Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00435 010346 11037645 na godz. na dobę w sumie
Potrącenia z wynagrodzeń 2014 - praktyczny komentarz  - ebook/pdf
Potrącenia z wynagrodzeń 2014 - praktyczny komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 172
Wydawca: Wiedza i Praktyka Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-269-2850-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Pracodawca dokonując potrącenia niezgodnie z prawem, naraża się na roszczenie pracownika o zapłatę nienależnie potrąconego wynagrodzenia. Może ponieść też odpowiedzialność związaną z wykroczeniem przeciw prawom pracownika. A wynagrodzenie za pracę rozumiane jest w postępowaniu egzekucyjnym bardzo szeroko. Jest nim bowiem periodyczne wynagrodzenie za pracę i wynagrodzenie za prace zlecone oraz nagrody i premie przysługujące dłużnikowi za okres jego zatrudnienia, jak również związany ze stosunkiem pracy zysk lub udział w funduszu zakładowym oraz wszelkich innych funduszach pozostających w związku ze stosunkiem pracy.

Dlatego też w książce Potrącenia 2014 sprawdzisz:

 

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

a k i n t a ł p m u c e m e d a V POTRĄCENIA Z WYNAGRODZEŃ 2014 WYLICZENIA, DOKUMENTACJA, OFICJALNE STANOWISKA PIP, MPIPS P O T R Ą C E N I A Z W Y N A G R O D Z E Ń 2 0 1 4 ISBN 978-83-269-2850-5 UOW29 Stan prawny: Styczeń 2014 r. UOW29_okladka.indd 1 UOW29_okladka.indd 1 1/7/2014 11:58:33 AM 1/7/2014 11:58:33 AM Praca zbiorowa pod redakcją Elżbiety Młynarskiej-Wełpy Potrącenia z wynagrodzeń 2014 Wyliczenia, dokumentacja, oficjalne stanowiska PIP, MPiPS Vademecum płatnika Warszawa 2014 Praca zbiorowa pod redakcją: Elżbiety Młynarskiej-Wełpy Kierownik marketingu i sprzedaży: Katarzyna Bednarska Redaktor naczelna grupy czasopism: Małgorzata Jankowska Redakcja: Renata Kajewska Kierownik produkcji: Mariusz Jezierski Korekta: Monika Rychalska Skład: 6AN Studio Druk: Drukarnia Miller Nakład: 300 egz. ISBN 978-83-269-2850-5 NR PRODUKTOWY UOW 29 Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Warszawa 2014 Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł. Publikacja „Potrącenia z wynagrodzeń 2014. Wyliczenia, dokumentacja, oficjalne stanowiska PIP, MPiPS” została przy- gotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym autorzy, konsultanci oraz redakcja nie mogą ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Po- trącenia z wynagrodzeń 2014. Wyliczenia, dokumentacja, oficjalne stanowiska PIP, MPiPS” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków. Spis treści Wykaz skrótów i aktów prawnych użytych w książce .......................................... 8 Rozdział 1. Potrącenia z wynagrodzenia za pracę – podstawowe zasady ....... 9 Ochrona wynagrodzenia ..................................................................................................... 11 Potrącenia bez zgody zatrudnionego ................................................................................. 12 Świadczenia alimentacyjne .................................................................................................. 13 Należności inne niż alimentacyjne ..................................................................................... 14 Zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi ..................................................................... 15 Kary porządkowe .................................................................................................................. 15 Odliczenie kwot wcześniej wypłaconych ........................................................................... 16 Wynagrodzenie za wadliwie wykonaną pracę .................................................................. 17 Wypłata zawyżonego wynagrodzenia ................................................................................ 18 Potrącenia dobrowolne ........................................................................................................ 19 Oświadczenie pracownika o potrącaniu składki na ubezpieczenie na życie ................ 20 Kwoty niepotrącalne ............................................................................................................... 20 Zgody blankietowe ............................................................................................................... 20 Kolejność i granice potrąceń ustawowych ........................................................................ 21 Kwoty wolne od potrąceń .................................................................................................... 24 Kwota wolna dla niepełnoetatowca .................................................................................... 30 Kwota wolna a nieprzepracowanie pełnego miesiąca ...................................................... 31 Limit potrąceń w pierwszym roku pracy ........................................................................... 32 Pensja za grudzień otrzymana w styczniu ........................................................................... 33 Wypłata innych składników wynagrodzenia .................................................................... 38 Kilka wypłat w danym miesiącu ......................................................................................... 40 Rozdział 2. Potrącenia z innych świadczeń wypłacanych pracownikowi ..... 43 Świadczenia wypłacane w związku z podróżą służbową ................................................. 44 Ekwiwalenty .......................................................................................................................... 44 Odprawa emerytalno-rentowa ............................................................................................ 45 Nagroda jubileuszowa .......................................................................................................... 45 Odszkodowanie zasądzone pracownikowi po ustaniu stosunku pracy ........................ 48 Dodatkowe wynagrodzenie roczne (trzynastka) .............................................................. 50 Świadczenia finansowane z ZFŚS ....................................................................................... 50 Potrącenia ze świadczeń pracowniczych ........................................................................... 54 3 Rozdział 3. Potrącenia z zasiłków chorobowych i macierzyńskich ............. 56 Granice potrąceń i kwoty wolne przy potrąceniach z zasiłków ...................................... 58 Wynagrodzenie i zasiłek chorobowy otrzymane w jednym miesiącu ........................... 59 Potrącenia z zasiłku za zgodą pracownika ........................................................................ 61 Rozdział 4. Potrącenia z umów cywilnoprawnych ........................................... 64 Granice potrąceń .................................................................................................................. 65 Oświadczenia składane przez zleceniobiorcę ................................................................... 67 Umowy zlecenia zawierane z własnymi pracownikami .................................................. 71 Rozdział 5. Współpraca pracodawcy z komornikiem ..................................... 72 Kolejność postępowania ...................................................................................................... 72 Zajęcie wynagrodzenia przez ZUS ..................................................................................... 76 Sankcje wobec pracodawcy ................................................................................................. 78 Dokumenty niezbędne przy egzekucji ............................................................................... 80 Obowiązki archiwizacyjne i informacyjne pracodawcy .................................................... 80 Zatrudnienie pracownika, który w świadectwie pracy ma wzmiankę o zajęciu wynagrodzenia ................................................................................................................ 81 Zawiadomienie komornika sądowego o zatrudnieniu pracownika, którego wynagrodzenie podlega egzekucji .................................................................................. 82 Objaśnienie do formularza .................................................................................................. 82 Informacja dla poprzedniego pracodawcy o zatrudnieniu jego byłego pracownika, którego wynagrodzenie podlega zajęciu ........................................................................ 84 Objaśnienie do formularza .................................................................................................. 84 Obowiązki informacyjne pracodawcy ............................................................................... 86 Nowa umowa oraz przejęcie zakładu a unieważnienie zajęcia ....................................... 86 Informacja dla komornika w związku z zajęciem przez niego wynagrodzenia za pracę .............................................................................................................................. 87 Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem, którego wynagrodzenie podlega egzekucji ........................................................................................................... 87 Powiadomienie komornika o rozwiązaniu umowy z pracownikiem, który ma zajęcie wynagrodzenia .................................................................................................................. 88 Obowiązki pracodawcy po rozwiązaniu stosunku pracy z dłużnikiem ........................ 88 Przykładowe pisma otrzymywane przez pracodawców w związku z egzekucją komorniczą i administracyjną ...................................................................................... 92 Zajęcie z wynagrodzenia za pracę przez naczelnika urzędu skarbowego ....................... 92 Zajęcie z wynagrodzenia za pracę przez komornika ......................................................... 93 Zawiadomienie o uchyleniu egzekucji ................................................................................. 94 Cofnięcie egzekucji ................................................................................................................. 94 Postanowienie komornika o umorzeniu zaległości ........................................................... 95 Zawiadomienie o zawieszeniu egzekucji ............................................................................. 96 Anulowanie pisma poprzedniego pisma komornika ......................................................... 96 4 Potrącenia z wynagrodzeń 2014 Spis treści Żądanie komornika do złożenia oświadczenia ................................................................... 96 Rozdział 6. Obowiązki pracodawcy przy zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej ..................................................................................................... 97 Informacja o zbiegu egzekucji ............................................................................................... 98 Obowiązek informacyjny pracodawcy ................................................................................. 99 Obowiązek przekazywania zajętego wynagrodzenia przez pracodawcę ......................... 99 Zbieg egzekucji administracyjnych .................................................................................... 101 Depozyt ................................................................................................................................ 102 Wezwanie o depozyt ............................................................................................................. 103 Informacja o przekazywaniu potrąceń do depozytu ........................................................ 104 Informacja dla wierzycieli w przypadku zbiegu tytułów egzekucyjnych z wynagrodzenia ............................................................................................................. 105 Rozdział 7. Pytania i odpowiedzi ....................................................................... 106 W jaki sposób chroniona jest odprawa emerytalno-rentowa ....................................... 106 W jaki sposób dokonywać potrąceń alimentacyjnych z ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy? ............................................................................................................ 108 Czy trzynastkę należy w całości przeznaczyć na spłatę długu alimentacyjnego? ...... 109 Czy do potrącenia składki wystarczy pismo związków zawodowych? ........................ 110 Zgoda pracownika na potrącanie składek związkowych ................................................. 112 Jak spłacać pożyczkę z funduszu socjalnego, gdy pracownik mało zarabia? .............. 113 Czy komornikowi należy przekazać otrzymaną przez pracownika zapomogę? ........ 114 Jak rozliczyć się z komornikiem, gdy pracownik zmarł? ............................................... 116 Czy komornikowi należy przekazać odprawę pośmiertną? .......................................... 117 Jakie obowiązki ma pracodawca po otrzymaniu egzekucji od dyrektora oddziału ZUS? ............................................................................................................... 118 Informacja dla ZUS o wynagrodzeniu pracownika objętego zajęciem z tytułu zaległych składek .............................................................................................. 120 W jaki sposób skorygować błędnie dokonane potrącenie? ........................................... 121 Wzór pisma do komornika informującego o przelaniu zbyt dużej kwoty potrącenia ......................................................................................... 122 Ile może kosztować pracodawcę niewywiązywanie się z obowiązków wobec komornika? ....................................................................................................... 122 W jaki sposób chronić dane osobowe pracowników podczas korespondencji z komornikiem? ............................................................................................................ 124 Rozdział 8. Wskaźniki dotyczące potrąceń ...................................................... 126 Wyliczenie minimalnego wynagrodzenia netto w 2013 i w 2014 r. ............................... 126 Podstawowe koszty uzyskania przychodu i ulga podatkowa (kwota zmniejszająca podatek) ........................................................................................................................... 126 5 Podstawowe koszty uzyskania przychodu bez ulgi podatkowej (kwoty zmniejszającej podatek) ........................................................................................................................... 127 Podwyższone koszty uzyskania przychodu i ulga podatkowa (kwota zmniejszająca podatek) ........................................................................................................................... 128 Podwyższone koszty uzyskania przychodu bez ulgi podatkowej (kwoty zmniejszającej podatek) ........................................................................................................................... 129 Kwota wolna od potrąceń przymusowych i dobrowolnych dla zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy .................................................................................. 130 Kwota wolna od potrąceń w 2014 r. – potrącenia obligatoryjne .................................... 132 Kwota wolna od potrąceń w 2014 r. – potrącenia fakultatywne ..................................... 132 Kwota wolna od potrąceń w 2014 r. z uwzględnieniem proporcji dotyczącej wymiaru etatu ................................................................................................................. 132 Kwota netto minimalnego wynagrodzenia za pracę osoby zatrudnionej na 1/3 etatu - przy zastosowaniu podstawowych kosztów i kwoty zmniejszającej podatek ......... 133 Kwota netto minimalnego wynagrodzenia za pracę osoby zatrudnionej na 1/3 etatu - przy zastosowaniu podstawowych kosztów, ale bez kwoty zmniejszającej podatek .... 134 Kwota netto minimalnego wynagrodzenia za pracę osoby zatrudnionej na 1/3 etatu - przy zastosowaniu podwyższonych kosztów i kwoty zmniejszającej podatek ....... 135 Kwota netto minimalnego wynagrodzenia za pracę osoby zatrudnionej na 1/3 etatu - przy zastosowaniu podwyższonych kosztów, ale bez kwoty zmniejszającej podatek ... 136 Kwota netto minimalnego wynagrodzenia za pracę osoby zatrudnionej na 1/4 etatu - przy zastosowaniu podstawowych kosztów i kwoty zmniejszającej podatek ......... 137 Kwota netto minimalnego wynagrodzenia za pracę osoby zatrudnionej na 1/4 etatu - przy zastosowaniu podstawowych kosztów, ale bez kwoty zmniejszającej podatek .... 138 Kwota netto minimalnego wynagrodzenia za pracę osoby zatrudnionej na 1/4 etatu - przy zastosowaniu podwyższonych kosztów i kwoty zmniejszającej podatek ....... 139 Kwota netto minimalnego wynagrodzenia za pracę osoby zatrudnionej na 1/4 etatu - przy zastosowaniu podwyższonych kosztów, ale bez kwoty zmniejszającej podatek ... 140 Kwoty wolne przy potrąceniach z zasiłków ....................................................................... 141 Kwoty wolne od potrąceń i egzekucji od 1 marca 2013 r. ............................................... 141 Rozdział 9. Orzecznictwo Sądu Najwyższego ................................................... 143 Kolejność zaspokojenia należności alimentacyjnych jest ściśle określona ................. 143 Za błędy komorników odpowiada Skarb Państwa ......................................................... 144 Dotacja na prowadzenie domu pomocy społecznej podlega egzekucji ...................... 146 Organ egzekucyjny nie może badać zasadności tytułu wykonawczego ...................... 148 Niepobrana emerytura jest majątkiem odrębnym małżonka ....................................... 149 Nie każde postępowanie egzekucyjne ma przynosić komornikowi dochód .............. 150 6 Potrącenia z wynagrodzeń 2014 Niektóre emerytury można traktować egzekucyjnie jak wynagrodzenia za pracę .... 152 Odszkodowania nie są chronione przed potrąceniami ................................................. 153 Prowadzenie dwu równoległych egzekucji stwarzałoby niebezpieczeństwo kolejnych zbiegów .......................................................................................................................... 156 Rozdział 10. Najważniejsze przepisy dotyczące potrąceń .............................. 158 Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.) (wyciąg) .............................................................................................................. 158 Ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.) (wyciąg) ...................................................................... 160 Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) (wyciąg) ............................................ 168 Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm.) (wyciąg) ........................................................................................................................... 171 Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 9 marca 1968 r. w sprawie czynności komorników (Dz.U. nr 10, poz. 52 ze zm.) (wyciąg) ................................................. 171 7 Wykaz skrótów i aktów prawnych użytych w książce kp kc kpc – ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.) – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93) – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.) – Sąd Najwyższy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych SN ZUS MPiPS – Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej PIP GIP – Państwowa Inspekcja Pracy – Główny Inspektorat Pracy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – ustawa z 7 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) rozporządzenie w sprawie czynności komorników – rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 9 marca 1968 r. w sprawie czynności komorników (Dz.U. nr 10, poz. 52 ze zm.) ustawa o PIT – ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycz- nych (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) ustawa związkowa – ustawa z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.) ustawa emerytalna – ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fun- duszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1440) rozporządzenie składkowe – rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymia- ru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.) Rozdział 1. Potrącenia z wynagrodzenia za pracę – podstawowe zasady Wynagrodzenie za pracę rozumiane jest w postępowaniu egzekucyjnym bardzo szeroko. Są nim periodyczne wynagrodzenie za pracę i za prace zlecone oraz nagrody i premie przysługujące dłużnikowi za okres jego zatrudnienia, jak również związany ze stosunkiem pracy zysk lub udział w funduszu zakłado- wym oraz wszelkich innych funduszach pozostających w związku ze stosun- kiem pracy (art. 881 § 2 zdanie drugie kpc). Pomniejszenie wynagrodzenia za pracę (odliczanie i potrącanie) jest dopusz- czalne tylko w przypadkach określonych ustawowo. Pracodawca, dokonując potrącenia w innych sytuacjach niż te uregulowane prawnie, naraża się na rosz- czenie podwładnego o zapłatę nienależnie potrąconego wynagrodzenia. Może ponieść też odpowiedzialność związaną z wykroczeniem przeciw prawom pra- cownika. Pojęcie „potrącenie” to w praktyce czynności o różnym charakterze prawnym, których cechą wspólną są przede wszystkim uprawnienie lub wręcz obowiązek pracodawcy do zmniejszenia wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty. Następuje to poprzez odliczenie konkretnych należności i rozdyspono- wanie ich zgodnie z przepisami. Potrącenia mogą dotyczyć zarówno wynagro- dzeń za pracę, jak i innych przychodów, które są przekazywane za pośrednic- twem pracodawcy pracownikom, zleceniobiorcom lub innym osobom. Potrąceń z wynagrodzenia za pracę dokonuje się według ściśle ustalonej kolejno- ści (art. 87 § 1 kp). Pierwszeństwo w zaspokojeniu z wynagrodzenia za pracę mają świadczenia alimentacyjne. Następnie potrąceniu podlegają sumy egze- kwowane na mocy tytułów wykonawczych, na pokrycie należności innych niż alimentacyjne, a w dalszej kolejności – odpowiednio udzielone pracownikowi zaliczki i kary pieniężne. 9 Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wyko- nalności (art. 776 kpc). Najczęściej są to wyroki sądowe zaopatrzone przez sąd w taką klauzulę. Wysokość potrąceń jest także ustawowo ograniczona zarówno w odniesieniu do potrąceń dokonywanych bez zgody, jak i za zgodą pracowni- ka. Łączna kwota potrąceń z tytułu udzielonych zaliczek i sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń innych niż alimen- tacyjne nie może przekraczać połowy wysokości wynagrodzenia. Osobny limit potrącenia dotyczy kar pieniężnych. Najbardziej uprzywilejowana jest egze- kucja na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimenta- cyjnych, gdyż tutaj ograniczenie wysokości potrącenia to aż trzy piąte wynagro- dzenia. Przez świadczenia alimentacyjne rozumie się świadczenia wynikające nie tylko z obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny, ale także z rent cywilnych spełniających funkcję alimentacyjną (art. 444 § 2, art. 903 kc). Egzekucję z wynagrodzenia za pracę prowadzi komornik przy sądzie rejono- wym ogólnej właściwości dłużnika, tj. miejsca zamieszkania pracownika, pod nadzorem sądu. Egzekucję wszczyna zajęcie wynagrodzenia. Następuje ono przez zawiadomienie dłużnika o zakazie odbierania wynagrodzenia, poza czę- ścią wolną od zajęcia, i rozporządzania nim do czasu pełnego pokrycia długu. Zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi, co często oznacza, że odbiorcą tytułu wykonawczego jest pracodawca, który fizycznie taką egzekucję przeprowadza. Zasadniczymi skutkami zajęcia są nieważność rozporządzania wynagrodzeniem, przekraczających część wolną od zajęcia (art. 885 kpc), oraz możliwość wykonywania przez wierzyciela wszelkich praw i roszczeń wobec dłużnika (art. 887 § 1 kpc). Komornik wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał pracownikowi, poza częścią wolną od zajęcia, żadnego wynagrodzenia, lecz przekazywał je bezpośrednio wierzycielowi, zawiadamiając komornika o pierwszej wpłacie, albo przekazywał je komornikowi. Na wezwanie komornika pracodawca jest zobowiązany do: l przedstawienia w ciągu tygodnia zestawienia za każdy miesiąc oddzielnie wy- nagrodzenia i dochodów pracownika uzyskanych z wszelkich innych tytułów za okres 3 miesięcy, l określenia terminu przekazywania wierzycielowi potrąconych kwot i ich wysokości, l podania informacji o przeszkodach do wypłacenia wynagrodzenia, osobach roszczących sobie prawa do wynagrodzenia oraz podstawach tych roszczeń (art. 882 § 1 kpc). 10 Potrącenia z wynagrodzeń 2014 Potrącenia z wynagrodzenia za pracę – podstawowe zasady Zajęcie wynagrodzenia za pracę obowiązuje nadal po rozwiązaniu dotychczaso- wego i nawiązaniu nowego stosunku pracy lub przejściu zakładu na inną osobę (art. 884 § 1 kpc). W przypadku ustania stosunku pracy pracodawca zobowiązany jest do umiesz- czenia w świadectwie pracy wzmianki o zajęciu wynagrodzenia z oznaczeniem komornika, który dokonał zajęcia, numeru sprawy egzekucyjnej i wskazaniem wysokości potrąconych już kwot. Zawiadamia ponadto przyszłego pracodawcę, jeżeli jest mu znany, o zajęciu wynagrodzenia swojego byłego pracownika i prze- syła mu zawiadomienie komornika oraz dokumenty związane z egzekucją, po- wiadamiając o tym komornika i dłużnika. Przesłanie zawiadomienia ma od chwili jego dojścia skutek zajęcia należności. Nowy pracodawca ma obowiązek zawiadomić komornika i poprzedniego pra- codawcę o zatrudnieniu pracownika. Naruszenie obowiązków związanych z egzekucją z wynagrodzenia za pracę zagrożone jest grzywną (art. 886 § 1 i 2 kpc). Wobec wierzyciela pracodawca ponosi odpowiedzialność za szkodę po- wstałą wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków (art. 886 § 3 kpc). Ochrona wynagrodzenia Fakt nawiązania stosunku pracy przez dwie strony oznacza zobowiązanie się pracownika do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez praco- dawcę, a ze strony pracodawcy – obowiązek zatrudniania pracownika za wyna- grodzeniem (art. 22 § 1 kp). Pracodawca powinien pracownika wynagradzać za pracę zgodnie z jego kwalifikacjami, odpowiednio do jej rodzaju, ilości i jakości. Wynagrodzenie pracownika podlega szczególnej ochronie. Pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę. Jak za- uważył Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z 14 października 1997 r. (sygn. akt I PKN 319/97, OSNP 1998/15/450), świadczenie to jest z założenia przeznaczo- ne na zaspokajanie bieżących potrzeb własnych pracownika i jego rodziny. W związku z tym chronione jest w sposób bezwzględny, nawet z ogranicze- niem swobody dysponowania prawem do niego przez samego uprawnionego. 11 Pracodawca może zatem, w ściśle określonych warunkach i granicach, zaspokajać z wynagrodzenia za pracę zarówno zobowiązania wobec siebie, jak i innych pod- miotów. Mówimy wówczas o potrąceniu z wynagrodzenia za pracę obciążeń pu- blicznoprawnych oraz administracyjnosądowych. Należy przy tym pamiętać, że dokonywanie potrąceń jest jednostronnym uprawnieniem pracodawcy. Uprawnienie to może wynikać także ze zgody pra- cownika wyrażonej na piśmie, która upoważnia pracodawcę do dokonywania potrąceń nieuregulowanych prawnie. Wszystkie potrącenia odlicza się z kwoty wynagrodzenia netto, czyli po odliczeniu od wynagrodzenia za pracę obowiąz- kowych należności: l l l składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy. Ochrona wynagrodzenia za pracę – obok wprowadzenia zakazu zrzeczenia się wynagrodzenia oraz zagwarantowania przepisami rangi ustawowej minimalnej jego wysokości – polega zatem na znacznych ograniczeniach w dokonywaniu potrąceń, zarówno w zakresie przedmiotu potrącenia, jak i jego wysokości. Potrącenia bez zgody zatrudnionego Bez zgody pracownika potrąceniom z wynagrodzenia netto podlegają tylko na- stępujące należności (art. 87 § 1 kp): l l sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świad- czeń alimentacyjnych, sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi, l l kary pieniężne przewidziane w art. 108 kp (za nieprzestrzeganie przez pra- cownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpo- żarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy). Potrąceń dokonuje się w wymienionej kolejności. Decyduje to o swego rodzaju hie- rarchii – konkretnie wskazane należności mają pierwszeństwo przed innymi. Jest to 12 Potrącenia z wynagrodzeń 2014 Potrącenia z wynagrodzenia za pracę – podstawowe zasady ważne szczególnie przy zbiegu kilku różnych potrąceń, gdy wynagrodzenie pracow- nika nie pozwala na zrealizowanie ich wszystkich jednorazowo i w pełni. Świadczenia alimentacyjne Najbardziej uprzywilejowanymi należnościami są alimenty i to one są zawsze na pierwszym miejscu, jeśli chodzi o kolejność potrąceń. Pracodawca, dokonując po- trąceń z wynagrodzenia pracownika, powinien mieć na uwadze, że najpierw zaspo- kaja środki na pokrycie świadczeń alimentacyjnych, a dopiero po ich potrąceniu, gdy jeszcze pozostaną odpowiednie środki, może potrącać kolejne wierzytelności. Uzyskanie sum na zaspokojenie alimentów może nastąpić w trybie postępowa- nia egzekucyjnego, tj. przy udziale komornika, lub bez takiego postępowania. W każdym z tych przypadków dochodzi do potrąceń z wynagrodzenia pracow- nika. W przypadku trybu egzekucyjnego potrącenia z wynagrodzenia za pracę wykonywane są na bazie postępowania komornika przy sądzie rejonowym ogól- nej właściwości dłużnika. W celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego wie- rzyciel po uzyskaniu orzeczenia zasądzającego alimenty, zaopatrzonego w klau- zulę wykonalności, występuje z pisemnym wnioskiem do komornika. To komornik odszukuje dłużnika, jego pracodawcę i zawiadamia o zajęciu. Potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych pracodawca dokonuje rów- nież bez postępowania egzekucyjnego, czyli bez udziału komornika. W tym przy- padku wierzyciel, np. rodzic reprezentujący dziecko w sprawie o alimenty, może po uzyskaniu tytułu wykonawczego wystąpić z wnioskiem o dokonywanie potrąceń bezpośrednio do zakładu pracy dłużnika, czyli pracownika danego zakładu pracy. Wówczas potrącenie z wynagrodzenia tego pracownika odbywa się na podstawie wniosku wierzyciela z załączonym wyrokiem sądowym z klauzulą wykonalności. Złożenie przez wierzyciela tych dokumentów u pracodawcy wywołuje takie same skutki prawne, jak pismo złożone przez komornika o zajęciu określonej części wy- nagrodzenia pracownika. W zakresie tego, czy pracodawca ma obowiązek dokony- wania takiego potrącenia w trybie bezegzekucyjnym, zdania są podzielone wśród praktyków. Zdaniem niektórych pracodawca nie ma obowiązku dokonywania po- trąceń bez postępowania egzekucyjnego, gdyż decydując się na to, przyjmuje na siebie wszystkie obowiązki, które ma komornik. Wówczas musi liczyć się z sankcja- mi w razie uchybienia obowiązkom, które na nim spoczywają. Przeciwne zdania 13 na ten temat wynikają z samego brzmienia art. 88 kp, w którym ustawodawca wskazał, że pracodawca „dokonuje potrąceń” na zaspokojenie świadczeń alimenta- cyjnych również bez postępowania egzekucyjnego, a nie, że „pracodawca może dokonać potrącenia”. Tym samym należy przyjąć, że na wniosek wierzyciela praco- dawca powinien dokonywać potrąceń w trybie przewidzianym w art. 88 kp. Pracodawca nie może dokonywać potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimen- tacyjnych bez postępowania egzekucyjnego, gdy: l świadczenia alimentacyjne mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie wszystkich należności alimentacyjnych, l wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej (wykony- wanej przez komorników) lub administracyjnej (wykonywanej m.in. przez naczelników urzędów skarbowych lub dyrektorów oddziałów ZUS). Fakt uprzywilejowania należności na pokrycie świadczeń alimentacyjnych potwier- dza jeszcze jedna regulacja kodeksowa. Nagroda z zakładowego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz należności przysługujące pracownikowi z tytułu udziału w zysku lub nadwyżce bilansowej podlegają egzekucji na zaspokoje- nie świadczeń alimentacyjnych w pełnej wysokości (art. 87 § 5 kp). Oczywiście nale- ży pamiętać, że potrącenia te dokonane będą w pełnej wysokości tylko w przypadku, gdy zajęcie wynagrodzenia dotyczyć będzie zaległych alimentów, gdyż w przypadku alimentów bieżących, kwotowych, ich wysokość zazwyczaj pokrywana jest z ramach 60 granicy potrącenia z miesięcznego wynagrodzenia pracownika. Odmiennie jednak uregulowana jest kwestia potrąceń alimentacyjnych dokonywanych z odpra- wy emerytalno-rentowej oraz nagrody jubileuszowej, które podlegają ochronie przed potrąceniami jak wynagrodzenie za efektywną pracę. Takiej samej ochronie podlega też odprawa z tytułu zwolnienia z pracy z przyczyn niedotyczących pracow- nika (wyroki Sądu Najwyższego z 17 lutego 2004 r., sygn. akt I PK 217/03, OSNP 2004/24/419 oraz z 14 listopada 1996 r., sygn. akt I PKN 3/96, OSNP 1997/11/193). W praktyce oznacza to, że z tych świadczeń potrącenia dokonywane są do 60 netto. Należności inne niż alimentacyjne Najczęściej występującymi należnościami niealimentacyjnymi są długi, które wynikają z niespłacanych przez pracowników kredytów albo pożyczek lub nie- 14 Potrącenia z wynagrodzeń 2014 Potrącenia z wynagrodzenia za pracę – podstawowe zasady opłaconych danin państwowych, czyli składek ZUS i podatków. Długi te są egze- kwowane na mocy tytułów wykonawczych w drodze egzekucji sądowej albo administracyjnej. Organem egzekucyjnym w administracji są m.in. naczelnik urzędu skarbowego, dyrektor oddziału ZUS czy dyrektor izby celnej. Tryb prowadzenia tych egzekucji jest podobny, a obowiązki pracodawcy w zakresie dokonywania potrąceń na podstawie tytułów wykonawczych – sądowych i ad- ministracyjnych – są w obu przypadkach takie same. Zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi Kolejny rodzaj potrącenia bez zgody pracownika wynika z sytuacji, w których pracownik musi pobrać z firmy pewną kwotę pieniędzy na pokrycie wydatków związanych z wykonywaniem obowiązków służbowych i nie dokonuje stosowne- go rozliczenia pobranej zaliczki. Kwoty te podlegają obowiązkowi zwrotu lub wyliczenia się, a pracodawca ma prawo potrącić zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi, jeżeli ten nie rozliczył się z nich lub nie zwrócił nadwyżki w ter- minie, w którym miał obowiązek to zrobić. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego pojęcia zaliczki pieniężnej nie można interpretować rozszerzająco. Zaliczką nie jest zatem część wynagrodzenia wypła- conego pracownikowi na poczet wynagrodzenia przyszłego przed terminem jego wymagalności, chyba że strony umówiły się inaczej (wyrok SN z 24 lipca 2001 r., sygn. akt I PKN 552/00, OSNP 2003/12/291). Chodzi tu o tzw. wynagro- dzenie pracownika wypłacone przed terminem płatności obowiązującym w da- nym zakładzie pracy. Pracownikowi, któremu udzielono zaliczki na poczet wy- nagrodzenia w ustalonym terminie wypłaty, wypłaca się tylko pozostałą część pensji, na zasadzie różnicy pomiędzy tym, co powinien łącznie otrzymać, a tym, co zostało wcześniej wypłacone. Kary porządkowe Za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, sta- wienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy pracodawca może zastosować karę pieniężną. Zarówno za jedno przekroczenie, 15 jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może być ona wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika. Łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać 1/10 wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu potrąceń na podstawie tytułów wykonawczych i zaliczek (art. 108 § 3 kp). Kara jest potrącana jako ostatnia należność według art. 87 kp. Do obliczania kwoty wynagrodzenia za jeden dzień, w celu nałożenia na pracownika kary pie- niężnej, stosuje się zasady, które obowiązują przy ustalaniu ekwiwalentu pienięż- nego za urlop wypoczynkowy. Odliczenie kwot wcześniej wypłaconych Z wynagrodzenia za pracę (przed potrąceniem składek na ubezpieczenia spo- łeczne i zdrowotne oraz zaliczki na podatek) można odliczyć, w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia (art. 87 § 7 kp). Prze- pis ten ułatwia pracodawcy odzyskanie nadpłaconego wynagrodzenia za czas ab- sencji pracowników. Odliczenie to polega na zmniejszeniu wypłacanego w danym miesiącu wynagrodzenia o kwotę pensji wypłaconej w poprzednim terminie płat- ności za czas nieobecności w pracy, za który wynagrodzenie nie przysługuje, np. za udział w strajku czy urlop bezpłatny (wyrok SN z 4 października 1994 r., sygn. akt I PRN 71/94, OSNP 1995/7/89). W przypadku gdy pracownik otrzymuje wyna- grodzenie „z góry”, powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu pracodawcy wyna- grodzenia w każdej sytuacji niewykonywania pracy, chyba że za określony czas z mocy przepisu szczególnego zachowuje do niego prawo (uchwała SN z 8 grud- nia 1994 r., sygn. akt I PZP 49/94, OSNP 1995/16/202 i wyrok SN z 14 listopada 1996 r., sygn. akt I PRN 112/96, OSNP 1997/11/191). Pracodawca może odliczyć nienależne wynagrodzenie, szczególnie w przypadku gdy po jego otrzymaniu w pełnej wysokości za dany miesiąc pracownik zachoro- wał, a za ten okres przysługuje mu 80 wynagrodzenia chorobowego (lub inna wartość wynagrodzenia chorobowego czy też zasiłku chorobowego lub opiekuń- czego). Nadpłacone wynagrodzenie za czas nieobecności w pracy, za który pra- cownikowi ono nie przysługuje, można odliczyć tylko w najbliższym terminie płatności przypadającym bezpośrednio po bezzasadnej wypłacie (wyrok SN z 4 października 1994 r., sygn. akt I PRN 71/94, OSNP 1995/7/89). 16 Potrącenia z wynagrodzeń 2014
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Potrącenia z wynagrodzeń 2014 - praktyczny komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: