Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00132 009713 7505454 na godz. na dobę w sumie
Postępowanie wieczystoksięgowe. Komentarz - ebook/pdf
Postępowanie wieczystoksięgowe. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 196
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-1951-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
? Komentarz w sposób kompleksowy omawia fragment kodeksu postępowania cywilnego poświęcony księgom wieczystym. Publikacja zawiera bogaty zbiór orzeczeń i tez piśmiennictwa, które pomogą Czytelnikowi rozwiązać wszelkie wątpliwości pojawiające się w praktyce dokonywania wpisów do ksiąg wieczystych. ? Komentarz jest adresowany przede wszystkim do praktyków: sędziów, referendarzy sądowych, adwokatów, notariuszy oraz radców prawnych.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Agnieszka Maziarz Postępowanie wieczystoksięgowe Komentarz Warszawa 2008 Stan prawny na 30 kwietnia 2008 r. Wydawca: Marcin Skrabka Redaktor prowadzący: Dagmara Wachna Skład, łamanie: Katarzyna Słabosz © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2008 ISBN: 978-83-7601-034-2 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl SPIS TREŚCI Wykaz skrótów .................................................................................................7 Wstęp ............................................................................................................. 11 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ....13 Rozdział 6. Postępowanie wieczystoksięgowe ..............................................13 Art. 6261. [Posiedzenie niejawne. Zakres podmiotowy postępowania wieczystoksięgowego] ................................................................. 13 Art. 6262. [Forma wniosku. Pojęcie wnioskodawcy] ................................... 35 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie określenia wzorów i sposobu udostępniania urzędowych formularzy wniosków stosowanych w sądach rejonowych prowadzących księgi wieczyste w systemie informatycznym ...........................................................................38 Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej ...............42 Art. 6262. (...) ................................................................................................ 46 Art. 6263. [Wyłączenie stosowania przepisów o wznowienie postępowania] .............................................................................. 58 Art. 6264. [Wniosek o wpis do księgi wieczystej zamieszczony w akcie notarialnym] ................................................................... 59 Art. 6265. [Zakaz cofnięcia wniosku o wpis prawa własności] .................... 65 Art. 6266. [Chwila wpływu wniosku. Rozpoznawanie wniosków o wpis w kolejności wpływu] ...................................................... 66 5 Spis treści Art. 6267. [Rejestracja wniosku i skutki wpisu wzmianki o wniosku w księdze wieczystej] ................................................................. 73 Art. 6268. [Zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego] ............................ 79 Art. 6269. [Przesłanki oddalenia wniosku o wpis do księgi wieczystej] ... 142 Art. 62610. [Zawiadomienie o wpisie. Zaskarżenie wpisu – apelacja] ....... 145 Art. 62611. [Wzmianka o apelacji i o skardze kasacyjnej] .......................... 148 Art. 62612. [Zawiadomienie sądu o zmianie adresu. Pełnomocnik do doręczeń] ............................................................................. 149 Art. 62613. [Ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej. Sprostowanie usterki wpisu] ..................................................... 153 Dział VB. Skarga na orzeczenie referendarza sądowego.............................156 Art. 39822. [Skarga na orzeczenie referendarza sądowego] ........................ 156 Art. 39823. [Zaskarżanie postanowień referendarza w przedmiocie kosztów sądowych lub kosztów procesu] ................................. 172 Tytuł I. Przepisy ogólne ...............................................................................176 Art. 5091. [Czynności referendarza sądowego w postępowaniu wieczystoksięgowym] .............................................................. 176 Art. 518. [Zaskarżenie rozstrzygnięć sądu. Apelacja. Zażalenie] ............ 179 Art. 5181. [Skarga na wpis w księdze wieczystej] .................................... 183 Literatura .....................................................................................................191 6 WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) k.c. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia k.p.a. k.p.c. k.r.o. k.s.h. o.p. o.u.o.b. p.p.s.a. pr. bank. pr. not. r.p.n.o.s. – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opie- kuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek hand- lowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – ustawa z dnia 1 lipca 1949 r. o obowiązku uczestniczenia w obrocie bezgotówkowym (Dz. U. Nr 41, poz. 294) – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierp- nia 2001 r. w sprawie pobierania przez notariuszy opłat sądowych od wniosków o wpis do księgi wieczystej 7 zamieszczanych w aktach notarialnych (Dz. U. Nr 90, poz. 1011 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbio- rów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1122 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierp- nia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wie- czystych w systemie informatycznym (Dz. U. Nr 162, poz. 1575 z późn. zm.) – ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce grunta- mi i wywłaszczeniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w spra- wach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubez- pieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.) – ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wy- właszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.) Wykaz skrótów rozp. wyk. r.z.p.k.w. u.d.p. u.g.g.w.n. u.k.r.s. u.k.s.c. u.k.w.h. u.n.n.c. u.s.p. u.s.u.s. u.t.o.w.p. u.w.l. u.z.t.w.n. 8 Czasopisma i wydawnictwa promulgacyjne Wykaz skrótów Biul. SN BMS DPP Inf. Pr. M. Praw. NP NPN OSN OSNA OSNC OSNCP OSNIA OSNIC OSP OSPiKA OTK-A PiP PN PPE PPH PPiA Pr. Bank. Prob. Egz. S. PS RPEiS Zb. Urz. ZNUJ – Biuletyn Sądu Najwyższego – Biuletyn Ministerstwa Sprawiedliwości – Demokratyczny Przegląd Prawny – Informator Prawniczy – Monitor Prawniczy – Nowe Prawo – Nowy Przegląd Notarialny – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych od 1995 r. – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego od 1963 r. – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych od 1995 r. – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna od 1995 r. – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Państwo i Prawo – Przegląd Notarialny – Przegląd Prawa Egzekucyjnego – Przegląd Prawa Handlowego – Przegląd Prawny i Administracyjny – Prawo Bankowe – Problemy Egzekucji Sądowej – Przegląd Sądowy – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny – Zbiór Urzędowy – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Inne SN TK – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny 9 10 WSTĘP Niniejsze opracowanie jest komentarzem do przepisów art. 6261– 62613, 39822–39823 oraz 5181 k.p.c. W pierwszej kolejności zostały sko- mentowane przepisy dotyczące przebiegu postępowania wieczystoksię- gowego (art. 6261–62613 k.p.c.), a następnie przepisy dotyczące moż- liwości zaskarżania orzeczeń wydawanych w toku tego postępowania – art. 39822–39823 i art. 5181 k.p.c. Przedmiotem komentarza jest również przepis art. 5091 k.p.c., który wytycza zakres czynności powierzonych referendarzom sądowym, a także art. 518 k.p.c., którego zastosowanie w postępowaniu wieczystoksięgowym daje możliwość zaskarżenia po- stanowień co do istoty sprawy w drodze apelacji. Komentarz stanowi zbiór orzeczeń Sądu Najwyższego oraz tez piś- miennictwa dotyczących problematyki postępowania wieczystoksięgo- wego. Zawiera poglądy własne autorki, a także spostrzeżenia z praktyki sędziego wieczystoksięgowego. Celem pracy było zgromadzenie w jednym miejscu poglądów nauki i doktryny, dających jak najobszerniejszą wiedzę o postępowaniu prze- widzianym tylko dla kategorii spraw związanych z wpisem praw do księgi wieczystej. Do tej pory postępowanie to było przedmiotem ko- mentowania przy okazji komentarzy do większych kodyfikacji: kodeksu postępowania cywilnego czy ustawy o księgach wieczystych. Znaczenie ksiąg wieczystych, a także specyfika tego postępowania skłoniły mnie jednak do podjęcia próby skomentowania tylko tego rozdziału przepisów procedury cywilnej, tym bardziej że praktyka stosowania tych przepisów rodzi coraz więcej problemów i pytań. Tematyka ta ma bogaty dorobek orzecznictwa i piśmiennictwa, który wart był osobnego usystematyzo- wania. Założeniem niniejszej pracy było, aby czytelnicy zainteresowani postępowaniem wieczystoksięgowym mogli znaleźć istotne wskazówki 11 Wstęp i informacje bez konieczności poszukiwania w innych źródłach, a jed- nocześnie mogli poznać moje stanowisko w istotnych kwestiach, co do których toczy się dyskusja w piśmiennictwie. Oczywiście nie staram się narzucać swoich poglądów, a jedynie tworzyć sugestie oparte na własnych przemyśleniach powstałych na tle stosowania tych przepisów w praktyce. Tematyka postępowania wieczystoksięgowego została poszerzona o przepisy z zakresu skargi na orzeczenie referendarza sądowego, jako że ustawodawca przepisy dotyczące tego środka zaskarżenia zamieścił poza rozdziałem dotyczącym tego rodzaju postępowania. Omówienie tej tematyki z pominięciem środka zaskarżania, który przysługuje na orze- czenia referendarza sądowego wydawane w toku postępowania o wpis do księgi wieczystej, byłoby niezupełne i z pewnością nie w pełni wartościo- we. Skarga jest bowiem najczęściej stosowanym środkiem zaskarżenia w postępowaniu wieczystoksięgowym. Jej specyficzne unormowanie skłania do szczegółowego omówienia, a także uwypuklenia problemów proceduralnych pojawiających się w praktyce. Szersze omówienie tego środka zaskarżenia zamieszczono w monografii Skarga na orzeczenie re- ferendarza sądowego w postępowaniu wieczystoksięgowym (A. Maziarz- Charuza, Kraków 2006). Przedstawione przeze mnie w komentarzu tezy nie ograniczają się jedynie do analizy przepisów regulujących funkcjo- nowanie skargi, ale także stanowią próbę poszukiwania takich rozwiązań dotyczących stosowania tego środka prawnego, które w postępowaniu wieczystoksięgowym zapewniałyby realizację zasady praworządności. Komentarz obejmuje także niektóre zagadnienia związane ze sto- sowaniem przepisów wykonawczych, a także sięga do kwestii opłat sądowych w zakresie związanym ze stosowaniem przepisów wieczy- stoksięgowych. W komentarzu podjęto również próbę oceny niektórych uregulowań kodeksowych pod względem ich trafności i funkcjonowania w praktyce. Sosnowiec, kwiecień 2008 r. Agnieszka Maziarz 12 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) Część pierwsza Postępowanie rozpoznawcze (...) Księga druga Postępowanie nieprocesowe (...) Tytuł II Przepisy dla poszczególnych rodzajów spraw (...) Dział III Sprawy z zakresu prawa rzeczowego (...) Rozdział 6 Postępowanie wieczystoksięgowe (...) Art. 6261. [Posiedzenie niejawne. Zakres podmiotowy postępowania wieczystoksięgowego] § 1. Sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym rozpoznawane są na posiedzeniu niejawnym. § 2. Uczestnikami postępowania oprócz wnioskodawcy są tylko te osoby, których prawa zostały wykreślone lub obciążone bądź na rzecz których wpis ma nastąpić. 13 Art. 6261 Rozdział 6. Postępowanie wieczystoksięgowe § 3. Nie stanowi przeszkody do wpisu okoliczność, że po złożeniu wniosku wnioskodawca bądź inny uczestnik postępowania zmarł lub został pozbawiony albo ograniczony w możliwości rozpo- rządzania prawem albo w zdolności do czynności prawnych. § 4. (utracił moc) § 5. Jeżeli wpis do księgi wieczystej ma nastąpić na wniosek zawarty w akcie notarialnym, za wartość prawa podlegającego ujaw- nieniu przyjmuje się, zawartą w akcie notarialnym, wartość przedmiotu podaną przez strony. W takim przypadku przepisu art. 25 nie stosuje się. Na podstawie zmiany ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 11 maja 2001 r. przepisy dotyczące postępowania wieczystoksięgowego zostały włączone do kodeksu postępowania cywilnego (księga druga tytuł I i tytuł II dział III, rozdział 6). Tylko nieliczne przepisy uległy pewnej modyfikacji, natomiast w stosunku do przepisów niezmienionych znaj- duje zastosowanie dotychczasowe orzecznictwo i piśmiennictwo z tego zakresu. Sprawy wieczystoksięgowe rozpoznawane są w postępowaniu nieprocesowym. Rozdział „Postępowanie wieczystoksięgowe” został dodany ustawą z dnia 11 maja 2001 r. (Dz. U. Nr 63, poz. 635), która weszła w życie 23 września 2001 r., z wyjątkiem art. 6262 § 1, który wszedł w życie 1 października 2003 r. Oznacza to, że do postępowania wieczystoksięgowego mają zastosowanie przepisy ogólne postępowania w sprawach z zakresu prawa rzeczowego (art. 606–608), przepisy ogólne postępowania nieprocesowego (art. 506–525), a na podstawie art. 13 § 2 k.p.c. – przepisy ogólne o procesie. Sprawy z powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rze- czywistym stanem prawnym (art. 10 u.k.w.h.) należą do trybu spornego (procesowego), a zatem zasadą jest, że rozpoznawane są na rozprawie. Sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym rozpoznawane są na po- siedzeniu niejawnym. Regulacja ta stanowi wyjątek od zasady, że sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawane są na rozprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 608 k.p.c.). Przepis art. 6261 k.p.c. nie wyłącza możliwości skierowania sprawy na posiedzenie jawne i wyznaczenia rozprawy. Rozpoznawanie spraw wieczystoksięgowych na rozprawie nie jest częste, ponieważ badanie dokumentów stanowiących podstawę wpisu do księgi wieczystej nie wymaga wyznaczenia rozprawy. 14 Posiedzenie niejawne. Zakres podmiotowy... Art. 6261 Znajduje tu zastosowanie przepis art. 148 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Za S. Rudnickim należy przytoczyć, że wyznaczenie rozprawy wymaga spełnienia dwóch przesłanek: jeżeli rozpoznanie sprawy wymaga wyzna- czenia rozprawy, ta przesłanka zależy od oceny sądu oraz do oddalenia wniosku a limine brak jest podstaw przewidzianych w art. 6269 k.p.c. (Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu wieczystoksięgowym. Komentarz, Warszawa 2006, s. 301). W praktyce wyznaczenie rozprawy następuje, jeżeli istnieje konieczność wysłucha- nia stron celem ustalenia stanu prawnego nieruchomości, aczkolwiek podstawą wpisu do księgi wieczystej jest zawsze dokument, natomiast same zeznania uczestników postępowania nie mogą stanowić wyłącz- nej podstawy do ustalenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada wyłącznie treść wniosku i dołą- czonych do niego dokumentów, nie może natomiast uwzględnić żadnych dalszych okoliczności niewynikających z dokumentów (wyrok SN z dnia 16 kwietnia 1948 r., C III 205/48, PN 1948, nr 9–10, s. 302). Przepis art. 6261 § 1 k.p.c. ma zastosowanie także w postępowaniu apelacyj- nym. Nie ma zatem żadnych podstaw, aby za pośrednictwem art. 13 § 2 k.p.c. sięgać do przepisów postępowania odwoławczego o procesie, gdyż – zgodnie z wyprowadzoną wyżej regułą – zarówno art. 514 § 1 jako lex generalis, jak i art. 6261 § 1 jako lex specialis mają pierwszeństwo przed przepisami dotyczącymi procesu, stanowiącymi w tym układzie lex subsydiaria (art. 375 i 3939 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) (uchwała SN z dnia 27 lutego 2002 r., III CZP 3/02, OSNC 2002, nr 12, poz. 145, z glosą aprobującą W. Sługiewicza, PS 2003, nr 5, s. 171) „Skoro (...) ba- dania treści księgi wieczystej, wniosku o wpis oraz załączonych do niego dokumentów, które mają stanowić podstawę do wpisu, może dokonywać sąd wieczystoksięgowy na posiedzeniu niejawnym, to tym samym nie ma żadnych przeszkód celowościowych, aby treść art. 514 § 1 k.p.c., i to w całości, rozciągnąć, i to »wprost« na postępowanie apelacyjne”. Skargę kasacyjną Sąd Najwyższy rozpoznaje na posiedzeniu niejaw- nym, chyba że skarżący złożył w skardze kasacyjnej wniosek o rozpozna- nie jej na rozprawie. Sąd Najwyższy może rozpoznać skargę kasacyjną na rozprawie, jeżeli przemawiają za tym inne względy (art. 39811 § 1 k.p.c.). W tym kontekście utracił znaczenie procesowe pogląd Sądu Naj- wyższego wyrażony w uchwale z dnia 21 lutego 1966 r. (III CZP 47/66, OSNCP 1967, nr 1, poz. 1), który nakazywał wzmożoną kontrolę orze- 15 Art. 6261 Rozdział 6. Postępowanie wieczystoksięgowe czeń wydawanych przez działające wówczas państwowe biura notarialne poprzez obligatoryjne wyznaczenie rozprawy przez sąd odwoławczy. Paragraf 2 określa krąg uczestników postępowania wieczystoksię- gowego. Powstaje w związku z tym pytanie, czy treść § 2 ogranicza krąg uczestników postępowania wieczystoksięgowego w stosunku do treści przepisu art. 510 k.p.c. Czy przepis art. 6261 § 2 k.p.c. jest przepisem szczególnym w odniesieniu do przepisu art. 510 k.p.c.? Odpowiedzi na to pytanie udzielił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 kwietnia 2006 r. (V CSK 27/06, Lex nr 198527), stwier- dzając wyraźnie, że art. 6261 § 2 k.p.c. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 510 k.p.c. i eliminuje możliwość jego stosowania w postępowaniu wieczystoksięgowym, oraz w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2004 r. (CZ 48/04, OSNC 2005, nr 6, poz. 108). Artykuł 6261 § 2 k.p.c., jako przepis szczególny w stosunku do art. 510 k.p.c., reguluje wyczerpująco krąg uczestników postępowania wieczystoksię- gowego. Należy zwrócić uwagę, że redakcja art. 6261 § 2, poprzez użycie zwrotu „tylko”, zawęża krąg uczestników do wnioskodawcy oraz osób, których prawa zostały wykreślone lub obciążone, bądź na rzecz których wpis ma nastąpić. Hipotezy art. 510 i art. 6261 k.p.c. są podmiotowo inne. Pierwszy z tych przepisów dotyczy osoby „zainte- resowanej w sprawie”, która może stać się uczestnikiem postępowa- nia, drugi natomiast wymienia, kto z mocy prawa jest uczestnikiem postępowania. Następuje zatem istotne zawężenie kręgu podmiotów, które mogą brać udział w postępowaniu wieczystoksięgowym do osób wymienionych w § 2. Osoba, której prawa zostały wpisem dotknięte, może zgłosić swój udział w sprawie poprzez złożenie apelacji (tak też SN w postanowieniu z dnia 11 stycznia 2001 r., V CKN 1841/00, OSNC 2001, nr 7–8, poz. 113). Uczestnikami postępowania wieczy- stoksięgowego są zatem: 1. Wnioskodawca – może nim być tylko właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić (oso- ba uprawniona z tytułu służebności, użytkowania, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu), albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej, a także uprawniony organ w sprawach wpisów obciążeń powstałych z mocy ustawy (zob. uwagi do art. 6262 § 5 k.p.c.), osoba żądająca założenia księgi wieczystej, dla której wcześniej księgi nie założono, bądź też 16 Posiedzenie niejawne. Zakres podmiotowy... Art. 6261 księga wieczysta uległa zniszczeniu lub zaginęła, osoba żądająca złożenia dokumentu do zbioru dokumentów. 2. Osoby, których prawa zostały wykreślone lub obciążone. 3. Osoby, na rzecz których wpis ma nastąpić. W § 3 ustawodawca wymienił okoliczności, które nie stanowią prze- szkody do prowadzenia postępowania i dokonania wpisu, jeśli zaistniały po złożeniu wniosku. Są to: 1) śmierć wnioskodawcy lub uczestnika postępowania – dotyczy również uznania za zmarłego osoby zaginionej (art. 29 i n. k.c.), stwierdze- nia zgonu (art. 535 i n. k.c.). Sąd nie ma obowiązku poszukiwania spadkobierców i może prowadzić postępowanie w dalszym ciągu. W stosunku do osoby prawnej w razie utraty bytu prawnego przepis ma również zastosowanie; 2) pozbawienie lub ograniczenie wnioskodawcy bądź uczestnika po- stępowania możliwości rozporządzania prawem – są to wszelkie okoliczności ujawnione w księdze wieczystej lub nie, które stanowią zakaz lub ograniczenie w rozporządzaniu, obciążaniu bądź zbywaniu nieruchomości, np. wpis roszczenia o przeniesienie prawa własności, umowne lub ustawowe prawo pierwokupu; 3) pozbawienie lub ograniczenie wnioskodawcy lub uczestnika w zdol- ności do czynności prawnych – wynika z całkowitego lub częścio- wego ubezwłasnowolnienia osoby fizycznej. Sąd nie ma obowiązku ustalenia przedstawiciela ustawowego. Za chwilę wpływu wniosku uważa się godzinę i minutę, w której w danym dniu wniosek wpłynął do sądu (art. 6266 k.p.c.). Doręczenie zawiadomienia o wpisie następuje na podstawie przepisu art. 62612 § 3 k.p.c., a zatem sąd pozostawia zawiadomienia o wpisie w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Paragraf 4 został uznany za niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i utracił moc z dniem 17 września 2004 r. (wyrok TK z dnia 7 września 2004 r., P 4/04, OTK-A 2004, nr 8, poz. 81, Dz. U. Nr 204, poz. 2091). Oznacza to, że przepis art. 113 k.p.c. ma w pełni zastosowanie w postępowaniu wieczystoksięgowym, zarówno do opłat od wniosku o wpis lub wykreślenie prawa z księgi wieczystej, jak i do opłat od środków zaskarżenia. Ustawą z dnia 28 lipca 17 Art. 6261 Rozdział 6. Postępowanie wieczystoksięgowe 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 126, poz. 876) w postępowaniu wie- czystoksięgowym zostały wprowadzone opłaty stałe. Wnioskodawca nie ma obowiązku podania wartości przedmiotu sprawy na wniosku, a no- tariusz zamieszczenia wartości przedmiotu sprawy w akcie notarialnym (art. 1261 § 1 k.p.c.). Nie ma zastosowania w postępowaniu wieczysto- księgowym art. 25 k.p.c., który daje sądowi uprawnienie do sprawdze- nia wartości przedmiotu sprawy w razie wątpliwości co do wskazanej przez wnioskodawcę kwoty. Nie znajduje zastosowania przepis art. 130 k.p.c., będący podstawą zwrotu wniosku w razie niewskazania wartości przedmiotu sprawy. „Na notariuszu ciąży obowiązek naliczenia i pobrania opłaty sądowej od praw, które mają być wpisane na podstawie wniosku. Natomiast, jeżeli wnioskiem objęte będą również prawa wynikające z orzeczenia sądowego, należy wyliczyć i pobrać opłaty należne z obu tytułów praw- nych. Będzie to dotyczyło zbycia części nieruchomości przez wszystkich następców prawnych, względnie zbycia udziałów nieruchomości przez niektórych współwłaścicieli i konieczności ujawnienia pozostałych praw na rzecz zbywców” (por. R. Sztyk, Obowiązki notariusza w postępowaniu wieczystoksięgowym, Rejent 2001, nr 11, s. 13). „W sytuacji, w której wniosek o wpis w księdze wieczystej podle- gający opłacie nie został należycie opłacony, ponieważ notariusz pobrał niewłaściwą opłatę, sąd powinien zwrócić wniosek osobie, na rzecz któ- rej wpis ma nastąpić, a nie notariuszowi. Osoba ta może uiścić brakującą opłatę w terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie wniosku. W takim przypadku wniosek wywołuje skutek od daty pierwot- nego wniesienia. Jeżeli sąd dostrzeże na podstawie treści zwracanego wniosku i dołączonych do niego dokumentów, że stan prawny ujawniony w księdze wieczystej jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym, wówczas powinien postąpić w sposób określony w art. 62613 § 1 k.p.c., to znaczy dokonać z urzędu wpisu odpowiedniego ostrzeżenia (art. 6262 § 4 k.p.c.)” (S. Rudnicki, Postępowanie wieczystoksięgowe po zmianach, M. Praw. 2002, nr 3, s. 105). W sytuacji gdy notariusz pobrał opłatę w błędnej wysokości, sąd powinien na podstawie art. 130 § 1 k.p.c. wezwać osobę, w której imie- niu wniosek został złożony, do usunięcia braków uniemożliwiających nadanie wnioskowi należytego biegu. Nie ma zatem w tym przypadku 18 Posiedzenie niejawne. Zakres podmiotowy... Art. 6261 zastosowania przepis art. 6269 k.p.c. (tak S. Rudnicki, Postępowanie wieczystoksięgowe..., s. 105). Kryterium decydującym o wysokości opłaty sądowej jest: – rodzaj prawa podlegający wpisowi, – podstawa nabycia tego prawa. Opłacie podlegają: – wniosek o wpis do księgi wieczystej, – wniosek o wykreślenie wpisu z księgi wieczystej, – skarga na orzeczenie referendarza sądowego, – zażalenie, – apelacja, – skarga kasacyjna. Opłacie kancelaryjnej podlegają: – wniosek o wydanie odpisu z księgi wieczystej, – wniosek o wydanie odpisu dokumentu znajdującego się w aktach – wniosek o wydanie kserokopii dokumentu znajdującego się w aktach księgi wieczystej, księgi wieczystej, – wniosek o wydanie odpisu aktu notarialnego, – wniosek o sprawdzenie numeru księgi wieczystej. Brak opłaty stałej w chwili złożenia wniosku skutkuje zwrotem wnio- sku na podstawie art. 5111 k.p.c. W zarządzeniu o zwrocie wniosku powinny być zamieszczone informacje o wysokości opłaty, podstawy prawnej oraz pouczenie o możliwości uiszczenia jej w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie. Uzupełniona opłata sądowa powoduje, że pismo wywołuje skutki od chwili jej wniesienia. Sąd ma obowiązek zwrócić nadpłatę opłaty sądowej, jeśli została dokonana w wyższej kwocie niż opłata należna. Na tym tle powstało pytanie praktyczne, który sąd ma obowiązek dokonania takiego zwrotu w razie przekazania wypisu aktu notarialnego z wnioskiem do innego właściwego sądu rejonowego według miejsca położenia nieruchomości, stwierdzającego tę okoliczność i powiadamiającego właściwy sąd rejo- nowy, na konto którego wpłacono pobraną opłatę sądową. Wydaje się, że właściwym będzie sąd, na którego konto wpłacono opłatę. W przeciw- nym razie sąd rozpoznający wniosek musiałby zwrócić nadpłatę w błęd- 19 Art. 6261 Rozdział 6. Postępowanie wieczystoksięgowe nie wyliczonej opłacie sądowej, której nie otrzymał. Postępowanie tego sądu powinno ograniczyć się do poinformowania sądu, na konto którego wpłynęła opłata sądowa, o zaistnieniu tej okoliczności (por. R. Sztyk, Obowiązki notariusza..., s. 13). Przepisy szczegółowo normują wysokość opłat sądowych (art. 42–48 u.k.s.c.). Od wpisu własności, użytkowania wieczystego, ograniczonego prawa rzeczowego zasadą jest pobieranie opłaty sądowej w wysokości 200 zł (art. 42 ust. 1 u.k.s.c.). Wyjątki od tej zasady zawiera art. 42 ust. 2 i 3, art. 43 i 44 u.k.s.c. Jeżeli wniosek dotyczy wpisu udziału w prawie, pobiera się część opłaty stałej proporcjonalnie do wysokości udziału, nie mniej niż 100 zł. Z kolei opłatę w wysokości 150 zł pobiera się od wpisu następują- cych praw: – własności, użytkowania wieczystego, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nabytego na podstawie dziedziczenia, zapisu lub działu spadku albo zniesienia współwłasności niezależnie od liczby udziałów w tych prawach (art. 42 ust. 3 u.k.s.c.), – własności, użytkowania wieczystego, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nabytego w wyniku podziału majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami (art. 43 ust. 1 u.k.s.c.), – własności nieruchomości rolnej o powierzchni do 5 ha (art. 43 ust. 2 u.k.s.c.), – praw osobistych i roszczeń, zmiany treści ograniczonych prawa rzeczowych (art. 43 ust. 4 u.k.s.c.). Za wpis hipoteki umownej oraz hipoteki umownej kaucyjnej należy pobrać opłatę w wysokości 200 zł za każdą z hipotek na podstawie art. 42 ust. 1 u.k.s.c. Za wpis odrębnej własności lokalu zaś należy pobrać od wpisu pra- wa własności właściciela lokalu w księdze założonej dla wydzielonego lokalu opłatę stałą w wysokości 200 zł (art. 42 ust. 1 u.k.s.c.). Na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c. założenie księgi wieczystej oznacza 60 zł opłaty za wpis udziału we współwłasności w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, z której lokal zostaje wy- dzielony, proporcjonalnej do wysokości udziału, nie mniej jednak niż 100 zł (art. 42 ust. 2 u.k.s.c.). 20
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Postępowanie wieczystoksięgowe. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: