Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00454 006515 14477608 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie międzyinstancyjne w postępowaniu sądowoadministracyjnym - ebook/pdf
Postępowanie międzyinstancyjne w postępowaniu sądowoadministracyjnym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 458
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-226-3671-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> konstytucyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-16%), audiobook).

Postępowanie międzyinstancyjne w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmuje swym  zakresem zespół czynności podejmowanych w nich tak przez skarżących jak i sądy pierwszej instancji. W szczególności wyposażenie tych ostatnich w kompetencje samokontrole, zarówno w postępowaniu kasacyjnym jak i zażaleniowym, oznaczało dla  ustawodawcy konieczność zbalansowania potrzeby ochrony interesu jednostki w szybszym zakończeniu postępowania a z drugiej strony ochronę obiektywnego porządku prawnego, wyrażającego się w tym przypadku w nienaruszeniu konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania.

Monografia opiera się na założeniu, że postępowanie międzyinstancyjne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stanowiąc pierwszy etap postępowania odwoławczego, ma miejsce w przypadku modelu środków odwoławczych posiadających przymiot dewolutywności. Ze względu na centralne miejsce skargi kasacyjnej wśród środków odwoławczych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jej poświęcono najwięcej uwagi. Rozważania zostały dopełnione także postępowaniem zażaleniowym z uwzględnieniem jego odrębności w stosunku do postępowania kasacyjnego. Poza zakresem rozważań pozostały środki zaskarżenia o niedewolutywnym charakterze.

Rozważania w zakresie międzyinstancyjnego postępowania w procedurze sądowoadministracyjnej osadzone w polskiej regulacji zostały wzbogacone o analizę komparatystyczną w wybranych państw europejskich ( Republika Federalna Niemiec, Austria, Republika Czech, Republika Słowacka).

Adresatem monografii są sędziowie sądów administracyjnych, prawnicy - praktycy oraz przedstawiciele doktryny i studenci.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Postępowanie międzyinstancyjne w postępowaniu sądowoadministracyjnym Agnieszka Ziółkowska Postępowanie międzyinstancyjne w postępowaniu sądowoadministracyjnym Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ■ Katowice 2019 Recenzent Agnieszka Skóra Spis treści Wstęp Rozdział pier wszy Instancja i instancyjność postępowania sądowoadministracyjnego w doktrynie prawa i judykaturze 1. Pojęcie instancji w prawie 2. Instancja w znaczeniu funkcjonalnym 3. Instancja pionowa i pozioma 4. Pojęcie instancyjności 5. Rodzaje instancyjności 5.1. Instancyjność pionowa 5.1.1. Dewolutywność jako cecha instancyjności pionowej 5.1.2. Dwuinstancyjność postępowania 5.2. Instancyjność pozioma 6. Kształtowanie się instancyjności postępowania sądowoadministracyjnego w Polsce 6.1. Rozwój sądownictwa administracyjnego do 1980 r. 6.2. Od jednoinstancyjności do dwuinstancyjności postępowania sądowoadministra- cyjnego (okres 1980–2002) 6.3. Dwuinstancyjność postępowania sądowoadministracyjnego od 2004 r. 7. Funkcje instancyjności 8. Prawo do sądu a dwuinstancyjność postępowania sądowoadministracyjnego 9. Wpływ instancyjności na czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego Rozdział dr ugi System środków odwoławczych w postępowaniu sądowoadministracyjnym 1. Prawo do zaskarżania 2. Pojęcie środka zaskarżenia i środka odwoławczego oraz ich klasyfikacje 3. Charakter prawny środków odwoławczych w postępowaniu sądowoadministracyjnym 3.1. Skarga kasacyjna 3.2. Zażalenie 9 15 15 20 23 26 32 32 33 35 42 48 50 69 81 92 103 117 123 123 136 144 144 147 6 Spis treści 4. Modele kontroli instancyjnej w postępowaniach sądowych 4.1. Model apelacyjny 4.2. Model kasacyjny 4.3. Model rewizyjny 4.4. Model kontroli instancyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Rozdział t rzeci Międzyinstancyjność w postępowaniu sądowoadministracyjnym 1. Miejsce postępowania międzyinstancyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym 2. Zakres temporalny postępowania międzyinstancyjnego 3. Czynności sądu I instancji w postępowaniu międzyinstancyjnym 4. Definicja postępowania międzyinstancyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym 5. Badanie dopuszczalności środka odwoławczego w międzyinstancyjnym postępowaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym 5.1. Wniesienie środka odwoławczego 5.2. Badanie dopuszczalności środka odwoławczego przez wojewódzki sąd admini- stracyjny 5.2.1. Istnienie przedmiotu zaskarżenia 5.2.2. Zaskarżalność z mocy ustawy 5.2.3. Legitymacja do wniesienia środka 5.2.4. Interes (gravamen) w zaskarżeniu 5.2.5. Termin wniesienia środka 5.2.6. Badanie warunków formalnych środka odwoławczego 5.2.6.1. Wymagania środka odwoławczego właściwe dla zwykłego pisma procesowego 5.2.6.2. Badanie warunków konstrukcyjnych skargi kasacyjnej 5.2.6.3. Przymus adwokacko-radcowski 5.2.6.4. Wymagania fiskalne 5.3. Postępowania naprawcze 5.4. Odrzucenie środka odwoławczego 6. Kompetencje autokontrolne wojewódzkiego sądu administracyjnego w postępowaniu międzyinstancyjnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym 6.1. Istota autokontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego 6.2. Obowiązek autoremedury sądu I instancji 6.3. Aspekt czasowy kompetencji autokontrolnych 6.4. Przesłanki autokontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego 6.4.1. Oczywiście usprawiedliwione podstawy skargi kasacyjnej i oczywiście uzasadnione zażalenie 6.4.2. Nieważność postępowania jako podstawa uprawnień autokontrolnych 6.5. Skład orzekający w trybie autokontroli 6.6. Zakres kompetencji autokontrolnych wojewódzkiego sądu administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym 6.7. Zaskarżalność orzeczenia sądu I instancji wydanego w trybie autokontroli 7. Orzeczenia sądu I instancji wpływające na bieg postępowania odwoławczego 7.1. Przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego 7.2. Zawieszenie postępowania międzyinstancyjnego 7.3. Umorzenie postępowania międzyinstancyjnego 151 152 153 155 157 159 159 162 168 171 173 173 175 178 182 196 201 207 216 217 223 245 252 255 257 260 260 263 265 266 268 270 282 285 289 290 290 293 297 Spis treści 7 7.3.1. Umorzenie postępowania na skutek cofnięcia środka odwoławczego 7.3.2. Umorzenie postępowania zażaleniowego 8. Kwestie wpadkowe rozstrzygane przez sąd I instancji w postępowaniu międzyinstan- cyjnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym 8.1. Przyznanie prawa pomocy 8.1.1. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w formie profesjonalnego pełnomoc- nika 8.1.2. Przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych 8.2. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia 9. Czynności procesowo-techniczne w postępowaniu międzyinstancyjnym w postępowa- niu sądowoadministracyjnym 9.1. Ocena odmowy sporządzenia skargi przez pełnomocnika przyznanego w ramach pomocy prawnej 9.2. Odpowiedź na środek odwoławczy strony przeciwnej 9.3. Przekazanie akt sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego 9.3.1. Aspekt temporalny przekazania akt do sądu odwoławczego 9.3.2. Zakres przedmiotowy przekazywanych akt 9.3.3. Przygotowanie akt do przekazania sądowi II instancji Rozdział czwar t y Instancyjność i postępowanie międzyinstancyjne w postępowaniu sądowoadmi- nistracyjnym w wybranych regulacjach europejskich 1. Wprowadzenie 2. Republika Federalna Niemiec 3. Austria 4. Republika Czeska 5. Republika Słowacka 6. Podsumowanie Zakończenie Bibliografia Publikacje Akty normatywne Orzecznictwo krajowe Orzecznictwo zagraniczne Glosy Inne źródła Summary Zusammenfassung Resumé 298 304 306 306 309 311 313 315 316 320 327 328 329 330 333 333 335 349 364 374 389 391 397 397 428 434 446 448 449 451 453 455 Wstęp Na kształt sądownictwa administracyjnego wpływa system przyjętych i uznawanych za podstawowe zasad i wartości oraz funkcji, jakie ma ono peł- nić w konkretnym systemie prawnym. Zasadniczą rolą polskiego sądownictwa administracyjnego jest ochrona praworządności i praw podmiotowych jednost- ki. Te dwa kardynalne cele mają fundamentalny wpływ na przyjmowane przez ustawodawcę rozwiązania procesowe i determinują ich kształt. Pochodną ich uznania przez ustawodawcę jest takie ukształtowanie procedury sądowoadmi- nistracyjnej, która gwarantując realizację postulatu prakseologii procesowej re- spektuje również zasadnicze prawa procesowe strony, jak prawo do sądu, prawo do zaskarżenia czy dwuinstancyjność postępowania prowadzonego przez sądy administracyjne. Współcześnie bowiem czas staje się wartością, przez pryzmat której oceniane jest sądownictwo administracyjne, stąd dążenie ustawodawcy do jego usprawnienia, przy jednoczesnym poszanowaniu innych zasad konsty- tucyjnych i procesowych oraz zachowaniu istoty procedury sądowoadministra- cyjnej, czasem z wykorzystaniem wzorców innych państw. Większość wprowadzanych nowych instytucji procesowych poprzedza wni- kliwa analiza ustawodawcy ważącego rezultaty wprowadzonych unormowań, a przy tym stanowi wyraz postulatów zgłaszanych przez przedstawicieli doktry- ny i wynikających z potrzeb praktyki. W taki sam sposób należy też rozpatry- wać problematykę postępowania międzyinstancyjnego w postępowaniu sądowo- administracyjnym oraz zakres czynności podejmowanych w nich zarówno przez skarżących, jak i sądy I instancji. W szczególności wyposażenie tych ostatnich w kompetencje samokontrole, zarówno w postępowaniu kasacyjnym, jak i za- żaleniowym, oznaczało dla ustawodawcy konieczność zbalansowania potrzeby ochrony interesu jednostki w szybszym zakończeniu postępowania, a jednocze- śnie ochronę obiektywnego porządku prawnego, wyrażającego się w tym przy- padku w nienaruszeniu konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania. Oprócz obaw prawnych co do wykorzystywania trybów samokontrolnych przez sądy I instancji, pojawiają się także obawy o podłożu społecznym, czy przyzna- ne kompetencje aby na pewno zostaną przez wojewódzkie sądy administracyj- 10 Wstęp ne wykorzystane, czy sądy będą skłonne zauważyć swoje błędy i dokonać ich korekty bez konieczności uruchamiania postępowania przed sądem II instancji, czy może kompetencje te staną się fasadowe i iluzoryczne. Dodatkową kwestią jest sprawa dublowania się kompetencji wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, i to nomen omen podwójnego dublowania: raz w zakresie badania wymogów formalnych środka zaskarżenia, a dwa – w zakresie uwzględniania z urzędu przesłanek nieważności postępowania. Ponadto, chodzi także o to, czy kompetencje ad- ministracyjnych sądów I instancji do uwzględniania rzeczonych przesłanek nie naruszają istoty dwuinstancyjności postępowania. Problematyka postępowania międzyinstancyjnego w postępowaniu sądowo- administracyjnym nie była do tej pory przedmiotem pogłębionej analizy. Pewne jego fragmenty jednak stanowiły już pole badawcze, przede wszystkim tych autorów, którzy zajmowali się zagadnieniami dotyczącymi środków odwoław- czych w postępowaniu sądowoadministracyjnym w ogólności, skargą kasacyj- ną, zażaleniem lub nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego czy problematyką instancyjności w postępowaniu cywilnym. Wybór problematyki postępowania międzyinstancyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako problemu badawczego podyktowany był przede wszystkim próbą wskazania jego definicji, zakresu i charakteru czynności sądu, ukazania wachlarza i znaczenia czynności strony, a także określenia jego ce- zury czasowej oraz wpływu tego fragmentu procedury na realizację postulatu szybkości postępowania przy jednoczesnym respektowaniu takich wartości kon- stytucyjnych, jak: prawo do sądu, prawo do zaskarżenia czy dwuinstancyjność postępowania. Niniejsza monografia opiera się na założeniu, że postępowanie międzyin- stancyjne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stanowiąc pierwszy etap postępowania odwoławczego, ma miejsce w przypadku modelu środków od- woławczych posiadających przymiot dewolutywności. Ze względu na central- ne miejsce skargi kasacyjnej wśród środków odwoławczych w postępowaniu sądowoadministracyjnym to jej poświęcono najwięcej uwagi. Rozważania zo- stały dopełnione także postępowaniem zażaleniowym, z uwzględnieniem jego odrębności w stosunku do postępowania kasacyjnego. Poza zakresem rozważań pozostały środki zaskarżenia o niedewolutywnym charakterze. Postępowanie międzyinstancyjne w postępowaniu sądowoadministracyj- nym ma wymiar wielopłaszczyznowy i wykazuje ścisły związek z dwiema fundamentalnymi sferami: proceduralną (przede wszystkim model instancyj- ności postępowania sądowoadministracyjnego oraz zakres czynności sądu i stron w postępowaniu odwoławczym) i ustrojową (w tym kwestia instancji sądów administracyjnych oraz związek z naczelnymi zasadami konstytucyj- nymi, wyprowadzanymi z art. 45, art. 78 i art. 176 Konstytucji RP), oraz ze sferą materialną. Wstęp 11 Biorąc pod uwagę powyższe spostrzeżenia, problematyka międzyinstancyj- nego postępowania sądowoadministracyjnego została ujęta w czterech rozdzia- łach. Rozdział pierwszy poświęcono zasadniczym problemom teoretyczno-hi- storycznym, stanowiącym punkt wyjścia dalszych rozważań. Analizie poddano podstawowe zagadnienia związane z instancją oraz instancyjnością w prawie oraz orzecznictwie sądowym z odniesieniem do postępowania sądowoadmini- stracyjnego, z wyraźnym zaakcentowaniem potrzeby rozróżnienia obu terminów. Niezbędne okazało się również wskazanie na rodzaje instancyjności, zasygna- lizowanie potrzeby wprowadzenia instancyjności poziomej (zaskarżalności po- ziomej) w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nazwanie pierwszego etapu postępowania, w tym modelu instancyjności. Analiza modelu pionowego instan- cyjności została wzmocniona zaprezentowaniem kształtowania się postępowania sądowoadministracyjnego w Polsce. Zwrócono uwagę na funkcję instancyjności, relację zasady dwuinstancyjności do prawa do sądu, a także wpływ instancyj- ności na czas trwania postępowania. Przede wszystkim zaś istotna jest ostatnia z wymienionych kwestii, stanowi bowiem swoistego rodzaju oś rozważań nad istotą i potrzebą postępowania międzyinstancyjnego w postępowaniu sądowo- administracyjnym. Z uwagi na przyjęte założenie, zgodnie z którym istnienie postępowania międzyinstancyjnego zależne jest od wniesienia środka odwoławczego, w roz- dziale drugim skoncentrowano się na problematyce systemu środków odwoław- czych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Punktem wyjścia stała się kwestia zakresu przedmiotowego konstytucyjnego prawa do zaskarżenia. Pod- jęto próbę rozróżnienia takich istotnych pojęć, jak środek zaskarżenia i środek odwoławczy. Omówiono również istniejące w procedurach sądowych modele kontroli instancyjnej, ze wskazaniem występującego w polskim postępowaniu sądowoadministracyjnym. Międzyinstancyjne postępowanie sądowoadministracyjne zostało omówione w rozdziale trzecim prezentowanej monografii, który stanowi jej trzon. Roz- ważania przede wszystkim odnoszą się do kwestii zasadniczych, takich jak miejsce tego postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym i jego zakres czasowy. Podjęto próbę wskazania i określenia czynności składających się na ten etap postępowania odwoławczego z punktu widzenia różnych kry- teriów i ich klasyfikacji czynności oraz skonstruowano definicję postępowania międzyinstancyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Omówienie tej problematyki było niezbędne dla dalszych rozważań związanych z analizą poszczególnych czynności, przy czym ich umiejscowienie w systematyce tego rozdziału było w pełni zamierzone, gdyż zostało zdeterminowane postulowaną kolejnością ich podejmowania. Przedmiotem dalszych rozważań uczyniono ba- danie dopuszczalności środka odwoławczego, kompetencje autokontrolne sądu I instancji, orzeczenia sądu I instancji wpływające na bieg postępowania od- woławczego, kwestie wpadkowe, o których orzeka wojewódzki sąd administra- 12 Wstęp cyjny w ramach postępowania międzyinstancyjnego, oraz wykonywane przez niego czynności procesowo-techniczne. W rozdziale czwartym odniesiono się do regulacji postępowania sądowoad- ministracyjnego w zakresie postępowania międzyinstancyjnego czterech państw: Republiki Federalnej Niemiec, Austrii, Republiki Czeskiej oraz Republiki Sło- wackiej. Wybór wskazanych reżimów prawnych nie był przypadkowy, chodziło bowiem do wskazanie sposobów uregulowania tego etapu postępowania odwo- ławczego w państwach, w których inaczej lub podobnie wygląda instancyjność w postępowaniu sądowoadministracyjnym, do których doświadczeń często od- wołuje się ustawodawca, lub z którymi polskie sądownictwo administracyjne łączą wspólne uwarunkowania historyczne. Celem porównania regulacji innych państw było wskazanie podobieństw i zbieżności oraz różnic w zakresie prze- biegu postępowania międzyinstancyjnego. Struktura tego rozdziału odpowiada systematyce problemów analizowanych w polskim porządku prawnym. Każdy podrozdział pracy kończy syntetyczne podsumowanie, zawierają- ce tezy wynikające z rozważanych problemów. W zakończeniu sformułowano wnioski końcowe dotyczące badanej problematyki. W monografii posłużono się kilkoma metodami badawczymi. Wykorzysta- no metodę analityczno-prawną oraz analityczno-syntetyczną1, gdyż punktem wyjścia rozważań wokół postępowania międzyinstancyjnego w postępowaniu sądowoadministracynym była analiza obowiązujących przepisów prawa krajo- wego (w tym przede wszystkim Konstytucji, przepisów ustawy - Prawo o po- stępowaniu przed sądami administracyjnymi, Prawo o ustroju sądów admini- stracyjnych i Kodeksu postępowania cywilnego) oraz prawa wybranych państw europejskich w celu ich egzegezy2 oraz ustalenia wzajemnych związków w za- kresie odnoszącym się do środków odwoławczych. Wspomniana metoda stała się niezbędna dla próby skonstruowania definicji postępowania międzyinstan- cyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W celu ukazania ewolucji kształtowania się instancyjności i wpływu tradycji na jej współczesny kształt w administracyjnym sądownictwie polskim, a także Republiki Federalnej Nie- miec, Austrii, Republiki Czeskiej i Republiki Słowacji posłużono się metodą historyczną. Wskazanie i przybliżenie nieraz rozbieżnych poglądów przed- stawicieli doktryny krajowej i zagranicznej stało się niezbędne dla ukazania doniosłości omawianej problematyki i konieczności formułowania wniosków de lege ferenda. Bliskość legislacyjna, a także związki wynikające z przeszłości polskiego sądownictwa administracyjnego zdeterminowały potrzebę sięgnięcia do rozważań doktrynalnych oraz poglądów judykatury, przede wszystkim Sądu Najwyższego, z zakresu procedury cywilnej. W konsekwencji zastosowano metodę 1 J. Stochaj, Ł. Roman, Wybrane metody teoretyczne w naukach społecznych i ich zastoso- wanie, „Zeszyty Naukowe Wydziału Zarządzania i Dowodzenia Akademii Obrony Narodowej” 2013, nr 2(6), s. 184. 2 Zob. Z. Leoński, Nauka administracji, Warszawa 1999, s. 16. Wstęp 13 komparatystyczną3 w odniesieniu do regulacji krajowych procedur sądowych (tzw. porównanie wewnętrzne4), głównie postępowania cywilnego, związanych z rozważanymi problemami, co pozwoliło wskazać na rozwiązania zbieżne i różnice. W odniesieniu do zagranicznych postępowań sądowoadministracyj- nych5 metoda ta pozwoliła przybliżyć zakres czynności podejmowanych w po- stępowaniu sądowoadministracyjnym w wybranych krajach. Praktyczny aspekt znaczenia i funkcji instancyjności oraz obraz całego spektrum czynności podej- mowanych w postępowaniu międzyinstancyjnym w postępowaniu sądowoad- ministracyjnym można było wskazać dzięki zastosowaniu metody empirycznej prezentującej bogactwo orzecznictwa krajowego (Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych) oraz orzecznictwa badanych reżimów prawnych po- zostałych państw. Analizując działalność sądów administracyjnych, w ograni- czonym zakresie wdrożono metodę socjologiczną. W monografii uwzględniono stan prawny, literaturę i orzecznictwo na dzień 8 grudnia 2018 r. 3 Zob. I. Szymczak, Metoda nauki o porównaniu systemów prawnych, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny” 2014, z. 3, s. 37–49. 4 B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne a postępowanie cywilne – porównanie funkcji i zasad, w: Prawo – Administracja – Obywatele. Księga poświęcona Euge- niuszowi Smoktunowiczowi, red. A. Jamróz i in., Białystok 1997, s. 25. 5 Czasem nazywanych sprawiedliwością administracyjną, szerzej zob. G. Łaszczyca, w: „System Prawa Administracyjnego Procesowego”, red. G. Łaszczyca, A. Matan, T. 1: Za- gadnienia ogólne, Warszawa 2017, s. 79 i nast. Agnieszka Ziółkowska The inter-instance proceedings in the course of court administrative proceedings Summar y The fundamental task of Polish court administrative proceedings is to protect law and order along with subjective rights of the individual. Upholding these principles involves structuring the court administrative procedure in such a way that it shall guarantee the praxeology (efficiency) of litigation while respecting basic procedural rights of a defendant or claimant/plaintiff (the parties in a case). To name a few of these rights: the right to trial in a court of law, the right to appeal, and the principle of two instances in administrative court proceedings. In this day and age, the time duration is one of the measures in evaluating the efficiency in operation of administrative courts, and so the lawmaker constantly aims at improving it, simultaneously respecting other constitutional and procedural principles while preserving the essence of the court administrative procedure, which sometimes entails relying on foreign legal solutions. The subject of this monograph are complex issues pertaining to the inter-instance proceed- ings in the course of court administrative proceedings understood herein as a stage of the appeal proceedings; the said stage consists of a series of formalised, ordered, deliberate, and non-uni- form actions taken by the court and the parties in a case, upon which the process of optimising praxeology of the appeal proceedings is buttressed. The extent of the investigated subject matter encompasses not only strictly procedural questions, but also systemic (that is, those related to two-instance character of the proceedings) and material ones (related to litigation laws deriva- tive of constitutional regulations). A starting point for detailed considerations herein, are the two following notions: the instance and the principle of instances. Both the terms, despite their frequent interchangeable use, are not synonymous. The former is connected with organisational- systemic issues (particularly: consecutive stages of proceedings) and functional ones (the scope of competence), whereas the latter is processual, since it constitutes a mechanism that allows the state to guarantee correctness and justice of the adjudications in court proceedings. Both the instance and the principle of instances may take two forms: vertical or horizontal. Presently, in accordance with the corresponding constitutional regulation, court administrative proceed- ings in Poland shall have at least two stages, that is, involve courts of at least two instances. However, this model of legal proceedings has been developed over an extensive period of time and, in the opinions of some of its proponents, has a revolutionary character. The principle of instances performs multiple functions that manifest the objectives of court administrative proceedings, which are both legal (including correctional, stimulating, precedent-setting, unify- ing legal interpretation, signalling-didactic, and instruction-related) and extra-legal. Multiplicity of court instances may, but does not necessarily have to, translate into prolonged proceedings time. Crucial in this respect seems to be the choice by the lawmaker of a model of appellate remedies. The inter-instance proceedings in the course of court administrative proceedings are a dependent procedure, particularly dependent upon filing with the court an ordinary devolu- 452 Summary tive appellate remedy: cassation appeal and complaint. In addition, it is a kind of proceedings with relatively narrow regulatory borders (Articles 173‒179 of the Law on Proceedings before Administrative Courts [LPA] and Articles 194‒196 LPA). The scope of actions taken during this stage of appellate proceedings is varied and, from the court’s perspective, includes: investigating the admissibility of a given appellate remedy, utilising self-control competences when there are premises provided by the law, rulings influencing the further course of appellate proceedings, giving decisions in incidental matters, and procedural-technical actions. In turn, from the per- spective of the parties of a case, the actions taken may have direct or indirect influence on the course of proceedings. The former group of actions mostly serves to implement the postulate of praxeology in appellate court proceedings in the course of court administrative proceedings, and to relieve a court of second instance. Regulations pertaining to inter-instance proceedings in selected European states (Federal Republic of Germany, Austria, Czech Republic, Slovak Republic) point to the already shared legal solutions and, moreover, might be an inspiration for the Polish lawmaker within the scope of reform and amendments of the court administrative procedure in its part relating to inter- instance proceedings in the course of court administrative proceedings, in order to make it more efficient. Based on comparative analysis, the contemporary Polish regulations seem to be relatively sufficient, yet require some minor changes. Agnieszka Ziółkowska Das Zwischeninstanzenverfahren im Gerichtsverwaltungsverfahren Zusammenfassung Die wichtigste Rolle des polnischen Gerichtsverwaltungsverfahrens ist Schutz der Gesetz- lichkeit und der subjektiven Menschenrechte. Für Realisierung der Voraussetzungen ist es not- wendig, das Gerichtsverwaltungsverfahren auf solche Art und Weise zu organisieren, damit sol- che grundlegende Verfahrensrechte der beiden Parteien wie Anhörungsrecht, Anfechtungsrecht oder Zweiinstanzensystem des Verwaltungsverfahrens der Forderungen der Prozesspraxeologie zufolge gewährleistet werden. Da das heutige administrative Gerichtwesen vor allem hinsichtlich der Verfahrensdauer beurteilt wird, strebt der Gesetzgeber an, das Verfahren zu optimieren und dabei andere konstitutionelle und prozessuale Grundsätze als auch den Kern der verwaltungsge- richtlichen Prozedur (manchmal auch mit Ausnutzung der in anderen Ländern geltenden Muster) zu beachten. Zum Gegenstand der vorliegenden Monografie wird der das Zwischeninstanzenverfahren in einem verwaltungsgerichtlichen Verfahren betreffende Themenkreis. Das Zwischeninstanzen- verfahren wird dabei verstanden als eine Phase des Berufungsverfahrens, das aus einer ganzen Reihe formalisierter, geordneter, zweckmäßiger und uneinheitlicher, vom Gericht und von den Parteien ergriffenen und der Optimierung der Praxeologie des Berufungsverfahrens dienender Maßnahmen besteht. Die hier zu untersuchte Problematik umfasst nicht nur strikt prozedura- le, sondern auch verfassungsgebende (v.a. instanzielles Verfahren angehende) und materielle (verfassungsgemäße Prozessrechte angehende) Fragen. Den Ausgangspunkt für detaillierte Un- tersuchungen bilden zwei Begriffe: Instanz und Instanzensystem. Die beiden Termini, obwohl häufig wechselweise verwendet, sind keine Synonyme. Der erste Begriff betrifft strukturell- organisatorische (Gerichtsstufen) und funktionale (Kompetenzen) Probleme, der andere dage- gen hat einen prozessualen Charakter, weil er ein Mechanismus ist, mit dessen Hilfe der Staat Ordnungsgemäßheit und Gerechtigkeit der Gerichtsentscheidungen gewährleistet. Sowohl die In- stanz als auch das Instanzensystem können zwei Gestalten: vertikale und horizontale annehmen. Im polnischen Gerichtsverwaltungsverfahren gilt das sehr lange ausgearbeitete und manchen Vertretern der Rechtsdoktrin zufolge revolutionäre, verfassungsgemäße Modell des Zweiinstan- zenverfahrens. Das Instanzensystem übt zahlreiche, mit den Zwecken des Gerichtsverwaltungs- verfahrens übereinstimmende Funktionen aus, welche den rechtlichen (berichtigende, stimulie- rende, vereinheitlichende, signalisierungs-didaktische, Präzedenz- und Schulungsfunktion) als auch den außerrechtlichen Charakter haben. Die Vielzahl von Instanzen kann sich, obwohl nicht unbedingt muss, auf Verlängerung der Verfahrensdauer auswirken. Ausschlaggebend ist dafür das vom Gesetzgeber gewählte Modell der Berufungsmittel. Das Zwischeninstanzenverfahren im Gerichtsverwaltungsverfahren ist eine nicht eigenständige Prozedur in dem Sinne, dass es von der Einreichung eines Berufungsmittels: der Kassationsklage und der Beschwerde abhängt. Überdies verfügt solches Verfahren über relativ konzentrierte Grenzen der rechtlichen Rege- 454 Zusammenfassung lung (Art. 173–179a p.p.s.a. und Art. 194–196 p.p.s.a.). Der Bereich der in der Phase des Beru- fungsverfahrens unternommenen Handlungen ist differenziert und umfasst folgende gerichtliche Maßnahmen: Überprüfung der Zulässigkeit des Berufungsmittels; Ausnutzung der selbstkont- rollierbaren Kompetenzen, falls es gesetzliche Voraussetzungen gibt; die weiteren Ablauf des Berufungsverfahrens beeinflussenden Entscheidungen; Entscheidungen in Nebenverfahren; prozessual-technische Handlungen, die je nach der Prozesspartei einen direkten oder indirekten Einfluss auf Verfahrensablauf ausüben. Die zur ersten Gruppe gehörenden Maßnahmen sollen vor allem die Praxeologie des Berufungsverfahrens im Gerichtsverwaltungsverfahren sicherstel- len und das Gericht zweiter Instanz entlasten. Die in ausgewählten europäischen Ländern (Bundesrepublik Deutschland, Österreich, Tschechische Republik, Slowakische Republik) geltenden Rechtsverordnungen zum Zwischen- instanzenverfahren zeigen gemeinsame Lösungen auf, sie können aber auch dem polnischen Gesetzgeber als eine Inspirationsquelle dienen im Bereich der Reform oder Verbesserung des Gerichtsverwaltungsverfahrens im Bereich des Zwischeninstanzenverfahrens im Gerichtsver- waltungsverfahren, um es noch effizienter und effektiver zu gestalten. Wie es aus vergleichen- der Analyse hervorgeht, können die in Polen geltenden Rechtsverordnungen nach erforderlichen kleinen Änderungen relativ zufrieden stellende Ergebnisse erzielen. Agnieszka Ziółkowska Postupovanie medzi inštanciami v súdno-administratívnom konaní Resumé Podstatnou úlohou poľského súdno-administratívneho konania je ochrana zákonnosti a sub- jektívnych práv jednotky. Realizácia týchto predpokladov je zviazaná s nutnosťou vytvorenia súdno-administratívnej procedúry, ktorá zaručujúc uskutočnenie požiadavky procesnej praxe- ológie rešpektuje podstatné procesné práva strany, ako napríklad právo na súd, právo na odvo- lanie a právo na dvojinštančné konanie vedené administratívnymi súdmi. V súčasnosti jedným z meradiel hodnotenia správneho súdnictva je čas, a preto vzniklo zákonodarcovho úsilie o jeho zefektívnenie pri súbežnom rešpektovaní iných ústavných a procesných zásad a tiež zachovaní podstaty súdno-administratívneho konania, niekedy s použitím vzorov iných štátov. Témou monografie je zložitý problém postupovania medzi inštanciami v súdno-admini- stratívnom konaní, chápaného ako etapa odvolacieho konania, ktoré sa skladá zo sformalizo- vaných, usporiadaných, cielených a rôznorodých úkonov súdu a strán, tvoriacich základ pre optimalizáciu praxeológie odvolacieho konania. Rozsah skúmaného materiálu obsahuje nielen otázky striktne procedurálne, ale aj systémové (zviazané predovšetkým inštanciou konania) a materiálne (týkajúce sa procesných práv odvodených z ústavnej úpravy). Východiskom pre podrobnejšie úvahy sú dva pojmy: inštancia a inštančnosť. Oba pojmy, hoci sa často zamieňa- jú jeden za druhý, nie sú synonymické. Prvý súvisí s organizačno-systémovými problémami (hierarchizáciou) a funkčnými problémami (kompetenciami), druhý sa týka procesných čin- ností, pretože je mechanizmom, pomocou ktorého štát garantuje zákonnosť a spravodlivosť rozhodnutí. Inštancia, ako aj inštančnosť môžu mať dve formy: vertikálnu alebo horizontálnu. V poľskom súdno-administratívnom konaní sa v súčasnosti, v súlade s ústavnou reguláciou, prijal dvojinštančný model konania, pričom proces jeho formovania bol dlhodobý a podľa nie- ktorých predstaviteľov doktríny revolučný. Inštančnosť plní veľa funkcií spojených s cieľmi súdno-administratívneho konania, ktoré majú právny (v tom funkcia korekčná, stimulačná, precedentná, interpretáciu práva zjednocovacia, signalizačno-didaktická a inštruktážna), ako aj mimoprávny charakter. Pluralita inštancií môže, ale nemusí predlžovať čas trvania kona- nia. Zásadným problémom v tomto kontexte sa stáva zákonodarcov výber modelu odvolacích prostriedkov. Konanie medzi inštanciami v súdno-administratívnom konaní nie je nezávislou procedúrou v tom význame, že je závislé od podania obvyklého, suspenzívneho odvolacieho prostriedku: kasačného odvolania a sťažnosti. Je tiež okrem toho konaním s relatívne kon- centrovanými hranicami právnej regulácie (článok 173–179 Zákona o konaní pred správnymi súdmi a článok 194–196 Zákona o konaní pred správnymi súdmi). Rozsah činností v tejto fáze odvolacieho konania je diferencovaný a z pohľadu súdnej činnosti zahŕňa: prieskum prípust- nosti odvolania, využitie samokontrolných kompetencií, v prípade keď sa uplatňujú dôvody stanovené zákonom rozhodnutia ovplyvňujúce ďalší priebeh odvolacieho konania, rozhodnutia náhodných otázok, procesné a technické činnosti. Z hľadiska činností je možne rozlišovať 456 Resumé činnosti, ktoré vyvolávajú priamy alebo nepriamy vplyv na priebeh konania. Úlohou činností z prvej skupiny je najmä realizácia požiadavky praxeológie odvolacieho konania v súdno-ad- ministratívnom konaní a odľahčenie súdu druhej inštancie. Právne regulácie týkajúce sa konania medzi inštanciami vo vybraných európskych štátoch (Nemecká spolková republika, Rakúsko, Česká republika, Slovenská republika) poukazujú na spoločné riešenia, ale tiež môžu poľského zákonodarcu inšpirovať, pokiaľ ide o reformu alebo úpravu súdno-administratívnej procedúry v časti týkajúcej sa postupovania medzi inštanciami v súdno-administratívnom konaní, aby sa stali ešte účinnejšie a efektívnejšie. Ako to vyplýva z porovnávacej analýzy, súčasné domáce regulácie sa javia ako relatívne uspokojivé a nevyža- dujúce veľké zmeny. Preložila Marta Buczek Redaktor: Barbara Todos -Burny Projektant okładki: Magdalena Starzyk Łamanie: Alicja Załęcka Copyright © 2019 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-226-3670-1 (wersja drukowana) ISBN 978-83-226-3671-8 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40 ‑007 Katowice www. wydawnictwo.us.edu.pl e -mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 28,75. Ark. wyd. 37,0. Papier offset. kl. III, 90 g Cena 32 zł (+ VAT) Druk i oprawa: Volumina.pl Daniel Krzanowski ul. Księcia Witolda 7–9, 71-063 Szczecin
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie międzyinstancyjne w postępowaniu sądowoadministracyjnym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: