Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00448 008294 10497476 na godz. na dobę w sumie
Poznaj swoją wartość - książka
Poznaj swoją wartość - książka
Autor: Liczba stron: 144
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 83-7361-561-X Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> kompetencje osobiste
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Sposób, w jaki postrzegasz siebie, decyduje nie tylko o tym, czy potrafisz doświadczać radości życia i poczucia samorealizacji, ale także wpływa na Twoje wyniki we wszystkim, co robisz. Dzisiejszy świat spycha w dół i podcina skrzydła, spotykają nas niefortunne zbiegi okoliczności, niepowodzenia i sytuacje kryzysowe czy przykre zachowania innych. Negatywna interpretacja tych czynników niszczy bezcenne poczucie własnej wartości.

Ten przystępny przewodnik jest skierowany do wszystkich, którzy czują, że ich sposób myślenia o sobie dusi ich ambicje, czy to w życiu prywatnym, czy zawodowym. Praktyczne wskazówki, podane bez protekcjonalnego tonu, trafnie ujmujące istotę wielu problemów, pomogą Ci:

'Poznaj swoją wartość' to bezcenne narzędzie przydatne każdemu, kto pragnie przełamać negatywne myślenie o sobie i wspiąć się na szczyt swoich możliwości. Ta książka pomoże Ci naładować akumulatory życiowe i wypłynąć na szerokie wody.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Wstęp 5 1. Świadomość problemu 11 Zakorzenione sądy................................................... ........................ 11 Nakładanie ograniczeń ................................................... ................18 Pozbywanie się ograniczeń................................................... ......... 20 Kompetencja a samoocena................................................... ......... 20 2. Usiądź za kółkiem 23 Odrzuć niepotrzebny bagaż................................................... ....... 23 Rozwijaj samodzielność................................................... .............. 27 Unikaj niezdrowych porównań................................................... ..31 3. Popraw swoją samoocenę 35 Znajdź swoje przymioty................................................... ...............35 Potwierdź swoje osiągnięcia ................................................... ....... 37 Stłum wewnętrzny krytycyzm................................................... .... 38 Rozpraw się z perfekcjonizmem................................................... 46 Szukaj pozytywnie nastawionych ludzi........................................51 4. Kontroluj swoje przekonania 53 Przekonania uwalniające i ograniczające .................................... 54 Zmiana przekonań ................................................... ...................... 57 5. Osiągaj cele 63 Kluczowe elementy................................................... ...................... 64 Droga do celu ................................................... ............................... 69 4 P O Z N A J S W O J Ą W A R T O Ś Ć 6. Zmień perspektywę 73 Wizualizacja ................................................... ................................. 73 Punkty zaczepienia................................................... ...................... 75 Zmiana perspektywy ................................................... ................... 78 Akceptacja................................................... ..................................... 79 Oderwij się od rzeczywistości................................................... ..... 80 7. Bądź asertywny 83 Asertywność, agresja i pasywność ................................................. 83 Techniki asertywności................................................... ................. 87 Radź sobie z krytyką................................................... .................... 92 Nie daj się zahukać ................................................... .................... 100 8. Pokonywanie strachu i kryzysów 107 Strach................................................... ........................................... 107 Porażki................................................... .......................................... 113 Błędy ................................................... .............................................119 9. Równowaga w życiu 121 Zrównoważony tryb życia ................................................... .........121 Zdrowa równowaga ................................................... ....................126 10. Podbudowywanie innych 131 Strategie podbudowywania innych............................................. 131 Posłowie 137 Świadomość problemu Zakorzenione sądy Samoocena to przede wszystkim i w głównej mierze produkt na- szych doświadczeń z dzieciństwa oraz okresu dorastania. W kry- tycznym okresie, kiedy szukamy sensu w otaczającym nas świecie, poddawani jesteśmy wszelkiego rodzaju wpływom, które mogą być przyczynkiem do formułowania negatywnych ocen dotyczących nas samych. Osoby, które mają na nas wpływ, to rodzice, krewni, koledzy, nauczyciele. W miarę przechodzenia z dzieciństwa do okre- su dojrzewania waga opinii rówieśników rośnie, podczas gdy do- niosłość zdania dorosłych maleje. Istnieje wiele różnych czynni- ków, które mogą obniżyć samoocenę. Oto tylko niektóre z nich: ♦ bycie obiektem miłości warunkowej — „kocham cię tylko wtedy, gdy…”; ♦ bycie ofiarą zastraszania lub innego typu agresji; ♦ doświadczanie nadopiekuńczości, szczególnie jeżeli otrzymujemy jasne sygnały, że jest ona konieczna z uwagi na naszą słabość i niesamodzielność; ♦ doświadczanie nadmiernego krytycyzmu, kpin i poniżania; ♦ ostracyzm ze strony grupy, do której nie pasujemy z powodu różnic fizycznych, społecznych lub odmiennego zachowania; ♦ przymusowe zaangażowanie w aktywności nieodpowiadające naszym predyspozycjom — np. zapędzanie słabo wysportowanego dziecka w reżim ćwiczeń fizycznych lub rywalizacji sportowej; 1 2 P O Z N A J S W O J Ą W A R T O Ś Ć ♦ bycie obiektem niekorzystnych porównań z rówieśnikami lub krewnymi, którzy odnieśli większy sukces; ♦ dorastanie w rodzinie, w której niska samoocena jest normą; ♦ bycie zachęcanym do zwracania zbyt dużej uwagi na to, co myślą inni ludzie; ♦ nierealne oczekiwania co do naszych osiągnięć. O ile fundamenty niskiej lub wysokiej samooceny zwykle tworzą się w dzieciństwie, jest ona poddawana dalszej erozji w czasie, gdy jesteśmy już dorośli. Samoocena może być zagrożona wtedy, gdy jesteśmy: ♦ odrzuceni, pominięci; ♦ oszukani, wykiwani; ♦ ofiarą nieuczciwej krytyki lub obelg; ♦ uświadomieni o brakach w umiejętnościach lub wiedzy; ♦ świadomi, że nie udaje się nam żyć w zgodzie z własnymi ideałami; ♦ ofiarą tyranizowania, molestowania i agresji; ♦ narażeni na nadmierny stres; ♦ w trudnym momencie życia — przeżywamy problemy ze związkiem, okresy bezrobocia, utratę bliskiej osoby. Ważne, by uświadamiać sobie, że wizja własnego „ja” to jedynie zbiór odczuć i opinii, wyrobionych na podstawie własnych do- świadczeń oraz własnego postrzegania reakcji innych ludzi na na- szą osobę. Jednak o ile konsekwencje niektórych z tych doświad- czeń mogą być znaczne, tak naprawdę nie istnieje między nimi żaden związek przyczynowo-skutkowy. Każde z doświadczeń wy- mienionych na powyższych listach może prowadzić do obniżenia wiary w siebie, ale dzieje się tak dlatego, że na to pozwalamy. Co więcej, mamy tendencje do zniekształcania sposobu myślenia o na- szych doświadczeniach i umiejętnościach radzenia sobie z nimi. Zniekształcenia percepcji ♦ Błędnie postrzegamy nasze własne działanie w chwilach stresu. Jeżeli czujemy nacisk, łatwo dojść do błędnych wniosków odnośnie własnego zachowania. Często błędnie stwierdzamy wówczas, że popełniliśmy gafę, zrobiliśmy z siebie pośmiewisko, nie zachowaliśmy się tak, jak chcieliśmy. Ś W I A D O M O Ś Ć P R O B L E M U 1 3 ♦ Błędnie interpretujemy reakcje innych. Przesadne wyczulenie na nie prowadzi nas do przypisywania ich nieistniejącym motywom, doszukiwania się krytyki tam, gdzie nie miała ona miejsca i błędnego interpretowania czegokolwiek, co nie jest bezwarunkowym uznaniem, jako krytyki. ♦ Inni ludzie błędnie oceniają nas i pozwalają, by ich własne obawy wpłynęły na reakcje w stosunku do nas. Nam z kolei nie udaje się rozpoznać, że reakcje innych są zabarwione złością, zazdrością oraz stresem, jakiego te osoby doświadczają. Zniekształcenia wniosków ♦ Wnioski dotyczące nas samych formułujemy na postawie bardzo ograniczonego materiału dowodowego. Jeden lub dwa przykłady mogą stanowić podstawę do stworzenia ogólnej reguły, która odtąd ma zastosowanie zawsze. ♦ Przewidujemy najgorsze możliwe scenariusze wydarzeń i na ich podstawie dochodzimy do zupełnie nieuzasadnionych wniosków co do naszego braku wartości. ♦ Winimy się za problemy, których nie spowodowaliśmy. ♦ Wyolbrzymiamy własne niedoskonałości i słabości. Zniekształcenia związane z zaniechaniami ♦ Ignorujemy wszelkie dowody, które przeczą negatywnej samoocenie. ♦ Nie chcemy zaufać naszym pozytywnym cechom. ♦ Umniejszamy znaczenie własnych osiągnięć. Zniekształcenia predykacji ♦ Wyolbrzymiamy prawdopodobieństwo negatywnego obrotu wypadków. ♦ Wyolbrzymiamy prawdopodobne konsekwencje porażki. ♦ Zbyt nisko oceniamy własne możliwości radzenia sobie z problemami. Zakładając, że jako dorośli doświadczamy wszystkich z opisanych wyżej zniekształceń, wyobraźmy sobie, jak wielki wpływ miały one 1 4 P O Z N A J S W O J Ą W A R T O Ś Ć na nas w czasach, gdy dopiero poznawaliśmy świat oraz ludzi, którzy są jego częścią. Krytyka ze strony rodziców raniła o wiele bardziej w czasach, gdy wierzyliśmy w ich nieomylność, a agre- sywne zachowanie kolegów nie wyrządziłoby nam tyle krzywdy, gdybyśmy wiedzieli, że w końcu i tak przegrają w życiu. W taki oto sposób wykształciliśmy w sobie zbiór fundamental- nych, negatywnych konkluzji dotyczących nas samych — w wyni- ku przeżytych doświadczeń i wprowadzonych zniekształceń. Możemy stosować wiele różnych taktyk, obliczonych na ochronę przed bolesną konfrontacją z tymi negatywnymi osądami. Cztery powszechnie stosowane strategie można opisać jako wycofanie, kontratak, ustępowanie lub rezygnację oraz kontrolowanie. Wycofanie Jednym ze sposobów na radzenie sobie z zakorzenionymi, nega- tywnymi odczuciami dotyczącymi nas samych jest unikanie sy- tuacji, które narażają nas na szkodę lub konfrontację z nimi. Ci, którzy stosują takie podejście, mogą wznosić bariery uniemożliwia- jące innym zbliżenie się do nich lub unikać wyzwań, które mogą zakończyć się porażką i ujawnić niekompetencję. W konsekwencji omijają ich najlepsze rzeczy, jakie życie ma do zaoferowania. Zofia: Zofia była nieśmiałą i czułą dziewięcioletnią jedynaczką, kiedy zmarł nagle jej ojciec. Jej matka poślubiła później mężczy- znę, który miał już troje dzieci i Zofia czuła się jak wyrzutek w swojej nowej, powiększonej rodzinie, w szczególności dlatego, że po- strzegała swoje przyrodnie siostry i braci jako bardziej utalen- towanych i towarzyskich. Starania matki, która chciała poświęcić tyle samo uwagi i troski całej czwórce, odebrała jako odrzucenie jej samej, a sukcesy przyrodniego rodzeństwa jako potwierdze- nie swego braku wartości. Jako osoba dorosła Zofia tak bardzo obawia się bólu i upokorzenia w wyniku niepowodzenia lub odrzu- cenia, że unika wszelkich doświadczeń, które niosą z sobą ryzy- ko, w tym nowych znajomości, nieznanych sytuacji społecznych oraz nowych wyzwań w pracy. Pozostaje niezmiennie w swojej strefie bezpieczeństwa, a w wyniku braku szans na naukę i roz- wój jej niska samoocena trwale się umacnia. Ś W I A D O M O Ś Ć P R O B L E M U 1 5 Kontratak Zamiast uginać się pod ciężarem swej nieudolności, niektórzy re- agują, zmieniając swoje życie w nieustanny ciąg wyzwań. Pod- świadomie uzasadniają to tym, że jedynie pokonując przeszkody, jakie sami stawiają sobie na drodze, mogą utrzymać dobre zda- nie o sobie. Często wyznaczone przez nich cele są nierealistyczne, a niemożność ich osiągnięcia rodzi przygnębienie i potwierdza niską samoocenę. Z kolei jeżeli osoby takie osiągają sukces, to czę- sto umniejszają jego wagę i przypisują go szczęśliwemu trafowi, a nie swojej ciężkiej pracy i umiejętnościom. Tak więc te same ce- le, do których tak usilnie zmierzają, w chwili ich osiągnięcia nie dają satysfakcji. Igor: Igor był bystrym dzieckiem, którego rodzina przeniosła się ze Śląska do innej części Polski tuż przed rozpoczęciem przez niego gimnazjum. W nowym otoczeniu nawiązywanie znajomości było trudniejsze. Igor był ośmieszany na placu zabaw z powodu jego walijskiego akcentu. Miał również świadomość sytuacji ma- terialnej swojej rodziny, która była gorsza niż większości jego ko- legów, a dodatkowo jako chłopak nieco wątłej postury często był obiektem przemocy fizycznej ze strony rówieśników. Igor wyrobił w sobie poczucie niższości, które trwało nadal w jego dorosłym życiu i kompensował je w sobie, wyznaczając sobie coraz to nowe cele w pracy, w sporcie itp. Dzięki temu mógł dowieść swojej własnej wartości i zyskać akceptację, której tak potrzebował. Osiągnął sukces na wymagającym polu zawodowym i rozwijał wiele różnych zainteresowań. Jednakże jego nieustanna potrze- ba potwierdzania własnej wartości rodziła w nim duży niepokój. Zawsze, gdy robi coś poniżej narzuconych sobie wysokich norm, staje się to przyczynkiem do potwierdzenia niskiej samooceny, a nawet sukcesy nie dają mu takiej satysfakcji, jak oczekuje. O ile w każdej chwili gotów jest przypisać sukcesy innych ciężkiej pracy lub umiejętnościom, o tyle własne sukcesy postrzega jako łut szczęścia. W głębi duszy uważa się za nieudacznika. Ustępowanie Ci, którzy decydują się na taką linię obrony, mają inklinacje do podporządkowywania własnych potrzeb i uczuć potrzebom i uczu- ciom innych. Pasywnie zgadzają się ze zdaniem silniejszych oso- bowości, unikając konfrontacji lub wszelkich działań, które mogą 1 6 P O Z N A J S W O J Ą W A R T O Ś Ć kogoś zdenerwować. Ich pasywność jednak nie zawsze oznacza zadowolenie. Osoby takie mogą odczuwać ogromną złość, skiero- waną przeciwko sobie oraz każdemu, kto ich zdaniem wyrządza im krzywdę, ale nie czują się na tyle silne, by to zmienić. Pozosta- ło im tylko własne uczucia braku wartości, wśród których króluje samopotępienie, którego źródła upatrują w innych osobach. Anna: Wymagający i krytyczni rodzice odcisnęli piętno na dzie- ciństwie Anny, szybko zakończonym małżeństwem z osobą o do- minującym charakterze. Gdzieś po drodze Anna doszła do wnio- sku, że jej droga do akceptacji leży w dogadzaniu innym i stawianiu ich potrzeb przed swoimi. Swoimi czynami i wypowiedziami daje do zrozumienia, że jej opinie niewiele znaczą, a wszelkie konfron- tacje opinii to dla niej horror. Niemniej Anna jest świadoma tego, że jej strategia, polegająca na ciągłym unikaniu sporów, nie przy- nosi oczekiwanych rezultatów i że zupełny brak asertywności jeszcze bardziej zaniża jej samoocenę. Kontrola Czwarty typ zachowania może polegać na radzeniu sobie z niską samooceną poprzez dążenie do nadmiernego kontrolowania swe- go otoczenia — zamiast bycia kontrolowanym, jak w poprzednim przypadku. Może to sprowadzać się do tyranizowania innych, manipulacji lub innych sposobów pilnowania innych, a może też wyrazić się w przesadnym planowaniu i organizacji, zbytniej koncentracji na detalach lub zmierzaniu ku doskonałości. Edward: Zniekształcone postrzeganie własnego zachowania w róż- nych sytuacjach wzbudziło u Edwarda wewnętrzne przekonanie, że jest niekompetentnym bufonem. W reakcji na tak zakorzenio- ne odczucie Edward robi wszystko, by nie znaleźć się w sytuacji, w której mógłby wykazać się niekompetencją. Dąży więc do do- skonałości we wszystkim, co robi i z czym może być skojarzony. Planuje w sposób obsesyjny i traci wiele czasu oraz energii na wy- obrażanie sobie możliwych, negatywnych scenariuszy. W pracy nie- chętnie deleguje zadania innym, a jeżeli jest do tego zmuszony, stale wtrąca się do ich realizacji, aby zapewnić, że zadanie wyko- nane zostało dokładnie tak, jak to zaplanował. Opinie różniące się od jego własnych traktuje jako zagrożenie i jest znany z tego, że wpada w furię, gdy czuje niebezpieczeństwo, że coś pójdzie nie po jego myśli. Ś W I A D O M O Ś Ć P R O B L E M U 1 7 Edward ma dobre zdanie o sobie wtedy, gdy działa zgodnie ze swoim ideałem perfekcji. Niestety stanu takiego z natury rzeczy nie da się utrzymać ciągle. Kiedy nie dotrzymuje swoich wła- snych standardów, potwierdza to zakorzeniony w nim negatywny wizerunek samego siebie. Poza tym nie podejmuje się wielu zadań i wyzwań w obawie, że nie będzie w stanie zachować przy nich należytej perfekcji. A to dodatkowo wzmacnia w nim poczucie braku umiejętności i nieudactwa. Powyższe przykłady to oczywiście uproszczenia, w których brakuje niuansów i nieskończonej różnorodności, która czyni ludzi tak in- teresującymi stworzeniami. Można wyobrazić sobie kombinację opisanych rysów z własną osobą i z zupełnie innymi cechami. Czę- sto też zdarza się, że zmieniamy zachowanie zależnie od okolicz- ności. Mam jednak nadzieję, że historie te ilustrują pewne strategie, które stosujemy w obliczu zakorzenionego braku wiary w siebie. Strategie te mogą stać się trwałymi nawykami, przejawianymi w co- dziennym zachowaniu, lub być przywoływane w obliczu szczególnie wymagających sytuacji. Jak widać jednak, strategie są źródłem od- rębnych stresów i mogą prowadzić do błędnego koła samoponiża- nia, które wzmaga i podtrzymuje leżącą u źródeł problemu niską samoocenę. Nie twierdzę, że utrwalone nawyki łatwo wykorzenić. Wymaga to pewnego wysiłku i poświęcenia, ale jest to możliwe. Oto kroki na drodze do pozbycia się takich nawyków: 1. Rozpoznanie destrukcyjnego nawyku i przyznanie się do jego obecności. Jasne uzmysłowienie sobie korzyści, jakie uzyskamy w wyniku zmiany zachowania oraz szkody, jaką wyrządza nam trwanie przy nim. Uchwycenie korzeni takiego zachowania — fundamentalnych, negatywnych odczuć dotyczących samego siebie. Wiara w możliwość dokonania zmiany. Określenie częściowych celów na drodze do zmiany — na przykład zmiana zachowania w pewnych sytuacjach lub w kontaktach z pewnymi osobami. Ustalanie kolejnych celów na podstawie bieżących sukcesów. 2. 3. 4. 5. 6. 1 8 P O Z N A J S W O J Ą W A R T O Ś Ć 7. 8. Nagradzanie siebie za każdy postęp na drodze do zmiany. Pozostanie przy nowym zachowaniu. Czasami będzie nam się wydawać, że wszystko powróciło do stanu sprzed zmiany, jednak przejściowe niże nie są dowodem porażki. Niektóre z tych kroków zostaną omówione dokładniej w kolejnych rozdziałach. Nakładanie ograniczeń Dla większości z nas istnieje silne powiązanie pomiędzy samooce- ną a postrzeganiem naszej sytuacji w kontekście związków, sto- sunków międzyludzkich, pracy, zdrowia i wyglądu. Czy wyglądamy dobrze? Czy jesteśmy lubiani? Czy jesteśmy dobrzy w pracy? Pozy- tywny wizerunek własnej osoby uzależniamy od powodzenia w róż- nych dziedzinach życia. Do pewnego stopnia nie ma w tym nic niezdrowego. Nasze sukcesy oraz reakcje innych to słuszne składniki naszego poczucia własnej wartości — zachęcają one do mierzenia się z nowymi wyzwaniami i dawania z siebie tego, co najlepsze. Nie- zdrowe jest jednak nadawanie przesadnie dużej wagi takim czyn- nikom i mówienie, że „nie mogę mieć dobrego zdania na swój te- mat, jeżeli…”: ♦ Mam o sobie dobre zdanie tylko wtedy, gdy jestem szczupła. ♦ Mam o sobie dobre zdanie tylko wtedy, gdy otrzymuje pochwały i zapewnienia o własnej wartości. ♦ Mam o sobie dobre zdanie tylko wtedy, gdy osiągam doskonałość, robiąc to, czego się podejmuję. Zawsze, gdy przywiązujemy zbytnią wagę do osiągnięć w pewnych dziedzinach naszego życia, stwarzamy sobie pewien problem. Wiadomo, że nie jest możliwie nieustanne czerpanie satysfakcji z sukcesu, a właśnie w chwilach, kiedy doznajemy porażek, wyso- ka samoocena jest nam najbardziej potrzebna. Jeżeli jednak wiara w siebie jest krępowana przez wszystkie niepowodzenia, jakich doznajemy, przy jednoczesnej niemożności kontrolowania wszyst- kich potencjalnych przyczyn porażek, to otrząśnięcie się z prze- granej może okazać się bardzo trudne. Ś W I A D O M O Ś Ć P R O B L E M U 1 9 Jerzy: Samoocena Jerzyego była uzależniona od jego sukcesów w pracy. Po kilku pomniejszych porażkach w końcu zdobył pracę, w której czuł, że poznano się na jego talentach. Szybko awan- sował na poziomie niższej kadry zarządzającej i, mimo iż nigdy nie pozbył się głęboko zakorzenionego poczucia niepewności co do własnych zasług, potrafił odgrodzić się od związanego z tym poczucia dyskomfortu, identyfikując się ze swoją pozycją i statu- sem dobrego menedżera. Jego praca stała się definiującą go tożsamością, a wszystko inne — związki, rozrywka i rozwój osobi- sty — zeszło na drugi plan. Po tym, jak Jerzy został nie ze swojej winy zwolniony z pracy, cały gmach zbudowany na tym funda- mencie legł w gruzach, a on sam pozostał sam na gruzowisku. Renata: Samoocena Renata jest silnie uzależniona od tego, jak po- strzega ona swój własny wygląd. Jak wielu z nas, Renata porów- nuje się z niekorzystnym skutkiem z wygładzonymi przykładami perfekcyjnej aparycji, jakie pojawiają się w mediach. Renata nie jest ani zbyt gruba, ani mało atrakcyjna, ale ma tendencję do zu- pełnie nieproporcjonalnego wyolbrzymiania własnych cech, po- strzeganych przez siebie jako niedostatki. Niewielka skaza na skó- rze lub dodatkowy kilogram w nieodpowiednim miejscu staje się w jej opinii powodem, dla którego inni unikają jej towarzystwa. Brzemię, jakie kładzie na siebie, jest podwójne — z jednej strony dąży do sztucznie wykreowanego i nieosiągalnego ideału, a z dru- giej strony bardzo surowo ocenia swój własny wygląd. Bez wątpienia nasze samopoczucie poprawia się, kiedy jesteśmy zadowoleni z tego, jak wyglądamy, ale zbytnie uzależnienie wiary w siebie od wyglądu zewnętrznego skazuje nas na dość poważne za- łamania. Oczywiście warto poświęcać czas i uwagę swojemu wy- glądowi, ale należy zachować przy tym umiar, a co najważniejsze, nie zapominać, że prawdziwa atrakcyjność nie jest cechą ze- wnętrzną. Ludzie, którzy twierdzą, że „jeżeli byliby bardziej atrak- cyjni, odzyskaliby wiarę w siebie”, najprawdopodobniej źle pod- chodzą do tematu. Być może powinni mówić: „jeżeli uwierzyłbym w siebie, stałbym się bardziej atrakcyjny”. Badania dowiodły, że takie cechy, jak pewność siebie, ciepło i umiejętność postępowa- nia z ludźmi, mogą mieć o wiele większy wpływ na to, jak jesteśmy postrzegani, niż wygląd zewnętrzny. 2 0 P O Z N A J S W O J Ą W A R T O Ś Ć Pozbywanie się ograniczeń Ustaliliśmy więc, że dopuszczenie do tego, by nasza samoocena by- ła w dużym stopniu zależna od pewnych zalet, osiągnięć i wyra- zów uznania jest potencjalnie szkodliwe. Jaka wobec tego jest al- ternatywa? Zapewne ma coś wspólnego z zyskaniem większego, bezwarunkowego uznania dla samego siebie i z pozbyciem się wra- żenia, że wady, jakie dostrzegamy u samych siebie, czynią nas mniej wartościowymi. Niezależnie od tego, co robimy, jak wyglądamy i co inni mówią o nas, nasza wartość jest taka sama i zasługujemy na taki sam szacunek, jak każdy inny mieszkaniec tej planety. Jeżeli masz tendencję do przesadnego uzależniania swej samooceny od pewnych warunków, to najwyższy czas, byś zaczął lubić siebie za to, że jesteś sobą. Pomyśl o innych ludziach, których kochasz lub kochałeś miłością bezwarunkową — o partnerze, szczególnie dro- gim przyjacielu lub swoim dziecku. Nie oczekujesz od nich, by byli doskonali — Twoja miłość nie wydaje się zmniejszać, kiedy okazuje się, że nie są w stanie sprostać jakiemuś ideałowi. Możesz być zadowolony i dumny z ich sukcesów, ale podstawą Twojej miłości nie są w żadnej mierze ich osiągnięcia. Łatwo dostrzec korzyści z większej bezwarunkowości samo- oceny. Silniejsze poczucie własnej wartości sprawia, że porażka, krytycyzm i odrzucenie nie będą na nas tak silnie oddziaływać. Nie wpędzą nas w dołek własnej bezwartościowości. Nie chodzi tu jednak o rozwinięcie w sobie postawy kuloodpornego samozachwy- tu, z jaką czasami przychodzi nam się spotykać — chodzi o przy- wrócenie równowagi. Samoocena zawsze będzie w pewnym stop- niu zależna od pochwał i osiągnięć, jednak niezależnie od wzlotów i upadków, jakie zgotuje nam życie, pozostaniemy niezmiennie warci miłości i szacunku, w szczególności miłości i szacunku dla własnej osoby. Kompetencja a samoocena Jak wynikało z jednego z wcześniejszych przykładów, nie istnieje automatyczne powiązanie między czyjąś kompetencją a samooce- ną. Wiele osób wysoce kompetentnych wątpi we własną wartość. Ś W I A D O M O Ś Ć P R O B L E M U 2 1 Przez innych mogą być postrzegane jako zdolne i odnoszące suk- cesy, ale same siebie postrzegają jako nieudaczników. Osoby takie często czują się niczym oszuści — wydaje im się, że ich sukces jest tylko dziełem przypadku i dręczy ich wszechobecna obawa, że zo- staną zdemaskowane i upokorzone. Wszelkie pochwały są odrzu- cane dlatego, że pochodzą od ludzi, którzy nie są świadomi fun- damentalnych braków — gdyby wiedzieli, że sukces danej osoby jest nieco naciągany, na pewno wycofaliby swą akceptację. Po- dobnie sukcesy przynoszą takim osobom niewielką satysfakcję. To, że zostały osiągnięte przez tak daleką od doskonałości osobę, oznacza, że znaczą niewiele. Ludzie, którzy mają tego typu trud- ności, mogą znaleźć się w paradoksalnej sytuacji, kiedy to cele, do których od dawna zmierzali, po osiągnięciu stracą swoją wartość. Towarzyszy temu poczucie rozczarowania oraz tego, że cel jest w jakimś sensie zafałszowany. Jak sobie z tym radzić Pierwszym krokiem na drodze do rozwiązania opisanych proble- mów jest uświadomienie sobie, że nie jesteśmy jedynymi osoba- mi, które takie problemy mają. Są one dość powszechne wśród osób z dużymi osiągnięciami, a być może coraz powszechniejsze. We współczesnym środowisku pracy wymagane umiejętności i kom- petencje zmieniają się tak szybko, iż bardzo łatwo poczuć, że coś pominęliśmy — nie udało się nam wypracować w sobie pewnej ważnej umiejętności. Ilość informacji, z jaką musimy pracować, oznacza, że nikt nie może wiedzieć wszystkiego. Stopień presji oraz wyrafinowania jest tak duży, że nawet najbardziej kompe- tentne osoby mogą mieć poczucie, że z ledwością nadążają. Trud- ności mogą spotkać każdego, jednak często obowiązuje kultura, w której nie ma zwyczaju przyznawania się do kłopotów z wykona- niem jakiegoś zadania. Zamiast tego każdy zachowuje dobrą mi- nę do złej gry. Zadaj sobie kilka pytań: 1. 2. Jakie są owe oszukańcze aspekty Twojego „ja”, które ukrywasz? Czy są one uzasadnione? Czy są to rzeczywiste niedostatki czy efekty zniekształconego myślenia o sobie samym? 2 2 P O Z N A J S W O J Ą W A R T O Ś Ć 3. 4. Jeżeli są to prawdziwe niedostatki, to czy możesz zarzucić sobie przecenianie ich znaczenia lub widzenie ich tylko u siebie? Czy Twoje przewidywania rozwoju wypadków po ujawnieniu swoich niedostatków są uzasadnione? Co najgorszego tak naprawdę mogłoby się wydarzyć? Wyprostuj zniekształcone myślenie, pozbądź się wyolbrzymio- nych obaw i nie bądź dla siebie taki surowy. Uświadom sobie, że nie możesz być ekspertem we wszystkim, co robisz. Każdy z nas jest w czymś słaby. Pozwól sobie na przyznanie się do niewiedzy i do bycia początkującym w pewnych sprawach. Tego typu dekla- racje rzadko zakończą się tak spodziewanymi kpinami. W istocie osoba, która przyznaje się do swoich niedostatków i jest gotowa nauczyć się czegoś nowego, jest generalnie lepiej oceniana niż ktoś, kto posługuje się blefem i udaje, że wie wszystko.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Poznaj swoją wartość
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: