Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00515 007498 11263468 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych. Komentarz i orzecznictwo - ebook/pdf
Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych. Komentarz i orzecznictwo - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-202-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> karne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Dariusz Świecki profesor nadzwyczajny doktor habilitowany na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego; sędzia Sądu Najwyższego w Izbie Karnej; wieloletni sędzia sądów powszechnych orzekający w pierwszej i drugiej instancji; autor wielu książek, m.in. Apelacja w procesie karnym, Czynności procesowe obrońcy i pełnomocnika w sprawach karnych; redaktor i współautor publikacji Kodeks postępowania karnego. Komentarz; wykładowca w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.
Publikacja stanowi kompleksowe i dostosowane do zmian w procedurze karnej obowiązujących od 1 lipca 2015 r. opracowanie problematyki postępowania odwoławczego w sprawach karnych w ujęciu praktycznym. Szczególny nacisk położono na wyjaśnienie kwestii budowy środka odwoławczego (apelacja, zażalenie) i wymogów co do jego treści. Dotyczy to zwłaszcza zakresu zaskarżenia oraz zarzutów i wniosków odwoławczych. Obszernie i szczegółowo omówiono tzw. względne przyczyny odwoławcze z art. 438 k.p.k., a także nowe instytucje procesowe (od 1 lipca 2015 r.) w postępowaniu odwoławczym, takie jak: prekluzja dowodowa, zakaz stawia zarzutów odwoławczych o charakterze dowodowym i w trybach konsensualnych oraz tzw. dowody obowiązkowe. Podano przykłady ich praktycznego wykorzystania w ramach środka odwoławczego. Odniesiono się również do kwestii stawiania tzw. zarzutów mieszanych oraz zarzutów alternatywnych. Przedstawiono szczegółowo przebieg postępowania odwoławczego, uwzględniając czynności organów procesowych, a także stron, obrońców i pełnomocników oraz ich udział w posiedzeniu zażaleniowym i rozprawie apelacyjnej.
Do każdego komentowanego przepisu przywołano aktualne po 1 lipca 2015 r. orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych. Wyboru orzeczeń dokonano ze względu na ich znaczenie i przydatność dla praktyki. Dodatkowo na oddzielnej wkładce w postaci suplementu zostały zamieszczone wzory apelacji sporządzanych na podstawie poszczególnych podstaw odwoławczych, w tym w sprawach o wykroczenia i w sprawach karnych skarbowych. Książka zawiera również schematy ułatwiające Czytelnikowi poruszanie się po postępowaniu odwoławczym.
Publikacja skierowana jest przede wszystkim do praktyków, a więc sędziów, prokuratorów, adwokatów i radców prawnych, a także aplikantów tych zawodów prawniczych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych Dariusz Świecki 3. WYDANIE KOMENTARZ I ORZECZNICTWO WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 stycznia 2016 r. Wydawca Klaudia Szawłowska-Milczarek Redaktor prowadzący Katarzyna Gierłowska Opracowanie redakcyjne Elżbieta Jóźwiak Łamanie JustLuk Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Krystyna Szych Schematy pochodzą z publikacji Katarzyny Sychty Kodeks postępowania karnego ze schematami, Warszawa 2015; tytuły do artykułów opracowała Dobrosława Szumiło-Kulczycka. Wszystkie zamieszczone we wzorach przykładowe dane osób, organizacji oraz wymienione w nich miejsca są fikcyjne. Żadne skojarzenia z jakimikolwiek rzeczywistymi osobami nie są zamierzone ani nie należy się ich doszukiwać. © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-264-9830-5 3. wydanie Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Od Autora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 ROZDZIAŁ I. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Art. 425. [Podmioty uprawnione, zakres zaskarżenia, gravamen ]. . . . . . . . . . 21 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 1. Zasada kontroli, rodzaje środków odwoławczych, strony. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 2. Zakres zaskarżenia orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 3. Zaskarżenie uzasadnienia orzeczenia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 4. Gravamen ....................................................... 28 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 5. Kierunek zaskarżania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Art. 426. [Zaskarżanie orzeczeń wydanych w postępowaniu odwoławczym] . . 33 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 1. Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 ROZDZIAŁ II. Warunki skutecznego wniesienia środka odwoławczego . . . . . . 38 Art. 427. [Elementy środka odwoławczego. Prekluzja dowodowa. Zakaz stawiania zarzutów odwoławczych. Obowiązkowe przeprowadzenie dowodu] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 1. Budowa środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 2. Wskazanie na nowe fakty lub dowody, jeżeli odwołujący się nie mógł powołać ich w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 3. Zakaz stawiania zarzutów odwoławczych o charakterze dowodowym . . . . . . . . 46 5 Spis treści 4. Obowiązkowe przeprowadzenie dowodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 Art. 428. [Wniesienie środka odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 1. Forma środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 2. Adresat środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 3. Odpowiedź na środek odwoławczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 Art. 429. [Odmowa przyjęcia środka odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 1. Kontrola środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 Art. 430. [Pozostawienie bez rozpoznania środka odwoławczego] . . . . . . . . . 73 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 Art. 431. [Cofnięcie środka odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 1. Warunki skutecznego cofnięcia środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 2. Częściowe cofnięcie środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 3. Modyfikacja środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 3.1. Rozszerzenie zakresu zaskarżenia i nowe zarzuty odwoławcze . . . . . . . . . . 81 3.2. Zawężenie zakresu zaskarżenia i cofnięcie niektórych zarzutów odwoławczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 Art. 432. [Obowiązek rozpoznania cofniętego środka odwoławczego] . . . . . . 85 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 ROZDZIAŁ III. Granice kontroli odwoławczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 Art. 433. [Granice rozpoznania środka odwoławczego]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 1. Elementy wyznaczające granice środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 2. Orzekanie poza granicami środka odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 3. Obowiązek rozważenia wniosków i zarzutów odwoławczych . . . . . . . . . . . . . . . 91 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 Art. 434. [Zakaz reformationis in peius ] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 1. Zakres stosowania zakazu reformationis in peius . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 2. Przełamanie kierunku zaskarżenia na korzyść oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . 102 3. Odstępstwo od zakazu reformationis in peius . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 6 Spis treści Art. 435. [Orzekanie na rzecz współoskarżonych] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 Art. 436. [Ograniczenie zakresu rozpoznania] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Art. 437. [Rodzaje rozstrzygnięć sądu odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 1. Rozstrzygnięcia w przedmiocie zaskarżonego orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 2. Zmiana zaskarżonego orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 3. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 4. Rozstrzygnięcia w przedmiocie zaskarżonego uzasadnienia orzeczenia . . . . . . . 123 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 ROZDZIAŁ IV. Przyczyny odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 Art. 438. [Względne przyczyny odwoławcze] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 1. Istota względnych przyczyn odwoławczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 2. Budowa zarzutu odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 3. Obraza przepisów prawa materialnego (art. 438 pkt 1 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . 134 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 4. Obraza przepisów postępowania (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 4.1. Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 4.2. Wielość zarzutów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 5. Błąd w ustaleniach faktycznych (art. 438 pkt 3 k.p.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 6. Zarzut rażącej niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka (art. 438 pkt 4 k.p.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 Art. 439. [Bezwzględne przyczyny odwoławcze] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 1. Charakter i skutki wystąpienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych . . . . . . 197 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 2. Ograniczenie skutków wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej. . . . . 225 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 3. Zasady udziału stron w posiedzeniu sądu odwoławczego w związku z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 Art. 439a. [Rozpoznanie sprawy o wykroczenie w postępowaniu karnym] . . . 229 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 Art. 440. [Rażąca niesprawiedliwość orzeczenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 7 Spis treści Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 Art. 441. [Przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu]. . . . 237 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 ROZDZIAŁ V. Ponowne rozpoznanie sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 Art. 442. [Postępowanie ponowne po uchyleniu orzeczenia] . . . . . . . . . . . . . . 244 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 1. Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 2. Zakres ponownego rozpoznania sprawy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 3. Odstąpienie od zasady bezpośredniości w postępowaniu ponownym . . . . . . . . . 250 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 4. Treść uzasadnienia orzeczenia sądu odwoławczego przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 Art. 443. [Zakaz reformationis in peius w postępowaniu ponownym]. . . . . . . 254 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 ROZDZIAŁ VI. Apelacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 Art. 444. [Podmioty uprawnione]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 1. Zasady wnoszenia apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 2. Wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku . . . . . . . . 265 3. Wniosek o wyznaczenie obrońcy lub pełnomocnika w celu sporządzenia apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 Art. 445. [Termin wniesienia apelacji] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 Art. 446. [Przymus adwokacko-radcowski, odpisy apelacji] . . . . . . . . . . . . . . . 275 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 1. Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 2. Przymus adwokacko-radcowski przy wnoszeniu apelacji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 3. Zasady dołączania do apelacji odpisów dla stron przeciwnych . . . . . . . . . . . . . . 281 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 Art. 447. [Zakres zaskarżenia, podnoszenie zarzutów odwoławczych] . . . . . . 283 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 1. Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 2. Domniemanie co do winy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 8 Spis treści 3. Domniemanie co do kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 3. Domniemanie co do środka karnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 4. Brak rozstrzygnięcia w przedmiocie środka karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 5. Zarzuty dotyczące rozstrzygnięć incydentalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 6. Zakaz stawiania zarzutów odwoławczych w trybach konsensualnych . . . . . . . . 292 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 Art. 448. [Postępowanie międzyinstancyjne] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 Art. 449. [Forum rozpoznania apelacji, skład sądu odwoławczego]. . . . . . . . . 297 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 Art. 449a. [Uzupełnienie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji] . . . . 300 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304 Art. 450. [Zasady udziału stron w rozprawie apelacyjnej] . . . . . . . . . . . . . . . . 305 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 1. Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 2. Udział prokuratora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 3. Nieprokuratorscy oskarżyciele publiczni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 4. Udział obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 5. Udział innych stron i ich przedstawicieli procesowych w rozprawie apelacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 6. Niestawiennictwo stron i ich przedstawicieli procesowych na rozprawie apelacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 Art. 451. [Zasady udziału w rozprawie apelacyjnej oskarżonego pozbawionego wolności] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 Art. 452. [Przeprowadzanie dowodów przed sądem odwoławczym] . . . . . . . . 327 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 Art. 453. [Przebieg rozprawy apelacyjnej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 1. Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 2. Rozpoczęcie rozprawy apelacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 3. Apelacyjny przewód sądowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 3.1. Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 9 Spis treści 3.2. Sprawozdanie sędziego sprawozdawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 3.3. Wyjaśnienia, oświadczenia i wnioski stron. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 3.4. Głosy stron. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 Art. 454. [Reguły ne peius ] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 1. Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 2. Zakaz skazania oskarżonego przez sąd odwoławczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 3. Zakaz wymierzenia kary dożywotniego pozbawienia wolności przez sąd apelacyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 Art. 455. [Poprawienie błędnej kwalifikacji prawnej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 Art. 455a. [Zakaz uchylania wyroku z powodu uzasadnienia niespełniającego wymogów ustawowych]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 Art. 456. [Forma rozstrzygnięcia sądu odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 Art. 457. [Sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 1. Sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego z urzędu . . . . . . . . . . . 358 2. Sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego na wniosek . . . . . . . . . 358 3. Treść uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 Art. 458. [Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących pierwszej instancji] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 ROZDZIAŁ VII. Zażalenie i sprzeciw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 Art. 459. [Postanowienia podlegające zaskarżeniu]. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 1. Dopuszczalność wniesienia zażalenia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374 2. Podmioty uprawnione do wniesienia zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 Art. 460. [Termin wniesienia zażalenia i sprzeciwu] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 1. Charakter terminu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 10 Spis treści 2. Ogłaszanie i doręczanie postanowień oraz zarządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 3. Obliczanie biegu terminu wniesienia zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 4. Pouczenie uprawnionych osób o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 5. Zaskarżanie rozstrzygnięć o kosztach lub opłatach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 Art. 461. [Odpisy, zawiadomienie osób, których dotyczy zaskarżone postanowienie] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 Art. 462. [Względna suspensywność zażalenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 Art. 463. [Względna dewolutywność zażalenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 1. Warunki rozpoznania zażalenia przez organ a quo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 2. Rozstrzygnięcie uwzględniające zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 3. Przekazanie zażalenia do rozpoznania sądowi odwoławczemu. . . . . . . . . . . . . . 396 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 Art. 464. [Posiedzenie zażaleniowe] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 1. Zasady udziału osób uprawnionych w posiedzeniu zażaleniowym . . . . . . . . . . . 398 2. Obowiązek zawiadomienia o posiedzeniu zażaleniowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . 401 3. Przebieg posiedzenia zażaleniowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 4. Łączne rozpoznanie zażaleń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 Art. 465. [Zażalenia na postanowienia organów postępowania przygotowawczego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 Art. 466. [Zażalenia i sprzeciw wobec zarządzeń] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 Art. 467. [Zażalenia na czynności lub zaniechanie czynności] . . . . . . . . . . . . . 410 Przepisy powiązane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 Schematy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 * * * 11 Spis treści * * * Suplement. Wzory . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zarzuty obrazy prawa materialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. A. Wzory apelacji obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wzór nr 1. Zarzut obrazy prawa materialnego (art. 438 pkt 1 k.p.k.) . . Wzór nr 2. Zarzut obrazy prawa materialnego – art. 46 § 1 k.k. I V V V (art. 438 pkt 1 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IX Wzór nr 3. Zarzut obrazy prawa materialnego – art. 86 § 1 k.w. (art. 438 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.s.w.) . . . . . . . . . . . . . . XIII B. Wzory apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego . . . . . . . . . . . . XVIII Wzór nr 4. Zarzut obrazy prawa materialnego (art. 438 pkt 1 k.p.k.) . . XVIII Wzór nr 5. Zarzut obrazy prawa materialnego – art. 46 § 1 k.k. (art. 438 pkt 1 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Zarzuty obrazy przepisów postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Wzory apelacji obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXI XXV XXV Wzór nr 6. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 7 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXV Wzór nr 7. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 410 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXIX Wzór nr 8. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 182 § 1 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXXIII Wzór nr 9. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 214 § 2 pkt 2 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) – obowiązkowe przeprowadzenie dowodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXXVII XLII B. Wzory apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego . . . . . . . . . . . . Wzór nr 10. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 7 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XLII Wzór nr 11. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 410 k.p.k. III. Zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Wzory apelacji obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . (art. 438 pkt 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XLVIII LIII LIII Wzór nr 12. Zarzut alternatywny. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.) – tzw. błąd dowolności oraz zarzut rażącej niewspółmierności kary (art. 438 pkt 4 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . Wzór nr 13. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych LIII za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.) – tzw. błąd braku . . . LIX Wzór nr 14. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.) – wniosek dowodowy (art. 427 § 3 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LXIV Wzór nr 15. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LXIX B. Wzory apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego . . . . . . . . . . . . LXXIII Wzór nr 16. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.) – tzw. błąd dowolności w sprawie złożonej podmiotowo (dwóch oskarżonych)]. . LXXIII 12 Spis treści Wzór nr 17. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.) – tzw. błąd braku w sprawie złożonej podmiotowo (dwóch oskarżonych). . . . . . . . . . . LXXIX IV. Wielość zarzutów – zarzut obrazy przepisów postępowania oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LXXXIV A. Wzory apelacji obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LXXXIV Wzór nr 18. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 7 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych (art. 438 pkt 3 k.p.k.) w sprawie złożonej przedmiotowo (więcej niż jeden czyn) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LXXXIV XCI B. Wzory apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego . . . . . . . . . . . . Wzór nr 19. Zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 399 § 1 k.p.k. (art. 438 pkt 2 k.p.k.) oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych (art. 438 pkt 3 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XCI V. Zarzuty rażącej niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XCVII A. Wzory apelacji obrońcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XCVII Wzór nr 20. Zarzut rażącej niewspółmierności kary (art. 438 pkt 4 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XCVII Wzór nr 21. Zarzut niesłusznego zastosowania środka karnego (art. 438 pkt 4 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . CII B. Wzory apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego . . . . . . . . . . . . CVII Wzór nr 22. Zarzut rażącej niewspółmierności kary (art. 438 pkt 4 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . CVII Wzór nr 23. Zarzut niesłusznego niezastosowania środka karnego (art. 438 pkt 4 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . CXI 13 Wykaz skrótów WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne instrukcja sądowa – zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz.Urz. MS Nr 5, poz. 22 ze zm.) k.k. – ustawa z  6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr  88, poz. 553 ze zm.) k.k. z 1969 r. – ustawa z  19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr  13, k.k.s. k.k.w. poz. 94 ze zm.); nieobowiązująca – ustawa z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  2 kwietnia 1997 r. k.p.k. – ustawa z  6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) k.p.k. z 1969 r. – ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks postępowania karnego k.p.s.w. – ustawa z  24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w  sprawach (Dz.U. Nr 13, poz. 96 ze zm.) k.r.o. k.w. o wykroczenia (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.) – ustawa z  25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i  opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 583 ze zm.) – ustawa z  20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 1094 ze zm.) u.o.i.n. – ustawa z  5 sierpnia 2010 r. o  ochronie informacji niejawnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1228 ze zm.) 15 Wykaz skrótów Czasopisma i publikatory Biul. PK Biul. SN KZS OSA OSAKSO – „Biuletyn Prawa Karnego” – „Biuletyn Sądu Najwyższego” – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” – „Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych” – „Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w  Katowicach i  Sądów Okręgo- wych” OSNKW OSNPG OSNwSK OSP OTK OTK-A PiP Prok. i Pr. Prok. i Pr. – wkł. – „Prokuratura i Prawo” – wkładka – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Karna i Wojskowa” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego – zbiór Prokuratury Generalnej” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych” – „Orzecznictwo Sądów Polskich” – „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego” – „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; Zbiór Urzędowy, Seria A” – „Państwo i Prawo” – „Prokuratura i Prawo” Inne SA SN – sąd apelacyjny – Sąd Najwyższy 16 Od Autora OD AUTORA Komentarz uwzględnia wielką nowelizację ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) wprowa- dzoną przez ustawę z 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1247) oraz przez ustawę z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks kar- ny oraz innych ustaw (Dz.U. poz. 396), które weszły w życie 1 lipca 2015 r. W wyniku tych zmian doszło do rekonstrukcji modelu postępo- wania odwoławczego. Wprowadzone zmiany mają różnorodny charak- ter – od drobnych do zasadniczych. Przeprowadzone bowiem zostały na kilku płaszczyznach. Pierwsza to zmiany dostosowujące postępo- wanie odwoławcze do zwiększonej kontradyktoryjności postępowania rozpoznawczego. Wobec tego wprowadzone zostały ograniczenia zgła- szania i przeprowadzania dowodów w drugiej instancji. Nowym rozwią- zaniem jest zakaz stawiania zarzutów odwoławczych dotyczących pa- sywności lub aktywności sądu pierwszej instancji w sferze dowodowej (art. 427 § 4 k.p.k.) oraz prekluzja dowodowa, która zapobiega zgłasza- niu w instancji odwoławczej dowodów możliwych do przeprowadzenia w pierwszej instancji (art. 427 § 3 k.p.k.). Ograniczono też aktywność dowodową sądu odwoławczego ex officio, gdyż ma ona miejsce w wy- jątkowych wypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (art. 167 § 1 zdanie trzecie k.p.k.). Druga płaszczyzna zmian to ścisłe 17 Od Autora wyznaczenie granic kontroli odwoławczej ustalonych przez zakres za- skarżenia i postawione zarzuty (art. 433 § 1 k.p.k.). Wiąże się z tym obo- wiązek sformułowania zarzutów odwoławczych przez każdego odwołu- jącego się (art. 427 § 1 k.p.k.). Trzecia płaszczyzna odnosi się do granic orzekania sądu odwoławczego. Rozszerzeniu uległ zakres merytorycz- nego orzekania sądu odwoławczego poprzez enumeratywne wskazanie przypadków wydawania orzeczeń kasatoryjnych (art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.) oraz uchylenie reguły ne peius z art. 454 § 2 k.p.k. Komentarz adresowany jest głównie do praktyków. Dlatego też proble- matyka postępowania odwoławczego została przedstawiona nie tylko w formie interpretacji poszczególnych przepisów, lecz także pod kątem ich praktycznego stosowania. Czytelnik będzie mógł więc zapoznać się z zagadnieniami postępowania odwoławczego w ujęciu normatywnym, a następnie uzyskać wyjaśnienie dotyczące funkcjonowania poszcze- gólnych instytucji procesowych. Układ treści komentarza został podpo- rządkowany tym założeniom i przy wyjaśnianiu poszczególnych prze- pisów na początku przedstawiono ich interpretację, a następnie podano przykłady różnych sposobów ich praktycznego zastosowania. Dotyczy to w szczególności zagadnień odnoszących się do granic środka odwo- ławczego, a więc kwestii związanych z kierunkiem zaskarżenia, zakre- sem zaskarżenia w aspekcie przedmiotowym i podmiotowym, zarzutów i wniosków odwoławczych. Szczególny nacisk został położony na wszechstronne wyjaśnienie prob- lematyki odnoszącej się do konstrukcji apelacji jako środka odwoław- czego. W praktyce często stawia się większe wymagania co do jej formy i treści, niż wynika to z przepisów. Wskazano więc na minimalne stan- dardy budowy środka odwoławczego oraz podano przykłady praktycz- nego ich wykorzystania. Dotyczy to zwłaszcza zarzutów odwoławczych ze względu na to, że ustawodawca nie definiuje pojęcia zarzutu ani nie wskazuje wymagań co do jego treści. Ponadto art. 438 k.p.k., regulują- cy tzw. względne przyczyny odwoławcze, wcale nie jest adresowany do skarżącego, tylko do sądu odwoławczego. Przepis ten wskazuje bowiem podstawy uchylenia lub zmiany orzeczenia, a nie podstawy wniesienia środka odwoławczego. W związku z tym powstaje pytanie, jak prawid- łowo powinien zostać skonstruowany zarzut odwoławczy. W praktyce zarzuty odwoławcze są różnie formułowane, często w sposób zbyt opi- sowy i rozbudowany. Dlatego też zagadnieniu temu poświęcono dużo 18 Od Autora miejsca. Szczegółowo omówiono istotę zarzutu odwoławczego w relacji do pojęcia uchybienia, wskazano na konieczne elementy zarzutu odwo- ławczego z punktu widzenia art. 438 k.p.k., a także omówiono budowę poszczególnych zarzutów ze względu na rodzaj zarzucanego uchybie- nia, tj. obrazę przepisów prawa materialnego, obrazę przepisów postę- powania, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orze- czenia i rażącą niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpiecza- jącego, przepadku lub innego środka. W tym zakresie przedstawiono liczne i różnorodne przykłady formułowania zarzutów odwoławczych, których rozwinięcie i praktyczne wykorzystanie przedstawiono w załą- czonych do komentarza wzorach apelacji. Podkreślić jednak należy, że w wyniku wspomnianej na wstępie nowelizacji zwiększa się rola zarzu- tów odwoławczych oraz wzrasta odpowiedzialność za ich prawidłowe sformułowanie. Wymaga to od skarżącego większej dbałości o ich pra- widłowe przedstawienie. W procesie stawiania zarzutów można wyróż- nić kilka etapów. Pierwszy to wychwycenie uchybienia. Drugi to jego kwalifikacja. Trzeci to sformułowanie (wysłowienie) w środku odwo- ławczym. W komentarzu starano się szczegółowo omówić każdy z tych etapów. Ponieważ komentarz ma przede wszystkim walor praktyczny, nie ma w nim odesłania do poglądów przedstawionych w doktrynie i piśmien- nictwie oraz wykazu literatury. Zebrano w nim natomiast orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych dotyczące poszczególnych prze- pisów. Dokonano także ich selekcji pod kątem aktualności na gruncie znowelizowanych przepisów. Wybrano najistotniejsze orzeczenia, a po- nadto pogrupowano je tematycznie przy omawianiu tych instytucji po- stępowania odwoławczego, które mają złożony charakter i bogatą za- wartość merytoryczną. Komentarz kierowany jest głównie do praktyków, tj. sędziów, prokura- torów, adwokatów i radców prawnych, którzy w swej pracy zawodowej sporządzają środki odwoławcze i uczestniczą w postępowaniu odwoław- czym. Będzie on również przydatny dla aplikantów tych zawodów praw- niczych w pogłębianiu wiedzy i zdobywaniu umiejętności poruszania się w przepisach regulujących postępowanie odwoławcze. Z myślą o nich załączono do komentarza schematy objaśniające przebieg postępowa- nia odwoławczego, a także wzory apelacji sporządzanych przez obroń- 19 Od Autora cę oraz pełnomocnika w zależności od rodzaju zarzutu odwoławczego oraz charakteru wskazanego uchybienia. Komentarz powinien stanowić pomoc w odczytaniu treści poszczegól- nych przepisów, a także ułatwić poruszanie się w nowej rzeczywistości procesowej. Należy mieć nadzieję, że ten cel zostanie osiągnięty. 20 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Art. 425 ROZDZIAŁ I Zagadnienia ogólne ART. 425. Podmioty uprawnione, zakres zaskarżenia, gravamen Art. 425. § 1. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przy- sługuje środek odwoławczy stronom oraz innym osobom wskaza- nym w przepisach ustawy. § 2. Orzeczenie można zaskarżyć w całości lub w części. Można tak- że zaskarżyć samo uzasadnienie orzeczenia. § 3. Odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub usta- lenia naruszające jego prawa lub szkodzące jego interesom. Ogra- niczenie to nie dotyczy oskarżyciela publicznego. § 4. Oskarżyciel publiczny ma prawo wnieść środek odwoławczy także na korzyść oskarżonego. Przepisy powiązane: art. 426, 427, 444, 447, 459, 465 § 1, art. 466 § 1 k.p.k. 21 Art. 425 Rozdział I. Zagadnienia ogólne 1. Zasada kontroli, rodzaje środków odwoławczych, strony Komentowany przepis w § 1 realizuje konstytucyjną zasadę dwuin- stancyjności postępowania. Zgodnie bowiem z art. 176 ust. 1 Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstan- cyjne. Wynikająca z omawianego przepisu zasada kontroli instancyj- nej dotyczy orzeczeń i zarządzeń wydanych nie tylko przez sąd w pierw- szej instancji, lecz także przez prokuratora lub organ nieprokuratorski w postępowaniu przygotowawczym (art. 465 § 1 k.p.k.). Środkami od- woławczymi, o których mowa w komentowanym przepisie, są zażalenie i apelacja. Apelacja przysługuje od wyroku sądu pierwszej instancji (art. 444 k.p.k.), zażalenie zaś – na postanowienia oraz zarządze- nia. Apelację można wnieść od każdego wyroku wydanego w pierwszej instancji, z tym że od wyroku nakazowego najpierw przysługuje sprze- ciw. Natomiast zażalenie przysługuje tylko na określone rodzaje postano- wień i zarządzeń wskazane w art. 459 § 1 i 2 w zw. z art. 466 § 1 k.p.k. Stronami postępowania są ci jego uczestnicy, którzy działają w proce- sie we własnym imieniu, mając interes prawny w określonym rozstrzyg- nięciu o przedmiocie procesu. Stronami w postępowaniu sądowym są: oskarżyciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy (uboczny i subsydiarny), oskarżyciel prywatny i oskarżony. W postępowaniu przygotowawczym stronami są podejrzany i pokrzywdzony. Osobom innym niż strony środek odwoławczy przysługuje tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Chodzi tu o sytuacje, gdy ustawodawca wska- zuje, kiedy i jaki podmiot ma prawo do zaskarżenia, np. pokrzywdzony wyroku warunkowo umarzającego postępowanie wydanego na posie- dzeniu (art. 444 § 1 k.p.k.) czy osoba niebędąca stroną, której postano- wienie bezpośrednio dotyczy (art. 459 § 3 k.p.k.). 2. Zakres zaskarżenia orzeczenia W § 2 komentowanego przepisu wskazany został zakres zaskarżenia orzeczenia. Dotyczy on także zarządzeń (art. 466 § 1 k.p.k.). Orzecze- nie lub zarządzenie można zaskarżyć w całości lub w części. W środ- ku odwoławczym należy zawsze określić zakres zaskarżenia. Wyma- ga tego art. 427 § 1 in principio k.p.k. W wypadku zaskarżenia wyroku 22 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Art. 425 sformułowanie „w całości” należy odczytać w powiązaniu z art. 447 § 1 k.p.k. Oznacza to, że wyrok zaskarżony co do winy zostaje zaskar- żony w całości. Pojęcie winy użyte w art. 447 § 1 k.p.k. ma tu autono- miczne znaczenie. Odnosi się bowiem do winy w znaczeniu zarówno materialnoprawnym, jak i procesowym. W tym pierwszym znacze- niu są to warunki pociągnięcia do odpowiedzialności karnej określone w art. 1 k.k. Odnoszą się one do kwestii czynu, bezprawności, karalno- ści, karygodności i zawinienia. Jeżeli więc skarżący podważa w apela- cji jeden z tych warunków, to zaskarża wyrok co do winy, a więc w ca- łości. W praktyce często wina kwestionowana jest w aspekcie karalności czynu. Chodzi tu o kwalifikację prawną, czyli wskazanie przepisu usta- wy karnej, pod który zarzucany czyn podpada. Popełnienie czynu za- bronionego oznacza wypełnienie znamion strony przedmiotowej i pod- miotowej określonych w ustawie karnej (art. 115 § 1 k.k.). Kwalifikacja prawna co do znamion strony przedmiotowej czynu zabronionego wiąże się z prawidłową subsumpcją zachowania pod określony przepis części szczególnej Kodeksu karnego lub innych ustaw. Z reguły chodzi tu o in- terpretację poszczególnych znamion albo właściwe ich opisanie w wy- padku poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych. Kwalifikacja prawna co do znamion strony podmiotowej czynu zabronionego odno- si się do umyślności lub nieumyślności, których definicje zawiera art. 9 § 1 i 2 k.k. Kwalifikacja prawna czynu to także formy popełnienia prze- stępstwa – zjawiskowe (art. 18 k.k.) i stadialne (art. 13 § 1 i 2, art. 16 § 1 i 2 k.k.), a także szczególne konstrukcje prawne dotyczące przypi- sania odpowiedzialności karnej, tj. czyn ciągły (art. 12 k.k.), występek o charakterze chuligańskim (art. 57a § 1 w zw. z art. 115 § 21 k.k.). Na- tomiast wina w znaczeniu procesowym odnosi się do dowodowego roz- strzygnięcia co do sprawstwa czynu (art. 5 § 1 k.p.k.). Gdy więc skarżący kwestionuje ocenę dowodów lub ustalenia faktyczne co do sprawstwa, wyrok zawsze zaskarżony jest w całości. Natomiast zaskarżenie „w ca- łości” postanowienia lub zarządzenia należy odnieść do sytuacji, w któ- rej kwestionowane są wszystkie rozstrzygnięcia w nich zawarte. Pojęcie zaskarżenia „w części”, gdy chodzi o wyrok, należy odczytać z uwzględ- nieniem art. 447 § 2 i 3 k.p.k. Oznacza to, że gdy skarżący nie kwestio- nuje winy w znaczeniu wcześniej podanym, tylko inne rozstrzygnięcia albo ich brak, to zawsze zaskarża wyrok w części. Zaskarżenie w czę- ści dotyczy więc wyroków skazujących albo warunkowo umarzających postępowanie, gdyż w tych orzeczeniach oprócz rozstrzygnięcia co do 23 Art. 425 Rozdział I. Zagadnienia ogólne winy są jeszcze inne, stanowiące konsekwencję przypisania sprawstwa i winy. W wyroku warunkowo umarzającym postępowanie będą to roz- strzygnięcia związane z przesłankami warunkowego umorzenia. W ra- zie zakwestionowania tylko tych warunków, np. okresu próby lub orze- czenia o środku karnym, wyrok zostanie zaskarżony jedynie w tej części. Natomiast wyrok uniewinniający zawiera tylko jedno rozstrzygnięcie co do przedmiotu procesu, a więc zawsze będzie zaskarżany w całości. Wy- rok umarzający postępowanie zawiera także jedno rozstrzygniecie co do niedopuszczalności procesu, choć może też zawierać rozstrzygnięcie o zastosowaniu środka zabezpieczającego. Wówczas kwestionując po- wody umorzenia, zaskarża się wyrok w całości, natomiast w wypadku zaskarżenia tylko rozstrzygnięcia o środku zabezpieczającym wyrok zo- stanie zaskarżony w części. W jakiej części wyrok skazujący może zostać zaskarżony, wskazuje ustawodawca w art. 447 § 2 i 3 k.p.k. Z art. 447 § 2 k.p.k. wynika, że zaskarżenie może dotyczyć kary, z tym że wówczas apelacja zwrócona jest także przeciwko środkom karnym, jeżeli orzeczono je w wyroku. Natomiast zgodnie z art. 447 § 3 zdanie pierwsze k.p.k. zaskarżenie w części dotyczyć może również tylko środka karnego, co powoduje, że zakresem zaskarżenia objęte zostają rozstrzygnięcia o innych środ- kach karnych, jeżeli je orzeczono. Zaskarżyć można również brak roz- strzygnięcia w przedmiocie środka karnego (art. 447 § 3 zdanie dru- gie k.p.k.). Wówczas wyrok zostaje zaskarżony w części, tzn. co do brakującej części. Ponadto odrębnie przedmiotem zaskarżenia może być rozstrzygnięcie co do przepadku (art. 44–45a k.k.) i środków kom- pensacyjnych, tj. obowiązku naprawienia szkody i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 46 k.k.) oraz nawiązki (art. 47 i 48 k.k.). Zaskarżenie wyroku tylko co do kary powoduje, że wyrok jest pra- womocny co do winy. Zaskarżenie co do środka karnego powoduje prawomocność wyroku co do winy i kary. W przypadku zaskarżenia wyroku co do innych rozstrzygnięć niezwiązanych z karą oraz środ- kami karnymi, np. co do środka kompensacyjnego, zaliczenia tym- czasowego aresztowania na poczet kary, zwrotu dowodu rzeczowe- go, kosztów procesu, tylko co do tego rozstrzygnięcia wyrok będzie zaskarżony, a co do pozostałych rozstrzygnięć stanie się prawomocny. Dlatego też w apelacji, gdy zaskarżony zostaje wyrok w części, trze- ba jeszcze sprecyzować, o jaką część wyroku chodzi (o jakie konkret- 24 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Art. 425 ne rozstrzygnięcie), np. zaskarżenie wyroku w części dotyczącej orze- czenia o środku karnym. W wypadku postanowienia zaskarżenie w części dotyczyć będzie po- szczególnych rozstrzygnięć, gdy w tym orzeczeniu zawarto ich więcej niż jedno. Przykładowo w postanowieniu o przedłużeniu tymczasowego areszto- wania na określony czas można zaskarżyć tylko okres, na który areszt tymczasowy został przedłużony, gdy skarżący nie kwestionuje zasadno- ści jego stosowania. Wówczas zaskarżenie postanowienia nastąpi w czę- ści dotyczącej okresu przedłużenia tymczasowego aresztowania. 3. Zaskarżenie uzasadnienia orzeczenia W art. 425 § 2 zdanie drugie k.p.k. dopuszczona została możliwość za- skarżenia samego uzasadnienia orzeczenia. Jest to nowe rozwiąza- nie, nieznane rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z 19 mar- ca 1928 r. – Kodeks postępowania karnego (tekst jedn.: Dz.U. z 1950 r. Nr 40, poz. 364 ze zm.) ani ustawie z 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 13, poz. 94 ze zm.), które nie regulowały tej kwestii. W świetle komentowanego przepisu przedmiotem zaskarżenia może być wyłącz- nie uzasadnienie orzeczenia, a więc uzasadnienie wyroku albo posta- nowienia (art. 93 § 1 k.p.k.). Należy jednak przyjąć, że przedmiotem za- skarżenia może być także uzasadnienie zarządzenia (art. 466 § 1 k.p.k.). Rodzaj środka odwoławczego od uzasadnienia powinien być dostoso- wany do rodzaju środka odwoławczego przysługującego wobec orze- czenia. Wobec uzasadnienia wyroku przysługuje więc apelacja, a wobec uzasadnienia postanowienia i zarządzenia – zażalenie. W konsekwencji należy przyjąć, że apelacja od uzasadnienia wyroku dopuszczalna bę- dzie wówczas, gdy zaskarżeniu apelacją podlega wyrok, a zażalenie na uzasadnienie postanowienia lub zarządzenia – gdy te rozstrzygnięcia podlegają zaskarżeniu. Skoro bowiem uzasadnienie stanowi integralną część postanowienia i zarządzenia (art. 94 § 1 pkt 5 i art. 94 § 2 k.p.k.), to zasady zaskarżania postanowień i zarządzeń powinny odnosić się także do zaskarżenia samego uzasadnienia. Tak więc uzasadnienie po- stanowienia lub zarządzenia podlega zaskarżeniu, gdy ustawa przewi- duje zaskarżalność postanowienia lub zarządzenia (art. 459 § 1 i 2 oraz art. 466 § 1 k.p.k.). 25 Art. 425 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Podobnie należy rozstrzygnąć kwestię podmiotów uprawnionych do wniesienia środka odwoławczego od uzasadnienia orzeczenia i zarzą- dzenia. Środek odwoławczy od uzasadnienia będzie więc przysługiwał tym podmiotom, które mają prawo do zaskarżenia orzeczenia lub za- rządzenia. Apelacja od uzasadnienia wyroku będzie przysługiwała stro- nom, a pokrzywdzonemu – od wyroku warunkowo umarzającego po- stępowanie wydanego na posiedzeniu, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 444 § 1 k.p.k.). Natomiast zażalenie na uzasadnienie postanowie- nia i zarządzenia będzie służyć stronom, a także osobie, której postano- wienie lub zarządzenie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 459 § 3 k.p.k.). W postępowaniu przygotowawczym oso- bom niebędącym stronami będzie przysługiwać zażalenie na uzasad- nienie postanowienia lub zarządzenia naruszającego ich prawa (art. 302 § 1 k.p.k.). Warunkiem skutecznego wniesienia środka odwoławczego od uzasad- nienia orzeczenia i zarządzenia jest posiadanie przez skarżącego gra- vamen, z tym że ograniczenie to nie dotyczy oskarżyciela publicznego (art. 425 § 3 k.p.k.). Odnośnie do zaskarżenia tylko samego uzasadnienia pojęcie gravamen należy rozumieć jako uciążliwość wynikającą z treści uzasadnienia, która przejawiać się będzie w poczuciu pokrzywdzenia za- wartymi w nim stwierdzeniami lub przedstawioną argumentacją. Przedmiotem zaskarżenia uzasadnienia orzeczenia nie mogą być ustalenia faktyczne stanowiące podstawę poszczególnych rozstrzygnięć, gdyż wówczas skarżący kwestionuje prawidłowość orzeczenia. Kwestio- nowanie ustaleń odnoszących się do znamion przestępstwa i związanego z nimi opisu przypisanego czynu oraz ustaleń co do dokonanej wykład- ni prawa również stanowi zaskarżenie orzeczenia. Jeżeli więc skarżący, wnosząc środek odwoławczy od uzasadnienia, w rzeczywistości kwestio- nuje ustalenia faktyczne lub ich ocenę prawną odnośnie do treści wyda- nego orzeczenia, to zgodnie z art. 118 § 1 i 2 k.p.k. należy uznać, że jest to środek odwoławczy od orzeczenia, a nie jego uzasadnienia. Przepis art. 425 § 2 zdanie drugie k.p.k. nie wskazuje, w jakim zakre- sie można zaskarżyć uzasadnienie orzeczenia. W zdaniu pierwszym tego przepisu wskazano zakres zaskarżenia orzeczenia, tj. w całości lub w części. Natomiast w zdaniu drugim stwierdzono tylko, że można za- skarżyć samo uzasadnienie orzeczenia. Skoro jednak samo uzasadnienie orzeczenia podlega zaskarżeniu, to zakres jego zaskarżenia, tak jak i za- 26 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Art. 425 kres zaskarżenia orzeczenia, może być całościowy lub częściowy. W tej kwestii ustawodawca nie wprowadza żadnych ograniczeń. W wypadku bowiem, gdy skarżący nie kwestionuje treści rozstrzygnięcia, np. po- stanowienia o umorzeniu postępowania lub wyroku uniewinniającego, a tylko przedstawioną argumentację odnośnie do powodów wydania orzeczenia, np. gdy organ procesowy uznał, że brak było wystarczają- cych dowodów popełnienia przestępstwa, skarżący zaś jest zdania, że jego czyn nie zawierał znamion czynu zabronionego, to wówczas uza- sadnienie orzeczenia będzie zaskarżone „w całości”. W takiej bowiem sy- tuacji skarżący kwestionuje linię argumentacyjną przedstawioną w uza- sadnieniu, a więc „całość” pisemnych motywów. Natomiast gdy skarżący kwestionuje wyodrębnione stwierdzenia lub pewien fragment uzasad- nienia, np. pokrzywdzony w zakresie ustalenia, że przyczynił się do za- istniałego wypadku, wówczas zaskarża określoną część uzasadnienia. Organem właściwym do rozpoznania środka odwoławczego od uzasad- nienia orzeczenia lub zarządzenia jest ten sam organ, który rozpoznaje środek odwoławczy od tego rozstrzygnięcia. Apelację od uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji rozpoznaje właściwy funkcjonalnie sąd odwoławczy (art. 25 § 3 i art. 26 k.p.k.). Podobnie w wypadku zażale- nia na uzasadnienie postanowienia lub zarządzenia (art. 466 § 2 k.p.k.). W razie zaskarżenia uzasadnienia postanowienia lub zarządzenia wyda- nego w postępowaniu przygotowawczym organem odwoławczym będzie organ właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie lub zarzą- dzenie. Zażalenie wniesione na uzasadnienie postanowienia lub zarzą- dzenia prokuratora zgodnie z regułą wyrażoną w art. 465 § 2 k.p.k. bę- dzie rozstrzygać sąd właściwy do rozpoznania sprawy, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wyjątek taki wskazuje przykładowo art. 302 § 3 k.p.k. Niekiedy kwestia zaskarżalności uzasadnienia postanowienia wydanego w postępowaniu przygotowawczym będzie bezprzedmiotowa, gdyż usta- wa nie przewiduje obowiązku jego sporządzenia, mimo że podlega ono zaskarżeniu. Dotyczy to postanowień wskazanych w art. 325e § 1 k.p.k. W wypadku wniesienia zażalenia na uzasadnienie postanowienia lub zarządzenia organ, który sporządził zaskarżone uzasadnienie, może uwzględnić zażalenie, jeżeli orzeka w tym samym składzie, w którym wydał zaskarżone uzasadnienie (art. 463 § 1 k.p.k. i w zw. z art. 466 § 1 k.p.k.). Należy jednak zaznaczyć, że w wypadku zażalenia odnośnie do uzasadnienia decyzji prokuratora nie ma zastosowania wymóg „tego samego składu” z uwagi na obowiązującą w prokuraturze zasadę indy- 27 Art. 425 Rozdział I. Zagadnienia ogólne ferencji i substytucji. Uwzględnienie zażalenia przez organ a quo jest możliwe tylko w całości. Natomiast rodzaje orzeczeń wydanych przez sąd odwoławczy po rozpoznaniu środka odwoławczego od uzasadnienia wskazuje ustawodawca w art. 437 § 1 zdanie drugie k.p.k. Zob. → komentarz do art. 437 § 1 zdanie drugie k.p.k. Orzecznictwo Zgodnie z treścią art. 425 § 2 k.p.k. można zaskarżyć samo tylko uzasadnienie, bez skarżenia orzeczenia. Z kolei art. 437 § 1 zdanie drugie k.p.k. statuuje sto- sowanie reguł orzekania właściwych do rozstrzygania w przedmiocie środka od orzeczenia – odpowiednio do środka zaskarżenia wniesionego od uzasadnienia. Wynika z tego zatem, że sąd odwoławczy może zmienić lub uchylić zaskarżone ustalenie. W przypadku braku podstaw dowodowych należy uchylić zaskarżone ustalenie, do którego owych podstaw zabrakło. Zmiana zaś ma miejsce wtedy, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego wskazuje, iż ustalenie powinno być inaczej opisane, niż przyjęto w zaskarżonym uzasadnieniu. Wyrok SN z 20 stycznia 2004 r., WA 64/03, OSNwSK 2004, poz. 145, LEX nr 162422 4. Gravamen W § 3 komentowanego przepisu określony został tzw. gravamen (uciąż- liwość orzeczenia), który pełni funkcję przesłanki zaskarżenia, czy- li takiego warunku, który powinien wystąpić samodzielnie i nie- zależnie od innych jeszcze warunków, aby doszło do skutecznego zaskarżenia orzeczenia. Gravamen oznacza naruszenie jakiegokolwiek prawnie chronionego dobra uczestnika procesu na skutek wydania przez organ procesowy decyzji o określonej treści. Naruszenie praw skarżące- go następuje wówczas, gdy dane rozstrzygnięcie wywołuje niekorzyst- ne następstwa w sferze prawa zarówno materialnego, jak i procesowego przez wadliwe zastosowanie lub niezastosowanie określonych przepi- sów, co w konsekwencji może prowadzić do ograniczenia lub zwiększe- nia obowiązków skarżącego. Naruszenie prawa musi mieć charakter bez- pośredni, co oznacza, że nie wystarczy zagrożenie praw odwołującego się. Jednakże na skarżącym nie ciąży obowiązek wykazania, że zaskar- żone orzeczenie narusza jego prawa lub szkodzi jego interesom. Przyj- muje się bowiem domniemanie, że skoro orzeczenie zostało zaskarżone, 28 Rozdział I. Zagadnienia ogólne Art. 425 to jest niekorzystne dla skarżącego. Chodzi tu o subiektywne, ale uza- sadnione przekonanie skarżącego. Brak gravamen odbiera stronie legi- tymację do wniesienia środka odwoławczeg
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych. Komentarz i orzecznictwo
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: