Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00595 006104 13851756 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie karne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 3 - ebook/pdf
Postępowanie karne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 3 - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 404
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-177-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Szybko i skutecznie przygotujesz się do egzaminu!

Pytania

Kazusy

Tablice

Testy

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Część A. Pytania egzaminacyjne I. Zagadnienia wstępne Pytanie 1. Podaj definicję postępowania karnego. Jaki jest jego stosunek do prawa karnego? Jak to często bywa w odniesieniu do pojęć o podstawowym znaczeniu, nie są one jednolicie definiowane. Co więcej, w nauce pojawia się wiele terminów do sie- bie zbliżonych (postępowanie karne, proces karny, prawo karne procesowe, proce- dura karna), które jednak nie zawsze mogą być traktowane synonimicznie. Celem niniejszej publikacji nie jest wyczerpujące przedstawienie różnych poglądów poja- wiających się w nauce. Jej założeniem jest zawarcie informacji, które mogą okazać się pomocne przy powtarzaniu materiału z zakresu postępowania karnego przed eg- zaminem. Jednak zagadnienia wstępne (i fundamentalne) wymagają nieco szersze- go przedstawienia. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić pojęcie prawa karnego, gdyż ma ono szerszy zakres. Jeżeli przedstawić je jako zbiór, to postępowanie karne będzie się w nim zawierać. Prawo karne w znaczeniu ogólnym (szerokim) to zbiór norm prawnych określających odpowiedzialność karną oraz sposób postępowania w spra- wach o przestępstwa. Zbiór ten obejmuje zatem prawo karne materialne oraz prawo karne procesowe. Prawo karne materialne (prawo karne w ścisłym znaczeniu) określa czyny za- bronione przez ustawę pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, bezprawne, za- winione i społecznie szkodliwe w stopniu wyższym niż znikomy (przestępstwa), kary, środki karne stosowane w związku z naruszeniem prawa karnego oraz zasa- dy odpowiedzialności za czyny zabronione. Prawo karne procesowe to logiczna konsekwencja istnienia prawa karnego materialnego. Sama groźba kary (lub na- wet postawa moralna jednostki, wykluczająca zachowania mogące zostać potrak- Postępowanie karne, wyd. 3, Repetytoria Becka Pytanie 1 2 Część A. Pytania egzaminacyjne towane jako czyny zabronione) to w większości przypadków wystarczający czyn- nik powstrzymujący od przestępstwa. Jeżeli jednak normy prawa karnego zostaną naruszone, to potrzebne jest odpowiednie instrumentarium, aby wyciągnąć konse- kwencje wynikające z tych norm. Prawo karne procesowe ma służyć urzeczy- wistnieniu prawa karnego materialnego. Jest to ogół (zbiór) norm prawnych re- gulujących postępowanie karne (proces karny). Z kolei samo postępowanie karne, które można potraktować jako synonimicz- ne względem pojęcia procesu karnego, to prawnie uregulowana działalność (tok czynności) stosownych organów zmierzająca do realizacji prawa karnego ma- terialnego. W ramach tej działalności podejmowane są czynności procesowe o róż- norodnym charakterze, zmierzające do ustalenia przede wszystkim, czy doszło do popełnienia czynu zabronionego, ustalenie osoby sprawcy i wyciągnięcie względem niego odpowiednich konsekwencji prawnych, o ile będą ku temu zachodzić prze- słanki. Rzecz jasna, czynności te podejmowane są w odpowiedniej kolejności (usta- wa wyróżnia stadia postępowania karnego, np. postępowanie przygotowawcze, po- stępowanie przed sądem I instancji itd.) i przez uprawnione do tego organy. Działają one w oparciu o przepisy prawa karnego procesowego, które stanowią podstawę prawną ich czynności. Innymi słowy, postępowanie karne dotyczy sfery faktycznej działalności ludzkiej (np. przesłuchanie świadka, zatrzymanie, przedstawienie za- rzutów, wydanie orzeczenia), a prawo karne procesowe sfery norm prawnych regu- lujących tę działalność. Zasygnalizowane na początku trudności terminologiczne należy jeszcze uzupeł- nić o uwagę co do zamiennego używania pojęć „postępowanie karne” i „proces kar- ny”. Jest to dopuszczalne, choć istnieją w tej kwestii różne głosy, np. traktowanie pojęcia procesu jako kategorii najszerszej, obejmującej poszczególne stadia, które określa się mianem postępowania (np. postępowanie przygotowawcze). Nie zawsze jednak będzie to możliwe, co wynika w dużej mierze z utartych już sformułowań. Proces przed sądem II instancji będzie można zastąpić określeniem postępowanie odwoławcze, postępowanie przygotowawcze określeniem proces przygotowawczy już nie. Z kolei pojawiające się czasami pojęcie „procedura karna” należy trakto- wać jako bliskie pojęciu prawa karnego procesowego. Podobnie będzie z określe- niem „ustawa procesowa” czy „ustawa karnoprocesowa”. Pytanie 2. Wymień cele postępowania karnego. Postępowanie karne ma zapewnić realizację prawa karnego materialnego. Celem postępowania karnego jest osiągnięcie stanu sprawiedliwości prawnomaterialnej oraz sprawiedliwości proceduralnej. Pierwszy stan oznacza prawidłowe zastosowa- nie przepisów prawa karnego materialnego do konkretnego zachowania człowieka, a drugi – wytworzenie u stron przekonania, że organy procesowe uczyniły wszyst- Pytanie 2 Postępowanie karne, wyd. 3, Repetytoria Becka I. Zagadnienia wstępne 3 ko, aby stało się zadość przepisom prawa, respektując przy tym wszelkie uprawnie- nia i gwarancje procesowe (proces ma być fair). Ogólne cele postępowania karnego zostały uregulowane w art. 2 § 1 KPK. Z pkt 1 wypływa tzw. zasada trafnej reakcji karnej (zasada trafnej represji). Prze- pisy kodeksu mają na celu takie ukształtowanie postępowania, aby sprawca prze- stępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba niewin- na nie poniosła takiej odpowiedzialności. Ostrze postępowania karnego wymierzone jest w przestępczość, która ma być zwalczana. Zadaniem jest jednak również zapo- bieganie przestępstwom oraz umacnianie poszanowania prawa i zasad współ- życia społecznego (pkt 2). Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 3 KPK, w toku procesu powinny zostać uwzględnione prawnie chronione interesy pokrzywdzonego przy poszano- waniu jego godności. Od dłuższego już bowiem czasu proces karny to nie tylko roz- grywka pomiędzy oskarżycielem publicznym a oskarżonym (jego obrońcą) przed sądem, ale także forum działalności pokrzywdzonego, wyposażonego w szereg uprawnień procesowych. Warto pamiętać, że w postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony jest stroną (art. 299 § 1 KPK). W postępowaniu sądowym może on stać się stroną, jeżeli złoży stosowne oświadczenie woli o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego (art. 54 § 1 KPK). Celem jest także to, aby rozstrzyg- nięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie (art. 2 § 1 pkt 4 KPK). Z przepi- su tego wywodzi się dyrektywę szybkości postępowania. Szybkość ma oczywiście istotne znaczenie, co często jest akcentowane przez strony postępowania. Jeżeli jed- nak wyjaśnienie okoliczności sprawy i poczynienie prawdziwych ustaleń faktycz- nych (realizacja zasady prawdy materialnej) ma się odbyć kosztem ww. dyrektywy, to trzeba taki stan rzeczy zaakceptować. Innymi słowy, postępowanie nie ma być szybkie kosztem jego jakości. Z tego względu wskazuje się, że szybkość procesu należy traktować jako dyrektywę postępowania, a nie naczelną zasadę procesu, któ- rą jest zasada prawdy materialnej. Niewątpliwie jednak organy procesowe powinny czynić wysiłki w celu spraw- nego przeprowadzenia postępowania, bez nieuzasadnionej zwłoki (bez przewlekło- ści). Znalazło to wyraz nie tylko w KPK, ale przede wszystkim w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w odniesieniu do każdej procedury sądowej. Według tego przepisu, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasad- nionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Wspomnieć należy także o aktach prawa międzynarodowego odnoszącego się do postulatu szybkości postępowania, m.in. art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowie- ka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), składającego się na prawo do rzetelnego procesu sądowe- go. W polskim prawie instrumentem zapobiegającym przewlekłości (lub niwelują- cym jej skutki) jest ustawa z 17.6.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzo- Postępowanie karne, wyd. 3, Repetytoria Becka Pytanie 2 4 Część A. Pytania egzaminacyjne rowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 75). Pytanie 3. Jakie są funkcje prawa karnego procesowego? Prawo karne procesowe jako zbiór norm prawnych regulujących całokształt po- stępowania karnego ma do spełnienia różnorodne funkcje. Spośród nich najważniej- sze to: 1) funkcja porządkująca (regulacyjna) – prawo karne procesowe reguluje prze- bieg postępowania, wyznaczając porządek czynności procesowych, ich formę, konsekwencje, a także określa prawa i obowiązki uczestników postępowania. Postępowanie karne – z natury rzeczy – obejmuje skomplikowane instrumenta- rium, które musi być uporządkowane, aby mogło spełnić zakładane cele; 2) funkcja prakseologiczna (instrumentalna) – polega na takim ukształtowaniu procesu karnego, aby mógł on w sposób skuteczny osiągać wyznaczone cele (prakseologia to w dużym skrócie nauka o skutecznym działaniu). Prawo kar- ne procesowe powinno być tworzone z uwzględnieniem doświadczenia wyni- kającego z jego stosowania, a także poglądów wyrażanych w odniesieniu do konkretnych zagadnień. Warto wspomnieć na tym tle o badaniach prawno-po- równawczych, które okazują się być pomocne w kształtowaniu prawidłowych i sprawnych rozwiązań. Skoro podstawowym celem postępowania karnego jest realizacja prawa karnego materialnego, to cel ten powinien być osiągnięty moż- liwie najszybciej, bez zbędnych nakładów i czynności; 3) funkcja gwarancyjna – ostatnia z wymienionych, ale z pewnością nie najmniej istotna. Znaczna część norm prawa karnego procesowego dotyczy wolności i praw człowieka i obywatela (np. wolność osobista, własność, wolność i tajem- nica komunikowania się, prawo do obrony). Mówi się, że kształt procedury kar- nej to barometr sytuacji ustrojowej państwa. Istota funkcji gwarancyjnej polega na precyzyjnym określeniu uprawnień i obowiązków uczestników postępowa- nia, a więc jasnym określeniu ich sytuacji procesowej. Chroni to przed dowol- nością i arbitralnością organów państwa, które muszą poruszać się w granicach wyznaczonych przepisami prawa. Innymi słowy, prawo karne procesowe za- kreśla ramy swobód obywatelskich (nie mają one charakteru absolutnego) i do- puszczalnej ingerencji organów procesowych. Interes wymiaru sprawiedliwości (a szerzej: osiągnięcie celów postępowania) może wymagać i często wymaga wkroczenia w sferę praw i wolności obywatelskich. Przykładem może być zasto- sowanie środków zapobiegawczych, w tym tymczasowego aresztowania ozna- czającego pozbawienie oskarżonego wolności na czas procesu czy przymusowe doprowadzenie świadka na przesłuchanie w sytuacji uporczywego uchylania się przez niego od złożenia zeznań. Wszystkie te ingerencje mają swoje umocowa- Pytanie 3 Postępowanie karne, wyd. 3, Repetytoria Becka I. Zagadnienia wstępne 5 nie ustawowe i w razie spełnienia przesłanek mogą zaistnieć w konkretnym po- stępowaniu. Pytanie 4. Czym są funkcje procesowe? Funkcji procesowych nie należy mylić z omówionymi powyżej funkcjami prawa karnego procesowego. To zupełnie inne zagadnienie. Przez funkcje procesowe na- leży rozumieć rodzaje działalności procesowej uczestników postępowania, po- między którymi zachodzą określone stosunki procesowe. Wyróżnia się trzy rodzaje funkcji procesowych: 1) ściganie (i w konsekwencji oskarżanie) – aktywność ta cechuje organy proce- sowe na etapie postępowania przygotowawczego, a w postępowaniu sądowym oskarżyciela i polega na wykryciu oraz doprowadzeniu do wyciągnięcia konse- kwencji względem osoby winnej popełnienia przestępstwa; 2) obronę – polega na podejmowaniu działalności mającej na celu ochronę praw oraz interesów podejrzanego/oskarżonego i zmierza do osiągnięcia możliwie najkorzystniejszego dla niego rozstrzygnięcia. Wykonuje ją sam oskarżony lub jego obrońca; 3) orzekanie – jest domeną organu procesowego na etapie postępowania sądowe- go. Polega na rozpoznaniu sprawy przez sąd i wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie (dotyczy to zarówno sądu I instancji, jak i sądu odwoławczego, który orzeka na skutek wniesienia środka zaskarżenia). Pytanie 5. Co jest przedmiotem procesu karnego? W polskiej nauce wykształciły się dwa zasadnicze poglądy na temat przedmiotu procesu karnego. Pierwszy z nich upatruje go w hipotetycznym czynie zarzuconym oskarżonemu (tzw. teoria czynu), a według drugiego przedmiotem procesu jest od- powiedzialność prawna oskarżonego za zarzucane mu przestępstwo (tzw. teoria od- powiedzialności). Ten ostatni pogląd jest dominujący. Należy przyjąć, że przedmiotem procesu karnego jest kwestia odpowiedzial- ności prawnej (karnej, ale również cywilnej) oskarżonego za zarzucane mu przestępstwo. Odpowiedzialność ta oznacza możliwość poniesienia przez kon- kretną osobę konsekwencji prawnych wynikających z przestępstwa. Ma ona dwa aspekty: karny oraz cywilny. Oczywiście pierwszy z nich ma charakter podstawo- wy, a drugi może się zrealizować, gdy w konkretnym postępowaniu rozstrzygana będzie kwestia roszczeń cywilnoprawnych wynikających z przestępstwa (np. wnio- sek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w trybie art. 49a KPK, będący procesowym odbiciem art. 46 § 1 KK). War- Postępowanie karne, wyd. 3, Repetytoria Becka Pytania 4–5 6 Część A. Pytania egzaminacyjne to nadmienić, że na mocy ustawy z 20.2.2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 396) uchylono rozdział 7 KPK, który dotyczył powoda cywilnego. Od 1.7.2015 r. powództwo cywilne w postępo- waniu karnym (tzw. powództwo adhezyjne) nie występuje. Jego wyeliminowanie wiązało się z niską operatywnością tego instrumentu procesowego, który z uwagi na stosunkowo wysokie wymogi formalne i szeroką możliwość pozostawienia przez sąd powództwa cywilnego bez rozpoznania był bardzo rzadko stosowany w prakty- ce. Wykorzystywany był szeroko i nadal jest konkurencyjny środek w postaci wspo- mnianego wniosku w trybie art. 46 § 1 KK. W teorii odpowiedzialności nacisk położony jest na ustalenie, kto popełnił przestępstwo i jakie konsekwencje prawne powinien ponieść, a nie na sam fakt popełnienia przestępstwa. Oczywiście ustalenia odnoszące się do okoliczności jego popełnienia mają podstawowe znaczenie, to jednak ograniczanie się do nich nie wy- czerpuje zagadnienia przedmiotu procesu. Z tego właśnie względu tzw. teoria czy- nu ma niepełny charakter i jest punktem wyjścia, bowiem sam czyn lub jego hipote- za nie stanowi przedmiotu procesu (ustalenia faktyczne co do czynu są pierwszym etapem, służebnym względem rozstrzygnięcia o odpowiedzialności prawnej danej osoby). Innymi słowy, zaistnienie danego zdarzenia faktycznego jest warunkiem koniecznym ustalenia zakresu odpowiedzialności, czyli konsekwencji popełnienia czynu zabronionego. Można jednak obie powyższe teorie powiązać, co znalazło od- zwierciedlenie w literaturze. Koncepcję przedstawiającą czyn zarzucony oskarżo- nemu jako przedmiot procesu można uznać za wyjściową, której rozwinięciem jest teoria odpowiedzialności. Warto podkreślić, że w koncepcji tej jest mowa o czy- nie hipotetycznym (treść zarzutu z aktu oskarżenia, jego opis). Hipoteza ta może rzecz jasna się nie potwierdzić, czego konsekwencją będzie uniewinnienie oskarżo- nego. W takim przypadku albo w sytuacji umorzenia postępowania (gdy oskarżony nie popełnił czynu zabronionego) postępowanie miało przedmiot w postaci właśnie tej hipotezy. Nie jest przekonujące twierdzenie, że taki proces nie miał przedmiotu – toczył się on i doprowadził do określonego orzeczenia. Odpowiedzialność prawna w procesie karnym ma dwie podstawy: faktyczną i prawną (normatywną). Podstawą faktyczną odpowiedzialności prawnej jest czyn zarzucany oskarżonemu. Podstawę prawną stanowi kwalifikacja prawna, która zo- stała zastosowana do tego czynu. Zagadnienie to zostanie rozwinięte przy omawia- niu kwestii tożsamości czynu (zob. pyt. 6). Pytanie 6. Wyjaśnij, na czym polega zagadnienie tożsamości czynu. Przyjęcie odpowiedzialności prawnej danej osoby wymaga poczynienia ustaleń faktycznych (quaestio facti), które następnie należy ocenić z perspektywy przepi- sów prawa (quaestio iuris). Podstawa faktyczna odpowiedzialności prawnej to czyn Pytanie 6 Postępowanie karne, wyd. 3, Repetytoria Becka I. Zagadnienia wstępne 7 zarzucany oskarżonemu. W zakresie tej podstawy musi zachodzić tożsamość po- między czynem zarzuconym a przypisanym (tzw. tożsamość czynu). Innymi słowy, wskazany w akcie oskarżenia zarzut wyznacza ramy przedmiotowe rozpoznania sprawy i tylko w granicach tego zdarzenia faktycznego orzeka sąd. Czyn wskazany w orzeczeniu kończącym postępowanie musi być tym samym czynem, który zo- stał zarzucony w akcie oskarżenia. Nie należy jednak rozumieć tożsamości czynu w ten sposób, że opis czynu przy- pisanego w wyroku musi być identyczny z opisem zarzutu przedstawionego przez oskarżyciela. Sąd samodzielnie czyni ustalenia faktyczne i może modyfikować opis czynu, co częstokroć ma miejsce. W toku postępowania przed sądem przepro- wadzane są dowody, które mogą zmienić obraz czynu, uszczegółowić go lub uzu- pełnić. Jest to dopuszczalne, o ile modyfikacja ta nie będzie tak znacząca, że będzie można mówić już o innym czynie. Tytułem przykładu, tożsamość czynu byłaby za- chowana, gdyby w wyniku postępowania sąd ustalił, że śmierć pokrzywdzonego nastąpiła o godz. 22.15, a nie ok. 21.45, jak wskazano w akcie oskarżenia, a opis czynu uzupełnił dodatkowo o bardziej precyzyjne określenie obrażeń, które dopro- wadziły do śmierci (np. w oparciu o uzupełniającą opinię biegłych złożoną na roz- prawie). Gdyby jednak sąd ustalił, że śmierć poniósł nie X, ale Y, miało to miejsce nie w dniu 25.3.2013 r., ale w dniu 11.7.2013 r., a w dodatku obrażenia prowadzą- ce do śmierci zadał nie oskarżony Z, a inna osoba, to bez wątpienia mielibyśmy do czynienia z innym zdarzeniem faktycznym, a w konsekwencji z brakiem tożsamo- ści czynu. W nauce procesu karnego wyróżniono wiele różnych kryteriów, w oparciu o któ- re ustala się, czy tożsamość czynu została zachowana. Poniżej przedstawiono kry- teria tożsamości czynu od strony negatywnej, zaproponowane przez M. Cieślaka i rozwinięte przez S. Waltosia (S. Waltoś, P. Hofmański, Proces karny. Zarys syste- mu, Warszawa 2016, s. 29–30). Tożsamość czynu jest wyłączona, gdy: 1) nastąpiła zmiana osoby sprawcy – np. okazuje się, że przestępstwo popełnił ktoś inny niż osoba wskazana w akcie oskarżenia jako oskarżony. Skoro zmienia się podmiot przestępstwa, to mamy do czynienia z innym czynem (zachowaniem innej osoby); 2) nastąpiła zmiana dobra prawnego (przedmiotu ochrony) – np. sąd usta- la, że oskarżony o spowodowanie wypadku komunikacyjnego ukradł ze sklepu wartościowy model samochodu w skali 1:18. Dobrem prawnym w pierwszym przypadku jest bezpieczeństwo w komunikacji i zdrowie oraz życie człowieka, a w drugim – własność; 3) nastąpiła zmiana osoby pokrzywdzonego i jednocześnie wystąpiła jakakol- wiek różnica w zakresie miejsca, czasu czynu, przedmiotu wykonawczego lub ustawowych znamion czynu; Postępowanie karne, wyd. 3, Repetytoria Becka Pytanie 6 8 Część A. Pytania egzaminacyjne 4) nie doszło do zmiany osoby pokrzywdzonego, ale ujawniły się 4 różnice do- tyczące miejsca, czasu czynu, przedmiotu wykonawczego i ustawowych zna- mion czynu. Istota tożsamości czynu polega zatem na tym, że przedmiotem rozpoznania sądu ma być ten sam czyn rozumiany jako zdarzenie faktyczne (historyczne), któ- ry został podany w akcie oskarżenia. Zagadnienie tożsamości czynu jest istotne także z punktu widzenia zasady skargowości (skarga oskarżyciela inicjuje postę- powanie sądowe tylko w zakresie czynu wskazanego w tej skardze), powagi rze- czy osądzonej (res iudicata) oraz zakazu powtórnego prowadzenia postępowania przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn (ne bis in idem), o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części publikacji. Nadmienić należy, że wspomniana powyżej ocena zachowania (czynu) z per- spektywy przepisów prawa karnego materialnego (kwalifikacja prawna czynu), będąca podstawą prawną odpowiedzialności, może się zmieniać. Kwalifikacja przy- jęta w akcie oskarżenia nie wiąże sądu, co oznacza, że ta zaproponowana przez oskarżyciela może zostać zweryfikowana przez sąd w wyroku. Będzie to mia- ło miejsce, gdy zmieni się obraz czynu lub dojdzie do poprawy przez sąd błędnie przyjętej przez oskarżyciela kwalifikacji. W toku postępowania przygotowawczego, zgodnie z art. 314 KPK, wydaje się nowe postanowienie o przedstawieniu zarzu- tów, jeżeli okaże się, że czyn zarzucany podejrzanemu należy zakwalifikować z su- rowszego przepisu. W sentencji wyroku znajduje odzwierciedlenie rozstrzygnięcie sądu co do oceny prawnej czynu zarzuconego oskarżonemu. Sąd powinien uprze- dzić obecne na rozprawie strony o możliwości zakwalifikowania czynu według in- nego przepisu prawnego (art. 399 § 1 KPK) i umożliwić oskarżonemu na jego wnio- sek przygotowanie się do obrony, przerywając rozprawę (art. 399 § 2 KPK). Pytanie 7. Omów założenia nowelizacji KPK z 11.3.2016 r. Nowelizacja KPK z 11.3.2016 r. nie stanowiła prostego powrotu do regulacji procesu karnego obowiązującej przed dniem wejściem w życie ustaw nowelizują- cych KPK z 27.9.2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1247 ze zm.) i 20.2.2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 396), ale służyła odejściu od koncepcji zmiany modelowej pol- skiego procesu karnego. Wspomniane dwie ustawy miały na celu m.in. dopro- wadzenie do modelowej zmiany polskiego procesu karnego zakładającej istotny zwrot ku kontradyktoryjności procesu. Nowy model ustanowiony przedmiotowy- mi nowelizacjami poprzez znaczące ograniczenie inicjatywy dowodowej sądu do- prowadzić miał do zwiększenia aktywności procesowej stron postępowania. Rola sądu ograniczać miała się do kierownictwa formalnego procesu oraz oceny mate- riału dowodowego przedstawionego przez strony. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego, która przygotowała opisywaną zmianę modelową procesu karnego wyszła Pytanie 7 Postępowanie karne, wyd. 3, Repetytoria Becka I. Zagadnienia wstępne 9 z założenia, że dotychczasowy model procesu wyczerpał swoje możliwości i, że to w pełni kontradyktoryjny proces karny ma zapewnić najlepsze warunki do poznania prawdy materialnej w procesie. Rząd utworzony po wyborach parlamentarnych z 25.10.2015 r. za jedno z głównych zadań, w obszarze szeroko pojętego wy- miaru sprawiedliwości, uznał natomiast uchwalenie zmiany KPK zakładają- cej powrót do modelu procesu karnego, przewidującego występowanie elemen- tów inkwizycyjnych w postępowaniu jurysdykcyjnym, w tym w szczególności aktywności dowodowej sądu. Nowelizacja KPK z 11.3.2016 r. stanowi realizację przedmiotowych założeń. Ustawa przywróciła rozwiązania dotyczące inicjaty- wy dowodowej sądu obowiązujące przed 1.7.2015 r. (dzień wejścia w życie refor- my modelu procesu karnego wprowadzonej przez nowelizacje z 2013 r. i 2015 r.). Reforma przywraca również poprzednio obowiązujący rozpoznawczy charak- ter postępowania przygotowawczego, który zakłada utrwalanie dowodów dla sądu. Ustawodawca nie zrezygnował jednak z wielu rozwiązań procesowych prze- widzianych przez nowelizacje KPK z 27.9.2013 r. i 20.2.2015 r. W niektórych przy- padkach ustawodawca nie tylko nie zdecydował się na powrót do poprzednich re- gulacji, ale dodatkowo pogłębił kierunek wprowadzanych zmian. Przykładem może być model postępowania odwoławczego, który zakłada zasadniczo reformatoryjne orzekanie przez sąd odwoławczy. Ustawa z 11.3.2016 r. wprowadza instytucję skar- gi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu I instancji i przekazujące- go sprawę do ponownego rozpoznania, która w zamyśle twórców reformy, stanowić ma dodatkową gwarancję wzmocnienia reformatoryjnego orzekania przez sąd od- woławczy. Twórcy nowelizacji z 11.3.2016 r. w uzasadnieniu projektu (Druk sej- mowy Nr 207, Sejm VIII kadencji) wskazywali na to, że podzielają zdanie Komi- sji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego przygotowującej nowelizację z 27.9.2013 r., że: „konieczne jest zmierzenie się z następującymi zjawiskami: 1) nadmiernym formalizmem wielu czynności, który nie służąc zapewnieniu gwa- rancji procesowych uczestników postępowania, wydłuża procedowanie; 2) zbędnym angażowaniem sędziów do czynności, które z powodzeniem mogą być dokonywane przez czynnik niesądowy; 3) niewłaściwym realizowaniem standardów konstytucyjnych, które wobec rosną- cej aktywności Trybunału Konstytucyjnego w obszarze prawa karnego proceso- wego, jawią się jako coraz bardziej klarowne”. W wymienionych powyżej obszarach ustawodawca zdecydował się na utrzyma- nie większości rozwiązań wprowadzonych przez nowelizacje KPK z 27.9.2013 r. i 20.2.2015 r. Przykładem mogą być regulacje dotyczące obecności oskarżonego na rozprawie, czy też przepisy określające rolę referendarza w procesie karnym. Reasumując stwierdzić należy, że nowelizacja z 11.3.2016 r. miała na celu po- wrót do obowiązującego przed 1.7.2015 r. kontradyktoryjno-inkwizycyjnego modelu postępowania jurysdykcyjnego oraz powiązanych z nim regulacji po- stępowania, w tym w szczególności postępowania przygotowawczego. Postępowanie karne, wyd. 3, Repetytoria Becka Pytanie 7
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie karne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 3
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: