Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00343 005251 14100025 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych Komentarz. Orzecznictwo. Suplement. Wzory. Wydanie 2 - ebook/pdf
Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych Komentarz. Orzecznictwo. Suplement. Wzory. Wydanie 2 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 551
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0429-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> karne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Niniejsza publikacja to kompleksowe opracowanie problematyki postępowania odwoławczego w sprawach karnych w ujęciu praktycznym. Szczególny nacisk położono na wyjaśnienie kwestii budowy środka odwoławczego (apelacja, zażalenie) i wymogów co do jego treści. Dotyczy to zwłaszcza zakresu zaskarżenia oraz zarzutów i wniosków odwoławczych. Obszernie i szczegółowo omówiono tzw. względne przyczyny odwoławcze z art. 438 k.p.k. Podano przykłady formułowania na ich podstawie zarzutów odwoławczych. Odniesiono się również do kwestii stawiania tzw. zarzutów mieszanych oraz zarzutów łączonych. Przedstawiono szczegółowo przebieg postępowania odwoławczego, uwzględniając czynności organów procesowych, a także stron, obrońców i pełnomocników oraz ich udział w posiedzeniu zażaleniowym i rozprawie apelacyjnej.

Do każdego komentowanego przepisu przywołano orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych. Wyboru orzeczeń dokonano ze względu na ich znaczenie i przydatność dla praktyki. Dodatkowo na oddzielnej wkładce w postaci suplementu zostały zamieszczone wzory apelacji sporządzanych na podstawie poszczególnych podstaw odwoławczych. Książka zawiera również schematy ułatwiające Czytelnikowi poruszanie się po postępowaniu odwoławczym.

Niniejsze wydanie wzbogacono o dodatkowe kwestie związane z formułowaniem zarzutów odwoławczych oraz uaktualniono orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zamieszczono nowe wzory apelacji w sprawach o wykroczenia i w sprawach karnych skarbowych.

Adresatami komentarza są przede wszystkim praktycy, a więc sędziowie, prokuratorzy, adwokaci i radcowie prawni, a także aplikanci tych zawodów prawniczych.

Dr Dariusz Świecki – adiunkt w Katedrze Postępowania Karnego i Kryminalistyki na Uniwersytecie Łódzkim, sędzia Izby Karnej Sądu Najwyższego. Autor i współautor publikacji z zakresu prawa karnego procesowego, prawa karnego skarbowego i postępowania w sprawach o wykroczenia, a także opinii dla Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. Prowadzi szkolenia dla aplikantów adwokackich i radcowskich.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

KOMENTARZ I ORZECZNICTWO Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych Komentarz ∙ Orzecznictwo Dariusz Świecki Wydanie 2 Warszawa 2014 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Od Autora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 ROZDZIAŁ I. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Art. 425. [Podmioty uprawnione, zakres zaskarżenia, gravamen] . . . . . . . . . Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 19 1. Zasada kontroli instancyjnej, rodzaje środków odwoławczych, strony . . . . . . . . 20 21 2. Zakres zaskarżenia orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 3. Zaskarżenie uzasadnienia orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 26 4. Gravamen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 27 5. Kierunek zaskarżania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 31 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 426. [Zaskarżanie orzeczeń wydanych w postępowaniu odwoławczym] . . Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 31 1. Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 33 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ II. Warunki skutecznego wniesienia środka odwoławczego. . . . . . 35 Art. 427. [Elementy środka odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 35 1. Budowa środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 5 Spis treści 2. Wskazanie na nowe fakty lub dowody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Art. 428. [Wniesienie środka odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 1. Forma środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 47 2. Adresat środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Odpowiedź na środek odwoławczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Art. 429. [Odmowa przyjęcia środka odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 1. Kontrola środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 Art. 430. [Pozostawienie bez rozpoznania środka odwoławczego] . . . . . . . . . 66 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 Art. 431. [Cofnięcie środka odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 1. Warunki skutecznego cofnięcia środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 2. Częściowe cofnięcie środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 3. Modyfikacja środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 3.1. Rozszerzenie zakresu zaskarżenia i nowe zarzuty odwoławcze . . . . . . . . . . 74 3.2. Zawężenie zakresu zaskarżenia i cofnięcie niektórych zarzutów odwoławczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 Art. 432. [Obowiązek rozpoznania cofniętego środka odwoławczego] . . . . . . 80 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 ROZDZIAŁ III. Granice kontroli odwoławczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 Art. 433. [Granice rozpoznania środka odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 1. Elementy wyznaczające granice środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 2. Orzekanie poza granicami środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 3. Obowiązek rozważenia wniosków i zarzutów odwoławczych . . . . . . . . . . . . . . . 85 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 Art. 434. [Zakaz reformationis in peius] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 1. Zakres stosowania zakazu reformationis in peius . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 2. Przełamanie kierunku zaskarżenia na korzyść oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . 98 3. Odstępstwa od zakazu reformationis in peius . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 Art. 435. [Orzekanie na rzecz współoskarżonych]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 6 Spis treści Art. 436. [Ograniczenie zakresu rozpoznania]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Art. 437. [Rodzaje rozstrzygnięć sądu odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 1. Rozstrzygnięcia w przedmiocie zaskarżonego orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 2. Rozstrzygnięcia w przedmiocie zaskarżonego uzasadnienia orzeczenia . . . . . . . 118 3. Zmiana lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 4. Zastosowanie art. 397 k.p.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 ROZDZIAŁ IV. Przyczyny odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 Art. 438. [Względne przyczyny odwoławcze] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 1. Istota względnych przyczyn odwoławczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 2. Budowa zarzutu odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 3. Obraza przepisów prawa materialnego (art. 438 pkt 1 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . 134 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 4. Obraza przepisów postępowania (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 4.2. Zarzut naruszenia przepisu procesowego w wypadku wniesienia powództwa cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 4.3. Wielość zarzutów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 5. Błąd w ustaleniach faktycznych (art. 438 pkt 3 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 6. Zarzut rażącej niewspółmierności kary lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego lub innego środka (art. 438 pkt 4 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 Art. 439. [Bezwzględne przyczyny odwoławcze] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 1. Charakter i skutki wystąpienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych . . . . . . 193 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 2. Ograniczenie skutków wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej . . . . . 222 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 3. Zasady udziału stron w posiedzeniu sądu odwoławczego w związku z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 Art. 439a. [Rozpoznanie sprawy o wykroczenie w postępowaniu karnym] . . . . 226 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 Art. 440. [Rażąca niesprawiedliwość orzeczenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 7 Spis treści Art. 441. [Przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu] . . . 235 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 ROZDZIAŁ V. Ponowne rozpoznanie sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 Art. 442. [Postępowanie ponowne po uchyleniu orzeczenia] . . . . . . . . . . . . . . 241 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 2. Zakres ponownego rozpoznania sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 3. Odstąpienie od zasady bezpośredniości w postępowaniu ponownym . . . . . . . . . 248 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 4. Treść uzasadnienia orzeczenia sądu odwoławczego przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 Art. 443. [Zakaz reformationis in peius w postępowaniu ponownym] . . . . . . 252 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 ROZDZIAŁ VI. Apelacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 Art. 444. [Podmioty uprawnione] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 Art. 445. [Termin do wniesienia apelacji] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 Art. 446. [Przymus adwokacko-radcowski, odpisy apelacji]. . . . . . . . . . . . . . . 271 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 2 Przymus adwokacko-radcowski przy wnoszeniu apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 3. Zasady dołączania do apelacji odpisów dla stron przeciwnych . . . . . . . . . . . . . . 277 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 Art. 447. [Zakres zaskarżenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 2. Domniemanie co do winy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 3. Domniemanie co do kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 4. Zarzuty dotyczące rozstrzygnięć incydentalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 Art. 448. [Postępowanie międzyinstancyjne]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 8 Spis treści Art. 449. [Forum rozpoznania apelacji] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 Art. 449a. [Uzupełnienie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji] . . . 293 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 Art. 450. [Zasady udziału stron w rozprawie apelacyjnej] . . . . . . . . . . . . . . . . 296 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 1. Udział prokuratora i obrońcy w rozprawie apelacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 2. Udział innych stron i ich przedstawicieli procesowych w rozprawie apelacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 3. Niestawiennictwo stron i ich przedstawicieli procesowych na rozprawie apelacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 Art. 451. [Zasady udziału w rozprawie apelacyjnej oskarżonego pozbawionego wolności]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 Art. 452. [Przeprowadzanie dowodów przed sądem odwoławczym]. . . . . . . . 317 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 1. Funkcja kontrolna sądu odwoławczego a przeprowadzanie dowodów na rozprawie apelacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 2. Warunki przeprowadzenia dowodów na rozprawie apelacyjnej . . . . . . . . . . . . . 322 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 Art. 453. [Przebieg rozprawy apelacyjnej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 2. Rozpoczęcie rozprawy apelacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 3. Apelacyjny przewód sądowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 3.2. Sprawozdanie sędziego sprawozdawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 3.3. Wyjaśnienia, oświadczenia i wnioski stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 3.4. Głosy stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 Art. 454. [Reguły ne peius] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 2. Zakaz skazania oskarżonego przez sąd odwoławczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 3. Orzeczenie przez sąd odwoławczy surowszej kary pozbawienia wolności . . . . . . 342 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 9 Spis treści 4. Zakaz wymierzenia kary dożywotniego pozbawienia wolności przez sąd apelacyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347 Art. 455. [Poprawienie błędnej kwalifikacji prawnej]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 Art. 456. [Forma rozstrzygnięcia sądu odwoławczego]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 Art. 457. [Sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 1. Sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego z urzędu . . . . . . . . . . . 358 2. Sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego na wniosek . . . . . . . . . 359 3. Treść uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 Art. 458. [Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących pierwszej instancji] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 ROZDZIAŁ VII. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 Art. 459. [Postanowienia podlegające zaskarżeniu] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 1. Dopuszczalność wniesienia zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 2. Podmioty uprawnione do wniesienia zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 Art. 460. [Termin wniesienia zażalenia]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 1. Charakter terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 2. Ogłaszanie i doręczanie postanowień oraz zarządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 3. Obliczanie biegu terminu do wniesienia zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 4. Pouczenie uprawnionych osób o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 5. Zaskarżanie rozstrzygnięć o kosztach lub opłatach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 Art. 461. [Odpisy, zawiadomienie osób, których dotyczy zaskarżone postanowienie]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 Art. 462. [Względna suspensywność zażalenia]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 10 Spis treści Art. 463. [Względna dewolutywność zażalenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 1. Warunki rozpoznania zażalenia przez organ a quo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 2. Rozstrzygnięcie uwzględniające zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 3. Przekazanie zażalenia do rozpoznania sądowi odwoławczemu . . . . . . . . . . . . . . 398 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 Art. 464. [Posiedzenie zażaleniowe] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 1. Zasady udziału osób uprawnionych w posiedzeniu zażaleniowym . . . . . . . . . . . 400 2. Obowiązek zawiadomienia o posiedzeniu zażaleniowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 3. Przebieg posiedzenia zażaleniowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 4. Łączne rozpoznanie zażaleń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 Art. 465. [Zażalenia na postanowienia organów postępowania przygotowawczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 Art. 466. [Zażalenia na zarządzenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411 Orzecznictwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 Art. 467. [Zażalenia na czynności lub zaniechanie czynności] . . . . . . . . . . . . 413 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 Schematy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 * * * * * * Suplement. Wzory . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Zarzuty obrazy prawa materialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Wzory apelacji obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wzór nr 1. Zarzut obrazy prawa materialnego (art. 438 pkt 1 k.p.k.). . . . Wzór nr 2. Zarzut obrazy prawa materialnego – art. 46 § 1 k.k. I V V V (art. 438 pkt 1 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IX Wzór nr 3. Zarzut obrazy prawa materialnego – art. 86 § 1 k.w. (art. 438 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.s.w.) . . . . . . . . . . . . . B. Wzory apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego . . . . . . . . . . . . . Wzór nr 4. Zarzut obrazy prawa materialnego (art. 438 pkt 1 k.p.k.) . . . Wzór nr 5. Zarzut obrazy prawa materialnego – art. 46 § 1 k.k. (art. 438 pkt 1 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Zarzuty obrazy przepisów postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Wzory apelacji obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XIII XVII XVII XXI XXV XXV Wzór nr 6. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 7 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXV Wzór nr 7. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 410 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXIX Wzór nr 8. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 391 § 1 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXXIII 11 Spis treści B. Wzory apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego . . . . . . . . . . . XXXVIII Wzór nr 9. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 7 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXXVIII Wzór nr 10. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 410 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XLIV Wzór nr 11. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 391 § 1 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . XLIX Wzór nr 12. Powództwo cywilne. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 415 § 3 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . III. Zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Wzory apelacji obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wzór nr 13. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.) – tzw. błąd dowolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wzór nr 14. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych LV LIX LIX LIX za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.) – tzw. błąd braku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LXIV Wzór nr 15. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.  w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . B. Wzory apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego . . . . . . . . . . . LXIX LXXIII Wzór nr 16. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.) – tzw. błąd dowolności [w sprawie złożonej podmiotowo (dwóch oskarżonych)] . . . . . . LXXIII Wzór nr 17. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.) – tzw. błąd braku [w sprawie złożonej podmiotowo (dwóch oskarżonych)] . . . . . . LXXVIII IV. Wielość zarzutów – zarzut obrazy przepisów postępowania oraz zarzut błędów w ustaleniach faktycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LXXXIII A. Wzory apelacji obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LXXXIII Wzór nr 18. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 7 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych (art. 438 pkt 3 k.p.k.) – w sprawie złożonej przedmiotowo (więcej niż jeden czyn) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LXXXIII B. Wzory apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego . . . . . . . . . . . LXXXIX Wzór nr 19. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 399 § 1 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych (art. 438 pkt 3 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LXXXIX V. Zarzuty rażącej niewspółmierności kary lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego lub innego środka . . . . . . A. Wzory apelacji obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XCV XCV Wzór nr 20. Zarzut rażącej niewspółmierności kary (art. 438 pkt 4 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XCV Wzór nr 21. Zarzut niesłusznego zastosowania środka karnego (art. 438 pkt 4 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . B. Wzory apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego . . . . . . . . . . . XCIX CIII Wzór nr 22. Zarzut rażącej niewspółmierności kary (art. 438 pkt 4 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . CIII Wzór nr 23. Zarzut niesłusznego niezastosowania środka karnego (art. 438 pkt 4 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . CVIII 12 WYKAZ SKRÓTÓW Biul. PK Biul. SN k.k. k.k. z 1969 r. k.k.s. k.k.w. k.p.k. k.p.s.w. k.w. Konstytucja RP KZS LexisNexis OSA OSNKW OSNPG OSNwSK OSP OTK OTK-A PiP Prok. i Pr. SIP u.o.i.n. – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – „Biuletyn Prawa Karnego” „Biuletyn Sądu Najwyższego” ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) ustawa z 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 13, poz. 94 ze zm.); nieobowiązująca ustawa z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 186 ze zm.) ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) ustawa z  6  czerwca 1997  r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) ustawa z  24  sierpnia 2001  r. – Kodeks postępowania w  sprawach o wykroczenia (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.) ustawa z  20  maja 1971  r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 482 ze zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  2  kwietnia 1997  r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.) „Krakowskie Zeszyty Sądowe” Lexis.pl – Serwis Prawniczy LexisNexis „Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych” Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Karna i Wojskowa Orzecznictwo Sądu Najwyższego – zbiór Prokuratury Generalnej Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych „Orzecznictwo Sądów Polskich” Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; Zbiór Urzędowy, Seria A „Państwo i Prawo” „Prokuratura i Prawo” Lex – system informacji prawnej Wolters Kluwer ustawa z  5  sierpnia 2010  r. o  ochronie informacji niejawnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1228) 13 OD AUTORA Książka stanowi komentarz do przepisów regulujących postępowanie odwoławcze, przedstawiony zgodnie z systematyką Kodeksu postępo- wania karnego. Problematyka tego postępowania została omówiona w dwóch płaszczyznach. Pierwszej – związanej z interpretacją poszcze- gólnych przepisów, drugiej – dotyczącej ich praktycznego stosowania. Czytelnik będzie mógł więc zapoznać się z zagadnieniami postępowania odwoławczego w ujęciu normatywnym, a następnie uzyskać wyjaśnie- nie dotyczące funkcjonowania poszczególnych instytucji procesowych. Dlatego też układ treści komentarza został podporządkowany tym za- łożeniom i przy komentowaniu poszczególnych przepisów na początku przedstawiono ich interpretację, a następnie podano przykłady różnych sposobów ich praktycznego zastosowania. Dotyczy to w szczególności zagadnień odnoszących się do granic środka odwoławczego, a  więc kwestii związanych z  kierunkiem zaskarżenia, zakresem zaskarżenia w aspekcie przedmiotowym i podmiotowym, zarzutów i wniosków od- woławczych. Szczególny nacisk został położony na wszechstronne wyjaśnienie pro- blematyki odnoszącej się do konstrukcji apelacji jako środka odwoław- czego. W  praktyce bowiem często stawia się większe wymagania co do jej formy i treści, niż wynika to z przepisów. Wskazano więc na mi- nimalne standardy budowy środka odwoławczego oraz podano przy- 15 Od Autora kłady praktycznego ich wykorzystania. Dotyczy to zwłaszcza zarzutów odwoławczych, zważywszy że ustawodawca nie definiuje pojęcia „za- rzut” ani też nie wskazuje wymagań co do jego treści. Ponadto art. 438 k.p.k., regulujący tzw. względne przyczyny odwoławcze, wcale nie jest adresowany do skarżącego, tylko do sądu odwoławczego. Przepis ten wskazuje bowiem podstawy uchylenia lub zmiany orzeczenia, a  nie podstawy wniesienia środka odwoławczego. W związku z tym powsta- je pytanie, jak prawidłowo powinien zostać skonstruowany zarzut od- woławczy. W  praktyce zarzuty odwoławcze są różnie formułowane, często w sposób zbyt opisowy i rozbudowany. Dlatego też zagadnieniu temu zostało poświęcone wiele miejsca. Szczegółowo omówiono istotę zarzutu odwoławczego w relacji do pojęcia „uchybienie”, wskazano na konieczne elementy zarzutu odwoławczego z punktu widzenia art. 438 k.p.k., a także omówiono budowę poszczególnych zarzutów ze względu na rodzaj zarzucanego uchybienia, tj. obrazę przepisów prawa material- nego, obrazę przepisów postępowania, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i rażącą niewspółmierność kary lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczają- cego lub innego środka. W tym zakresie przedstawiono liczne i różno- rodne przykłady formułowania zarzutów odwoławczych, których roz- winięcie i praktyczne wykorzystanie przedstawiono w załączonych do komentarza wzorach apelacji. Ponieważ komentarz ma przede wszystkim walor praktyczny, nie ma w nim odesłania do poglądów przedstawionych w doktrynie i piśmien- nictwie oraz wykazu literatury. W  komentarzu zebrano natomiast orzecznictwo Sądu Najwyższego i  sądów apelacyjnych dotyczące po- szczególnych przepisów. Wybrano najistotniejsze orzeczenia, a ponadto pogrupowano je tematycznie przy omawianiu tych instytucji postępo- wania odwoławczego, które mają złożony charakter i bogatą zawartość merytoryczną. Komentarz kierowany jest głównie do praktyków, tj. sędziów, prokura- torów, adwokatów i radców prawnych, którzy w swej pracy zawodowej sporządzają środki odwoławcze i  uczestniczą w  postępowaniu odwo- ławczym. Komentarz ten będzie również pomocny dla aplikantów tych zawodów prawniczych w pogłębianiu wiedzy i zdobywaniu umiejętno- ści poruszania się w przepisach regulujących postępowanie odwoław- cze. Z  myślą o  nich załączono do komentarza schematy objaśniające 16 Od Autora przebieg postępowania odwoławczego, a także wzory apelacji sporzą- dzanych przez obrońcę oraz pełnomocnika w zależności od rodzaju za- rzutu odwoławczego oraz charakteru wskazanego uchybienia. W  niniejszym wydaniu nie uwzględniono jeszcze zmian wprowadzo- nych przez ustawę z 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1247), która – co do zasady – wchodzi w życie 1 lipca 2015 r. W za- kresie postępowania odwoławczego przepisy przejściowe tej ustawy przewidują bowiem, że w sprawach, w których przed dniem jej wejścia w życie wniesiono do sądu akt oskarżenia, do czasu prawomocnego ich zakończenia zastosowanie mają przepisy dotychczasowe. Na zakończenie tego krótkiego wprowadzenia należy wyrazić nadzieję, że komentarz okaże się przydatny w stosowaniu przepisów postępowa- nia odwoławczego. ROZDZIAŁ I Zagadnienia ogólne ART. 425. Podmioty uprawnione, zakres zaskarżenia, gravamen Art. 425. § 1. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przy- sługuje środek odwoławczy stronom, podmiotowi określonemu w art. 416 oraz innym osobom wskazanym w przepisach ustawy. §  2. Orzeczenie można zaskarżyć w  całości lub w  części. Można także zaskarżyć samo uzasadnienie orzeczenia. § 3. Odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub usta- lenia naruszające jego prawa lub szkodzące jego interesom. Ogra- niczenie to nie dotyczy oskarżyciela publicznego. §  4. Oskarżyciel publiczny ma prawo wnieść środek odwoławczy także na korzyść oskarżonego. Przepisy powiązane: art. 52 k.k., art. 416, art. 426 § 1 i 2, art. 427 § 1, art. 444, art. 459 § 1–3, art. 447 § 1 i 2, art. 465 § 1, art. 466 § 1 k.p.k. 19 Art. 425 Rozdział I. Zagadnienia ogólne 1. Zasada kontroli instancyjnej, rodzaje środków odwoławczych, strony Komentowany przepis w  §  1 realizuje konstytucyjną zasadę dwuinstan- cyjności postępowania. Zgodnie bowiem z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. Wynikająca z omawianego przepisu zasada kontroli instancyjnej dotyczy orzeczeń i zarządzeń wydanych nie tylko przez sąd w pierwszej instancji, ale także przez prokuratora lub organ nieprokuratorski w postępowaniu przygoto- wawczym (art. 465 § 1 k.p.k.). Środkami odwoławczymi, o których mowa w komentowanym przepisie, są zażalenie i apelacja. Apelacja przysługuje od wyroku sądu pierwszej instancji (art. 444 k.p.k.), zażalenie zaś – od postanowień oraz zarządzeń. Apelację można wnieść od każdego wy- roku wydanego w pierwszej instancji, z tym że od wyroku nakazowego najpierw przysługuje sprzeciw. Natomiast zażalenie przysługuje tylko na określone rodzaje postanowień i zarządzeń wskazane w art. 459 § 1 i 2 w zw. z art. 466 § 1 k.p.k. Stronami postępowania są ci jego uczestnicy, którzy działają w procesie we własnym imieniu, mając interes prawny w określonym rozstrzygnięciu o przedmiocie procesu. Stronami w postępowaniu sądowym są: oskarży- ciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy (uboczny i subsydiarny), oskarżyciel prywatny, powód cywilny i  oskarżony. W  postępowaniu przygotowaw- czym stronami są podejrzany i pokrzywdzony. Z komentowanego przepisu wynika, że środek odwoławczy przysługuje także podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k. Jest to podmiot będący osobą fizyczną, prawną lub jednostką organizacyjną niemającą osobowo- ści prawnej, który uzyskał korzyść majątkową z przestępstwa popełnione- go przez sprawcę działającego w jego imieniu lub interesie (art. 52 k.k.). Podmiot ten posiada uprawnienia strony (tzw. quasi-strona), gdy proku- rator dołączył do aktu oskarżenia wniosek o zobowiązanie go do zwrotu Skarbowi Państwa uzyskanej korzyści majątkowej w całości lub w części (art. 333 § 4 w zw. z art. 416 k.p.k.). Osobom innym niż strony i  podmiot określony w  art.  416 k.p.k. środek odwoławczy przysługuje tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Chodzi tu o sytuacje, gdy ustawodawca wskazuje, kiedy i jaki podmiot ma prawo do zaskarżenia, np. pokrzywdzony od wyroku warunkowo umarzającego po- stępowanie wydanego na posiedzeniu (art. 444 k.p.k.) czy osoba niebędąca stroną, której postanowienie bezpośrednio dotyczy (art. 459 § 3 k.p.k.). 20 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Art. 425 2. Zakres zaskarżenia orzeczenia W § 2 komentowanego przepisu wskazany został zakres zaskarżenia orze- czenia. Dotyczy on także zarządzeń (art. 466 § 1 k.p.k.). Orzeczenie lub zarządzenie można zaskarżyć w całości lub w części. W środku odwoław- czym należy zawsze określić zakres zaskarżenia. Wymaga tego art. 427 § 1 in principio k.p.k. W wypadku zaskarżenia wyroku pojęcie „w całości” należy odczytać w powiązaniu z art. 447 § 1 k.p.k. Oznacza to, że wyrok zaskarżony co do winy zostaje zaskarżony w całości. Pojęcie „wina” użyte w art. 447 § 1 k.p.k. odnosi się do winy w znaczeniu zarówno materialno- prawnym, jak i procesowym. W tym pierwszym znaczeniu są to warunki pociągnięcia do odpowiedzialności karnej określone w  art.  1 §  1–3 k.k. Odnoszą się one do kwestii czynu, bezprawności, karalności, karygodności i zawinienia. Jeżeli więc skarżący podważa w apelacji jeden z tych warun- ków, to zaskarża wyrok co do winy, a więc w całości. Podobnie w wypadku kwestionowania form popełnienia przestępstwa (zjawiskowych i stadial- nych) apelacja dotyczy winy. Natomiast wina w  znaczeniu procesowym odnosi się do dowodowego rozstrzygnięcia co do sprawstwa czynu (art. 5 § 1 k.p.k.). Gdy więc skarżący kwestionuje ocenę dowodów lub ustalenia faktyczne co do sprawstwa, wyrok zawsze zaskarżony jest w całości. Na- tomiast zaskarżenie „w  całości” postanowienia lub zarządzenia odnieść należy do sytuacji, w której kwestionowane są wszystkie rozstrzygnięcia w nich zawarte. Pojęcie zaskarżenia „w części”, gdy chodzi o wyrok, od- czytać należy z  uwzględnieniem art.  447 §  2 k.p.k. Oznacza to, że gdy skarżący nie kwestionuje winy w znaczeniu wcześniej podanym, tylko inne rozstrzygnięcia, to zawsze zaskarża wyrok w części. Zaskarżenie w części dotyczy więc wyroków skazujących albo warunkowo umarzających po- stępowanie, gdyż w tych orzeczeniach oprócz rozstrzygnięcia co do winy są jeszcze inne, stanowiące konsekwencję przypisania sprawstwa i winy. W wyroku warunkowo umarzającym postępowanie będą to rozstrzygnię- cia związane z warunkami warunkowego umorzenia. W razie zakwestio- nowania tylko tych warunków, np. okresu próby lub orzeczenia o środku karnym, wyrok zostanie zaskarżony jedynie w tej części. Natomiast wyrok uniewinniający zawiera tylko jedno rozstrzygnięcie co do przedmiotu pro- cesu, a więc zawsze będzie zaskarżony w całości. Wyrok zaś umarzający postępowanie może także zawierać rozstrzygnięcie o zastosowaniu środka zabezpieczającego. Wówczas kwestionując powody umorzenia, zaskarża się wyrok w całości, natomiast w wypadku zaskarżenia tylko rozstrzygnię- cia o środku zabezpieczającym wyrok zostanie zaskarżony w części. 21 Art. 425 Rozdział I. Zagadnienia ogólne W jakiej części wyrok skazujący może zostać zaskarżony, wskazuje usta- wodawca w art. 447 § 2 k.p.k. Z tego przepisu wynika, że zaskarżenie może dotyczyć kary, z tym że wówczas apelacja zwrócona jest także prze- ciwko środkom karnym, jeżeli orzeczono je w wyroku. Natomiast a con- trario z  tego przepisu wynika, że zaskarżenie w  części dotyczyć może również tylko środka karnego, co powoduje, że nie zostaje zaskarżona wina i kara. Tym samym w niezaskarżonej części wyrok staje się prawo- mocny. Zaskarżenie wyroku tylko co do kary powoduje, że wyrok jest prawomocny co do winy. Natomiast zaskarżenie co do środka karne- go powoduje prawomocność wyroku co do winy i kary. Można także zaskarżyć wyrok co do innych rozstrzygnięć niezwiązanych z karą oraz środkami karnymi, np. co do zaliczenia tymczasowego aresztowania na poczet kary, co do zwrotu dowodu rzeczowego, co do kosztów procesu. Wówczas tylko co do tego rozstrzygnięcia wyrok będzie zaskarżony, a co do pozostałych rozstrzygnięć stanie się prawomocny. Dlatego też w ape- lacji, gdy zaskarżony zostaje wyrok w części, trzeba jeszcze sprecyzować, o jaką część wyroku chodzi (o jakie konkretne rozstrzygnięcie), np. za- skarżenie wyroku w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym. W wypadku postanowienia zaskarżenie „w części” dotyczyć będzie po- szczególnych rozstrzygnięć, gdy w tym orzeczeniu zawarto więcej niż jedno. Przykładowo w postanowieniu o przedłużeniu tymczasowego areszto- wania na określony czas można zaskarżyć tylko okres, na który areszt tymczasowy został przedłużony, gdy skarżący nie kwestionuje zasad- ności jego stosowania. Wówczas zaskarżenie postanowienia nastąpi w części dotyczącej okresu przedłużenia tymczasowego aresztowania. Orzecznictwo Uchylenie wyroku przez sąd odwoławczy w części dotyczącej orzeczenia o ka- rze i  przekazanie sprawy tylko w  tym zakresie do ponownego rozpoznania stwarza prawomocność wyroku w zakresie orzeczenia o winie. W konsekwen- cji, ponowny wyrok sądu I instancji może być zaskarżony tylko w części orze- czenia odnoszącej się do wymiaru kary i w takim też tylko zakresie dopuszczal- ne jest rozpoznanie apelacji przez sąd odwoławczy. Wyrok SA w Warszawie z 13 marca 2003 r., II AKa 87/03, OSA 2003, nr 12, poz. 119, LexisNexis nr 365791 22 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Art. 425 Możliwość uchylenia wyroku i przekazania sprawy przez sąd odwoławczy do ponownego rozpoznania tylko w zakresie rozstrzygnięcia o karze wynika z kil- ku przepisów k.p.k.: z art. 413 § 1, art. 425 § 2 i 3, art. 433 § 1, art. 442 § 1 i art. 445 § 1. Powstała w ten sposób tzw. horyzontalna prawomocność części wyroku sprawia, że sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpozna- nia, jest w  zasadzie związany rozstrzygnięciem w  kwestii winy, ustaleń fak- tycznych i wykładni prawa zawartymi w prawomocnej części wyroku, a jedynie w  wyjątkowych sytuacjach może wyjść poza granice rozpoznawanej sprawy i uniewinnić oskarżonego lub umorzyć postępowanie (art. 442 § 1 k.p.k.). Wyrok SA w Warszawie z 18 grudnia 2001 r., II AKa 522/01, OSA 2002, nr 6, poz. 47, LexisNexis nr 355551 Prawomocne rozstrzygnięcie o uznaniu winy oskarżonego co do przestępstwa zarzuconego mu w akcie oskarżenia, przy braku orzeczenia o karze (art. 442 §  1 zd. 2 k.p.k.), nie kończy postępowania w  zakresie rozstrzygnięcia co do odpowiedzialności karnej oskarżonego, a zatem w postępowaniu prowadzonym w zakresie orzeczenia o karze nie stanowi przeszkody procesowej ne bis in idem; przeszkodę taką tworzy tylko łącznie z prawomocnym orzeczeniem co do kary. Postanowienie SN z 2 marca 2011 r., II KK 244/10, OSNKW 2011, nr 5, poz. 46, LexisNexis nr 2508616 3. Zaskarżenie uzasadnienia orzeczenia W  art.  425 §  2 zd. drugie k.p.k. dopuszczona została możliwość za- skarżenia samego uzasadnienia orzeczenia. Jest to nowe rozwiąza- nie, nieznane Kodeksom postępowania karnego zarówno z 1928 r., jak i z 1969 r., które nie regulowały tej kwestii. W świetle komentowanego przepisu przedmiotem zaskarżenia może być wyłącznie uzasadnienie orzeczenia, a więc uzasadnienie wyroku albo postanowienia (art. 93 § 1 k.p.k.). Należy jednak przyjąć, że przedmiotem zaskarżenia może być także uzasadnienie zarządzenia (art. 466 § 1 k.p.k.). Rodzaj środka odwoławczego od uzasadnienia powinien być dostosowa- ny do rodzaju środka odwoławczego przysługującego od orzeczenia. Od uzasadnienia wyroku przysługuje więc apelacja, a od uzasadnienia po- stanowienia i zarządzenia – zażalenie. W konsekwencji należy przyjąć, że apelacja od uzasadnienia wyroku dopuszczalna będzie wówczas, gdy zaskarżeniu apelacją podlega wyrok, a zażalenie od uzasadnienia posta- nowienia lub zarządzenia – gdy te rozstrzygnięcia podlegają zaskarże- niu. Skoro bowiem uzasadnienie stanowi integralną część postanowienia 23 Art. 425 Rozdział I. Zagadnienia ogólne i zarządzenia (art. 94 § 1 pkt 5 i art. 94 § 2 k.p.k.), to zasady zaskarżania postanowień i zarządzeń powinny odnosić się także do zaskarżenia sa- mego uzasadnienia. Tak więc uzasadnienie postanowienia lub zarządze- nia podlega zaskarżeniu, gdy ustawa przewiduje zaskarżalność postano- wienia lub zarządzenia (art. 459 § 1 i 2 oraz art. 466 § 1 k.p.k.). Podobnie należy rozstrzygnąć kwestię podmiotów uprawnionych do wniesienia środka odwoławczego od uzasadnienia orzeczenia i zarzą- dzenia. Środek odwoławczy od uzasadnienia będzie więc przysługi- wał tym podmiotom, które mają prawo do zaskarżenia orzeczenia lub zarządzenia. Apelacja od uzasadnienia wyroku będzie przysługiwała stronom, podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k., a pokrzywdzone- mu – od wyroku warunkowo umarzającego postępowanie wydanego na posiedzeniu, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 444 k.p.k.). Na- tomiast zażalenie od uzasadnienia postanowienia i zarządzenia służyć będzie stronom, a także osobie, której postanowienie lub zarządzenie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej (art.  459 §  3 k.p.k.). W postępowaniu przygotowawczym osobom niebędącym stro- nami przysługiwać będzie zażalenie w stosunku do uzasadnienia posta- nowienia lub zarządzenia naruszającego ich prawa (art. 302 § 1 k.p.k.). Warunkiem skutecznego wniesienia środka odwoławczego od uza- sadnienia orzeczenia i zarządzenia jest posiadanie przez skarżącego gravamen, z tym że ograniczenie to nie dotyczy oskarżyciela publicz- nego (art. 425 § 3 k.p.k.). Odnośnie do zaskarżenia tylko samego uza- sadnienia pojęcie gravamen należy rozumieć jako uciążliwość wyni- kającą z treści uzasadnienia, która przejawiać się będzie w poczuciu pokrzywdzenia zawartymi w nim stwierdzeniami lub przedstawioną argumentacją. Przedmiotem zaskarżenia uzasadnienia orzeczenia nie mogą być ustalenia faktyczne stanowiące podstawę poszczególnych rozstrzygnięć, gdyż wówczas skarżący kwestionuje prawidłowość orzeczenia. Kwestio- nowanie ustaleń odnoszących się do znamion przestępstwa i związanego z nimi opisu przypisanego czynu oraz ustaleń co do dokonanej wykład- ni prawa również stanowi zaskarżenie orzeczenia. Jeżeli więc skarżący, wnosząc środek odwoławczy od uzasadnienia, w rzeczywistości kwestio- nuje ustalenia faktyczne lub ich ocenę prawną odnośnie do treści wyda- nego orzeczenia, to zgodnie z art. 118 § 1 i 2 k.p.k. należy uznać, że jest to środek odwoławczy od orzeczenia, a nie jego uzasadnienia. 24 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Art. 425 Przepis art. 425 § 2 zd. drugie k.p.k. nie wskazuje, w jakim zakresie można zaskarżyć uzasadnienie orzeczenia. W zdaniu pierwszym tego przepisu wskazano zakres zaskarżenia orzeczenia, tj. w całości lub w części. Nato- miast w zdaniu drugim stwierdzono tylko, że można zaskarżyć samo uza- sadnienie orzeczenia. Skoro jednak samo uzasadnienie orzeczenia pod- lega zaskarżeniu, to zakres jego zaskarżenia, tak jak i zakres zaskarżenia orzeczenia, może być w całości lub w części. W tej kwestii ustawodawca nie wprowadza żadnych ograniczeń. W wypadku bowiem, gdy skarżący nie kwestionuje treści rozstrzygnięcia, np.  postanowienia o  umorzeniu postępowania lub wyroku uniewinniającego, a tylko przedstawioną ar- gumentację odnośnie do powodów wydania orzeczenia, np. gdy organ procesowy uznał, że brak było wystarczających dowodów popełnienia przestępstwa, skarżący zaś jest zdania, że jego czyn nie zawierał zna- mion czynu zabronionego, to wówczas uzasadnienie orzeczenia będzie zaskarżone „w  całości”. W  takiej bowiem sytuacji skarżący kwestionu- je linię argumentacyjną przedstawioną w uzasadnieniu, a więc „całość” pisemnych motywów. Natomiast gdy skarżący kwestionuje wyodrębnio- ne stwierdzenia lub pewien fragment uzasadnienia, np.  pokrzywdzo- ny w zakresie ustalenia, że przyczynił się do zaistniałego wypadku, to wówczas zaskarża określoną część uzasadnienia. Organem właściwym do rozpoznania środka odwoławczego od uzasadnienia orzeczenia lub zarządzenia jest ten sam organ, który rozpoznaje środek odwoławczy od tego rozstrzygnięcia. Apelację od uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji rozpoznaje właściwy funkcjonalnie sąd odwoławczy (art.  25 § 3 i art. 26 k.p.k.). Podobnie w wypadku zażalenia od uzasadnienia po- stanowienia lub zarządzenia (art. 466 § 2 k.p.k.). W razie zaskarżenia uzasadnienia postanowienia lub zarządzenia wydanego w  postępowa- niu przygotowawczym organem odwoławczym będzie organ właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie lub zarządzenie. Zażalenie wniesione od uzasadnienia postanowienia lub zarządzenia prokuratora, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 465 § 2 k.p.k., rozstrzygać będzie sąd właściwy do rozpoznania sprawy, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wy- jątek taki wskazuje przykładowo art. 302 § 3 k.p.k. Niekiedy kwestia zaskarżalności uzasadnienia postanowienia wydane- go w  postępowaniu przygotowawczym będzie bezprzedmiotowa, gdy ustawa nie przewiduje obowiązku jego sporządzenia, mimo że podlega ono zaskarżeniu. Dotyczy to postanowień wskazanych w art. 325e § 1 k.p.k. W wypadku wniesienia zażalenia od uzasadnienia postanowienia 25 Art. 425 Rozdział I. Zagadnienia ogólne lub zarządzenia organ, który sporządził zaskarżone uzasadnienie, może uwzględnić zażalenie, jeżeli orzeka w tym samym składzie, w którym wydał zaskarżone uzasadnienie (art. 463 § 1 k.p.k. i w zw. z art. 466 § 1 k.p.k.). Należy jednak zaznaczyć, że w wypadku zażalenia odnośnie do uzasadnienia decyzji prokuratora nie ma zastosowania wymóg „tego samego składu”, z uwagi na obowiązującą w prokuraturze zasadę indy- ferencji i substytucji. Uwzględnienie zażalenia przez organ a quo jest możliwe tylko w całości. Natomiast rodzaje orzeczeń wydanych przez sąd odwoławczy po rozpoznaniu środka odwoławczego od uzasadnie- nia wskazuje ustawodawca w art. 437 § 1 zd. drugie k.p.k. Patrz → komentarz do art. 437 § 1 zd. drugie k.p.k. Orzecznictwo Zgodnie z treścią art. 425 § 2 k.p.k. można zaskarżyć samo tylko uzasadnienie, bez skarżenia orzeczenia. Z kolei art. 437 § 1 zdanie drugie k.p.k. statuuje sto- sowanie reguł orzekania właściwych do rozstrzygania w przedmiocie środka od orzeczenia – odpowiednio do środka zaskarżenia wniesionego od uzasadnienia. Wynika z tego zatem, że sąd odwoławczy może zmienić lub uchylić zaskarżone ustalenie. W przypadku braku podstaw dowodowych należy uchylić zaskarżone ustalenie, do którego owych podstaw zabrakło. Zmiana zaś ma miejsce wtedy, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego wskazuje, iż ustalenie powinno być inaczej opisane, niż przyjęto w zaskarżonym uzasadnieniu. Wyrok SN z 20 stycznia 2004 r., WA 64/03, OSNwSK 2004, nr 1, poz. 145, LexisNexis nr 385592 4. Gravamen W § 3 komentowanego przepisu określony został tzw. gravamen (uciążli- wość orzeczenia), który pełni funkcję przesłanki zaskarżenia, czyli ta- kiego warunku, który powinien wystąpić samodzielnie i niezależnie od innych jeszcze warunków, aby doszło do skutecznego zaskarże- nia orzeczenia. Gravamen oznacza naruszenie jakiegokolwiek prawnie chronionego dobra uczestnika procesu na skutek wydania przez organ procesowy decyzji o określonej treści. Naruszenie praw skarżącego nastą- pi wówczas, gdy dane rozstrzygnięcie wywołuje niekorzystne następstwa w sferze prawa zarówno materialnego, jak i procesowego przez wadliwe zastosowanie lub niezastosowanie określonych przepisów, co w  konse- 26 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Art. 425 kwencji może prowadzić do ograniczenia lub zwiększenia obowiązków skarżącego. Naruszenie prawa musi mieć charakter bezpośredni, co oznacza, że nie wystarczy zagrożenie praw odwołującego się. Jednakże na skarżącym nie ciąży obowiązek wykazania, że zaskarżone orzeczenie narusza jego prawa lub szkodzi jego interesom. Przyjmuje się bowiem do- mniemanie, że skoro orzeczenie zostało zaskarżone, to jest niekorzystne dla skarżącego. Chodzi tu o subiektywne, ale uzasadnione przekonanie skarżącego. Brak gravamen odbiera stronie legitymację do wniesienia środka odwoławczego i tym samym środek ten, jako pochodzący od oso- by nieuprawnionej, nie powinien zostać przyjęty. Jedynie oskarżyciel publiczny nie musi mieć gravamen w zaskarżeniu orzeczenia, gdyż w procesie działa w interesie publicznym (art. 425 § 3 zd. drugie k.p.k.). Orzecznictwo Instytucja gravamen (art. 425 § 3 k.p.k.) może być oceniana nie tylko pod ką- tem całości środka odwoławczego, ale i poszczególnych podnoszonych w nim zarzutów. Postanowienie SN z 19 maja 2011 r., I KZP 2/11, OSNKW 2011, nr 6, poz. 47, LexisNexis nr 2520950 Dokonanie oceny, czy podmiot będący autorem zażalenia ma interes prawny w  zaskarżeniu orzeczenia, wymaga uwzględnienia kryteriów obiektywnych, a nie subiektywnych. Kwestia gravamen może być badana jedynie w takim za- kresie, w jakim autor zażalenia jest uprawniony do zaskarżenia orzeczenia. Postanowienie SN z 26 sierpnia 2010 r., I KZP 13/10, OSNKW 2010, nr 9, poz. 79, LexisNexis nr 2371281 Obrońca nie jest uprawniony do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu przyznające innemu obrońcy od Skarbu Państwa wynagrodzenie za udziele- nie nieopłaconej przez oskarżonego pomocy prawnej z  urzędu (art.  618 §  1 pkt 11 k.p.k.), gdyż takie rozstrzygnięcie samo przez się nie narusza praw i nie szkodzi interesom ani jego, ani strony, którą reprezentuje (art. 425 § 3 k.p.k.). Tzw.  gravamen w tym zakresie obrońca uzyska dopiero wtedy, kiedy sąd orzek- nie, że koszty obejmujące wydatki Skarbu Państwa z tego tytułu ponosi oskar- żony (art. 626 § 1 i 2 k.p.k.). Postanowienie SN z 21 stycznia 2010 r., WZ 54/09, OSNKW 2010, nr 7, poz. 59, LexisNexis nr 2349867 27 Art. 425 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Wobec braku „gravamen”, oskarżycielka prywatna jest osobą nieuprawnioną do wniesienia środka odwoławczego od postanowienia o zwolnieniu skazane- go od wyłożenia opłaty od kasacji. Postanowienie SN z 29 stycznia 2009 r., III KZ 136/08, LexisNexis nr 2026675 Oskarżyciel posiłkowy – z braku gravamen – nie ma uprawnienia do zaskarże- nia orzeczenia na korzyść oskarżonego. Postanowienie SN z 23 września 2008 r., I KZP 21/08, OSNKW 2008, nr 10, poz. 80, LexisNexis nr 1948623 Zgodnie z art. 425 § 3 k.p.k. odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzygnię- cia lub ustalenia naruszające jego prawa lub szkodzące jego interesom. Umo- rzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. jest rozstrzygnięciem jednoznacznie korzystnym dla podejrzanego. Brak tzw. gravamen czyni niedo- puszczalnym z mocy ustawy zażalenie skarżącego na postanowienie o umorze- niu wobec niego śledztwa. Postanowienie SN z 22 marca 2007 r., IV KO 14/07, OSNwSK 2007, nr 1, poz. 676, LexisNexis nr 2088653 Obrońca skazanego nie ma gravamen do tego, aby domagać się wprowadzenia do opisu czynu nowych, a niekorzystnych z punktu widzenia tego skazanego, okoliczności, określających jedną z form popełnienia przestępstwa. Postanowienie SN z 28 listopada 2006 r., V KK 215/06, LexisNexis nr 2048439 Stosownie do art. 425 § 3 k.p.k. odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzyg- nięcia, które naruszają jego prawa lub szkodzą jego interesom procesowym. Ów interes prawny, jako warunek uznania danego skarżącego za uprawnionego do wniesienia środka odwoławczego, należy zaś wiązać bezpośrednio z określo- nym rozstrzygnięciem, a nie z innymi orzeczeniami będącymi konsekwencją procesową, jakie może lub mogło ono wywołać bądź wywołało. Dlatego też w odniesieniu do postanowienia o przyznani
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych Komentarz. Orzecznictwo. Suplement. Wzory. Wydanie 2
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: