Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00310 006531 13600169 na godz. na dobę w sumie
Potencjał innowacyjny firm z sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Przykład województwa łódzkiego - ebook/pdf
Potencjał innowacyjny firm z sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Przykład województwa łódzkiego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 300
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9996-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).
W dobie globalizacji innowacje stały się dla przedsiębiorstw podstawowym sposobem na osiągnięcie przewagi konkurencyjnej i poprawę efektywności działania. Wprowadzanie innowacji zatem to warunek konieczny dla rozwoju każdego przedsiębiorstwa, jednak w przypadku małych i średnich podmiotów wdrażanie nowych rozwiązań jest nierzadko warunkiem na ich przetrwanie. O skali prowadzonej działalności innowacyjnej decyduje potencjał innowacyjny przedsiębiorstwa, rozumiany jako zdolność do efektywnego wprowadzania innowacji. Zarówno poziom, jak i stopień wykorzystania owego potencjału uzależniony jest od wielu determinant, zlokalizowanych w otoczeniu podmiotu (zarówno dalszym, jak i bliższym), a także w jego wnętrzu (wiedza, zasoby ludzkie, finansowe i rzeczowe). W literaturze przedmiotu wielokrotnie zajmowano się problematyką potencjału innowacyjnego podmiotów, jednakże brakowało analiz potencjału innowacyjnego przedsiębiorstw z sektora MŚP, a szczególnie tych działających na terenie województwa łódzkiego. Autorka opisuje ważny problem wykorzystania potencjału innowacyjnego podmiotów z sektora MŚP w województwie łódzkim oraz poddaje ocenie zdolności tych podmiotów do działalności innowacyjnej. W książce w pełni zidentyfikowano czynniki kreujące potencjał innowacyjny małych i średnich przedsiębiorstw w województwie łódzkim oraz oceniono zdolności tych podmiotów do działalności innowacyjnej na tle innych podmiotów w Polsce. 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Marika Świeszczak – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Finansów, Katedra Bankowości, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 39 RECENZENT Stefan Lachiewicz REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Danuta Bąk SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Stämpfli Polska Sp. z o.o. Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Shutterstock.com © Copyright by Marika Świeszczak, Łódź 2016 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07131.15.0.K Ark. wyd. 18,0; ark. druk. 18,75 ISBN 978-83-7969-995-7 e-ISBN 978-83-7969-996-4 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego tel. (42) 665 58 63 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl Spis treści Wstęp 1.1.  Rozdział 1. Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce Definicja i klasyfikacja podmiotów należących do sektora MSP 1.1.1.  Kryterium ilościowe klasyfikacji małych i średnich przedsiębiorstw 1.1.2.  Kryterium jakościowe klasyfikacji małych i średnich przedsiębiorstw 1.1.3.  Kryterium ilościowo-jakościowe klasyfikacji małych i średnich przedsię- 1.2.  1.3.  Specyfika przedsiębiorstw należących do sektora MSP Rozwój sektora MSP w Polsce 1.3.1.  Przedtransformacyjna (wstępna) faza rozwoju MSP 1.3.2.  Faza eksplozji przedsiębiorczości (1990−1993) 1.3.3.  Faza stabilizacji ilościowej i wzrostu znaczenia sektora MSP w gospodarce biorstw (1994−1997) (1998−2002) (od 2003 r.) 9 17 17 18 22 23 23 28 28 30 31 33 34 36 42 42 46 52 56 59 1.3.4.  Faza spowolnionego wzrostu i przygotowań do integracji z Unią Europejską 1.3.5.  Faza rozkwitu sektora MSP w następstwie pomocy z Unii Europejskiej 1.4.  1.5.  1.6.  Rola małych i średnich przedsiębiorstw w polskiej gospodarce Cykl życia podmiotów z sektora MSP 1.5.1.  Cykl życia przedsiębiorstw 1.5.2.  Cykl życia małych przedsiębiorstw 1.5.3.  Droga rozwoju przedsiębiorstw 1.5.4.  Momenty krytyczne w rozwoju przedsiębiorstw Bariery rozwoju podmiotów małej i średniej skali działania 6 2.1.  2.2.  2.3.  Rozdział 2. 65 Innowacje w sektorze MSP 65 Innowacje w przedsiębiorstwach 2.1.1.  Definicje innowacji 66 2.1.2.  Klasyfikacja innowacji 73 2.1.3.  Źródła innowacji 78 83 Działalność innowacyjna podmiotów z sektora MSP 2.2.1.  Istota i modele działalności innowacyjnej 84 2.2.2.  Bariery działalności innowacyjnej podmiotów z sektora MSP 89 Polityka wspierania działalności innowacyjnej małych i średnich przedsiębiorstw 92 2.3.1.  Pojęcia, cele i typy polityki innowacyjnej 92 2.3.2.  Instrumenty polityki innowacyjnej 98 2.3.3.  Polityka innowacyjna w Polsce – ewolucja, organizacja, instrumenty 100 3.1.  3.2.  3.3.  Rozdział 3. Potencjał innowacyjny podmiotów z sektora MSP Uwarunkowania działalności innowacyjnej 3.1.1.  Pojęcie potencjału innowacyjnego 3.1.2.  Znaczenie potencjału innowacyjnego dla rozwoju przedsiębiorstw Zewnętrzny potencjał innowacyjny 3.2.1.  Otoczenie dalsze przedsiębiorstwa 3.2.2.  Otoczenie bliższe przedsiębiorstwa Wewnętrzny potencjał innowacyjny 3.3.1.  Potencjał finansowy 3.3.2.  Potencjał ludzki 3.3.3.  Potencjał rzeczowy 3.3.4.  Wiedza 4.1.  4.2.  4.3.  Rozdział 4. Analiza uwarunkowań potencjału innowacyjnego małych i średnich przedsiębiorstw w województwie łódzkim Organizacja i metodologia badania 4.1.1.  Badanie kwestionariuszowe CAWI 4.1.2.  Indywidualne wywiady pogłębione 4.1.3.  Wskaźnik potencjału innowacyjnego regionu łódzkiego 4.1.4.  Charakterystyka badanej populacji 4.1.5.  Charakterystyka próby badawczej Analiza zewnętrznych uwarunkowań tworzenia potencjału innowacyjnego w małych i średnich przedsiębiorstwach w województwie łódzkim 4.2.1.  Otoczenie dalsze 4.2.2.  Otoczenie bliższe Analiza wewnętrznych uwarunkowań tworzenia potencjału innowacyjnego w małych i średnich przedsiębiorstwach w województwie łódzkim 4.3.1.  Zasoby finansowe 4.3.2.  Zasoby ludzkie 107 107 108 115 117 119 125 132 135 143 148 150 157 157 158 160 160 161 163 167 167 174 187 187 192 Spis treści Rozdział 5. Ocena potencjału innowacyjnego małych i średnich przedsiębiorstw w województwie łódzkim Analiza potencjału innowacyjnego podmiotów z sektora MSP w województwie łódzkim 5.1.1.  Analiza wykorzystania potencjału innowacyjnego małych i średnich 5.1.  przedsiębiorstw w województwie łódzkim 5.1.1.1.  Analiza wykorzystania zasobów finansowych 5.1.1.2.  Analiza wykorzystania zasobów ludzkich 5.1.1.3.  Analiza wykorzystania zasobów rzeczowych 5.1.1.4.  Analiza wykorzystania wiedzy 5.1.2.  Analiza skłonności podmiotów z sektora MSP w województwie łódzkim 5.2.  do podejmowania działalności innowacyjnej 239 5.1.3.  Analiza barier działalności innowacyjnej małych i średnich przedsiębiorstw 246 Analiza potencjału innowacyjnego podmiotów z sektora MSP w województwie łódzkim na tle Polski 5.2.1.  Wskaźnik zdolności innowacyjnej regionu 5.2.2.  Analiza porównawcza potencjału innowacyjnego w województwie łódzkim na tle Polski 5.3.  5.4.  Wnioski Rekomendacje odnośnie do zwiększenia potencjału innowacyjnego podmiotów z sektora MSP w województwie łódzkim 5.4.1.  Rekomendacje dla podmiotów z sektora MSP w województwie łódzkim 5.4.2.  Rekomendacje dla instytucji otoczenia biznesu 5.4.3.  Rekomendacje dla instytucji odpowiedzialnych za wdrażanie polityki innowacyjnej na szczeblu województwa łódzkiego 7 197 202 209 211 211 211 212 216 226 229 248 249 252 256 260 260 261 262 265 269 295 299 4.3.3.  Zasoby rzeczowe 4.3.4.  Wiedza Analiza uwarunkowań potencjału innowacyjnego − podsumowanie 4.4.  Zakończenie Bibliografia Spis rysunków Spis tabel Spis treści Wstęp W dobie globalizacji innowacje stały się dla przedsiębiorstw podstawo- wym sposobem na osiągnięcie przewagi konkurencyjnej i większej efek- tywności działania. Rozwój techniki i technologii spowodował, że nowe rozwiązania wprowadzane są coraz częściej, ale też z drugiej strony te nowatorskie produkty i procesy coraz szybciej okazują się przestarzałe i powstaje konieczność podejmowania kolejnych badań. Wprowadzanie innowacji jest więc warunkiem koniecznym dla roz- woju każdego przedsiębiorstwa, jednakże w  przypadku małych i  śred- nich podmiotów wdrażanie nowych rozwiązań jest nierzadko sposobem na ich przetrwanie. Należy przy tym podkreślić, że są to procesy wyma- gające wiedzy i doświadczenia pracowników, wyposażenia w nowocze- sne technologie informacyjne, współpracy ze sferą badawczo-rozwojową oraz wielu innych czynników. Kooperacja tych wszystkich elementów ma kluczowe znaczenie dla przyszłości podmiotu (tego, czy przetrwa oraz jaką pozycję osiągnie na rynku), zaś w przypadku sektora MSP jest to do- datkowo newralgiczne zagadnienie, m.in. ze względu na jego ograniczo- ny dostęp do środków finansowych czy nowoczesnych technologii. O  skali prowadzonej działalności innowacyjnej decyduje potencjał innowacyjny przedsiębiorstwa, rozumiany jako zdolność do  efektyw- nego wprowadzania innowacji (nowych produktów, technologii, me- tod organizacyjnych i  innowacji marketingowych)1. W  celu czerpania jak największych korzyści z wdrożonych zmian, podmioty gospodarcze powinny dążyć do  rozwijania zdolności do  prowadzenia działalności 1  K. Poznańska, Uwarunkowania innowacji w małych i średnich przedsiębiorstwach, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1998, s. 40–41. 10 innowacyjnej, która jest podstawą uzyskania przez przedsiębiorstwo przewagi konkurencyjnej na rynku globalnym, lokalnym lub regional- nym. Innowacje nie są zazwyczaj rezultatem prac jednego podmiotu gospodarczego, lecz skomplikowanym wytworem zależności pomiędzy czynnikami zewnętrznymi i wewnętrznymi2. Innowacyjne przedsiębior- stwa cechują się przede wszystkim intensywnymi interakcjami między rynkiem a  oferowanymi produktami lub  stosowanymi technologiami, ale również w większym stopniu wykorzystują w swojej działalności po- tencjał zasobów niematerialnych. Aktywa te mają nad materialnymi tę przewagę, że są unikalne, zatem umożliwiają przedsiębiorstwu wyróżnie- nie się na rynku, a także tempo ich zużywania się jest stosunkowo ni- skie, mają silne oddziaływania synergiczne (są źródłem ekonomicznych korzyści dla firmy) i są komplementarne wobec siebie i innych zasobów. Z drugiej jednak strony są one bardzo wrażliwe na zachodzące w otocze- niu zmiany, co wpływa na ciągłą konieczność ich doskonalenia, ale rów- nież wymagają dość długiego czasu tworzenia (około 5 lat, przy czym jest to czas uzależniony od rodzaju innowacji – przykładowo dla innowacji marketingowych będzie on krótszy niż dla innowacji organizacyjnych)3. Jednakże w zależności od specyfiki przedsiębiorstwa, zasoby materialne w różnym stopniu mają wpływ na zdolność do prowadzenia działalności innowacyjnej – dla przedsiębiorstw produkcyjnych ich znaczenie będzie większe niż dla organizacji usługowych. Analizując determinanty innowacyjności przedsiębiorstw, nie sposób pominąć wagi czynników występujących w otoczeniu przedsiębiorstwa. Bodźce działalności podmiotów mogą mieć swoje źródła w specyficznych warunkach najbliższego otoczenia, w którym one funkcjonują (jak choć- by kontrahenci, konkurencja czy uwarunkowania regionalne) albo mogą być takie same dla całego kraju (np. regulacje prawne, kultura, tradycje). Co istotne, kierunek i siła oddziaływania uwarunkowań zewnętrznych oraz ich skuteczność są różne dla każdego podmiotu gospodarczego i za- leżą od wielu czynników, m.in. rodzaju branży, rozmiaru przedsiębior- stwa, posiadanych zasobów, itp. W  gospodarce można zauważyć tendencję do  tworzenia potencjału innowacyjnego kraju poprzez działania na poziomie regionów. Z kolei 2  Z. Wysokińska, Innowacyjność jako źródło przewagi konkurencyjnej firm na jednoli- tym rynku europejskim w dobie globalizacji, [w:] Z. Wysokińska, J. Witkowska (red.), Innowacyjność małych i średnich przedsiębiorstw w procesie integracji europejskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2004, s. 10. 3  P. Szczepanowski, Zasoby innowacji w procesie kreowania wartości przedsiębiorstw, [w:] R. Nowacki, M. W. Staniewski (red.), Podejście innowacyjne w zarządzaniu przed- siębiorstwem, Difin, Warszawa 2010, s. 37. Wstęp 11 zdolność do  prowadzenia działalności innowacyjnej na  obszarze po- szczególnych województw jest pochodną innowacyjności mieszkańców oraz podmiotów gospodarczych działających na danym terenie. Stąd też można mówić o  współzależności między jednostkami gospodarczymi funkcjonującymi w danym regionie a samym regionem – z jednej strony specyficzne zasoby województwa wpływają na rozwój działalności inno- wacyjnej, a z drugiej każdy podmiot bierze udział w budowaniu poten- cjału województwa4. Przedsiębiorstwa, zwłaszcza te o małej i średniej skali działania, zwykle nie dysponują wystarczającą wiedzą, kwalifikacjami i zasobami do współ- tworzenia wartości z konsumentami. Stąd też dla zachowania ciągłości konieczne jest nieprzerwane budowanie zdolności organizacyjnych. Tworzenie potencjału innowacyjnego jest procesem trwającym przez całe życie przedsiębiorstwa i wymagającym spełnienia określonych czyn- ności wykorzystujących i zwiększających posiadane zasoby5. Ze względu na fakt, że proces innowacyjny przebiega inaczej w przypadku każdego podmiotu6, w zależności od posiadanego potencjału innowacyjnego, jego oszacowanie stanowi jedną z jego podstawowych determinant7. Zdolność do działalności innowacyjnej ma wpływ na rozwój i pozycję konkurencyjną podmiotów gospodarczych – pozwala przedsiębiorstwu wyróżnić się na rynku, a co za tym idzie, osiągnąć przewagę nad innymi organizacjami i zwiększyć swoje zyski8. Im posiadane zasoby są rzadsze i trudniejsze do imitacji i substytucji, tym stwarzają większą możliwość pozyskania nowych klientów i rynków9. Niemniej samo posiadanie uni- katowych aktywów nie zapewni przedsiębiorstwu sukcesu przedsięwzię- cia, istotne jest efektywne wykorzystanie ich oraz dynamicznego powią- zania obszarów badań, rozwoju, produkcji, marketingu i komercjalizacji. Potencjał innowacyjny ma także wpływ na tworzenie wartości organi- zacji. W myśl koncepcji zarządzania wartością organizacji innowacje przy- czyniają się do budowania strategii zachowań organizacji i efektywnego 4  R. Guzik, Przestrzenne zróżnicowanie potencjału innowacyjnego w Polsce, [w:] M. Gó- rzyński, R. Woodward (red.), Innowacyjność polskiej gospodarki. Zeszyty innowacyj- ne 2, CASE – Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych, Warszawa 2004, s. 34. 5  C. K. Prahalad, M. S. Krishnan, Nowa era innowacji, PWN, Warszawa 2010, s. 10. 6  J. Guinet, National systems for financing innovation, OECD, Paris 1995, s. 21. 7  K.  Wójcik, T.  Sierotowicz, Potencjał innowacyjny jako determinanta konkurencyj- ności, Instytut Organizacji i Zarządzania w Przemyśle ORGMASZ, Warszawa 2007, s. 55–56. 8  J. Kay, Podstawy sukcesu firmy, PWE, Warszawa 1996, s. 143–149. 9  E. Głuszek, Zarządzanie zasobami niematerialnymi przedsiębiorstwa, Wydawnictwo AE we Wrocławiu, Wrocław 2004, s. 20. Wstęp 12 systemu zarządzania podmiotem poprzez kreowanie nowych, wartościo- wych zasobów10. Odpowiedni zasób wiedzy i kompetencji koniecznych do prowadzenia działalności innowacyjnej jest warunkiem niezbędnym do przyrostu wartości innowacji, a tym samym wartości instytucji. Podział i lista czynników warunkujących zdolność do podejmowania czynności innowacyjnych są niejednoznaczne – w literaturze można spo- tkać wiele klasyfikacji, przy czym należy dodać, że wpływ poszczególnych determinant na przedsiębiorstwa jest różny11. W literaturze przedmiotu jest podejmowana problematyka potencjału innowacyjnego podmiotów, jednakże można zauważyć niedobór badań w odniesieniu do potencjału innowacyjnego przedsiębiorstw z sektora MSP, a szczególnie tych dzia- łających na  terenie województwa łódzkiego. Powoduje to, że  przepro- wadzona w ramach tej pracy analiza będzie stanowić wkład do rozwoju literatury przedmiotu, zaś wnioski i rekomendacje z przeprowadzonych badań mogą posłużyć zarówno przedsiębiorcom, jak i instytucjom oto- czenia biznesu, do poprawy innowacyjności i konkurencyjności przedsię- biorstw, ale również całego regionu łódzkiego. Problem jest o tyle istotny, że podmioty gospodarcze działające na terenie województwa łódzkiego, w porównaniu z przedsiębiorstwami z sektora MSP w innych regionach, są mało konkurencyjne, co wpływa na całą gospodarkę regionu, stąd też niezwykle ważne jest podjęcie działań mających na celu aktywizację or- ganizacji w  obszarze innowacyjności. Zatem w  pracy zostanie podjęta próba rozwiązania problemu niewykorzystywania potencjału innowa- cyjnego przedsiębiorstw w województwie łódzkim oraz niepodejmowa- nia przez nie działalności innowacyjnej. Badane zagadnienie jest na tyle złożone i  wielopłaszczyznowe, że  możliwe jest jedynie zapoznanie  się z najważniejszymi aspektami wykorzystania potencjału innowacyjnego podmiotów z sektora MSP w województwie łódzkim. Badanie ma charakter diagnostyczny, zaś główny problem badawczy brzmi: Jak kształtuje  się potencjał innowacyjny podmiotów z  sektora MSP w województwie łódzkim na tle przedsiębiorstw w Polsce oraz jakie są uwarunkowania ich zdolności do działalności innowacyjnej. Analiza obejmuje okres 2000–2011, przy czym w badaniu kwestionariuszowym i  wywiadach pogłębionych kluczowy był rok 2011 (na  potrzeby bada- nia przyjęto, że średni czas życia innowacji może się różnić w zależności od  branży, pozycji rynkowej przedsiębiorstwa, rodzaju innowacji, itp., 10  R. Borowiecki (red.), Pomiar i ocena procesów kreowania wartości w badaniu efek- tywności przedsiębiorstwa, Fundacja Uniwersytetu Ekonomicznego w  Krakowie, Kraków 2009, s. 96–105. 11  W. Janasz, K. Kozioł-Nadolna (red.), Innowacje w organizacji, PWE, Warszawa 2011, s. 51−52. Wstęp 13 ale jako bezpieczny okres przyjęto 4 lata). W pracy zostały postawione następujące pytania badawcze dotyczące związków: • Jak makrootoczenie wpływa na zdolność podmiotów z sektora MSP w województwie łódzkim do prowadzenia działalności innowacyjnej? • Jak otoczenie bliższe wpływa na  zdolność podmiotów z  sektora MSP w województwie łódzkim do prowadzenia działalności inno- wacyjnej? • Jak posiadane przez podmioty z  sektora MSP w  województwie łódzkim zasoby ludzkie wpływają na ich zdolność do prowadzenia działalności innowacyjnej? • Jak posiadane przez podmioty z  sektora MSP w  województwie łódzkim zasoby finansowe wpływają na ich zdolność do prowadze- nia działalności innowacyjnej? • Jak posiadane przez podmioty z  sektora MSP w  województwie łódzkim zasoby rzeczowe wpływają na ich zdolność do prowadze- nia działalności innowacyjnej? • Jak posiadana przez podmioty z  sektora MSP w  województwie łódzkim wiedza wpływa na ich zdolność do prowadzenia działalno- ści innowacyjnej? Oprócz pytań badawczych o związek w pracy postawiono także pyta- nie badawcze o różnice: • Czy podmioty z sektora MSP w województwie łódzkim różnią się pod  względem potencjału innowacyjnego od  innych podmiotów w Polsce? Wymienione problemy badawcze są kluczowe z  punktu widze- nia przedmiotu badania. Niemniej należy pamiętać, że nie wyczerpują wszystkich zjawisk i  procesów związanych z  zagadnieniem potencjału innowacyjnego małych i  średnich przedsiębiorstw. Postawione pytania badawcze pozostają w badaniu we wzajemnych relacjach i łącznie skła- dają się na strukturę problematyki potencjału innowacyjnego w podmio- tach z sektora MSP w województwie łódzkim. Celem głównym pracy jest identyfikacja czynników kreujących po- tencjał innowacyjny małych i średnich przedsiębiorstw w wojewódz- twie łódzkim oraz ocena zdolności tych podmiotów do  działalności innowacyjnej na tle innych podmiotów w Polsce. Dla dokładnego zapo- znania się z tematem potencjału innowacyjnego przedsiębiorstw z sektora MSP w województwie łódzkim, praca została podzielona na dwie części – teoretyczną (rozdziały pierwszy, drugi i trzeci) i empiryczną (rozdziały czwarty i piąty). Część teoretyczna publikacji jest oparta na studiach lite- raturowych przedmiotu (wykorzystano literaturę krajową i zagraniczną), natomiast empiryczna na analizie danych zastanych, badaniach kwestio- nariuszowych oraz indywidualnych wywiadach pogłębionych przeprowa- dzonych w przedsiębiorstwach z sektora MSP w województwie łódzkim. Wstęp 14 W rozdziale pierwszym została dokonana prezentacja specyfiki pod- miotów z sektora MSP w Polsce, tj. usystematyzowanie definicji zwią- zanych z sektorem MSP, przedstawienie kondycji i możliwości rozwoju małych i  średnich przedsiębiorstw oraz ich znaczenia dla  całej gospo- darki. Ta część publikacji pozwoliła na zrozumienie szczególnych uwa- runkowań działania organizacji z sektora MSP oraz na ich wyróżnienie na tle dużych przedsiębiorstw, stąd też rola tego rozdziału jest kluczowa z punktu widzenia dalszych rozważań na temat potencjału innowacyjne- go tych firm. W drugim rozdziale pracy zostały opisane zagadnienia dotyczące in- nowacyjności małych i średnich przedsiębiorstw – definicja innowacji, przebieg procesów innowacyjnych, źródła finansowania projektów inno- wacyjnych, bariery wdrażania nowych rozwiązań i polityka wspierania innowacji. Zagadnienia podjęte w tym rozdziale były niezwykle istotne dla zrozumienia roli innowacji w działaniu przedsiębiorstwa oraz złożo- ności procesu wdrożenia nowych rozwiązań. Rozdział trzeci publikacji zawiera analizę elementów składowych po- tencjału innowacyjnego przedsiębiorstw z sektora MSP (potencjału ze- wnętrznego i wewnętrznego). W tej części pracy zostały zidentyfikowane czynniki wpływające na zdolność podmiotów do prowadzenia działal- ności innowacyjnej w takich obszarach, jak: makrootoczenie, otoczenie bliższe, kapitał ludzki, kapitał rzeczowy, kapitał finansowy i wiedza, przy czym konieczne jest wskazanie, że przeprowadzenie kompleksowej ana- lizy tych uwarunkowań miało kluczowe znaczenie dla przeprowadzenia badania empirycznego. Rozdział czwarty zawiera opis metodyki badania empirycznego oraz identyfikację uwarunkowań potencjału innowacyjnego badanych pod- miotów. W ramach opisu organizacji i metodologii badania została scha- rakteryzowana badana populacja oraz próba badawcza, sposób doboru próby do  badania kwestionariuszowego i  indywidualnych wywiadów pogłębionych, a także została opisana metodologia wyliczenia wskaźni- ka potencjału innowacyjnego podmiotów z sektora MSP, wykorzystana w analizie porównawczej potencjału innowacyjnego małych i średnich przedsiębiorstw w województwie łódzkim na tle podmiotów z tego sek- tora w Polsce. Ponadto, w rozdziale czwartym publikacji zidentyfikowano na  podstawie badania kwestionariuszowego determinanty (stymulanty i destymulanty) potencjału innowacyjnego małych i średnich przedsię- biorstw w województwie łódzkim i oceniono istotność poszczególnych obszarów działania przedsiębiorstwa (makrootoczenie, otoczenie bliższe, kapitał ludzki, zasoby rzeczowe, zasoby finansowe i wiedza) dla zdolności do prowadzenia działalności innowacyjnej. Rozdział piąty zawiera ocenę wykorzystania potencjału innowacyj- Wstęp 15 nego badanych podmiotów. Tę część publikacji kończą wnioski z prze- prowadzonego badania w zakresie wykorzystania potencjału innowacyj- nego podmiotów z sektora MSP w województwie łódzkim, porównania potencjału innowacyjnego podmiotów z sektora MSP w województwie łódzkim na tle innych przedsiębiorstw z tego sektora w Polsce oraz ana- lizy skłonności do podejmowania działalności innowacyjnej podmiotów sektora MSP w województwie, a także rekomendacje dla przedsiębiorstw, instytucji otoczenia biznesu oraz instytucji odpowiedzialnych za wdraża- nie polityki innowacyjnej na szczeblu województwa łódzkiego w zakresie możliwości zwiększenia potencjału innowacyjnego. Rozdział piąty pracy został opracowany w oparciu o przeprowadzone badanie kwestionariu- szowe, indywidualne wywiady pogłębione oraz skonstruowany na  po- trzeby analizy porównawczej wskaźnik potencjału innowacyjnego regio- nów. Podniesiona w pracy tematyka potencjału innowacyjnego mieści się w nurcie badań prowadzonych w ramach rozprawy doktorskiej. Na osta- teczny kształt publikacji miały wpływ cenne uwagi i  sugestie zgłoszo- ne przez Panią Profesor Monikę Marcinkowską − promotora i mentora, Profesora Piotra Niedzielskiego − recenzenta niniejszej książki i pracy doktorskiej, Profesor Bożenę Mikołajczyk − recenzenta mojej rozprawy doktorskiej, Doktora Łukasza Kutyło, którego pomoc przy części empi- rycznej była nieoceniona. Dziękuję także mojemu Mężowi i Rodzicom za wsparcie i motywowanie mnie. Wstęp Rozdział 1 Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce 1.1. Definicja i klasyfikacja podmiotów należących do sektora MSP Podmioty z  sektora MSP stanowią heterogeniczną grupę przedsię- biorstw, obejmującą głównie organizacje usługowe, przemysłu rolnego, wytwórczego i handlu. Sektor ten jest uznawany za siłę napędową każdej gospodarki, gdyż zgodnie z szacunkami OECD firmy te stanowią ok. 95 wszystkich instytucji, umożliwiając wykonywanie pracy ok. 70 wszyst- kich pracowników na obszarze krajów członkowskich OECD1. Obecnie na świecie nie istnieje jedna uniwersalna klasyfikacja małych i średnich przedsiębiorstw (MSP)2, kategoria ta ma charakter subiektyw- ny i zależy od wewnętrznej struktury gospodarki3. Zazwyczaj państwa adaptują do  swoich potrzeb jedną z  najbardziej popularnych i  najczę- ściej występujących definicji4. W związku z tym przy definiowaniu tych podmiotów stosuje  się trzy zestawy kryteriów: ilościowe, jakościowe 1  Small and  Medium-Sized Enterprises: Local Strength, Global Reach, Policy Brief, 2000, s. 1. 2  T. Łuczak, Wybrane problemy klasyfikacyjne małych i średnich przedsiębiorstw pry- watnych, „Gospodarka Narodowa” 1995, nr 7, s. 7. 3  A.  Szplit, Bariery rozwojowe małych przedsiębiorstw, „Ekonomika i  Organiza- cja Przedsiębiorstw” 1992, nr  12, Instytut Organizacji i  Zarządzania w  Przemyśle „ORGMASZ”, Warszawa, s. 19–20. 4  M. Biernacki, Małe i średnie przedsiębiorstwa na świecie oraz w Polsce – klasyfikacja i definicja, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości” 2008, nr 47, s. 7. 18 i mieszane5. Należy przy tym powiedzieć, że określanie przynależności w oparciu o określoną metodę nie jest definitywne, gdyż stosując inne kryterium, możliwe jest przypisanie podmiotu gospodarczego do innej grupy. Nie istnieje również jednoznaczna odpowiedź na pytanie, które rozróżnienie jest lepsze – decyduje o tym przede wszystkim cel badania6. W niektórych sytuacjach (np. pomoc publiczna lub dotacje ze środków Unii Europejskiej) przynależność do określonej grupy wymaga spełnie- nia określonych warunków, w pozostałych przedsiębiorca ma możliwość wyboru. Jedna z najprostszych definicji określa kryterium przynależno- ści do sektora MSP na podstawie samodzielnego zarządzania organiza- cją przez właściciela (jeżeli nie jest w stanie sprostać tym obowiązkom, to przedsiębiorstwo zyskało status dużego)7. Spójne i  jednolite zdefiniowanie małej i  średniej przedsiębiorczości jest trudne, ale przyjęcie odpowiedniego kryterium ma wpływ na prak- tykę gospodarczą, gdyż pozwala na podejmowanie efektywnych działań w zakresie wspierania, rozwoju i ochrony tych podmiotów. W literaturze można spotkać następujące sposoby klasyfikacji MSP: • ilościowe, • jakościowe, • ilościowo-jakościowe. W  dalszej części rozdziału zostaną scharakteryzowane wymienione sposoby klasyfikacji podmiotów z sektora MSP. 1.1.1. Kryterium ilościowe klasyfikacji małych i średnich przedsiębiorstw W większości krajów najczęściej stosowaną metodą rozróżnienia jed- nostek o niewielkiej skali produkcji są kryteria ilościowe, bazujące na bez- względnych miarach wielkości, takich jak: liczba zatrudnionych, suma bi- 5  W. Piątkowski, Małe i średnie przedsiębiorstwa, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica” 1999, nr 149, s. 84. 6  Przykładowo W. Reske i H. J. Mortsiefer twierdzą, że podstawą klasyfikacji jest kry- terium ilościowe, zaś R. Kӧnig opowiada się za swobodą decyzji przedsiębiorcy (sze- rzej w: R. Kӧnig, Probleme der Mittelstandsforschung heute. Soziologische Probleme mittelstandischer Berufe, Köln–Opladen 1962, s. 13); W. Reske, H. J. Mortsiefer, Mit- telstandsforderung in der Bundesrepublik Deutschland. Anregungen zur Neugestal- tung der Grossenklassengrenzen bei der Vergabe staatlicher Forderungsmittel, Göt- tingen 1978, [za:] T. Łuczka, Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie, PWN, Warszawa–Poznań 2001, s. 16. 7  E.  Marwede, Die Abgrenzungsproblematik mittelstandischer Unternehmen, Augs- burg 1983, cyt. za: T. Łuczka, Kapitał obcy…, s. 15. Rozdział 1. Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce 1.1. Definicja i klasyfikacja podmiotów należących do sektora MSP 19 lansowa i wielkość obrotów rocznych8, rzadziej wartość majątku trwałego, dochód roczny netto czy czas działania podmiotu na rynku9. Główną za- letą takiego rozróżnienia jest mierzalność i obiektywizm tych wskaźników oraz łatwość ich stosowania przy statystycznych porównaniach. Poziom zatrudnienia jest traktowany jako miara absolutna przy klasy- fikacji, ponieważ jego wartość nie podlega szybkiej dezaktualizacji i nie zależy od sytuacji gospodarczej kraju, a same dane są łatwo dostępne10. Z kolei wartość rocznego obrotu i suma bilansowa są traktowane jako kryterium komplementarne, ze względu na znaczną korelację ze wskaźni- kami ekonomicznymi państwa. Podmioty posiadają możliwość wyboru, który warunek finansowy spełniają, co wynika z polityki sprawiedliwego traktowania wszystkich firm (zwykle przedsiębiorstwa handlowe mają wyższe wskaźniki obrotu niż organizacje produkcyjne, więc konieczny jest wybór kryterium, które możliwie najdokładniej odzwierciedla sytu- ację materialną jednostki)11. Pierwszym problemem przy definiowaniu małych i średnich przed- siębiorstw jest wybór kryterium klasyfikacji podmiotów do  określonej grupy, drugim – wartości graniczne przyjętych wskaźników. Jest to za- gadnienie niezwykle istotne, ponieważ kraje same decydują o rozpiętości przedziałów poszczególnych segmentów, stąd też to samo przedsiębior- stwo w zależności od kraju działania może należeć do różnych grup12. Rozbieżności wynikające z różnorodności definiowania sektora MSP w ramach krajów należących do Unii Europejskiej zostały zniwelowane przez wprowadzenie przez Komisję Europejską klasyfikacji drobnej wy- twórczości. Na uwagę zasługuje fakt, że próg zatrudnienia i pułap finan- sowy określają wielkości maksymalne, a każdy kraj członkowski może je w zależności od potrzeb obniżyć13. Zgodnie z Rekomendacją Komisji 8  Szerzej: A. Kidyba, Mały i średni przedsiębiorca jako kategoria normatywna, „Prawo Spółek” 2000, nr 2, s. 16; D. Tłoczyński, Charakterystyka małych i średnich przedsię- biorstw, „Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstw” 1998, nr 6, s. 19. 9  J.  Targalski, Przedsiębiorczość i  zarządzanie, Wydawnictwo C.  H.  Beck, Warszawa 2003, s. 14. 10  A. Drab-Kurowska, A. Sokół, Małe i średnie przedsiębiorstwa wobec wyzwań rozwo- ju technologii XXI wieku, CeDeWu, Warszawa 2010, s. 14. 11  Nowa definicja MŚP. Poradnik dla użytkowników i wzór oświadczenia, Wspólnoty Europejskie, http://europa.eu.int/comm/enterprise/enterprise_policy/sme_defi- nition/index_pl.htm (dostęp 18.07.2011). 12  Szerzej:T. Domański, Uwarunkowania tworzenia małych przedsiębiorstw, Uniwer- sytet Łódzki, Łódź 1992; J. Wasilczuk, Uwagi metodyczne dotyczące badań MSP, „Zeszyty Naukowe Politechniki Gdańskiej” 2001, nr 588, Wydawnictwa Politechni- ki Gdańskiej, Gdańsk, s. 60. 13  Nowa definicja MŚP… 20 Europejskiej z dnia 6 maja 2003 roku, za małe przedsiębiorstwo uwa- ża się podmiot zatrudniający do 50 osób oraz osiągający roczny obrót do 10 mln euro i/lub sumę bilansową do 10 mln euro. Z kolei średnia organizacja to taka, która zatrudnia do 250 osób i której maksymalne obroty wynoszą do 50 mln euro i/lub maksymalna suma bilansowa nie przekracza 43 mln euro. Mikroprzedsiębiorstwem jest podmiot zatrud- niający mniej niż 10 pracowników, o rocznym obrocie i/lub całkowitym bilansie rocznym nieprzekraczającym 2 mln euro. Warunkiem dodat- kowym jest spełnienie kryterium niezależności –  jednostka nie może być zależna w stopniu większym niż 25 od podmiotów niekwalifikują- cych się jako MSP14. W Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej definicję podmiotów z sektora MSP ustala departament rządowy Small Business Administra- tion Size Standards Office, co powoduje, że kryteria ilościowe są stoso- wane indywidualnie dla zestawienia branż, a tym samym standardy są bardziej dopasowane do specyfiki działalności małych i średnich przed- siębiorstw. Do najczęściej stosowanych w USA kryteriów wyodrębniania podmiotów o małej skali działania należą15: • 500 pracowników − dla większości firm produkcyjnych i kopalni, • 100 zatrudnionych − w przedsiębiorstwach handlowych (hurtow- nie), • 6 mln dolarów przychodów ogółem pomniejszonych o  koszty sprzedanych produktów − dla większości przedsiębiorstw rolnych. Ta mnogość klasyfikacji podmiotów z  sektora MSP jest w  Stanach Zjednoczonych bardzo istotna, ponieważ zakwalifikowanie do określo- nej grupy przekłada się m.in. na liczbę oraz rodzaj stanowych obciążeń fiskalnych16. W Kanadzie definicja małych i średnich przedsiębiorstw jest z punktu widzenia rachunkowości i podatków mniej istotna niż w USA, ale w więk- szym − z perspektywy prawidłowego ukierunkowania rządowych progra- mów pomocowych i inicjatyw wsparcia sektora MSP. Zgodnie z kanadyj- ską klasyfikacją wyróżnia się17: • małe podmioty – zatrudniające mniej niż 100 pracowników w sekto- rze produkcyjnym lub mniej niż 50 pracowników w branży usługowej, 14  Recommendation 2003/361/EC on  6th May 2003, The  new SME definition. User guide and model declaration, OJ L 124 of 20.5.2003, s. 36. 15  http://www.sba.gov/category/navigation-structure/contracting/contracting-offi- cials/eligibility-size-standards (dostęp 05.08.2012). 16  M. Biernacki, Małe i średnie…, s. 8–9. 17  http://sbinfocanada.about.com/od/businessinfo/g/SME.htm (dostęp 05.08.2012). Rozdział 1. Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Potencjał innowacyjny firm z sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Przykład województwa łódzkiego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: