowadzenie dowodu. Sąd może wydać postanowienie na posiedze- niu niejawnym.System dyskrecjonalnej władzy sędziego został również wzmocnio- ny przez nowelizację art. 207 § 6 KPC, zgodnie z którym sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosi ich w pozwie, Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Pyt. 26 16 Pytania egzaminacyjne w odpowiedzi na pozew, lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie powoduje zwłoki w rozpo- znaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Pytanie 27. Jakie są podstawowe elementy zasady formalizmu procesowego? Zasada formalizmu procesowego polega na ukształtowaniu pod względem for- malnym postępowania cywilnego oraz czynności dokonywanych przez podmioty w jego toku. Jej istota sprowadza się do stwierdzenia, że aby określona czynność wy- wołała pożądane skutki, to powinna zostać wykonana w określonym czasie i miejscu oraz w oznaczonej formie. Kodeks postępowania cywilnego w licznych przepisach reguluje: 1) formę czynności procesowych (art. 126, 187 i in.), 2) miejsce dokonywania czynności procesowych, którym jest zazwyczaj (z nielicz- nymi wyjątkami – np. art. 263) siedziba sądu, 3) czas dokonywania czynności procesowych (np. art. 394 § 2), wskazując termi- ny, których niedotrzymanie wywołuje ujemne skutki dla podmiotu dokonującego czynności. Pytanie 28. Co rozumiesz przez pojęcie przesłanek postępowania cywilnego? Terminem „przesłanki postępowania cywilnego” określa się warunki, które na mocy Kodeksu postępowania cywilnego muszą być spełnione, aby postępowanie zostało wszczęte, przeprowadzone i zakończone. Przesłanki te, w odróżnieniu od przesłanek materialnoprawnych decydujących o osiągnięciu celu postępowania, kształtują prawidłowy tok postępowania. Zasadniczo wyróżniamy przesłanki procesowe bezwzględne, które decydują o ważności procesu oraz przesłanki o charakterze względnym, które odnoszą się do prawidłowości tego procesu. Ponadto, wyróżniamy przesłanki pozytywne, których brak wywołuje ujemne skutki procesowe, a także przesłanki negatywne, których ist- nienie wywołuje takie skutki. W przypadku przesłanek bezwzględnych, skutkiem tym jest nieważność postępowania, a jeżeli chodzi o przesłanki względne, to mogą to być przewidziane w ustawie inne skutki z wyjątkiem nieważności postępowania. Co wię- cej, brak w zakresie przesłanki względnej może być usunięty przez strony lub sąd. Pytanie 29. Jakie są rodzaje przesłanek postępowania cywilnego? Są następujące rodzaje przesłanek postępowania cywilnego: 1) przesłanki bezwzględne pozytywne: Pyt. 27–29 Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Rozdział III. Podmioty postępowania 17 a) dopuszczalność drogi sądowej (art. 379 pkt 1 KPC), b) zdolność sądowa stron (art. 379 pkt 2 KPC), c) zdolność procesowa stron, a w wypadku jej braku – zastępstwo tej strony przez przedstawiciela ustawowego albo – jeżeli stroną jest osoba prawna lub inna organizacja mająca zdolność sądową – działanie organu powołanego do jej reprezentowania (art. 379 pkt 2 KPC), d) należyte umocowanie pełnomocnika strony, jeżeli strona działa w procesie przez pełnomocnika (art. 379 pkt 2 KPC), e) jurysdykcja krajowa (art. 1099 KPC); 2) przesłanki bezwzględne negatywne: a) zawiśnięcie sporu (art. 379 pkt 3 KPC), b) powaga rzeczy osądzonej (art. 379 pkt 3 KPC), c) skład sądu sprzeczny z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 KPC), d) udział w rozpoznawaniu sprawy sędziego wyłączonego z mocy ustawy (art. 379 pkt 4 KPC), e) niewłaściwość sądu rejonowego w sprawie należącej do właściwości sądu okręgowego, bez względu na wartość przedmiotu sporu (art. 379 pkt 6 KPC); 3) przesłanki względne pozytywne: a) właściwy tryb postępowania (art. 201, 202 KPC), b) właściwość sądu z wyjątkiem art. 379 pkt 6 KPC (art. 200, 202); 4) przesłanki względne negatywne: a) niezłożenie kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu przez powoda będą- cego wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 250 ustawy z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych, tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.) lub spółki akcyjnej (art. 422 KSH), a także powoda. który nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej (art. 1119 z wyjątkami określonymi w art. 1120 KPC), b) immunitet dyplomatyczny albo konsularny pozwanego (art. 1111 i n. KPC). Rozdział III. Podmioty postępowania Pytanie 30. Co to jest jurysdykcja krajowa? Jurysdykcja krajowa zmierza do precyzyjnego określenia kompetencji sądów po- szczególnych państw w sytuacji, gdy przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia jest sprawa z elementem zagranicznym. Element zagraniczny może mieć charak- ter podmiotowy (np. obce obywatelstwo pozwanego, miejsce zamieszkania stron na Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Pyt. 30 18 Pytania egzaminacyjne terytorium innego państwa), względnie przedmiotowy (np. miejsce wykonania umo- wy, położenie nieruchomości za granicą). Problematykę jurysdykcji krajowej regulują postanowienia umów międzynaro- dowych wielostronnych (np. tzw. nowej Konwencji o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, podpisanej w Lugano 30.10.2007 r.; Dz.Urz. UE L Nr 339, s. 3) i dwustronnych, a w razie ich braku znajdują zastosowanie w tej materii postanowienia Kodeksu postępowania cywilnego z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego (art. 1097 i n.). Warto dodać, że na obszarze Unii Europejskiej kluczowe znaczenie co do określa- nia jurysdykcji krajowej organów sądowych w sprawach cywilnych mają postano- wienia rozporządzeń Rady Unii Europejskiej, regulujące problematykę jurysdykcji krajowej, również w poszczególnych kategoriach spraw cywilnych (np. w sprawach małżeńskich). Kluczowe znaczenie dla regulacji jurysdykcji krajowej ma zasada ciągłości jurys- dykcji krajowej, bowiem zgodnie z art. 1097 § 1 KPC jurysdykcja krajowa istniejąca w chwili wszczęcia postępowania trwa nadal, choćby jej podstawy odpadły w toku postępowania (perpetuatio iurisdicionis). Pytanie 31. Co to jest właściwość sądu? Jakie są rodzaje tej właściwości? Właściwość sądu to zakres spraw przekazanych mu do rozpoznania i rozstrzy- gnięcia w postępowaniu cywilnym. Ze względu na źródło tego przekazania wyróż- nia się następujące rodzaje właściwości: 1) ustawową – określoną przepisami ustawy, 2) umowną – wynikającą z umowy stron, zawartej w granicach nakreślonych przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego; 3) delegacyjną – wynikającą z delegacji, a więc z przydzielenia określonej sprawy danemu sądowi przez inny sąd, np. sąd przełożony. Ponadto, z uwagi na inne kryteria podziału można wskazać jeszcze kolejne ro- dzaje właściwości: 1) miejscową – określającą, jaki sąd jest terytorialnie właściwy do przeprowadzenia postępowania w określonej sprawie, 2) rzeczową – wskazującą, jakiego rodzaju sąd jest właściwy rozstrzygać sprawę w I instancji (czy rejonowy, czy okręgowy), 3) funkcjonalną – określającą, jaki sąd jest właściwy do dokonania pewnych czyn- ności w toku postępowania w I czy w II instancji. Pytanie 32. Jak przebiega badanie właściwości sądu? Zgodnie z art. 15 KPC sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje wła- ściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się Pyt. 31–32 Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne, wyd. 7, Repetytoria C.H.Beck Rozdział III. Podmioty postępowania 19 w toku sprawy. Oznacza to, że chwila wniesienia pozwu jest istotna dla badania wła- ściwości sądu, a jednocześnie obowiązuje zasada ciągłości właściwości (perpetuatio fori). Sąd z urzędu bada wszystkie rodzaje właściwości, a gdy stwierdzi swą niewła- ściwość, przekazuje sprawę sądowi właściwemu (art. 200 § 1 KPC). Wyjątkiem są postan
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie cywilne. Pytania egzaminacyjne. Tablice
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: