Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00537 011656 17289939 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie karne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 4 - ebook/pdf
Postępowanie karne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 4 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 408
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8198-001-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Szybko i skutecznie przygotujesz się do egzaminu!

Pytania

Kazusy

Tablice

Testy

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Część A. Pytania egzaminacyjne I. Zagadnienia wstępne Pytanie 1. Podaj definicję postępowania karnego. Jaki jest jego stosunek do prawa karnego? Jak to często bywa w odniesieniu do pojęć o podstawowym znaczeniu, nie są one jednolicie definiowane. Co więcej, w nauce pojawia się wiele terminów do sie- bie zbliżonych (postępowanie karne, proces karny, prawo karne procesowe, proce- dura karna), które jednak nie zawsze mogą być traktowane synonimicznie. Celem niniejszej publikacji nie jest wyczerpujące przedstawienie różnych poglądów poja- wiających się w nauce. Jej założeniem jest zawarcie informacji, które mogą okazać się pomocne przy powtarzaniu materiału z zakresu postępowania karnego przed eg- zaminem. Jednak zagadnienia wstępne (i fundamentalne) wymagają nieco szersze- go przedstawienia. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić pojęcie prawa karnego, gdyż ma ono szerszy zakres. Jeżeli przedstawić je jako zbiór, to postępowanie karne będzie się w nim zawierać. Prawo karne w znaczeniu ogólnym (szerokim) to zbiór norm prawnych określających odpowiedzialność karną oraz sposób postępowania w spra- wach o przestępstwa. Zbiór ten obejmuje zatem prawo karne materialne oraz prawo karne procesowe. Prawo karne materialne (prawo karne w ścisłym znaczeniu) określa czyny za- bronione przez ustawę pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, bezprawne, za- winione i społecznie szkodliwe w stopniu wyższym niż znikomy (przestępstwa), kary, środki karne stosowane w związku z naruszeniem prawa karnego oraz zasa- dy odpowiedzialności za czyny zabronione. Prawo karne procesowe to logiczna konsekwencja istnienia prawa karnego materialnego. Sama groźba kary (lub nawet postawa moralna jednostki, wykluczająca zachowania mogące zostać potraktowa- Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka Pytanie 1 2 Część A. Pytania egzaminacyjne ne jako czyny zabronione) to w większości przypadków wystarczający czynnik po- wstrzymujący od przestępstwa. Jeżeli jednak normy prawa karnego zostaną naru- szone, to potrzebne jest odpowiednie instrumentarium, aby wyciągnąć konsekwen- cje wynikające z tych norm. Prawo karne procesowe ma służyć urzeczywistnie- niu prawa karnego materialnego. Jest to ogół (zbiór) norm prawnych regulują- cych postępowanie karne (proces karny). Z kolei samo postępowanie karne, które można potraktować jako synonimicz- ne względem pojęcia procesu karnego, to prawnie uregulowana działalność (tok czynności) stosownych organów zmierzająca do realizacji prawa karnego ma- terialnego. W ramach tej działalności podejmowane są czynności procesowe o róż- norodnym charakterze, zmierzające do ustalenia przede wszystkim, czy doszło do popełnienia czynu zabronionego, ustalenie osoby sprawcy i wyciągnięcie względem niego odpowiednich konsekwencji prawnych, o ile będą ku temu zachodzić prze- słanki. Rzecz jasna, czynności te podejmowane są w odpowiedniej kolejności (usta- wa wyróżnia stadia postępowania karnego, np. postępowanie przygotowawcze, po- stępowanie przed sądem I instancji itd.) i przez uprawnione do tego organy. Działa- ją one w oparciu o przepisy prawa karnego procesowego, które stanowią podstawę prawną ich czynności. Innymi słowy, postępowanie karne dotyczy sfery faktycznej działalności ludzkiej (np. przesłuchanie świadka, zatrzymanie, przedstawienie za- rzutów, wydanie orzeczenia), a prawo karne procesowe sfery norm prawnych regu- lujących tę działalność. Zasygnalizowane na początku trudności terminologiczne należy jeszcze uzupeł- nić o uwagę co do zamiennego używania pojęć „postępowanie karne” i „proces kar- ny”. Jest to dopuszczalne, choć istnieją w tej kwestii różne głosy, np. traktowanie pojęcia procesu jako kategorii najszerszej, obejmującej poszczególne stadia, które określa się mianem postępowania (np. postępowanie przygotowawcze). Nie zawsze jednak będzie to możliwe, co wynika w dużej mierze z utartych już sformułowań. Proces przed sądem II instancji będzie można zastąpić określeniem postępowanie odwoławcze, postępowanie przygotowawcze określeniem proces przygotowawczy już nie. Z kolei pojawiające się czasami pojęcie „procedura karna” należy trakto- wać jako bliskie pojęciu prawa karnego procesowego. Podobnie będzie z określe- niem „ustawa procesowa” czy „ustawa karnoprocesowa”. Pytanie 2. Wymień cele postępowania karnego. Postępowanie karne ma zapewnić realizację prawa karnego materialnego. Celem postępowania karnego jest osiągnięcie stanu sprawiedliwości prawnomaterialnej oraz sprawiedliwości proceduralnej. Pierwszy stan oznacza prawidłowe zastosowa- nie przepisów prawa karnego materialnego do konkretnego zachowania człowieka, a drugi – wytworzenie u stron przekonania, że organy procesowe uczyniły wszyst- Pytanie 2 Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka I. Zagadnienia wstępne 3 ko, aby stało się zadość przepisom prawa, respektując przy tym wszelkie uprawnie- nia i gwarancje procesowe (proces ma być fair). Ogólne cele postępowania karnego zostały uregulowane w art. 2 § 1 KPK. Z pkt 1 wypływa tzw. zasada trafnej reakcji karnej (zasada trafnej represji). Prze- pisy kodeksu mają na celu takie ukształtowanie postępowania, aby sprawca prze- stępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba nie- winna nie poniosła takiej odpowiedzialności. Ostrze postępowania karnego wymie- rzone jest w przestępczość, która ma być zwalczana. Zadaniem jest jednak rów- nież zapobieganie przestępstwom oraz umacnianie poszanowania prawa i za- sad współżycia społecznego (pkt 2). Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 3 KPK, w toku pro- cesu powinny zostać uwzględnione prawnie chronione interesy pokrzywdzonego przy poszanowaniu jego godności. Od dłuższego już bowiem czasu proces karny to nie tylko rozgrywka pomiędzy oskarżycielem publicznym a oskarżonym (jego obrońcą) przed sądem, ale także forum działalności pokrzywdzonego, wyposażone- go w szereg uprawnień procesowych. Warto pamiętać, że w postępowaniu przygo- towawczym pokrzywdzony jest stroną (art. 299 § 1 KPK). W postępowaniu sądo- wym może on stać się stroną, jeżeli złoży stosowne oświadczenie woli o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego (art. 54 § 1 KPK). Celem jest także to, aby rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie (art. 2 § 1 pkt 4 KPK). Z przepisu tego wywodzi się dyrektywę szybkości postępowania. Szybkość ma oczywiście istotne znaczenie, co często jest akcentowane przez strony postępo- wania. Jeżeli jednak wyjaśnienie okoliczności sprawy i poczynienie prawdziwych ustaleń faktycznych (realizacja zasady prawdy materialnej) ma się odbyć kosztem ww. dyrektywy, to trzeba taki stan rzeczy zaakceptować. Innymi słowy, postępowa- nie nie ma być szybkie kosztem jego jakości. Z tego względu wskazuje się, że szyb- kość procesu należy traktować jako dyrektywę postępowania, a nie naczelną zasadę procesu, którą jest zasada prawdy materialnej. Niewątpliwie jednak organy procesowe powinny czynić wysiłki w celu spraw- nego przeprowadzenia postępowania, bez nieuzasadnionej zwłoki (bez przewlekło- ści). Znalazło to wyraz nie tylko w KPK, ale przede wszystkim w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w odniesieniu do każdej procedury sądowej. Według tego przepisu, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasad- nionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Wspomnieć należy także o aktach prawa międzynarodowego odnoszącego się do postulatu szybkości postępowania, m.in. art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowie- ka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), składającego się na prawo do rzetelnego procesu sądowe- go. W polskim prawie instrumentem zapobiegającym przewlekłości (lub niwelują- cym jej skutki) jest ustawa z 17.6.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzo- Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka Pytanie 2 4 Część A. Pytania egzaminacyjne rowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 75 ze zm.). Pytanie 3. Jakie są funkcje prawa karnego procesowego? Prawo karne procesowe jako zbiór norm prawnych regulujących całokształt po- stępowania karnego ma do spełnienia różnorodne funkcje. Spośród nich najważniej- sze to: 1) funkcja porządkująca (regulacyjna) – prawo karne procesowe reguluje prze- bieg postępowania, wyznaczając porządek czynności procesowych, ich formę, konsekwencje, a także określa prawa i obowiązki uczestników postępowania. Postępowanie karne – z natury rzeczy – obejmuje skomplikowane instrumenta- rium, które musi być uporządkowane, aby mogło spełnić zakładane cele; 2) funkcja prakseologiczna (instrumentalna) – polega na takim ukształtowaniu procesu karnego, aby mógł on w sposób skuteczny osiągać wyznaczone cele (prakseologia to w dużym skrócie nauka o skutecznym działaniu). Prawo kar- ne procesowe powinno być tworzone z uwzględnieniem doświadczenia wyni- kającego z jego stosowania, a także poglądów wyrażanych w odniesieniu do konkretnych zagadnień. Warto wspomnieć na tym tle o badaniach prawno-po- równawczych, które okazują się być pomocne w kształtowaniu prawidłowych i sprawnych rozwiązań. Skoro podstawowym celem postępowania karnego jest realizacja prawa karnego materialnego, to cel ten powinien być osiągnięty moż- liwie najszybciej, bez zbędnych nakładów i czynności; 3) funkcja gwarancyjna – ostatnia z wymienionych, ale z pewnością nie naj- mniej istotna. Znaczna część norm prawa karnego procesowego dotyczy wol- ności i praw człowieka i obywatela (np. wolność osobista, własność, wolność i tajemnica komunikowania się, prawo do obrony). Mówi się, że kształt proce- dury karnej to barometr sytuacji ustrojowej państwa. Istota funkcji gwarancyj- nej polega na precyzyjnym określeniu uprawnień i obowiązków uczestników po- stępowania, a więc jasnym określeniu ich sytuacji procesowej. Chroni to przed dowolnością i arbitralnością organów państwa, które muszą poruszać się w gra- nicach wyznaczonych przepisami prawa. Innymi słowy, prawo karne proceso- we zakreśla ramy swobód obywatelskich (nie mają one charakteru absolutnego) i dopuszczalnej ingerencji organów procesowych. Interes wymiaru sprawiedli- wości (a szerzej: osiągnięcie celów postępowania) może wymagać i często wy- maga wkroczenia w sferę praw i wolności obywatelskich. Przykładem może być zastosowanie środków zapobiegawczych, w tym tymczasowego aresztowania oznaczającego pozbawienie oskarżonego wolności na czas procesu czy przymu- sowe doprowadzenie świadka na przesłuchanie w sytuacji uporczywego uchyla- nia się przez niego od złożenia zeznań. Wszystkie te ingerencje mają swoje umo- Pytanie 3 Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka I. Zagadnienia wstępne 5 cowanie ustawowe i w razie spełnienia przesłanek mogą zaistnieć w konkretnym postępowaniu. Pytanie 4. Czym są funkcje procesowe? Funkcji procesowych nie należy mylić z omówionymi powyżej funkcjami prawa karnego procesowego. To zupełnie inne zagadnienie. Przez funkcje procesowe na- leży rozumieć rodzaje działalności procesowej uczestników postępowania, po- między którymi zachodzą określone stosunki procesowe. Wyróżnia się trzy rodzaje funkcji procesowych: 1) ściganie (i w konsekwencji oskarżanie) – aktywność ta cechuje organy proce- sowe na etapie postępowania przygotowawczego, a w postępowaniu sądowym oskarżyciela i polega na wykryciu oraz doprowadzeniu do wyciągnięcia konse- kwencji względem osoby winnej popełnienia przestępstwa; 2) obronę – polega na podejmowaniu działalności mającej na celu ochronę praw oraz interesów podejrzanego/oskarżonego i zmierza do osiągnięcia możliwie najkorzystniejszego dla niego rozstrzygnięcia. Wykonuje ją sam oskarżony lub jego obrońca; 3) orzekanie – jest domeną organu procesowego na etapie postępowania sądowe- go. Polega na rozpoznaniu sprawy przez sąd i wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie (dotyczy to zarówno sądu I instancji, jak i sądu odwoławczego, który orzeka na skutek wniesienia środka zaskarżenia). Pytanie 5. Co jest przedmiotem procesu karnego? W polskiej nauce wykształciły się dwa zasadnicze poglądy na temat przedmiotu procesu karnego. Pierwszy z nich upatruje go w hipotetycznym czynie zarzuconym oskarżonemu (tzw. teoria czynu), a według drugiego przedmiotem procesu jest od- powiedzialność prawna oskarżonego za zarzucane mu przestępstwo (tzw. teoria od- powiedzialności). Ten ostatni pogląd jest dominujący. Należy przyjąć, że przedmiotem procesu karnego jest kwestia odpowiedzial- ności prawnej (karnej, ale również cywilnej) oskarżonego za zarzucane mu przestępstwo. Odpowiedzialność ta oznacza możliwość poniesienia przez kon- kretną osobę konsekwencji prawnych wynikających z przestępstwa. Ma ona dwa aspekty: karny oraz cywilny. Oczywiście pierwszy z nich ma charakter podstawo- wy, a drugi może się zrealizować, gdy w konkretnym postępowaniu rozstrzygana będzie kwestia roszczeń cywilnoprawnych wynikających z przestępstwa (np. wnio- sek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w trybie art. 49a KPK, będący procesowym odbiciem art. 46 § 1 KK). War- Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka Pytania 4–5 6 Część A. Pytania egzaminacyjne to nadmienić, że na mocy ustawy z 20.2.2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 396) uchylono Rozdział 7 KPK, który dotyczył powoda cywilnego. Od 1.7.2015 r. powództwo cywilne w postępo- waniu karnym (tzw. powództwo adhezyjne) nie występuje. Jego wyeliminowanie wiązało się z niską operatywnością tego instrumentu procesowego, który z uwagi na stosunkowo wysokie wymogi formalne i szeroką możliwość pozostawienia przez sąd powództwa cywilnego bez rozpoznania był bardzo rzadko stosowany w prakty- ce. Wykorzystywany był szeroko i nadal jest konkurencyjny środek w postaci wspo- mnianego wniosku w trybie art. 46 § 1 KK. W teorii odpowiedzialności nacisk położony jest na ustalenie, kto popełnił przestępstwo i jakie konsekwencje prawne powinien ponieść, a nie na sam fakt popełnienia przestępstwa. Oczywiście ustalenia odnoszące się do okoliczności jego popełnienia mają podstawowe znaczenie, to jednak ograniczanie się do nich nie wy- czerpuje zagadnienia przedmiotu procesu. Z tego właśnie względu tzw. teoria czy- nu ma niepełny charakter i jest punktem wyjścia, bowiem sam czyn lub jego hipote- za nie stanowi przedmiotu procesu (ustalenia faktyczne co do czynu są pierwszym etapem, służebnym względem rozstrzygnięcia o odpowiedzialności prawnej danej osoby). Innymi słowy, zaistnienie danego zdarzenia faktycznego jest warunkiem koniecznym ustalenia zakresu odpowiedzialności, czyli konsekwencji popełnienia czynu zabronionego. Można jednak obie powyższe teorie powiązać, co znalazło od- zwierciedlenie w literaturze. Koncepcję przedstawiającą czyn zarzucony oskarżo- nemu jako przedmiot procesu można uznać za wyjściową, której rozwinięciem jest teoria odpowiedzialności. Warto podkreślić, że w koncepcji tej jest mowa o czy- nie hipotetycznym (treść zarzutu z aktu oskarżenia, jego opis). Hipoteza ta może rzecz jasna się nie potwierdzić, czego konsekwencją będzie uniewinnienie oskarżo- nego. W takim przypadku albo w sytuacji umorzenia postępowania (gdy oskarżony nie popełnił czynu zabronionego) postępowanie miało przedmiot w postaci właśnie tej hipotezy. Nie jest przekonujące twierdzenie, że taki proces nie miał przedmiotu – toczył się on i doprowadził do określonego orzeczenia. Odpowiedzialność prawna w procesie karnym ma dwie podstawy: faktyczną i prawną (normatywną). Podstawą faktyczną odpowiedzialności prawnej jest czyn zarzucany oskarżonemu. Podstawę prawną stanowi kwalifikacja prawna, która zo- stała zastosowana do tego czynu. Zagadnienie to zostanie rozwinięte przy omawia- niu kwestii tożsamości czynu (zob. pyt. 6). Pytanie 6. Wyjaśnij, na czym polega zagadnienie tożsamości czynu. Przyjęcie odpowiedzialności prawnej danej osoby wymaga poczynienia ustaleń faktycznych (quaestio facti), które następnie należy ocenić z perspektywy przepi- sów prawa (quaestio iuris). Podstawa faktyczna odpowiedzialności prawnej to czyn Pytanie 6 Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka I. Zagadnienia wstępne 7 zarzucany oskarżonemu. W zakresie tej podstawy musi zachodzić tożsamość po- między czynem zarzuconym a przypisanym (tzw. tożsamość czynu). Innymi słowy, wskazany w akcie oskarżenia zarzut wyznacza ramy przedmiotowe rozpoznania sprawy i tylko w granicach tego zdarzenia faktycznego orzeka sąd. Czyn wskazany w orzeczeniu kończącym postępowanie musi być tym samym czynem, który zo- stał zarzucony w akcie oskarżenia. Nie należy jednak rozumieć tożsamości czynu w ten sposób, że opis czynu przy- pisanego w wyroku musi być identyczny z opisem zarzutu przedstawionego przez oskarżyciela. Sąd samodzielnie czyni ustalenia faktyczne i może modyfikować opis czynu, co częstokroć ma miejsce. W toku postępowania przed sądem przepro- wadzane są dowody, które mogą zmienić obraz czynu, uszczegółowić go lub uzu- pełnić. Jest to dopuszczalne, o ile modyfikacja ta nie będzie tak znacząca, że będzie można mówić już o innym czynie. Tytułem przykładu, tożsamość czynu byłaby za- chowana, gdyby w wyniku postępowania sąd ustalił, że śmierć pokrzywdzonego nastąpiła o godz. 22.15, a nie ok. 21.45, jak wskazano w akcie oskarżenia, a opis czynu uzupełnił dodatkowo o bardziej precyzyjne określenie obrażeń, które dopro- wadziły do śmierci (np. w oparciu o uzupełniającą opinię biegłych złożoną na roz- prawie). Gdyby jednak sąd ustalił, że śmierć poniósł nie X, ale Y, miało to miejsce nie w dniu 25.3.2013 r., ale w dniu 11.7.2013 r., a w dodatku obrażenia prowadzą- ce do śmierci zadał nie oskarżony Z, a inna osoba, to bez wątpienia mielibyśmy do czynienia z innym zdarzeniem faktycznym, a w konsekwencji z brakiem tożsamo- ści czynu. W nauce procesu karnego wyróżniono wiele różnych kryteriów, w oparciu o któ- re ustala się, czy tożsamość czynu została zachowana. Poniżej przedstawiono kry- teria tożsamości czynu od strony negatywnej, zaproponowane przez M. Cieślaka i rozwinięte przez S. Waltosia (S. Waltoś, P. Hofmański, Proces karny. Zarys syste- mu, Warszawa 2016, s. 29–30). Tożsamość czynu jest wyłączona, gdy: 1) nastąpiła zmiana osoby sprawcy – np. okazuje się, że przestępstwo popełnił ktoś inny niż osoba wskazana w akcie oskarżenia jako oskarżony. Skoro zmienia się podmiot przestępstwa, to mamy do czynienia z innym czynem (zachowaniem innej osoby); 2) nastąpiła zmiana dobra prawnego (przedmiotu ochrony) – np. sąd usta- la, że oskarżony o spowodowanie wypadku komunikacyjnego ukradł ze sklepu wartościowy model samochodu w skali 1:18. Dobrem prawnym w pierwszym przypadku jest bezpieczeństwo w komunikacji i zdrowie oraz życie człowieka, a w drugim – własność; 3) nastąpiła zmiana osoby pokrzywdzonego i jednocześnie wystąpiła jakakol- wiek różnica w zakresie miejsca, czasu czynu, przedmiotu wykonawczego lub ustawowych znamion czynu; Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka Pytanie 6 8 Część A. Pytania egzaminacyjne 4) nie doszło do zmiany osoby pokrzywdzonego, ale ujawniły się 4 różnice do- tyczące miejsca, czasu czynu, przedmiotu wykonawczego i ustawowych zna- mion czynu. Istota tożsamości czynu polega zatem na tym, że przedmiotem rozpoznania sądu ma być ten sam czyn rozumiany jako zdarzenie faktyczne (historyczne), który został podany w akcie oskarżenia. Zagadnienie tożsamości czynu jest istotne tak- że z punktu widzenia zasady skargowości (skarga oskarżyciela inicjuje postępowa- nie sądowe tylko w zakresie czynu wskazanego w tej skardze), powagi rzeczy osą- dzonej (res iudicata) oraz zakazu powtórnego prowadzenia postępowania przeciw- ko tej samej osobie o ten sam czyn (ne bis in idem), o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części publikacji. Nadmienić należy, że wspomniana powyżej ocena zachowania (czynu) z per- spektywy przepisów prawa karnego materialnego (kwalifikacja prawna czynu), będąca podstawą prawną odpowiedzialności, może się zmieniać. Kwalifikacja przy- jęta w akcie oskarżenia nie wiąże sądu, co oznacza, że ta zaproponowana przez oskarżyciela może zostać zweryfikowana przez sąd w wyroku. Będzie to mia- ło miejsce, gdy zmieni się obraz czynu lub dojdzie do poprawy przez sąd błędnie przyjętej przez oskarżyciela kwalifikacji. W toku postępowania przygotowawczego, zgodnie z art. 314 KPK, wydaje się nowe postanowienie o przedstawieniu zarzu- tów, jeżeli okaże się, że czyn zarzucany podejrzanemu należy zakwalifikować z su- rowszego przepisu. W sentencji wyroku znajduje odzwierciedlenie rozstrzygnięcie sądu co do oceny prawnej czynu zarzuconego oskarżonemu. Sąd powinien uprze- dzić obecne na rozprawie strony o możliwości zakwalifikowania czynu według in- nego przepisu prawnego (art. 399 § 1 KPK) i umożliwić oskarżonemu na jego wnio- sek przygotowanie się do obrony, przerywając rozprawę (art. 399 § 2 KPK). Pytanie 7. Omów założenia nowelizacji KPK z 11.3.2016 r. Nowelizacja KPK z 11.3.2016 r. nie stanowiła prostego powrotu do regulacji procesu karnego obowiązującej przed dniem wejściem w życie ustaw nowelizują- cych KPK z 27.9.2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1247 ze zm.) i 20.2.2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 396), ale służyła odejściu od koncepcji zmiany modelowej polskie- go procesu karnego. Wspomniane dwie ustawy miały na celu m.in. doprowadze- nie do modelowej zmiany polskiego procesu karnego zakładającej istotny zwrot ku kontradyktoryjności procesu. Nowy model ustanowiony przedmiotowymi noweli- zacjami poprzez znaczące ograniczenie inicjatywy dowodowej sądu doprowadzić miał do zwiększenia aktywności procesowej stron postępowania. Rola sądu ograni- czać miała się do kierownictwa formalnego procesu oraz oceny materiału dowodo- wego przedstawionego przez strony. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego, któ- ra przygotowała opisywaną zmianę modelową procesu karnego wyszła z założe- Pytanie 7 Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka I. Zagadnienia wstępne 9 nia, że dotychczasowy model procesu wyczerpał swoje możliwości i, że to w pełni kontradyktoryjny proces karny ma zapewnić najlepsze warunki do poznania praw- dy materialnej w procesie. Rząd utworzony po wyborach parlamentarnych z 25.10.2015 r. za jedno z głównych zadań, w obszarze szeroko pojętego wy- miaru sprawiedliwości, uznał natomiast uchwalenie zmiany KPK zakładają- cej powrót do modelu procesu karnego, przewidującego występowanie elemen- tów inkwizycyjnych w postępowaniu jurysdykcyjnym, w tym w szczególności aktywności dowodowej sądu. Nowelizacja KPK z 11.3.2016 r. stanowi realizację przedmiotowych założeń. Ustawa przywróciła rozwiązania dotyczące inicjaty- wy dowodowej sądu obowiązujące przed 1.7.2015 r. (dzień wejścia w życie refor- my modelu procesu karnego wprowadzonej przez nowelizacje z 2013 r. i 2015 r.). Reforma przywraca również poprzednio obowiązujący rozpoznawczy charak- ter postępowania przygotowawczego, który zakłada utrwalanie dowodów dla sądu. Ustawodawca nie zrezygnował jednak z wielu rozwiązań procesowych prze- widzianych przez nowelizacje KPK z 27.9.2013 r. i 20.2.2015 r. W niektórych przy- padkach ustawodawca nie tylko nie zdecydował się na powrót do poprzednich re- gulacji, ale dodatkowo pogłębił kierunek wprowadzanych zmian. Przykładem może być model postępowania odwoławczego, który zakłada zasadniczo reformatoryjne orzekanie przez sąd odwoławczy. Ustawa z 11.3.2016 r. wprowadza instytucję skar- gi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu I instancji i przekazujące- go sprawę do ponownego rozpoznania, która w zamyśle twórców reformy, stanowić ma dodatkową gwarancję wzmocnienia reformatoryjnego orzekania przez sąd od- woławczy. Twórcy nowelizacji z 11.3.2016 r. w uzasadnieniu projektu (Druk sej- mowy Nr 207, Sejm VIII kadencji) wskazywali na to, że podzielają zdanie Komi- sji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego przygotowującej nowelizację z 27.9.2013 r., że: „konieczne jest zmierzenie się z następującymi zjawiskami: 1) nadmiernym formalizmem wielu czynności, który nie służąc zapewnieniu gwa- rancji procesowych uczestników postępowania, wydłuża procedowanie; 2) zbędnym angażowaniem sędziów do czynności, które z powodzeniem mogą być dokonywane przez czynnik niesądowy; 3) niewłaściwym realizowaniem standardów konstytucyjnych, które wobec rosną- cej aktywności Trybunału Konstytucyjnego w obszarze prawa karnego proceso- wego, jawią się jako coraz bardziej klarowne”. W wymienionych powyżej obszarach ustawodawca zdecydował się na utrzyma- nie większości rozwiązań wprowadzonych przez nowelizacje KPK z 27.9.2013 r. i 20.2.2015 r. Przykładem mogą być regulacje dotyczące obecności oskarżonego na rozprawie, czy też przepisy określające rolę referendarza w procesie karnym. Reasumując stwierdzić należy, że nowelizacja z 11.3.2016 r. miała na celu po- wrót do obowiązującego przed 1.7.2015 r. kontradyktoryjno-inkwizycyjnego modelu postępowania jurysdykcyjnego oraz powiązanych z nim regulacji po- stępowania, w tym w szczególności postępowania przygotowawczego. Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka Pytanie 7 10 Część A. Pytania egzaminacyjne Pytanie 8. Omów założenia nowelizacji KPK z 19.7.2019 r. Nowelizacja KPK z 19.7.2019 r. w założeniu projektodawcy doprowadzić ma do: usprawnienia postępowania karnego, dostosowania ustawy karnoprocesowej do wyzwań wynikających z rozwoju technologii oraz usunięcia zidentyfikowanych uchybień legislacyjnych. Cele nowelizacji realizowane mają być w szczególności poprzez wyeliminowanie zbędnego formalizmu procesowego, wprowadzenie uła- twień dla uczestników postępowania karnego, rozszerzenie katalogu środków prze- ciwdziałających obstrukcji procesowej oraz wzmocnienie środków służących za- bezpieczeniu interesu społecznego w postępowaniu karnym (zob. uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, Sejm VIII kadencji, Druk sejmowy Nr 3251). Nowelizacji nie nale- ży traktować jako zmiany modelowej, choć przewidziane w ustawie zmiany przepi- sów karnoprocesowych w sposób istotny wpływają na zasady: kontradyktoryjności (wprowadzenie ograniczeń czasowych dla uwzględnienia wniosków dowodowych zbliżonych do tzw. prekluzji), prawa do obrony (możliwość prowadzenia czynności dowodowych pod usprawiedliwioną nieobecność oskarżonego), czy też bezpośred- niości (rozszerzenie katalogu wyjątków od obowiązku bezpośredniego zapoznania się przez sąd z dowodem). Pytanie 9. Jakie są źródła prawa karnego procesowego? Prawo karne procesowe jako gałąź prawa polskiego korzysta z konstytucyjne- go systemu źródeł prawa, który wspólny jest dla całego polskiego systemu prawne- go. Ze względu na specyfikę prawa karnego procesowego (ukształtowanego zgod- nie z zasadą legalizmu oraz realizującego funkcję gwarancyjną) w katalogu źródeł tej gałęzi prawa nie ma jednego rodzaju źródeł prawa powszechnie obowiązujące- go – aktów prawa miejscowego (akty te obowiązują na obszarze działania organów, które je ustanawiają). Źródłami prawa karnego procesowego są zatem: Konstytu- cja RP, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP), a także prawo Unii Europejskiej (art. 91 ust. 3 Konstytu- cji RP). Konstytucja RP jest aktem normatywnym o dużym nasyceniu mate- rią prawnokarną, w tym karnoprocesową. Konstytucja RP jako akt norma- tywny o prymarnym znaczeniu w systemie źródeł prawa odgrywa znaczącą rolę w polskim procesie karnym z uwagi na statuowane przez siebie gwaran- cje procesowe (m.in. art. 41 – standardy związane z zatrzymaniem, art. 42 ust. 2 – prawo do obrony, art. 42 ust. 3 – domniemanie niewinności oraz art. 45 – prawo do sądu z gwarancją bezstronności sądu oraz standardem w zakresie realizacji zasady jawności), mechanizm kontroli konstytucyjności prawa oraz zasadę bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP). Podkreślić należy również Pytania 8–9 Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka I. Zagadnienia wstępne 11 dużą aktywność Trybunału Konstytucyjnego w obszarze prawa karnego proce- sowego, który poprzez proces pionowej kontroli norm prawnych wywarł istot- ny wpływ na obecny kształt polskiego procesu karnego (np. w obszarze stan- dardów związanych z zatrzymaniem, zob. np. wyr. TK z 11.12.2012 r., K 37/11, OTK-A 2012, Nr 11, poz. 133). Podstawową rolę w systemie źródeł prawa karnego procesowego odgrywają ustawy. Aktem normatywnym o największej doniosłości jest oczywiście KPK, który kompleksowo reguluje materię procesu, nie wyczerpując jej jednak. Wśród innych ustawowych źródeł prawa karnego procesowego wymienić należy w szczególności: 1) ustawę z 6.6.1997 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego 2) ustawę z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. (Dz.U. Nr 89, poz. 556 ze zm.); z 2019 r. poz. 52 ze zm.); 3) ustawę z 8.12.2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 825); poz. 740); 4) ustawę z 28.1.2016 r. – Prawo o prokuraturze (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. 5) ustawę z 6.4.1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 161 ze zm.); 6) ustawę z 9.6.2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1921); 7) ustawę z 24.5.2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2387 ze zm.); 8) ustawę z 25.6.1997 r. o świadku koronnym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1197); (Dz.U. z 2015 r. poz. 21); 9) ustawę z 28.11.2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka 10) ustawę z 10.6.2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 796). Wśród ratyfikowanych umów międzynarodowych najistotniejszych dla sy- stemu źródeł prawa karnego procesowego wymienić należy w szczególności: Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4.11.1950 r. (ratyfikowaną przez Polskę w 1993 r.) oraz Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 19.12.1966 r. (ratyfikowany przez Polskę w 1977 r.), które ustanawiają konwencyjne oraz powszechne standardy ochrony praw człowieka, w tym w standardy karnoprocesowe. Warto zauważyć fakt konsty- tucjonalizacji gwarancji procesowych wynikających ze standardów międzynarodo- wych i regionalnych, co pokazuje duży wpływ prawa międzynarodowego na polski proces karny. Normy prawa karnego procesowego zawarte są również w rozporządzeniach, w tym w rozporządzeniach wydanych na podstawie delegacji ustanowionych przez Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka Pytanie 9 12 Część A. Pytania egzaminacyjne KPK. Konkretyzują i rozwijają one normy zawarte w KPK w zakresie dopuszczal- nym dla aktu wykonawczego. Wśród przykładów rozporządzeń będących źródłami prawa karnego procesowego wymienić można m.in.: 1) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13.4.2016 r. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach świadka w postępowaniu kar- nym (Dz.U. z 2016 r. poz. 515); 2) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 23.6.2015 r. w sprawie sposobu za- pewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy w postępowaniu przy- spieszonym (Dz.U. z 2015 r. poz. 920); 3) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 7.5.2015 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 716). System źródeł prawa karnego procesowego rządzi się rzecz jasna konstytucyj- nymi regułami dotyczącymi hierarchii źródeł prawa (art. 91 Konstytucji RP), obo- wiązywania źródeł prawa (art. 88 Konstytucji RP) oraz ich charakteru prawnego (art. 31, 89 oraz 92 Konstytucji RP). W ostatnich latach zaobserwować można było zjawisko wzrostu aktywności prawodawcy unijnego w obszarze dawnego III filaru Unii Europejskiej, czyli współpracy sądowej i policyjnej w sprawach karnych. Wśród aktów prawa Unii Europejskiej dotyczących materii procesu karnego wymienić należy: 1) decyzję ramową Rady 2002/584/WSiSW z 13.6.2002 r. w sprawie europejskie- go nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Człon- kowskimi (Dz.Urz. UE L Nr 190, s. 1); 2) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE z 25.10.2012 r. ustana- wiającą normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz zastępującą decyzję ramową Rady 2001/220/WSiSW (Dz.Urz. UE L Nr 315, s. 57); 3) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z 3.4.2014 r. w spra- wie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych (Dz.Urz. UE L Nr 130, s. 1); 4) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z 22.10.2013 r. w spra- wie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu do- tyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinfor- mowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz.Urz. UE L Nr 294, s. 1). Uchwalone dotychczas unijne akty prawodawcze oddziałują głównie na przepisy KPK z zakresu międzynarodowego postępowania karnego, co w naturalny sposób związane jest z potrzebą usprawnienia współpracy państw członkowskich w spra- wach karnych. Prawo unijne zaczyna jednak również działać w kierunku harmoni- zacji niektórych standardów postępowania karnego. Pytanie 9 Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka II. Zasady procesu karnego 13 II. Zasady procesu karnego Pytanie 10. Zdefiniuj pojęcie zasad procesu karnego. Jaki sens ma ich wyróż- nienie? Zasady procesowe są niewątpliwie pomocne przy opisywaniu procesu. Pozwala- ją one zaprezentować to, co w postępowaniu karnym jest najistotniejsze i najogól- niejsze na tle skomplikowanej i obszernej regulacji karnoprocesowej. Nie to jednak przesądza o potrzebie ich wyróżnienia, choć także w tym aspekcie są one przydatne. W procesie karnym realizowane są pewne idee o podstawowym znaczeniu, któ- re rozstrzygają węzłowe problemy. Można sobie wyobrazić postępowanie przed sądem ukształtowane w ten sposób, że to na sądzie spoczywa obowiązek wyjaś- niania okoliczności sprawy (inkwizycyjność) albo aktywność ta wymagana jest od stron, a sąd jest obserwatorem przeprowadzanych przez nie dowodów (kontradyk- toryjność). Wybór jednej z alternatyw (określonej dyrektywy) ma znaczenie mo- delowe, rozstrzyga bowiem jeden z istotnych problemów i wyznacza podstawowy kształt rozprawy. Zastrzec jednak należy, że praktycznie nigdy określona dyrekty- wa nie jest urzeczywistniona do końca i przewidziane są od niej wyjątki, co dotyczy także ww. alternatywy na gruncie polskiego ustawodawstwa. Co również istotne, zasady procesowe są pomocne w zakresie stosowania i wykładni poszczególnych przepisów postępowania. W sytuacji ujawnienia się luki w przepisach lub trudności w wykładni, ogólne dyrektywy, w oparciu o które skonstruowany jest system pro- cesowy, ułatwiają osiągnięcie prawidłowego rozwiązania i wyjaśnienie wątpliwości interpretacyjnych. Podsumowując, zasady procesowe to podstawowe normy określające cechy pro- cesu, wskazujące na to, co na tle całokształtu unormowań jest najważniejsze. Nie- co uszczegóławiając za A. Murzynowskim (A. Murzynowski, Istota i zasady procesu karnego, Warszawa 1994, s. 92), zasady procesu karnego należy zdefiniować jako podstawowe normy prawne o charakterze ogólnoprocesowym, które określa- ją główne i dominujące cechy procesu karnego oraz zawierają określoną treść ideologiczną i stanowią jedną z alternatyw możliwych i znanych z historii roz- wiązań. Pytanie 11. Dokonaj klasyfikacji zasad procesu karnego. Spośród wielu klasyfikacji zasad procesowych można wyróżnić m.in.: 1) zasady w ujęciu abstrakcyjnym i zasady w ujęciu konkretnym – podział ten ma związek z możliwością przyporządkowania danej zasady do konkretnego po- rządku prawnego. Zasada abstrakcyjna nie odnosi się do żadnego konkretne- Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka Pytania 10–11 14 Część A. Pytania egzaminacyjne go ustawodawstwa, jest ogólnym wskazaniem możliwego kierunku rozwiązania istotnego zagadnienia procesowego. Jest to pewna idea rozstrzygnięcia jakiejś węzłowej kwestii w procesie karnym, z której może skorzystać ustawodawca przy tworzeniu prawa. Takiemu wzorcowemu, modelowemu rozwiązaniu często można przeciwstawić inną koncepcję. Widać to na przykładach (abstrakcyjnie ujętych) par zasad przeciwstawnych, takich jak zasada swobodnej oceny dowo- dów i legalnej oceny dowodów, zasada ustności i pisemności, zasada skargowo- ści i postępowania z urzędu. Stanowią one pewną teoretyczną propozycję roz- strzygnięcia danej kwestii, wzorcowy przykład, ale nie są one normami obowią- zującymi. Taka propozycja, przystosowana do potrzeb i możliwości w danym sy- stemie prawnym, a więc ujęta w danym porządku prawnym to zasada konkret- na. Zasada w ujęciu konkretnym jest normą prawną, a nie abstrakcyjnym by- tem. Właściwie niemożliwe jest mechaniczne uczynienie z zasady abstrakcyjnej prawa obowiązującego. Ustawa musi bowiem uwzględniać praktyczne potrzeby i ograniczenia (np. nie jest możliwa do przeprowadzenia bezwzględna jawność procesu, jej wyłączenie może być uzasadniane interesem państwa lub jednostki). Z możliwych teoretycznie rozwiązań w konkretnym systemie procesowym może obowiązywać tylko jedna zasada (nie obowiązują dwie zasady przeciwstawne) z odstępstwami na rzecz drugiej (np. w polskim procesie karnym obowiązuje za- sada legalizmu z niewielkim odstępstwami na rzecz oportunizmu); 2) zasady prawnie zdefiniowane (skodyfikowane) i zasady prawnie niezde- finiowane (nieskodyfikowane) – podział ten opiera się na kryterium istnienia w ustawie karnoprocesowej, najlepiej w jednym przepisie, definicji lub podsta- wowego zarysu danej zasady. Zasady prawnie zdefiniowane (skodyfikowane) znajdują odzwierciedlenie w konkretnym przepisie procedury karnej, np. zasa- da prawdy materialnej (art. 2 § 2 KPK), zasada obiektywizmu (art. 4 KPK), za- sada domniemania niewinności (art. 5 § 1 KPK). Zasady prawnie niezdefinio- wane (nieskodyfikowane) nie są ujęte wprost w danym przepisie KPK. O tym, że obowiązują one w porządku prawnym wnioskuje się w oparciu o całokształt przepisów postępowania. Przykładami takich norm są m.in. zasada bezpośred- niości i zasady kontradyktoryjności. Warto podkreślić, że istota tego podziału nie polega na tym, że zasada należąca do jednej kategorii została uwzględniona w kodeksie, a w przypadku drugiej kategorii nie została w nim ujęta. Wszyst- kie bowiem zasady procesowe (rozumiane w ujęciu konkretnym) muszą mieć umocowanie ustawowe, w przeciwnym razie nie można w ogóle mówić o ich obowiązywaniu. Chodzi zatem o to, czy podstawowa treść, zręby danej zasa- dy znalazły się w jednym przepisie czy też nie. O istnieniu, a w szczególności o konkretnym kształcie danej zasady zawsze decyduje całokształt unormowań. W przypadku zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7 KPK) nie jest wystar- czające poprzestanie na tym przepisie. Treść tej zasady dekodować należy także w oparciu o inne przepisy, takie jak art. 410 czy 424 KPK. Pytanie 11 Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka II. Zasady procesu karnego 15 Pytanie 12. Na czym polega zasada prawdy materialnej? Zasada prawdy jest zasadą prawnie zdefiniowaną. Zgodnie z art. 2 § 2 KPK, podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia fak- tyczne (wszelkich, a zatem nie tylko orzeczeń, tj. wyroku lub postanowienia, ale również zarządzeń). Organy procesowe w postępowaniu karnym nie powinny za- tem opierać swoich rozstrzygnięć na surogatach prawdy, a ich obowiązkiem jest dążenie do poznania prawdziwego przebiegu zdarzenia faktycznego. W aktual- nym stanie prawnym owo dążenie znajduje odzwierciedlenie w art. 167 KPK, któ- ry uprawnia i jednocześnie zobowiązuje sąd do przeprowadzenia dowodu z urzędu, a także w art. 366 § 1 KPK, zgodnie z którym przewodniczący składu orzekającego ma dbać o to, aby zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy. Jeże- li oskarżyciel lub sam oskarżony (bądź jego obrońca) nie wykazują aktywności do- wodowej, co może oznaczać niewyjaśnienie wszystkich relewantnych okoliczności, sąd musi tę aktywność podjąć (niezależnie od tego, czy dowody, które ma przepro- wadzić mogą świadczyć na korzyść czy na niekorzyść oskarżonego). Powinność ta przez krótki okres nie obowiązywała w tym kształcie, co miało związek z wej- ściem w życie w dniu 1.7.2015 r. reformy procesu karnego, umacniającej rolę sądu jako bezstronnego arbitra, który nie miał – co do zasady – ingerować w postępo- wanie dowodowe oddane do dyspozycji stron. Ta zmiana, już nieobowiązująca od 15.4.2016 r., wymuszała zmianę podejścia do zasady prawdy, modyfikując jej rozu- mienie (choć przez cały czas zasada ta funkcjonowała normatywnie). Bez wątpienia zasada prawdy materialnej ma szczególne miejsce w syste- mie zasad procesowych. Według A. Murzynowskiego, tylko ona zasługuje na mia- no naczelnej zasady procesu karnego, mając nadrzędny charakter nad pozostałymi (A. Murzynowski, Istota, s. 110 i nast.). Ustalenia faktyczne zgodne z prawdą to wa- runek konieczny trafnego rozstrzygnięcia sprawy w wyroku. Od lat w praktyce ob- serwuje się bardzo duży udział tzw. trybów konsensualnych, czyli porozumień pro- cesowych. Ich założeniem jest rezygnacja lub znaczące ograniczenie postępowania rozpoznawczego przed sądem w zamian za pewne koncesje na rzecz oskarżone- go (przede wszystkim niższy wymiar kary), który zgadza się na przyjęcie odpo- wiedzialności na wynegocjowanych i zaakceptowanych przez sąd warunkach. Nie oznacza to jednak, że prawda materialna musi być w takiej sytuacji zagrożona. Wy- rok w tym trybie nie powinien zapaść, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa budzą najmniejsze chociaż wątpliwości. Czyniąc ustalenia faktyczne, sąd opiera się o dowody, które co prawda nie zostały przeprowadzone bezpośrednio na rozprawie, ale zostały zgromadzone w postępowaniu przygotowawczym i nie są przez strony kwestionowane. Trafnie wskazuje się, że urzeczywistnieniu zasady prawdy materialnej słu- ży właściwie całokształt przepisów KPK. Do najważniejszych jej gwarancji, za S. Waltosiem (S. Waltoś, P. Hofmański, Proces, s. 222–223), zaliczyć należy: Postępowanie karne, wyd. 4, Repetytoria Becka Pytanie 12
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie karne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 4
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: