Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00681 013235 17836316 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie karne w pigułce - ebook/pdf
Postępowanie karne w pigułce - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 418
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8198-165-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja stanowi kompleksowe opracowanie do nauki i powtórki przed egzaminem. W książce zostały zawarte najważniejsze zagadnienia z zakresu postępowania karnego.

Opracowanie zostało podzielone na 3 działy tematyczne, w których znajdziesz 24 części omawiających m.in:

Na końcu każdej z części znajduje się test, dzięki któremu możesz sprawdzić poziom zdobytej wiedzy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

DZIAŁ I. POSTĘPOWANIE KARNE Czy wiesz, że… W średniowieczu na pierwszym miejscu wśród dowodów stawiano formalne środki dowodowe, takie jak np. przysięga, pojedynek, czy sąd boży? W niektórych wypadkach wystarczyło, że oskarżony złożył przysięgę oczyszczając by przekonać sąd co do swojej niewinności, dotyczyło to osób, które cieszyły się dobrą sławą. Pomylenie się w rocie przy- sięgi mogło przynieść za sobą przegranie procesu. Oto przykład następujących po sobie formalnych czynności w średniowiecznym procesie angielskim: w przypadku zarzutu za- bójstwa odpierający posądzenie musiał rzucić na ziemię rękawiczkę, którą zobowiązany był podnieść oskarżyciel, utrzymujący, że oskarżony dopuścił się zarzuconego czynu. Na- stępnie oskarżony, który nie przyznawał się do winy, zaprzeczał zarzutowi przez złożenie przysięgi według roty przewidzianej przez prawo. W prawej ręce trzymał Biblię, a w lewej dłoń oskarżyciela. Oskarżyciel odpowiedział mu przez wypowiedzenie określonej formuł- ki. Jeżeli dwie strony pozostawały w ten sposób przy swoim, to środkiem dowodowym był pojedynek między nimi. Oskarżonego uznawano za niewinnego gdy zabił swojego przeciwnika bądź gdy pojedynek trwał od rana do wieczora i nie został rozstrzygnięty. Jeśli chodzi o sąd boży to jego przykładem była próba krzyża, która polegała na tym, że strony sporu stawały pod dwoma krzyżami i podnosiły ręce. Ta strona, która pierw- sza opuściła ręce, przegrywała proces. Ordalium to stosowane było często w sprawach między mężem a żoną. Osoby starsze (po 60 roku życia) mogły wystawiać w zastępstwie swoje dzieci. 15 CZĘŚĆ I. UWAGI OGÓLNE ROZDZIAŁ 1. UWAGI WPROWADZAJĄCE Postępowanie karne w sprawach należących do właściwości sądów toczy się według przepisów KPK (art. 1 KPK). Wyróżnia się trzy zasadnicze cele postępowania karnego przedstawione poniżej. Dyrektywa trafnej represji karnej (art. 2 § 1 pkt 1 i 2 KPK) Dyrektywa poszanowania godności i interesów pokrzywdzonego (art. 2 § 1 pkt 3 KPK) Dyrektywa szybkości postępowania (art. 2 § 1 pkt 4 KPK) Celem postępowania kar­ nego jest, aby uwzględnione zostały prawnie chronione interesy pokrzywdzonego, przy jednoczesnym posza­ nowaniu jego godności Celem postępowa­ nia karnego jest, aby rozstrzygnię­ cie sprawy nastą­ piło w rozsądnym terminie Celem postępowania karnego jest, aby sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowie­ dzialności karnej, a osoba niewinna nie poniosła tej odpowiedzialności, zaś przez trafne zastosowanie środ­ ków przewidzianych w prawie kar­ nym oraz ujawnienie okoliczności sprzyjających popełnieniu prze­ stępstwa osiągnięte zostały zada­ nia postępowania karnego nie tyl­ ko w zwalczaniu przestępstw, lecz również w zapobieganiu im oraz w umacnianiu poszanowania pra­ wa i zasad współżycia społecznego 16 Naczelną zasadą procesu karnego jest zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne (art. 2 § 2 KPK). Postępowanie karne w granicach określonych w ustawie odbywa się z udziałem czyn­ nika społecznego (art. 3 KPK). Organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 KPK). Jedną z podstawowych zasad postępowania karnego jest zasada domniemania niewin­ ności oskarżonego, wyrażona w art. 5 KPK. Zgodnie z tym przepisem oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Ważne Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Przykład W rozpatrywanej przez Sąd sprawie występują dwie wersje zdarzenia, spośród których w jednej oskarżony nie przyznaje się do winy, dowody przeciwstawne jego wyjaśnieniom i korzystnym dla niego zeznaniom, powinny być szczególnie wnikliwie i starannie przeanalizowane pod względem oczywistości, ale przede wszystkim spójności, tak indywidualnej, jak i generalnej, a więc w od- niesieniu do całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym pod kątem ich wzajemnej korelacji. Gdy po wykorzystaniu wszelkich istniejących możliwości, wątpliwości nie zostaną usunięte, należy je wytłumaczyć w sposób korzystny dla oskarżonego. Stan określany przez ustawodawcę jako niedające się usunąć wątpliwości, nie polega bowiem na występowaniu kon- kurencyjnych wersji zdarzenia wynikających ze sprzecznych dowodów, lecz na braku możliwości ich rozstrzygnięcia przy użyciu zasad określonych w art. 7 KPK. Podejrzany lub oskarżony (tj. osoba, wobec której wydano postanowienie o przedsta­ wieniu zarzutów lub osoba, wobec której skierowano do sądu akt oskarżenia) ma prawo do obrony, które obejmuje prawo do samodzielnej obrony przed oskarżeniem (obrona materialna) oraz prawo do korzystania z pomocy obrońcy (obrona formalna). O tym uprawnieniu należy podejrzanego i oskarżonego pouczyć. 17 Przykład Prawo do obrony można rozumieć również jako: ▶ prawo do informacji o treści zarzutów i ich zmianach (art. 300 § 1 KPK), ▶ prawo do odmowy składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania (art. 175 § 1 KPK), ▶ prawo dostępu do akt (art. 156 KPK), ▶ aktywne formy obrony (np. prawo do przeprowadzania dowodów – art. 167 KPK, prawo do zadawania pytań podmiotom przesłuchiwanym – art. 370 § 1 KPK, prawo do zaskarżania orzeczeń). Zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona została w art. 7 KPK. Polega ona na tym, że organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przepro­ wadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd karny jest niezależny w swoich rozstrzygnięciach. Rozstrzyga on samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu. Jednak prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są wiążące (np. unieważnienie małżeństwa, orzeczenie o ubezwłasnowolnieniu jest dla sądu karnego wiążące). Należy jednak pamiętać, że sąd karny związany jest orzeczeniami Trybunału Kon­ stytucyjnego (wynika to z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto sąd karny związany jest wykładnią prawa dokonaną przez inne sądy w następujących przypadkach: ▶ art. 442 § 3 KPK – stanowisko sądu odwoławczego jest wiążące dla sądu, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania (wskazania te nie mogą dotyczyć jednak oceny określonych faktów, jeśli narusza to zasadę swobodnej oceny dowo­ dów), ▶ art. 441 § 3 KPK – uchwała Sądu Najwyższego zapadła w wyniku rozpoznania zagadnienia prawnego przekazanego przez sąd odwoławczy jest wiążąca także dla sądu I instancji, gdyby wyrok został uchylony i przekazano sprawę do ponow­ nego rozpoznania, Sąd Najwyższy związany jest uchwałą wydaną przez ten sąd, gdy ma ona rangę za­ sady prawnej – art. 88 SNU. Zgodnie z zasadą oficjalności (czyli działania z urzędu), jeżeli ustawa nie wymaga w danej sprawie wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo zezwolenia władzy, organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu (art. 9 § 1 KPK). Strony i inne osoby bezpośrednio zainteresowane mogą składać wnioski o dokonanie również tych czynności, które organ może lub ma obowiązek podejmować z urzędu. 18 Zasada legalizmu wyrażona została w art. 10 § 1 KPK. W myśl tego przepisu organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego. Natomiast oskarżyciel publiczny ma także obowią­ zek wnieść i popierać oskarżenie o czyn ścigany z urzędu. Instrumentem kontrolnym służącym stronom do wymuszenia na organach proce­ sowych przestrzegania zasady legalizmu są np. środki zaskarżenia (postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa lub umorzenia śledztwa można zaskarżyć. W razie powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania istnieje możliwość wniesienia prywatnego aktu oskar­ żenia – art. 55 § 1 KPK). Ważne Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub w prawie międzynarodowym, nikt nie może być zwolniony od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo. W sprawie o występek zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5 postępowanie może zostać umorzone, jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego nie sprzeciwia się temu (art. 11 § 1 KPK). Umorzenie takie (zwane absorpcyjnym) jest możliwe w każdym stadium postępowa­ nia karnego, zarówno przygotowawczego, jak i sądowego. Ważne Umorzenie absorpcyjne następuje zawsze w formie postanowienia. W przypadku gdy kara za inne przestępstwo nie została prawomocnie orzeczona, postępowanie można zawiesić. Zawieszone postępowanie powinno zostać: ▶ umorzone albo ▶ podjęte przed upływem 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie o inne prze­ stępstwo. Jeżeli prawomocny wyrok, z powodu którego postępowanie zostało umorzone, został uchylony lub jego treść uległa istotnej zmianie, możliwe jest wznowienie umorzonego postępowania (istotna zmiana = taka zmiana, która powoduje niespełnianie już prze­ słanki „niecelowości” prowadzenia postępowania). 19 W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wnio­ sku toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu (art. 12 § 1 KPK). Przykłady ▶ przestępstwa bezwzględnie wnioskowe (ścigane jedynie na wniosek) to m.in.: – groźba karalna (art. 190 § 2 KK), – wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta (art. 192 § 2 KK), – niealimentacja (art. 209 KK), – uszkodzenie mienia (art. 288 § 4 KK); ▶ przestępstwa względnie wnioskowe (w typie podstawowym ścigane są z urzędu, ale popeł- nione na szkodę osoby najbliższej są ściągane wyłącznie na wniosek): – kradzież (art. 278 § 4 KK), – oszustwo (art. 286 § 4 KK), – zabór pojazdu w celu krótkotrwałego użycia (art. 289 § 5 KK). Samo złożenie zawiadomienia o popełnionym przestępstwie nie stanowi złożenia wniosku o ściganie. Ponowne złożenie wniosku po jego cofnięciu jest niedopusz­ czalne. W przypadku istnienia wielu pokrzywdzonych i wniosku ścigania, np. tylko od jednego pokrzywdzonego, nie jest możliwe przypisanie popełnienia czynu zabronionego na szkodę pokrzywdzonych, którzy nie złożyli wniosku. Ważne Uzyskanie wniosku o ściganie należy, co do zasady, do oskarżyciela. Jeżeli potrzeba uzy- skania wniosku wynika wyłącznie z uprzedzenia stron przez sąd o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu, uzyskanie wniosku jest obowiązkiem sądu (art. 12 § 1a KPK). Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie: uprawnionego oskarżyciela innego uprawnionego podmiotu 20 Ważne Oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu są- dowego na pierwszej rozprawie głównej. W toku przewodu sądowego przed sądem I instancji cofnięcie aktu oskarżenia dopuszczalne jest jedynie za zgodą oskarżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn jest niedopuszczalne. Policja i inne organy w zakresie postępowania karnego: wykonują polecenia sądu, referendarza sądowego i prokuratora prowadzą pod nadzorem prokuratora śledztwo lub dochodzenie w granicach określonych w ustawie Wszystkie instytucje państwowe, samorządowe i społeczne mają obowiązek udzielać pomocy organom prowadzącym postępowanie karne – w zakresie swego działania w terminie wyznaczonym przez te organy. Przesłanki procesowe są to określone w art. 17 § 1 KPK od strony negatywnej oko­ liczności, gdy postępowania karnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza. Poniższa tabela pokazuje podział tych przesłanek. Przesłanki materialne (określone w prawie karnym materialnym) ▶ czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecz­ nie uzasadniających podej­ rzenie jego popełnienia ▶ czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa ▶ społeczna szkodliwość czynu jest znikoma, ▶ ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze Przesłanki mieszane (mające cechy zarówno przesłanek materialnych, jak i formalnych) ▶ nastąpiło prze­ dawnienie karal­ ności ▶ sprawca nie pod­ lega orzeczni­ ctwu polskich są­ dów karnych ▶ zachodzi inna okoliczność wy­ łączająca ściganie Przesłanki formalne (określone w prawie karnym procesowym) ▶ oskarżony zmarł ▶ postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się ▶ brak skargi uprawnionego oskarżyciela ▶ brak wymaganego zezwole­ nia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej 21 Przykład Oskarżony zmarł w trakcie toczącego się postępowania. Śmierć oskarżonego stanowi bezwzględ- ną przeszkodę do prowadzenia postępowania karnego. Z chwilą jej nastąpienia aktualizuje się wyrażony w art. 17 § 1 pkt 5 KPK zakaz wszczynania procesu, zaś w przypadku postępowania już wszczętego pojawia się konieczność jego umorzenia. Jednocześnie śmierć oskarżonego przed uprawomocnieniem się wyroku skazującego wyłącza możliwość toczenia się postępowania ze skutkiem ex tunc. Tym samym, w przypadku gdy po wydaniu wyroku przez sąd I instancji, a przed jego uprawomocnieniem się, nastąpiła śmierć oskarżonego, orzeczenie to powinno być traktowane jako dotknięte wadą prawną w postaci bezwzględnej przesłanki uchylenia orze- czenia, uregulowanej w art. 439 § 1 pkt 9 KPK w zw z. art. 17 § 1 pkt 5 KPK. W takiej sytuacji sąd II instancji nakaże uchylenie zaskarżonego wyroku, a następnie umorzenia postępowania w sprawie. Istotne jest przy tym to, że istnienie okoliczności w takiej postaci, że: ustawa stanowi, iż sprawca nie podlega karze, oskarżony zmarł lub nastąpiło przedawnienie karalności, nie wyłącza postępowania w przedmiocie przepadku, o którym mowa w art. 45 KK i art. 43a KKS. Ważne Warto podczas nauki zestawić treść art. 17 § 1 KPK z art. 414 § 1 KPK, który określa, jakie rozstrzygnięcia wydaje sąd w razie wykrycia przeszkody procesowej na etapie wyroko- wania – co daje podstawę do podziału przesłanek procesowych na przesłanki uniewin- nienia i przesłanki umorzenia. Zawieszenie postępowania jest to czasowe wstrzymanie biegu procesu, gdy kwestia odpowiedzialności nie została jeszcze rozstrzygnięta. Postępowanie zawiesza się, w przypadku gdy zachodzi długotrwała przeszkoda unie­ możliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności jeżeli: ▶ nie można ująć oskarżonego albo ▶ oskarżony nie może brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby. Przez pojęcie długotrwałej przeszkody należy rozumieć taką przeszkodę, której ter­ min ustania bądź jest w ogóle trudny do ustalenia, bądź co najmniej jest tak odległy, że przekracza wszystkie dopuszczalne okresy odroczenia rozprawy. Oznacza to, że pro­ wadzenie postępowania jest w ogóle niemożliwe. Za długotrwałą przeszkodę nie można 22 uznać trudności występujących w przeprowadzeniu postępowania, które nie wyłączają możliwości prowadzenia postępowania. Niemożność ujęcia oskarżonego obejmuje nie tylko ukrywanie się sprawcy, ale także długotrwałą nieobecność oskarżonego w kraju, połączoną z niemożliwością prze­ słuchania oskarżonego za granicą w celu dalszego prowadzenia postępowania przy­ gotowawczego do czasu jego powrotu, gdy postępowanie ekstradycyjne nie zostało wszczęte bądź przeciąga się. Taka nieobecność powinna być pozbawiona elementów ukrywania się. Choroba psychiczna lub inna ciężka choroba to taka choroba, która uniemożliwia oskarżonemu wzięcie udziału w postępowaniu. Musi być ona długotrwała. Oczywiste jest, że nie każda choroba psychiczna prowadzi do zawieszenia postępowania. Nie­ możność prowadzenia postępowania nastąpi tylko wówczas, gdy oskarżony pomimo udziału obrońcy nie jest w stanie kierować swoim zachowaniem w toku procesu, co wiąże się z tym, że nie jest władny składać właściwych oświadczeń oraz nie rozumie przeprowadzanych czynności procesowych. Fakty te potwierdza się w zaświadczeniu lekarskim, a także opinii biegłego lekarza odpowiedniej specjalności. Postępowanie ulega zawieszeniu na czas trwania przeszkody. Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie, niezależnie od tego, czy zapadło ono w postępowaniu przygotowawczym, czy sądowym. W czasie zawieszenia postępowania należy jednak dokonać odpowiednich czynności w celu zabezpieczenia dowodów przed ich utratą lub zniekształceniem (np. przepro­ wadzenie dowodu z opinii biegłego, przesłuchanie świadka zdarzenia w chwili jego ujawnienia). Ważne W czasie trwania zawieszenia dopuszczalne jest podejmowanie czynności innych niż dowodowe, które zmierzają do usunięcia przeszkody w celu kontynuowania postępo- wania, np. organ procesowy może wystąpić do sądu o tymczasowe aresztowanie, moż- na wydać postanowienie o poszukiwaniu podejrzanego listem gończym, zlecać Policji czynności operacyjne mające na celu ustalenie miejsca pobytu oskarżonego. 23 Postępowanie ulega zawieszeniu również w przypadku: gdy kara za inne przestępstwo nie została orzeczona, a zachodzi możliwość umorzenia absorpcyjnego (art. 11 § 2 KPK) śmierci oskarżyciela prywatnego (art. 61 § 1 KPK) śmierci oskarżyciela posiłkowego, który samodzielnie popierał oskarżenie (art. 58 § 2 KPK) gdy nie można ująć skazanego albo nie można wobec niego wykonać orzeczenia z powodów zdrowotnych (art. 15 § 2 KKW) osoby, która została posłem lub senatorem (ale wstrzymany został bieg przedawnienia przestępstwa) (art. 105 ust. 3 w zw. z art. 108 Konstytucji RP) trwania postępowania przeciw innym sprawcom, przeciw którym zeznaje świadek koronny (na czas jego trwania) (art. 7 ŚwKoronU) gdy nieletni ukrywa się lub nie można go ująć (art. 30a NielU) gdy osoba uzależniona (której zarzuca się popełnienie czynu zagrożonego do 5 lat pozbawienia wolności) podda się leczeniu/rehabilitacji/udziałowi w programie profilaktyczno­leczniczym – na czas trwania tego leczenia (art. 72 NarkU) Ważne Zawieszenie nie stoi na przeszkodzie stosowaniu środków zapobiegawczych (art. 255 KPK) oraz wniesieniu i rozpoznaniu na korzyść oskarżonego kasacji i wniosku o wzno- wienie postępowania (art. 529 i 545 KPK). 24 W sprawie o przestępstwo popełnione: na szkodę małoletniego we współdziałaniu z małoletnim lub w okolicznościach, które mogą świadczyć o demoralizacji małoletniego albo w okolicznościach, które mogą świadczyć o gorszącym wpływie na małoletniego sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd rodzinny w celu rozważenia środków przewidzianych w przepisach o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz w KRO (art. 23 KPK) W postępowaniu karnym możliwe jest przeprowadzenie mediacji. Celem postępowania mediacyjnego jest doprowadzenie do zawarcia ugody przez strony przed mediatorem. Zgodnie z art. 23a § 1 KPK sąd lub referendarz sądowy, a w postępowaniu przygoto­ wawczym prokurator lub inny organ prowadzący to postępowanie, może z inicjaty­ wy lub za zgodą oskarżonego i pokrzywdzonego skierować sprawę (postanowieniem) do instytucji lub osoby do tego uprawnionej w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oskarżonym, o czym się ich poucza, infor­ mując o celach i zasadach postępowania mediacyjnego, w tym o treści art. 178a KPK (nie wolno przesłuchiwać jako świadka mediatora co do faktów, o których dowiedział się od oskarżonego lub pokrzywdzonego, prowadząc postępowanie mediacyjne, z wy­ łączeniem informacji o przestępstwach, o których mowa w art. 240 § 1 KK). Postanowienie o skierowaniu sprawy do mediacji jest niezaskarżalne. W sytuacji gdy wydaje je organ dochodzenia, postanowienie to nie wymaga zatwierdzenia przez prokuratora, ale może zostać ono przez prokuratora uchylone w trybie art. 326 § 1 pkt 4 KPK. Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc. Okresu postępowania mediacyjnego nie wlicza się do czasu trwania postępowania przygotowawczego. 25 Postępowania mediacyjnego nie może prowadzić: osoba, co do której w sprawie zachodzą okoliczności przewidziane dla wyłączenia sędziego czynny zawodowo sędzia prokurator asesor prokuratorski aplikant do wymienionych powyżej zawodów ławnik referendarz sądowy asystent sędziego asystent prokuratora funkcjonariusz instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw Udział oskarżonego i pokrzywdzonego w postępowaniu mediacyjnym jest dobrowol­ ny. Zgodę na uczestniczenie w postępowaniu mediacyjnym odbiera organ kierujący sprawę do mediacji lub mediator, po wyjaśnieniu oskarżonemu i pokrzywdzonemu celów i zasad postępowania mediacyjnego i pouczeniu ich o możliwości cofnięcia tej zgody aż do zakończenia postępowania mediacyjnego. Mediatorowi udostępnia się akta sprawy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Postępowanie mediacyjne prowadzi się w sposób bezstronny i poufny. 26 ROZDZIAŁ 2. ZASADY POSTĘPOWANIA KARNEGO Najważniejsze zasady postępowania karnego zostały zawarte w znajdującej się poniżej tabeli. Zasady ogólnoprawne Zasady dynamiki procesowej Zasady poznania dowodowego Zasady gwarancyjne 1 2 3 4 Zasada oficjalności ▶ działanie z urzędu ▶ nie zależy od woli pokrzywdzonego ▶ proces prowadzą organy państwowe Wyjątek! Skarga prywatna Zasada prawdy materialnej ▶ adresowana do organu procesowego ▶ dotyczy wyłącznie stanu faktycznego sprawy Zasada praworządności ▶ nakaz działania zgodnie z pra­ wem ▶ określona m.in. w Konstytucji RP (art. 7) Zasada niezależ­ ności sądów i nie­ zawisłości sędziów ▶ niezawisłość sędziów ▶ niezależność sądów ▶ dwuinstancyj­ ność postępowa­ nia sądowego ▶ prawo do sądu Zasada prawa do obrony ▶ oskarżonemu ▶ obrona: przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzy­ stania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć – formalna – ko­ rzystanie z po­ mocy obrońcy – materialna – prawo do sa­ modzielnego odpierania za­ rzutów oskar­ żenia (wypo­ wiadania się, zgłaszania dowodów, itd.) 27 1 2 3 4 Zasada udziału czynnika społecz­ nego w sądach ▶ w Polsce insty­ tucja ławnika; za granicą – ława przysięgłych ▶ udział organi­ zacji społecz­ nych (jako tzw. przedstawiciela społecznego) w postępowaniu Zasada legalizmu ▶ organ powoła­ ny do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadze­ nia postępowania przygotowawcze­ go, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i po­ pierania oskarżenia – o czyn ścigany z urzędu ▶ istnieją wyjątki (umorzenie ab­ sorpcyjne, ściganie nieletnich) Zasada urzędni­ czej obsady organów ścigania ▶ wyodrębnione od władzy są­ downiczej ▶ zbudowane hie­ rarchicznie ▶ obowiązuje cen­ ▶ wyjątkiem są spra­ tralizm wy nieletnich Zasada skargowości ▶ sądowe postępo­ wanie wszczyna się na żądanie upraw­ nionego oskarży­ ciela lub innego uprawnionego podmiotu Zasada domniemania niewinności ▶ oskarżony jest niewinny dopó­ ki nie udowodni mu się winy ▶ niedające się usunąć wątpli­ wości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego ▶ winę należy udo­ wodnić – Zasada bezpośredniości ▶ sąd ma obowią­ zek bezpośred­ nio zapoznać się z dowodem ▶ dowód musi być pierwot­ ny (wyjątki: art. 389, 391, 392, 393 KPK; np. odczytanie protokołu za­ miast przepro­ wadzenia dowo­ du, gdy świadek nie żyje) Zasada swobodnej oceny dowodów ▶ organy postępo­ wania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzo­ nych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnie­ niem zasad pra­ widłowego ro­ zumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego 28 1 2 3 4 Zasada kontradykto­ ryjności ▶ postępowanie przed sądem powinno stano­ wić spór równo­ rzędnych stron – oskarżyciela i oskarżonego wraz z obrońcą ▶ elementy kon­ tradyktoryjności w postępowaniu przygotowawczym Zasada jawności ▶ postępowanie przed sądem toczy się jawnie, z udzia­ łem publiczności (są wyjątki) 29
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie karne w pigułce
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: