Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00407 007958 19973123 na godz. na dobę w sumie
Powtórzenia i powroty. O dramaturgii Janusza Głowackiego - ebook/pdf
Powtórzenia i powroty. O dramaturgii Janusza Głowackiego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 244
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2473-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> wiedza o kulturze
Porównaj ceny (książka, ebook (-16%), audiobook).

Książka jest pierwszą autorską monografią twórczości dramatycznej Janusza Głowackiego, pisarza rozpoznawalnego przez czytelników dzięki sztukom scenicznym, scenariuszom i współpracy z polskimi reżyserami filmowymi. Beata Popczyk-Szczęsna analizuje utwory Głowackiego w kontekście dramaturgii europejskiej XX wieku, z uwzględnieniem tradycji literackiej i teatralnej wcześniejszych stuleci. Wszelkie tropy interpretacyjne podjęte w książce skoncentrowane są wokół powtórzenia jako kategorii definiującej poetykę pisarza i odnoszącej się zarazem do sposobu postrzegania świata przez Janusza Głowackiego.

W monografii omówiona została twórczość autora, który świetnie posługuje się zastanymi konwencjami dramatyczno-teatralnymi, używa form literackich dobrze znanych teatralnej publiczności, czerpie z wzorów literatury popularnej, stosuje techniki parodystyczne nie tylko w celu ośmieszającego przedrzeźniania literackich pierwowzorów oraz adaptuje własne utwory, przekształcając je z myślą o wykorzystaniu w różnych mediach.

Publikacja zawiera również interpretacje czterech pełnospektaklowych sztuk Głowackiego: Antygona w Nowym Jorku, Fortynbras się upił, Kopciuch i Czwarta siostra. Beata Popczyk-Szczęsna proponuje lekturę dramatów, wynikającą z przekonania o poetyce intertekstualnej jako swoistej epistemologii autora, który dzięki nawiązaniom do utworów z kanonu dramaturgii europejskiej precyzyjnie i ironicznie opisuje rzeczywistość sobie współczesną, portretuje tożsamości pęknięte, zranione, naznaczone poczuciem krzywdy i wyobcowania bądź konsumpcyjnym umasowieniem. 

Książka stanowi opracowanie twórczości dramatycznej znanego pisarza, którego opowiadania, dramaty i scenariusze stały się podstawą licznych spektakli teatralnych i filmów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Powtórzenia i  powroty O  dramaturgii Janusza Głowackiego NR 3335 Beata Popczyk-Szczęsna Powtórzenia i  powroty O  dramaturgii Janusza Głowackiego Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2015 Redaktor serii: Studia o Kulturze Dobrosława Wężowicz ‑Ziółkowska Recenzent Wojciech Baluch Spis treści Wstęp Część pierwsza W  siatce konwencji Cudzołóstwo ukazane, czyli Głowackiego droga do dramatu Tête à tête Gatunki do wymiany Flirt z popkulturą Parodia — „powtórzenie z różnicą” Część druga Literatura i  tożsamość Antygona w Nowym Jorku Fortynbras się upił Kopciuch i Czwarta siostra Zakończenie Bibliografia Indeks osobowy Indeks utworów Janusza Głowackiego Summary Резюме 7 13 23 39 75 99 119 137 145 167 191 217 221 233 239 241 242 Wstęp Twórczość Janusza Głowackiego opiera się na paradoksach. Tkwi swy‑ mi korzeniami w dziennikarskiej skłonności autora do rejestracji bieżących zjawisk życia społecznego, ale jednocześnie przekracza ramy doraźnej wy‑ powiedzi publicystycznej. Ufundowana jest na odwzorowaniu spraw po‑ tocznych, ale zawiera również wiele błyskotliwych spostrzeżeń na temat kondycji człowieka uwikłanego w różne relacje interpersonalne en globe, nie‑ zależnie od obyczajowych, historycznych i politycznych okoliczności. Gło‑ wacki z jednej strony porusza tematy popularne — by nie rzec — banalne, z drugiej strony zaś nawiązuje wielowątkowy dialog z tradycją literacką. Ten człowiek pióra wyróżnia się dużą sprawnością w uprawianiu pisarskiego rzemiosła, choćby w sposobie operowania słowem, które znakomicie odtwa‑ rza prywatne i publiczne rozmowy Polaków; nie znaczy to jednak, że nie występują w twórczości Głowackiego fragmenty mielizn językowych i że nie ujawnia się tendencja do przegadywania pewnych konfliktów czy tematów. Jest to autor, któremu niegdyś dzięki perfekcyjnemu stylowi udało się zakpić z socjalistycznej nowomowy, ale to także twórca, któremu na taką kpinę po‑ zwolono, bo wpisywała się ona w reguły funkcjonowania mało wywroto‑ wej satyry w ramach komunistycznego porządku państwowego. Wreszcie — Głowacki to literat wprawiony w tworzeniu bardzo różnych form wypo‑ wiedzi, artystycznych i pozaartystycznych, to autor tekstów świetnie spraw‑ dzających się na scenach teatralnych i wykorzystywanych w filmach, pisarz niezwykle świadomy reguł gatunkowych każdej z form swej twórczości. A jednocześnie to dramatopisarz, prozaik i scenarzysta filmowy, którego teksty wyróżniają się jakąś szczególną niepewnością genologiczną; nigdy nie są jednoznacznie podległe wszystkim regułom określonego gatunku. Analogiczne sprzeczności dostrzec można również w recepcji utworów Janusza Głowackiego. Wśród opinii krytycznych na ich temat znajdują się zarówno wysokie oceny zalet formalnych i przesłania tekstów dramato‑ pisarza, jak i głosy negujące wartość jego twórczości ze względu na banał przekazu, stereotypowość czy powierzchowność, na przykład w podejściu do kanonu literackiego, który autor często przywołuje jako przedmiot alu‑ zji i przekształceń. Zestawienie obok siebie najczęściej powtarzających się, 7 wręcz obiegowych, komentarzy dotyczących twórczości tego pisarza po‑ zwala stworzyć naprędce układ stwierdzeń kontrastowych, paradoksalnych właśnie: Głowacki to pisarz środowiskowy, którego utwory grane są na wielu scenach świata; to cynik i ironista, który koncentruje uwagę na naj‑ drobniejszym ludzkim nieszczęściu prostaczka; to wreszcie bywalec wielu salonów, ikona emigracyjnego sukcesu, a zarazem outsider, pełen dystansu do siebie i świata. Zasygnalizowany styl odbioru tekstów Janusza Głowackiego długo nie sprzyjał powstaniu rzetelnego opracowania tej twórczości. Autor jest boha‑ terem niezliczonej ilości różnych notek prasowych, wywiadów czy anegdot. Jego najlepsze teksty doczekały się kilku zaledwie omówień w artykułach naukowych, poświęconych przede wszystkim recepcji mitu antycznego, te‑ atrowi absurdu, dwudziestowiecznym nawiązaniom literackim do antycz‑ nej tragedii i dzieł Szekspira. Powstała do tej pory tylko jedna monografia twórczości dramatycznej Janusza Głowackiego, publikacja będąca efektem konferencji naukowej towarzyszącej siódmej edycji Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych R@port w Gdyni w 2012 roku. Dramaturgia Janusza Głowackie- go — trochę teatru, jak pisze we wstępie do tego tomu Jan Ciechowicz, „jest pierwszą książką naukową o dramaturgii autora Polowania na karaluchy”1. W kontekście wspomnianej, dość skromnej bibliografii na temat twór‑ czości Janusza Głowackiego zasadne wydaje się podjęcie refleksji naukowej o dorobku dramatycznym autora poczytnych opowiadań, tekstów scenicz‑ nych i scenariuszy, które doczekały się wielu interpretacji teatralnych i fil‑ mowych. Głowacki jest przecież autorem rozpoznawalnym przynajmniej dzięki kilku swoim dokonaniom pisarskim. Sukces sceniczny Antygony w Nowym Jorku, dobrze przyjęte i cieszące się sporą popularnością w teatrach amerykańskich sztuki emigracyjne autora Polowania na karaluchy czy wresz‑ cie współpraca pisarza z reżyserami filmowymi, między innymi Andrze‑ jem Wajdą, Markiem Piwowskim czy Januszem Morgensternem, owocująca powstaniem dzieł filmowych mających już swe stałe miejsce w polskiej ki‑ nematografii — wszystkie te dokonania Głowackiego wskazują, że warto podjąć wysiłek analizy jego twórczości z uwzględnieniem wielu kontekstów kulturowych, z jakich ona wyrasta, i wielu, jakie aktualizuje. Z taką właśnie intencją poznawczą skomponowana została niniejsza książka. Powtórzenia i powroty. O dramaturgii Janusza Głowackiego to opracowanie utworów autora Kopciucha w kontekście dramaturgii europejskiej XX wieku, wraz z jej licznymi powinowactwami z tradycją literacką i teatralną wcześ‑ niejszych stuleci. Kierunek refleksji i wszelkie tropy interpretacyjne podjęte w książce skoncentrowane są wokół powtórzenia jako kategorii definiującej 1 J. Ciechowicz: Wstęp. W: Dramaturgia Janusza Głowackiego — trochę teatru. Red. J. Ciechowicz. Gdańsk 2013, s. 9. 8 poetykę pisarza i zarazem odnoszącej się do sposobu postrzegania świata przez Janusza Głowackiego. Tytułowe „powtórzenia” sygnalizują ulubioną strategię autora, który tworzy literaturę z literatury, a słowo „powroty” słu‑ ży podkreśleniu równie często używanej techniki autoadaptacji, którą stosu‑ je dramatopisarz wobec swoich wcześniej napisanych tekstów, rekombinując ich pierwotną treść, język i formę gatunkową. Wybrana perspektywa oglądu twórczości Janusza Głowackiego, wynika‑ jąca z praktyki pisarskiej autora, pozwala na omówienie jego dorobku w wie‑ lu aspektach interpretacyjnych. Kategoria powtórzenia ujawnia się przecież zarówno w literaturze, jak i w wielu obszarach dyskursu humanistycznego o profilu antropologicznym i filozoficznym. O powtórzeniu w literaturze mówić można poniekąd w sensie podstawowym, odnosząc to pojęcie do prostej repetycji form, tematów, motywów i gatunków, stanowiącej czynnik dialektycznego napięcia między ciągłością a zmianą w procesie historyczno‑ literackim2. Postrzeganie utworów jako poszczególnych aktów bądź całych serii powtórzeń stanowi punkt wyjścia szeroko zakrojonych literaturoznaw‑ czych ustaleń intertekstualnych i owocuje licznymi przykładami „określenia swoistości, funkcji oraz cech dzieła literackiego poprzez badanie jego po‑ wiązań z innymi tekstami (przede wszystkim literackimi, a pochodnie nie‑ literackimi), wpisanymi w dyskursywne uniwersum kultury”3. Wychodząc od ścisłego, związanego z poetyką tekstu, rozumienia zjawiska powtórzenia w literaturze, uwzględnić można kolejno znacznie szersze obszary seman‑ tyczne, w jakich figura powtórzenia pojawia się w znaczeniu konstytutyw‑ nego pojęcia, które nie tylko określa własności dzieł pisanych i nie tylko wa‑ runkuje funkcjonowanie tradycji literackiej, lecz także odnosi się do samej kondycji człowieka, interpretowanej z uwzględnieniem nieustannego ruchu przemieszczenia dokonującego się pomiędzy tym, co było, a tym, co będzie. W bogatej literaturze przedmiotu na ten temat warto podkreślić wagę roz‑ ważań Sørena Kierkegaarda i Gillesa Deleuze’a. Kierkegaard, wskazując na pozytywną rolę powtórzenia, pisał: „co powtarza się, już było (w przeciw‑ nym razie powtórzenie jest niemożliwe) i właśnie dlatego, że było — po‑ wtórzenie staje się nowością”4. Deleuze wspominał z kolei o dwóch typach powtórzenia — mechanicznej kopii oraz fantazmacie, który poprzez dale‑ kie podobieństwo do oryginału wydobywa przede wszystkim różnicę mię‑ dzy dwoma zjawiskami, „z istoty obejmuje przemieszczenie i przebranie”5. 2 Zob. J. Abramowska: Powtórzenia i wybory. Studia z tematologii i poetyki historycz- nej. Poznań 1995. 3 R. Nycz: Poetyka intertekstualna: tradycje i perspektywy. W: Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy. Red. M.P. Markowski, R. Nycz. Kraków 2006, s. 153. 4 S. Kierkegaard: Powtórzenie. Przeł. B. Świderski. Warszawa 1992, s. 61. 5 G. Deleuze: Różnica i powtórzenie. Przeł. B. Banasiak, K. Matuszewski. War‑ szawa 1997, s. 390—391. 9 Nawiązując do tych tradycji myślowych, utrwalonych w pismach słynnych filozofów, rozważać można, w jaki sposób i w jakim stopniu tworzenie teks‑ tów oparte na strategii jawnych i jaskrawych literackich powtórzeń staje się swoistą sceną rozpoznania — i dla autora, i (w konsekwencji) dla czytel‑ nika, postrzegających swe istnienie w procesie konfrontacji z przeszłością jako rzeczywistością kultury. Antropologiczna wartość takiej perspektywy poznawczej rodzi się z faktu, że określony fragment przeszłości „zyskuje ważność nie ze względu na jakieś swoje szczególne wówczas znaczenie, ale dlatego, że został ponownie przeżyty w powtórzeniu”6. Charakterystyczna dla twórczości Głowackiego estetyka powtórzenia omówiona została w niniejszej książce w dwóch dominujących aspektach. Pierwsza część publikacji, zatytułowana W siatce konwencji, prezentuje Gło‑ wackiego jako pisarza świetnie posługującego się zastanymi konwencjami dramatyczno ‑teatralnymi, jako użytkownika form oswojonych i dobrze roz‑ poznawanych przez teatralną publiczność, jako twórcę czerpiącego z wzo‑ rów literatury popularnej, a także — jako transformera własnych utworów, który modyfikuje swe mniej lub bardziej użytkowe teksty na potrzeby róż‑ nych „starych” mediów. W zakończeniu tej części książki znalazły się roz‑ ważania o parodii jako „różnicującym powtórzeniu”, ujawniającej się w teks‑ tach Głowackiego na wielu poziomach organizacji wypowiedzi, bo autor nie pozwala zapomnieć czytelnikowi, że dialoguje w swych utworach z innymi tekstami, i to nie tylko w gestach ośmieszającego przedrzeźniania pierwo‑ wzoru. Druga część książki, pod tytułem Literatura i tożsamość, to refleksja o czterech pełnospektaklowych dramatach Janusza Głowackiego, propo‑ zycja lektury uwzględniającej następujące przekonania: primo — o poe‑ tyce intertekstualnej jako swoistej epistemologii autora, który opisuje rzeczywistość współczesną, nawiązując do dzieł z kanonu dramaturgii europejskiej, oraz ujawnia w swych utworach pęknięcia i kontrasty mię‑ dzy różnymi (pod względem historycznym, ideologicznym i estetycznym) wizjami świata; secundo — o możliwości odczytania tekstów dramatycz‑ nych jako refleksji o tożsamości pękniętej bądź zranionej, i to zarówno w odniesieniu do ukazywanych w dramacie bohaterów, jak i w odnie‑ sieniu do ukrytych w dialogu dramatycznym „śladów” autora, którego domniemana obecność umożliwia tropienie podmiotowych sygnałów tekstowych nawet w utworach o bardzo „zamazanych” cechach autobio‑ graficznych. Głównym przedmiotem zainteresowania pozostaje zatem sposób konstrukcji tekstu dramatycznego jako „narzędzia efektywnego poznania, rozwijania dyskursywno ‑konceptualnej sieci, w której formuje 6 M. Zaleski: Formy pamięci. Gdańsk 2004, s. 56. Zob. również: N. Frye: Anatomy of Criticism. Princeton 1957, s. 345—346. 10 się, na której osadza, poprzez której kategorie przejawia się doświadczana rzeczywistość”7. Powtórzenia i powroty. O dramaturgii Janusza Głowackiego to książka, w któ‑ rej usiłuję zebrać w całość, w jednym wielowątkowym spojrzeniu, dotych‑ czasowy dorobek dramatopisarski autora — pisarza, który tworzy różne wa‑ rianty swych poszczególnych utworów, by potem z całym szacunkiem dla siły słowa i mocy literatury oddać owe przetworzone teksty w użytkowanie teatrowi, filmowi, telewizji czy innej publicznej scenie. 7 R. Nycz: Lektura Adorna: tekst jako sposób poznania albo o kulturze jako palimpseście. W: Idem: Poetyka doświadczenia. Teoria — nowoczesność — literatura. Warszawa 2012, s. 59. Indeks osobowy Ze względu na monograficzny charakter książki w indeksie pominięto nazwisko Janusza Głowackiego. Abramow‑Newerly Jarosław 24—25, 223 Abramowska Janina 9, 223 Achtelik Aleksandra 149, 229 Anouilh Jean 152 Austen Jane 130 Bachtin Michaił 170, 171, 181, 194, 223, 226 Bajdor Jerzy 206, 229 Balbus Stanisław 96, 97, 171, 223 Baluch Wojciech 4, 18, 128, 156, 191, 223 Banasiak Bogdan 9, 22, 219, 223 Baniewicz Elżbieta 134, 147, 192, 226 Baranowska Agnieszka 94, 206, 229 Bareja Stanisław 73 Barnes Clive 149 Barthes Roland 15, 18, 147, 148, 156— 160, 162, 223 Bassaj Maria 139, 223 Bauman Zygmunt 196, 198—199 Beckerman Bernard 128, 223 Beckett Samuel 148, 164, 171, 194, 219, 223, 224 Bergson Henri 31, 223 Berne Eric 45, 57, 223 Bettelheim Bruno 211, 212, 223 Bielas Katarzyna 16, 79, 222 Bielik‑Robson Agata 141, 223 Bieniewski Henryk 94, 229 Bieńczyk Marek 156, 223 Biskupski Krzysztof 15, 81, 226 Błoński Jan 26, 36, 59, 120, 183, 184, 203, 218, 223, 226, 227 Bobowski Sławomir 35, 40, 79, 228 Bokszański Zbigniew 141, 223 Bolecki Włodzimierz 96, 139, 140, 223, 224, 227 Borkowski Robert 209, 226 Borowski Mateusz 18, 56, 61, 82, 140, 153, 155, 223, 225, 226 Brecht Bertold 153, 228 Brodzka Alina 100, 126, 225 Broszkiewicz Stanisław 23 Bryll Ernest 23 Brzoska Andrzej 87 Bugajski Leszek 208, 226 Bujnicka Maria 106, 226 Bujnicki Tadeusz 193, 227 Bułhakow Michaił 132 Burns Elizabeth 15, 223 Burszta Wojciech Józef 99, 226 Butler Judith 155—156, 223 Chagall Marc 123, 131 Chmielewski Tadeusz 84 Chrzanowski Andrzej 94 Cichla Joanna 88, 227 Cichowicz Stanisław 31, 223 Ciechowicz Jan 8, 17, 35, 40, 76, 87, 105, 108, 119, 147, 151, 167, 200, 218, 223, 226, 228 Cieślak Jacek 192, 222 Cieślik Mariusz 217, 222 Connor Steven 219, 223 Culler Jonathan 15, 81, 139, 223, 226 Cywińska Izabella 146 Czapliński Lesław 186, 229 Czapliński Przemysław 16, 20, 41, 114, 223 233 Czechow Antoni 56, 110, 130—134, 153, 192, 227 Czermińska Małgorzata 218, 227 Dal Jaga 95 Danek Danuta 211, 223 Datner‑Śpiewak Helena 32, 224 Degler Janusz 203, 226 Deleuze Gilles 9, 22, 219, 223 Disney Walt 211 Dmitruk Krzysztof 113, 227 Dobrzycki Paweł 199 Dostojewski Fiodor 49, 132 Drewniak Łukasz 191, 227 Drewnowski Tadeusz 16, 27, 28, 40, 41, 223 Duniec Krystyna 133, 227 Duvignaud Jean 88, 227 Dziadek Adam 147, 223 Dzianowicz Beata 191 Dziewulska Małgorzata 19, 77, 129, 223 Eco Umberto 22, 99, 100, 223, 227 Eliot Thomas Stearns 130 Esslin Martin 61, 223 Eustachiewicz Lesław 19, 20, 21, 75, 76, 223, 224 Falicka Krystyna 185, 228 Fik Marta 17, 23, 63, 75, 76, 224, 227 Flaszen Ludwik 194, 226 Fo Dario 47, 50, 51 Fogler Katarzyna 200, 221 Foucault Michel 202—205, 207, 224 Fredro Aleksander 39, 70, 71, 85 Frye Northrop 10, 219, 224 Gajda Kinga Anna 133, 227 Gąssowski Szczepan 75, 224 Gelman Aleksander 50, 51 Genette Gérard 140, 145, 224 Gębala Stanisław 36, 224 Giddens Anthony 192, 224 Giza Barbara 195, 227 Gliński Wieńczysław 111 Głowacka Helena 24, 25 Głowiński Michał 15, 16, 21, 27, 28, 30, 81, 126, 134, 139, 170, 183, 224, 226, 227, 229 234 Godlewski Grzegorz 140, 141, 227 Godzic Wiesław 100, 192, 195, 224, 227 Goffman Erving 32, 224 Gold Sylviane 67, 186, 229 Gombrowicz Witold 134 Goodlad John S.R. 102, 227 Goodman Nelson 18 Goreniowie Anna i Andrzej 171, 223 Górzański Jerzy 87, 222 Graban‑Pomirska Monika 210, 211, 212, 225 Graczyk Ewa 210, 225 Grimm Wilhelm i Jakub 211, 212 Grochowiak Stanisław 23 Grodzka Monika 210, 215 Gruszczyński Piotr 130, 229 Gryglewicz Tomasz 171, 224 Gwóźdź Andrzej 192, 225 Handke Ryszard 116, 194, 227 Helwig‑Górzyński Lech 34 Hendrykowski Marek 27, 30—31, 224 Henry III William A. 67, 229 Herbert Zbigniew 23, 189, 229 Hoops Wiklef 116, 227 Hopfinger Maryla 46, 192, 224 Hutcheon Linda 120, 127, 130, 132, 134, 224 Ibsen Henryk 52, 53, 54, 56, 153 Ilnicka Renata Małgorzata 88, 227 Iredyński Ireneusz 23, 73, 208, 224, 228 Iser Wolfgang 116, 227 Izdebski Paweł 45, 223 Jakubowska Małgorzata 16, 145, 228 Janowska Katarzyna 149, 222 Janus‑Sitarz Anna 171, 181, 194, 224 Jarecki Andrzej 24 Jarmułowicz Małgorzata 27, 224 Jarosiński Zbigniew 86, 227 Jarry Alfred 187, 189 Jarzębowski Zbigniew 208, 224 Jasińska Katarzyna 183, 228 Jawłowska Aldona 196, 197, 226 Jaworska Justyna 227 Jaworski Roman 182 Jaworski Stanisław 218, 227 Jędrusik Kalina 34 Jurek Paweł 191 Juwenalis 130 227 Kalemba‑Kasprzak Elżbieta 71, 97 Karasińska Marta 133, 228 Karpiński Maciej 35, 94, 206, 224, 229 Kasperski Edward 120, 142, 180, 181, 224, 227 Kayser Wolfgang 194, 227 Kelera Józef 19, 21, 35, 36, 37, 75, 76, 224 Kesey Ken 207 Kędra Edyta 88, 227 Kiec Izolda 36, 229 Kiedrzyński Stefan 111 Kierkegaard Søren 9, 219, 220, 224 Kisielewska Alicja 39, 225 Klein Calvin 131 Kłak Tadeusz 193, 227 Kłosińska Krystyna 157, 193, 215, 224, Kłosiński Krzysztof 147, 223 Kłoskowska Antonina 100, 223 Kłossowicz Jan 20, 223 Kłys Tomasz 16, 145, 228 Kołakowski Leszek 163, 165, 224 Komendant Tadeusz 202, 224 Kondratiuk Janusz 86 Konieczna Elżbieta 186, 229 Kopciński Jacek 43, 44, 55, 69, 108, 129 Koralewicz Jadwiga 176, 224 Kornacki Krzysztof 35, 80 Kornhauser Julian 20 Kosiński Dariusz 133, 227 Kosiński Jerzy 217 Kostkiewiczowa Teresa 189, 229 Kośka Lidia 17, 227 Kott Jan 148, 149, 164—165, 168, 172— 173, 183, 188—189, 224, 228 Kowalczyk Janusz R. 208, 229 Krajewska Anna 16, 61, 64, 65, 97, 111, 225 Krajewski Marek 99, 100, 132, 225 Krakowska‑Narożniak Joanna 133, 227 Krasiński Janusz 23 Kraska Mariusz 190, 228 Król Marcin 113, 141, 216, 222 Kruczkowski Leon 23 Krzysztoszek Wiesław 193, 194, 228 Kutz Kazimierz 146 Kuźma Erazm 146, 228 Lappo Irina 131, 132, 133 Latawiec Krystyna 147, 167, 169, 226, 228 Ledóchowski Aleksander 78, 112, 229 Lengren Tomasz 97 Lesiak Milan 35, 40, 79, 228 Leyko Małgorzata 16, 145, 146, 147, 149, 150, 228 Lipski Jan Józef 29, 228 Liskowacki Artur D. 95, 230 Loska Krzysztof 192, 195, 198, 225 Łanowski Jerzy 155, 225 Łubieniewska Ewa 167, 226 Łukasiewicz Małgorzata 116, 227 Mach Jolanta 102, 227 Machulski Jan 111 Majcherek Janusz 183, 228 Majcherek Wojciech 130, 132, 230 Majchrowski Zbigniew 80, 88, 95, 141, 147, 200, 206, 208, 226, 228 Mandal Eugenia 102, 107, 225 Marczewski Andrzej Maria 186 Markiewicz Henryk 116, 124, 145—146, 225, 228 Markowski Michał Paweł 9, 139, 225 Marszałek Agnieszka 17, 229 Marszałek Rafał 78, 92, 224, 230 Martinez Julio 67, 230 Martuszewska Anna 104, 114, 115, 116, 117, 141, 210, 214, 225, 228 Marzec Bartosz 95, 230 Maslon Laurence 153 Matuszewski Krzysztof 9, 22, 219, 223 Matyjaszkiewicz Jan 34 Meyer‑Fraatz Andrea 153, 228 Mętrak Krzysztof 16, 23—24, 78, 88, 93, 225, 230 Michalik Jan 17, 229 Mierzejewski Rafał 80, 230 Mikos Marek 186, 230 Milecki Aleksander 140, 145, 224 Miller Arthur 186 Miłkowski Tomasz 208, 230 Misiołek Edmund 42, 226 Mitosek Zofia 15, 17, 18, 218, 225, 227, 228 235 Mizerkiewicz Tomasz 25, 27, 29, 71, 225 Modrzewska‑Węglińska Renata 88, 227 Morawski Kazimierz 155, 225 Morawski Piotr 100, 225 Morgenstern Janusz 8, 24 Moska Waldemar 76, 105, 228 Mościcki Tomasz 208, 230 Mrożek Sławomir 23, 26, 36—37, 42—43, 59, 61, 65, 129, 192, 223, 225 Mucharski Piotr 149, 222 Narecki Krzysztof 152, 229 Nasiłowska Anna 151 Nawrocka Ewa 167, 168, 169, 170, 173 Niedzielski Czesław 106, 193, 226, 228 Nieracka‑Ćwikiel Agnieszka 192, 225 Niziołek Grzegorz 186—187, 230 Nowakowski Doman 191 Nycz Ryszard 9, 11, 20, 21, 120—121, 126, 127, 139, 140, 195, 225, 227, 228 Nyczek Tadeusz 77, 129, 186, 228, 230 Okopień‑Sławińska Aleksandra 16, 86, 170, 189, 227, 229 Olczak Katarzyna 40, 43 Oliver Edith 67, 186, 230 Onimus Jean 185, 228 Opacki Ireneusz 96, 224 Owczarski Wojciech 133, 228 Partyga Ewa 56, 65, 100, 103, 110, 153, 225, 228 Pavis Patrice 15, 101, 103, 116, 119, 225 Pawlik Jerzy 93, 225 Pawłowski Roman 130, 206, 208, 230 Perrault Charles 211, 212 Pilot Marian 112 Pinter Harold 48, 50—51, 229 Piwińska Marta 17, 36, 225, 228 Piwowski Marek 8, 24, 30, 87—90, 92— 93, 222, 230 Plata Tomasz 117—118, 228 Pleśniarowicz Krzysztof 61, 225 Pomerantz Will 199 Popczyk‑Szczęsna Beata 40, 54, 66, 76, 105, 149, 169, 191, 225, 228 Popiel Jacek 17, 58, 227, 229 Popiel Magdalena 140 Pracz Ryszard 24, 225 236 Próchnicki Włodzimierz 101, 229 Puzyna‑Chojka Joanna 17, 22, 115, 116, 218 Pyzik Teresa 102, 227 Rame Franca 47, 50 Ratajczakowa Dobrochna 34, 36, 39, 69, 70—71, 72, 77, 85, 86, 105, 225, 229 Rich Frank 67, 185, 230 Różewicz Małgorzata 35, 40, 79, 228 Różewicz Tadeusz 23, 65, 96, 229 Rudowski Krzysztof 191 Rudzki Kazimierz 24, 25 Rudzki Piotr 183, 225 Rusek Marta 69, 71, 225 Rutkowska Teresa 22, 227 Rymkiewicz Jarosław Marek 23 Sajkiewicz Violetta 65, 228 Samosiuk Zygmunt 87, 222 Saramonowicz Andrzej 83, 222 Schmid Herta 58, 60, 229 Schmitt Éric Emmanuel 50, 51 Sharp Monti 151 Sieradzki Ignacy 15, 81, 226 Sieradzki Jacek 29, 131, 186, 229, 230 Sikorski Dariusz Konrad 180, 227 Singer Isaac Bashevis 132 Sito Jerzy Stanisław 23 Skarga Barbara 66, 225 Sławiński Janusz 15, 16, 126, 141, 170, 183, 189, 218, 224, 227, 228, 229 Słonimski Antoni 28, 229 Smith Sid 67, 230 Smole Dominik 153, 228 Smoleń Barbara 210 Sofokles 145, 146, 148, 150, 152, 154— 155, 167, 225 Sokół Lech 184, 185, 226 Sołtysik Barbara 111 Sordyl Alina 63, 226 Speina Jerzy 106, 193, 226, 228 Srebrny Stefan 155, 225 Stabryła Stanisław 146, 152, 158, 226, 229 Stajewski Marcin 94 Stasiński Piotr 29, 226 Stephan Halina 185, 229 Stępień Tomasz 30, 127, 226 Stolarska Bronisława 16, 145, 228 Strinati Dominic 99, 226 Stróżyński Tomasz 140, 145, 224 Sucharski Tadeusz 180, 227 Sugiera Małgorzata 18, 53, 56, 58, 61, 82, 128, 140, 149, 153, 155, 156, 167, 168, 179, 182, 187, 189, 192, 223, 225, 226, 229 Szacki Jerzy 32, 224 Szczukin Wasilij 133, 227 Szekspir William 167, 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174, 175, 180, 182, 183, 186, 187, 189, 226 Szkudlarek Ewa 180, 226 Sznerr Krystyna 111 Szondi Peter 42, 52, 226 Szpakowska Małgorzata 33, 45, 218, 229 Szturc Włodzimierz 63, 229 Szulżycka Alina 192, 224 Śliwiński Piotr 16, 20, 41, 114, 223 Śpiewak Paweł 32, 224 Śpiewakowie Helena i Paweł zob. Datner‑ ‑Śpiewak Helena, Śpiewak Paweł Świderski Bronisław 9, 219, 220, 224 Świontek Sławomir 15, 101, 119, 225, 229 Taborski Bolesław 50, 229 Tambor Jolanta 149, 229 Treugutt Stefan 20, 229 Trojanowska Tamara 185, 229 Trzos‑Rastawiecki Andrzej 86 Trzynadlowski Jan 69, 226 Tyszka Juliusz 153—154, 226 Udalska Eleonora 102, 227 Ugniewska Joanna 99, 223 Veymont Kama 231 Wachowski Jacek 36, 229 Wajda Andrzej 8, 24, 40, 79, 217, 222 Walas Teresa 20, 140, 225 Walczukiewicz Irena 94 Waligóra Jerzy 167, 226 Wallach Allan 67, 230 Warfield Polly 67, 230 Wasylkowski Jerzy 111, 226, 231 Watt Douglas 67, 230 Wąchocka Ewa 17, 54, 65, 142, 149—150, 226, 228, 229 Weiss Peter 208 Wilczyński Marek 66 Wilhelmi Janusz 87 Williams Raymond 18 Wiśniewska Lidia 153, 228 Witkiewicz Stanisław Ignacy 183, 184, 185, 189, 226, 229 Wojtanowska Agnieszka 120, 224 Wojtowicz Witold 120, 224 Wolicki Krzysztof 17, 226 Worthen William B. 82, 226 Wróblewski Andrzej 30, 34, 35, 208, 228, 230 Wyka Kazimierz 96, 229 Wyżyńska Dorota 199, 222 Zadrzyński Łukasz 72, 111, 230 Zagajewski Adam 20 Zając Joanna 128, 156, 223 Zaleski Marek 10, 151, 217, 219, 226 Zaorski Janusz 87 Zawada Andrzej 126, 226 Zawistowski Władysław 191 Zeidler‑Janiszewska Anna 195, 227 Ziomek Jerzy 70, 71, 81, 183, 226, 229 Zwinogrodzka Wanda 17, 44, 127, 129, 229 Żabski Tadeusz 100, 225 Żurek Jerzy 182 Żurowski Andrzej 16, 17, 19, 21, 75, 76, 77, 112, 206, 226, 229 Żygulski Kazimierz 78, 226 Indeks utworów Janusza Głowackiego Absurd czy rzeczywistość? 120 Antygona w Nowym Jorku 5, 8, 16, 65, 66, 79, 97, 116, 142, 143, 145—165, 167, 221, 230 Choinka strachu 39, 43, 44, 47, 50, 62—63, 64, 68, 70, 71, 72, 79, 97, 107, 127, 128, 221, 230 Cudzołóstwo ukarane 18, 20, 23—38, 39, 46, 79, 80, 85, 97, 104, 111, 112, 115, 116, 122, 124, 221, 230 Czwarta siostra 5, 92, 111, 116, 122, 123, 124, 129—134, 142, 143, 179, 191—199, 209, 213—216, 217, 221 143, 185, 191, 198, 199—213, 215, 216, 221, 229 Kuszenie Czesława Pałka 25, 29, 72, 79, 80, 97 Materiał 72, 97 Mecz 18, 20, 38, 73, 75—79, 81, 82—87, 92, 96, 97, 104, 105, 112, 124, 126, 200, 221, 222 Męczeństwo i nadzieja Kopciuszka wysta‑ wione na deskach teatru w Schronisku dla Nieletnich Dziewcząt w Falenicy 87, 208, 222 Moc truchleje 63, 222 Dzień słodkiej śmierci 100—101, 221 Nowy taniec la‑ba‑da 23, 24, 25, 222 Erotyzm ciemny i jasny 25 Fortynbras się upił 5, 142, 167—190, 221, 228, 230 Good night, Dżerzi 217, 218, 221 Hamlet końca wieku (Hamlet, a Mirror Of the Times; „Hamlet” Bergmana w No- wym Jorku, czyli pesymizm końca wieku) 168, 221 Herbata z mlekiem 18, 39, 40, 45, 46, 52— 55, 72, 108, 127, 221 Kącik mieszkaniowy 66, 124, 221 Konfrontacja 18, 20, 32, 38, 39, 40, 42, 43, 46, 47—50, 69, 70, 71, 72, 107, 108, 111, 115, 127, 128, 221 Kopciuch 5, 18, 20, 38, 73, 75—79, 81, 87— 96, 97, 104, 109—110, 112, 124—126, 142, Obciach 18, 20, 38, 39, 42, 43, 44, 45, 46, 56—61, 69, 70, 71, 104, 106, 108, 111, 115—116, 12, 123, 127, 128, 221 Obrona Poloniusza 25, 167—168, 174 Opowieść o dwóch Moskwach 130, 222 Ostatni cieć 111, 179, 192—194, 222 Ostrze na ostrze 26 Polowanie na karaluchy 40, 44, 47, 50, 64—67, 68, 107, 108, 116, 127, 128, 185, 221 Polowanie na muchy 24, 40, 79, 222 Powrót hrabiego Monte Christo 101, 167, 222 Przyszłem, czyli jak pisałem scenariusz o Le‑ chu Wałęsie dla Andrzeja Wajdy 217, 218, 222 Sonia, która za dużo chciała 217, 222 239 Spacerek przed snem 18, 39, 46, 55—56, 72, 107, 108, 203, 221 Ściągawka 169, 222 Ścieki, skrzeki, karaluchy 113, 118, 120, 141, 216, 222 To mieszadło właśnie 26 Wirówka nonsensu 23, 24, 222 Z głowy 28, 73, 87, 88, 121, 149, 151, 169, Zaraz zaśniesz 38, 39, 40, 44, 46, 52—55, 208, 217, 218, 222 66, 71, 221 Beata Popczyk ‑Szczęsna Repetitions and Returns The Dramatic Works of Janusz Głowacki Summary This volume constitutes a monograph on the dramatic works of Janusz Głowacki, which discusses the author in the context of the history of drama in the 20th century, including references to the literary and theatrical traditions of the earlier centuries. The analysis and interpretation emphasise repetition as the primary category which charac‑ terises Głowacki’s poetics as well as his perception of the outside world. The first part of the monograph, entitled In the Net of Convention, describes Głowacki as a master of the dramatic and theatrical conventions, who uses forms widely recog‑ nised by the audiences and draws abundantly from popular literature as well as adapts his own works for different media. Towards the end of this part, the author discusses parody regarded as “differentiating repetition” which appears to manifest in Głowacki’s works in many different forms and on many different levels, as the author maintains a dialogue with other texts for more than the sole purpose of ridiculing the original. The second part of the monograph, entitled Literature and Identity, constitutes a re‑ flection on four plays by Głowacki and is based upon two principles: firstly, the analysis regards intertextual poetics as Głowacki’s epistemology of sorts, which, through inter‑ textual references to the canon of European drama, describes the contemporary milieu of the author with great precision and irony; secondly, the study validates a reading of Głowacki’s texts which assumes that they present a reflection on the nature of a frac‑ tured, wounded identity, both with regard to the dramatis personae as well as the “traces” of the author, hidden within his characters. The monograph, therefore, constitutes a study of the dramatic works of a famous writer whose works have served as the basis for numerous plays and films. Беата Попчик ‑Щенсна Повторения и возвращения О драматургии Януша Гловацкого Резюме Монография посвящена драматургическому творчеству Януша Гловацкого. Произведения этого автора рассматриваются в контексте европейской драматургии ХХ века, с учетом литературной и театральной традиции предыдущих столетий. Все интерпретационные мотивы, появляющиеся в книге, концентрируются вокруг пов‑ торения как категории, определяющей поэтику писателя и вместе с тем относящей‑ ся к способу восприятия мира Янушем Гловацким. Первая часть книги, озаглавленная В сети конвенции, представляет Гловацкого как писателя, который умело пользуется устоявшимися театрально ‑драматургичес‑ кими конвенциями, применяет формы, хорошо известные театральной публике, черпает из образцов популярной литературы, а также адаптирует собственные про‑ изведения для использования в разных медиа. В заключении этой части представ‑ лены размышления о пародии как „различающемся повторении”, которая обнару‑ живается в драмах Гловацкого на многих уровнях организации высказывания, так как автор ведет диалог в своих произведениях с другими текстами не только с целью высмеять и передразнить прототип. Вторая часть книги, под заглавием Литература и идентитет, это рассуждения о четырех полноактовых пьесах Януша Гловацкого, предложение их прочтения, принимающего во внимание следующие положения: primo — об интертекcтуальной поэтике как своеобразной эпистемологии автора, который благодаря соотнесениям с текстами из канона европейской драматургии точно и иронически описывает сов‑ ременную ему действительность; secundo — о возможности восприятия драматурги‑ ческих текстов в аспекте рефлексии о надломанном или израненном идентитете, как по отношению к представленным в драме героям, так и по отношению к скрытым в репликах персонажей «следова» автора. Книга является исследованием драматургического творчества известного писа‑ теля, произведения которого стали основой многочисленных театральных спектак‑ лей и фильмов. Redakcja i korekta Magdalena Starzyk Projekt okładki i stron działowych Łukasz Kliś Redakcja techniczna Barbara Arenhövel Łamanie Bogusław Chruściński Copyright © 2015 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-472-1 (wersja drukowana) ISBN 978-83-8012-473-8 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e‑mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 15,25. Ark. wyd. 17,5. Papier offset. kl. III, 90 g Cena 24 zł (+ VAT) Druk i oprawa: EXPOL P. Rybiński, J. Dąbek Spółka Jawna, ul. Brzeska 4, 87‑800 Włocławek
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Powtórzenia i powroty. O dramaturgii Janusza Głowackiego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: