Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00527 009908 17908238 na godz. na dobę w sumie
Pozwy z prawa cywilnego na przykładach i wzorach. Wydanie 2 - ebook/pdf
Pozwy z prawa cywilnego na przykładach i wzorach. Wydanie 2 - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 179
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8198-158-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja stanowi kontynuację serii „Pozwów na przykładach i wzorach' zawierającej zarówno teoretyczne jak i praktyczne wskazówki formułowania pozwów w sprawach cywilnych. Jej celem jest usystematyzowanie wiedzy w zakresie konstruowania pozwów w sprawach cywilnych. Z tego też względu, na publikację składają się dwie części – opisowa i wzory z komentarzami.

Autorzy – praktykujący adwokaci – zwracają uwagę na najważniejsze aspekty konstruowania pozwów, uzasadniania wniosków o zabezpieczenie czy wyliczania opłaty od pozwu. Natomiast komentarze do poszczególnych pozwów podkreślają znaczenie ważnych poglądów doktryny i orzecznictwa, skupiając się na praktycznym wymiarze pisania pozwu w konkretnej sprawie.

Niniejszą publikację kierujemy w szczególności do aplikantów. Liczymy na to, że będzie ona pomocna zarówno w codziennej pracy w kancelarii, jak i na zajęciach szkoleniowych. Opracowanie to niewątpliwie przyda się także aplikantom przygotowującym się do egzaminu zawodowego – adwokackiego lub radcowskiego. Pozwoli ono usystematyzować zdobytą podczas aplikacji i zwrócić uwagę na kwestie praktyczne.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Wymagania formalne pism procesowych w sprawach cywilnych 1. Sprawy cywilne Kodeks postępowania cywilnego w art. 1 definiuje sprawę cywilną, wskazując na ist- nienie dwóch kryteriów: 1) materialnego oraz 2) procesowego. W znaczeniu materialnym sprawami cywilnymi są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy. Stosunki te charaktery- zują się równorzędnością podmiotów oraz ekwiwalentnością świadczeń. Z punktu widzenia procesowego sprawami cywilnymi są sprawy, które nie ze swojej istoty, ale z woli ustawodawcy zostały poddane właściwości sądów powszechnych i SN (np. sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych)1. Konstrukcja prawna sprawy cywilnej oparta jest na kryterium materialnoprawnym, tj. charakterze danego stosunku prawnego, i na kryterium formalnym, wyrażającym się w przekazaniu określonej sprawy do zakresu działania sądów powszechnych. W sen- sie materialnoprawnym sprawami cywilnymi są sprawy, w których ochrona prawna jest przewidziana ze względu na stan prawny oraz prawa i obowiązki podmiotów stosun- ków prawnych o charakterze równorzędnym. Jeżeli źródłem roszczenia jest stosunek ad- ministracyjnoprawny, to sprawa nie ma charakteru cywilnego według kryterium mate- rialnoprawnego, choć może podlegać rozpoznaniu na podstawie KPC. Przesądzającym elementem wskazującym na stosunek administracyjnoprawny jest występowanie organu państwowego lub społecznego wobec innego uczestnika z pozycji wykonywania władzy zwierzchniej w ramach zarządzającej działalności państwa2. W literaturze wskazuje się, że sprawy cywilne z art. 1 KPC obejmują sprawy z po- wództwa o świadczenie, o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa oraz o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa3. 1 2 M. Uliasz, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2007, s. 136. Post. SN z 4.4.2003 r., III CZP 11/03, Legalis. A. Góra-Błaszczykowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis 2017, komen- 3 tarz do art. 1, Nb 16. 1 Rozdział I. Wymagania pism procesowych w sprawach gospodarczych Biorąc natomiast pod uwagę kryterium formalne, do spraw cywilnych z woli ustawo- dawcy można zaliczyć m.in. sprawy: 1) z ustawy z 17.6.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji1: a) sprawy z zakresu żądania zwolnienia rzeczy lub prawa majątkowego od zabez- pieczenia lub egzekucji administracyjnej (art. 40 § 2), b) w wypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej (art. 62), c) w sprawach o wyjawienie majątku (art. 71 § 1), d) w sprawach o pozostawienie pomieszczeń w użytkowaniu zobowiązanego 2) z ustawy z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy2: w sprawach nieunormowanych w art. 87 (art. 110g § 6); i 88 (art. 90); 3) z ustawy z 26.10.1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich3: a) w sprawie wymierzania i uchylania kary pieniężnej (art. 9 § 1), b) w sprawach nieletnich (art. 20), c) w sprawie przeprowadzania dowodu z opinii pedagogicznej, psychologicznej, medycznej oraz opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów (art. 25 § 1); 4) z ustawy z 5.1.2011 r. – Kodeks wyborczy4: a) w sprawach protestów (art. 321 § 1–2), b) do rozpoznawania protestów wyborczych (art. 393); 5) z ustawy z 6.12.1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów5: a) do zarządu nad przedsiębiorstwem zastawcy (art. 27 ust. 2), b) do postępowania rejestrowego (art. 44); 6) z ustawy z 6.6.1997 r. – Kodeks karny wykonawczy6: a) przy egzekucji zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadcze- nia pieniężnego oraz należności sądowych (art. 25 § 1), b) do tytułów egzekucyjnych (art. 26), c) przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji – należności z tytułu obowiązku napra- wienia szkody, nawiązki lub świadczenia pieniężnego (art. 196 § 2); 7) z ustawy z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego7: a) w kwestiach dotyczących pełnomocnika (art. 89), b) w postępowaniu zabezpieczającym (art. 292 § 1), c) w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie (art. 558); dami rejestrowymi (art. 7); 8) z ustawy z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym8: do postępowania przed są- 9) z ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych9: w postępowaniu z od- wołań od decyzji Zakładu (art. 83 ust. 2); T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1248 ze zm. T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm. T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 969 ze zm. T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 684 ze zm. T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2017 ze zm. T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 676 ze zm. T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1987 ze zm. T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1500 ze zm. T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 2 1. Sprawy cywilne 10) z ustawy z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi1: a) do doręczenia pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego (art. 65 § 2), b) do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 (art. 106 § 5), c) do przeprowadzania dowodów, o których mowa w art. 296 § 1 (art. 296 § 2), d) w sprawach nieunormowanych w niniejszej ustawie do postępowania w zakresie obrotu zagranicznego (art. 300). Wprowadzenie do art. 1 KPC legalnej definicji sprawy cywilnej ma na celu sprecyzo- wanie kategorii sporów rozstrzyganych w postępowaniu cywilnym. Orzecznictwo: Niedopuszczalność drogi sądowej 1. Niedopuszczalność drogi sądowej, stanowiąca bezwzględną przesłankę proceso- wą, zachodzi wtedy, gdy sprawa nie ma charakteru sprawy cywilnej, ani w znaczeniu materialnym, ani formalnym, albo gdy ma wprawdzie charakter sprawy cywilnej w zna- czeniu materialnym, ale na podstawie szczególnego przepisu została przekazana do wła- ściwości innego organu jak sąd powszechny. 2. Rozważając dopuszczalność drogi sądowej, sąd nie bada istnienia prawa podmio- towego ani nie rozważa, czy zgłoszone przez powoda roszczenie jest usprawiedliwio- ne prawem materialnym. Do wytoczenia procesu nie jest potrzebne obiektywne istnienie prawa, konieczne jest jedynie twierdzenie o jego istnieniu. Sąd powinien wyjaśnić, czy prawo podmiotowe, o istnieniu którego twierdzi powód, odpowiada pojęciu „sprawa cy- wilna” w rozumieniu art. 1 i 2 KPC. Jeżeli, według twierdzeń powoda zawartych w po- zwie, między nim a pozwanym istnieje stosunek cywilnoprawny, droga sądowa jest do- puszczalna i pozew nie może być odrzucony z powodu jej braku. (postanowienie SN − Izba Pracy z 16.6.2016 r., III UZP 7/16, Legalis) Dokonywanie oceny charakteru sprawy Ocena charakteru sprawy na podstawie art. 1 KPC zależy od przedmiotu procesu, tj. przed- stawionego pod osąd roszczenia i przytoczonego przez powoda stanu faktycznego. (wyrok SN − Izba Cywilna z 11.4.2014 r., I CSK 30/13, Legalis) Obowiązek wskazania sądu właściwego w wypadku niedopuszczalności drogi sądo- wej z powodu charakteru sprawy Odrzucając pozew z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, sąd nie może poprze- stać na stwierdzeniu, że przedstawiona mu do rozpoznania sprawa nie jest sprawą cywil- ną, lecz powinien w uzasadnieniu swego orzeczenia wskazać sąd, do którego właściwo- ści rozpoznania tej sprawy zostało ustawowo zastrzeżone. (wyrok SN − Izba Pracy z 24.9.2012 r., I PK 94/12, Legalis) Brak kompetencji sądów cywilnych do kontroli rozstrzygnięć wydawanych przez or- gany podatkowe Zobowiązanie podatkowe nie jest zobowiązaniem cywilnoprawnym, a sprawy dotyczą- ce tych zobowiązań, z oczywistych względów, nie są „sprawami cywilnymi” w rozu- mieniu art. 1 KPC. W konsekwencji, sądy cywilne nie posiadają kompetencji do kontroli 1 T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1302 ze zm. 3 Rozdział I. Wymagania pism procesowych w sprawach gospodarczych rozstrzygnięć wydawanych przez organy podatkowe, ani też kompetencji do wiążącego orzekania w sprawach wymagających aktu tych organów. (wyrok SN − Izba Cywilna z 3.12,2010 r., I CSK 163/10, Legalis) Przesłanki dopuszczalności rozpoznania sprawy niecywilnej w postępowaniu cywilnym Jeżeli sprawa ani w ujęciu materialnym, ani formalnym nie jest sprawą cywilną, to, wo- bec braku zastrzeżenia ustawowego do jej rozpoznania przez sąd administracyjny, pod- lega ona rozpoznaniu przez sądy powszechne. (postanowienie SN − Izba Cywilna z 11.4.2008 r., II CSK 646/07, Legalis) Obowiązek przyjęcia sprawy przez sąd cywilny mimo braku normy prawa materialne- go przydatnej do oceny żądania powoda Konstytucyjna zasada rozpatrywania sprawy przez sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) wy- maga, aby − po wyeliminowaniu możności poddania sprawy pod osąd innego sądu niż sąd cywilny (art. 177 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP) − ten ostatni przyjął sprawę do rozpoznania i to bez względu na nieistnienie normy prawa cywilnego materialnego, w świetle której można by ocenić żądanie powoda. (postanowienie SN − Izba Cywilna z 19.7.2006 r., I CSK 112/06, Legalis) 2. Rodzaje postępowania cywilnego Postępowanie cywilne ma na celu realizację norm prawa cywilnego materialnego w drodze ich przymusowego urzeczywistnienia. Zadanie to określa pojęcie postępo- wania cywilnego jako prawnie uregulowanego zespołu działań zmierzających do skon- kretyzowania i przymusowego zrealizowania norm prawnych w sprawach cywilnych, w formie przewidzianej prawem. Postępowanie cywilne sensu largo można podzielić na: postępowanie sądowe oraz postępowanie pozasądowe. Do postępowania sądowego zalicza się: 1) postępowanie procesowe − zwyczajne i postępowania odrębne; 2) postępowanie nieprocesowe; 3) po- stępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt; 4) postępowanie zabezpieczające; 5) postępowanie egzekucyjne; 6) postępowanie upadłościowe i restrukturyzacyjne. Postę- powanie pozasądowe natomiast to postępowanie przed sądami polubownymi, jak rów- nież postępowanie pojednawcze przed komisjami pojednawczymi w sprawach ze sto- sunku pracy1. 3. Tryb postępowania W literaturze wskazuje się, że procesem jest tylko ten spór prawny, który został pod- dany jurysdykcji sądownictwa cywilnego. Sąd rozpoznaje w nim spór prawny występu- A. Zieliński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis 2017, komentarz do art. 1, 1 Nb 3. 4 3. Tryb postępowania jący między dwiema stronami, rozstrzygając o prawach i obowiązkach stron wynikają- cych z tego sporu1. Kodeks postępowania cywilnego wyróżnia dwa główne tryby postępowania rozpo- znawczego, toczącego się w sprawach cywilnych przed sądami powszechnymi. Są to: 1) proces oraz 2) postępowanie nieprocesowe. Stanowią one równorzędne tryby postępo- wania rozpoznawczego, w zależności od rodzaju spraw w nich rozpoznawanych. Arty- kuł 13 § 1 KPC zakłada domniemanie drogi procesu cywilnego, postępowanie nieproce- sowe wynika zaś z normy szczególnej. 3.1. Tryb procesowy Postępowanie procesowe nie ma charakteru jednolitego. Postępowanie może toczyć się na zasadach ogólnych, tj. na podstawie art. 15–42412 KPC lub jako postępowanie od- rębne. Zasadą jest, że to powód oraz okoliczności faktyczne przez niego wskazane decy- dują o trybie postępowania. Kodeks postępowania cywilnego wyróżnia następujące ro- dzaje postępowań odrębnych: 1) postępowanie w sprawach małżeńskich (art. 425–452 KPC); 2) postępowanie w sprawach ze stosunków między rodzicami a dziećmi (art. 453–458 3) postępowanie w sprawach gospodarczych (art. 4581–45813 KPC); 4) postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych 5) postępowanie w sprawach o naruszenie posiadania (art. 478–479 KPC); 6) postępowanie w sprawach z zakresu ochrony konkurencji (art. 47928–47935 KPC); 7) postępowanie w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone 8) postępowanie w sprawach z zakresu regulacji energetyki (art. 47946–47956 KPC); 9) postępowanie w sprawach z zakresu regulacji telekomunikacji i poczty 10) postępowanie w sprawach z zakresu regulacji transportu kolejowego (art. 47968–47978 11) postępowanie w sprawach z zakresu regulacji rynku wodno-kanalizacyjnego KPC); (art. 459–47714a KPC); (art. 47945 KPC); (art. 47957–47967 KPC); KPC); (art. 47979–47988 KPC); 12) postępowanie nakazowe i upominawcze (art. 4801–505 KPC); 13) postępowanie uproszczone (art. 5051–50514 KPC); 14) europejskie postępowania w sprawach transgranicznych (art. 50515–50527a KPC); 15) postępowania elektroniczne (art. 50528–50539 KPC). W literaturze wskazuje się, że w związku z różnorodnością spraw rozstrzyganych w postępowaniu cywilnym, ogólne reguły procesu niejednokrotnie nie uwzględniają swoistości określonej kategorii spraw cywilnych, a przez to nie zapewniają w dostatecz- nym stopniu prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia w tych sprawach. Dlatego też zachodzi potrzeba odmiennej regulacji w ramach postępowań odrębnych, które cechuje w mniejszym lub większym stopniu odejście od zasad procesu „zwykłego”. Postępowa- nia odrębne mogą być bardziej albo mniej sformalizowane2. Zastosowanie mają w pierwszej kolejności przepisy właściwe dla postępowań odręb- nych, dopiero zaś w braku odrębnych uregulowań – przepisy ogólne dotyczące procesu, 1 2 A. Zieliński (red.), Kodeks..., komentarz do art. 13, Nb 2. T. Wiśniewski, Przebieg procesu cywilnego, Warszawa 2009, s. 36. 5 jeśli nie pozostają one w kolizji z przepisami danego postępowania odrębnego1. A. Zieliń- ski wskazuje, że w takim ujęciu niektóre przepisy o procesie będą miały: 1) zastosowanie wprost, tzn. bez żadnych zmian (np. przepisy o postępowaniu dowodo- wym); 2) zastosowanie „odpowiednio”, tzn. z pewnymi zmianami dostosowanymi do celu i cha- rakteru danego postępowania (np. art. 87 § 3 KPC w sprawach o przysposobienie); 3) w ogóle nie będą miały zastosowania (np. przepisy o wyrokach zaocznych w postę- powaniu procesowym)2. Rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie samo przez się nie powoduje nieważności postępowania, chyba że zostały pogwałcone przewidziane dla danego trybu przepisy, z których naruszeniem ustawa wiąże skutki nieważności. Orzecznictwo: (wyrok SN z 17.2.1967 r., III CR 381/66, Legalis) 3.1.1. Postępowanie w sprawach małżeńskich Kodeks postępowania cywilnego w art. 425 wyraźnie wskazuje zakres spraw mał- żeńskich, rozpoznawanych w postępowaniu odrębnym. Należą do nich sprawy o unie- ważnienie małżeństwa, o ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa i o rozwód oraz o separację na żądanie jednego z małżonków. Jak wskazuje T. Ereciński, powodem, dla którego sprawy małżeńskie są rozstrzygane w postępowaniu odrębnym, jest doniosłość społeczna i prawna, a także konieczność zabezpieczenia szczególnej ochrony sądowej. Jako cechy wspólne tych spraw wskazać można: wzajemność praw przysługujących stronom, osobisty charakter oraz niemożność dysponowania tymi prawami w pełnym zakresie3. Sprawy małżeńskie nie mogą być rozpoznawane i rozstrzygane w trybie zwy- kłym, ponieważ postępowanie odrębne ma charakter obligatoryjny. Jednakże przepisy art. 425–452 KPC nie regulują w sposób wyczerpujący całego toku postępowania w spra- wach małżeńskich, stąd też w wypadkach nieunormowanych tymi przepisami, na zasa- dzie art. 13 § 2 KPC, mają zastosowanie przepisy ogólne prawa procesowego. 3.1.2. Postępowanie w sprawach ze stosunków między rodzicami a dziećmi Przepisy art. 453–458 mają zastosowanie do spraw o: 1) ustalenie macierzyństwa, 2) ustalenie ojcostwa, 3) zaprzeczenie macierzyństwa, 4) zaprzeczenie ojcostwa, 5) ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa, E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis 2017, komen- A. Zieliński (red.), Kodeks…, komentarz do art. 13, Nb 9. T. Ereciński, [w:] Z. Resich (red.), System Prawa Procesowego Cywilnego, t. 2, Ossolineum 1987, 1 tarz do art. 13, Nb 5. 2 3 s. 486. 6 Rozdział I. Wymagania formalne pism procesowych w sprawach cywilnych 3. Tryb postępowania 6) rozwiązanie przysposobienia (sprawy o nawiązanie stosunku przysposobienia należą do postępowania nieprocesowego). Odrębności postępowania w sprawach ze stosunków między rodzicami a dziećmi do- tyczą prokuratora, który może wytoczyć samodzielne powództwo prokuratora w spra- wach określonych w art. 454 KPC. W pozostałym zakresie zastosowanie mają ogólne przepisy KPC. 3.1.3. Postępowanie w sprawach gospodarczych Ustawa z 4.7.2019 o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektó- rych innych ustaw1 wprowadziła postępowanie odrębne w sprawach gospodarczych. Na- leży zauważyć, że dodano również art. 10a i 10b w PrUSP. Artykuł 10a PrUSP określa wła- ściwość funkcjonalną i stanowi, że sądy gospodarcze rozpoznają sprawy gospodarcze oraz inne sprawy z zakresu prawa gospodarczego i cywilnego należące do ich właściwości z mocy przepisów odrębnych. Natomiast art. 10b PrUSP zawiera definicję sprawy gospodar- czej. 3.1.4. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Sprawy z zakresu prawa pracy zostały zdefiniowane w art. 476 § 1 KPC, sprawy z za- kresu ubezpieczeń społecznych zaś w art. 476 § 2 KPC. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, sprawy z zakresu prawa pracy są rozpoznawane w ramach odrębnego po- stępowania, gdyż wymagają one szczególnej ochrony2. W tym postępowaniu wartością podlegającą ochronie jest niewątpliwie dobro pracownika. Przedstawiciele doktryny zwracają także uwagę na potrzebę zrównoważenia pozycji stron w ramach zasady rów- norzędności podmiotów w postępowaniu sądowym, wchodzącej w zakres definicji spra- wy cywilnej (art. 1 KPC)3. Zakwalifikowanie sprawy do postępowania odrębnego, uregulowanego w art. 459–47716 KPC, zależy od przedmiotu oraz podmiotów procesu. Stronami w postępowaniu z zakre- su prawa pracy są pracownik i pracodawca, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecz- nych głównie zaś ubezpieczony i organ rentowy. Natomiast zagadnienia organizacyjne dotyczące rozpoznawania spraw z zakresu pra- wa pracy i ubezpieczeń społecznych określa ustawa z 18.4.1985 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych4. 3.1.5. Postępowanie w sprawach o naruszenie posiadania Sprawy o naruszenie posiadania (proces posesoryjny) bez względu na wartość przed- miotu sporu należą do właściwości sądów rejonowych (art. 16 w zw. z art. 17 pkt 4 KPC). Postępowanie to ma na celu przywrócenie utraconego posiadania. Poza odrębnościami 1 Dz.U. z 2019 r. poz. 1469. 2 Uchw. SN z 30.9.1966 r., III PZP 28/66, OSNCPiUS 1967, Nr 1, poz. 1. E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks…, komentarz do art. 459, Nb 5. Dz.U. Nr 20, poz. 85 ze zm. 3 4 7 wskazanymi w art. 478 i 479, proces posesoryjny toczy się według przepisów zwykłego postępowania procesowego. Należy mieć na względzie, że w sprawach o naruszenie po- siadania skarga kasacyjna jest niedopuszczalna (art. 3982 § 2 pkt 1 KPC). 3.1.6. Postępowanie w sprawach z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów Omawiane postępowanie może być wszczęte dopiero po wyczerpaniu postępowania administracyjnego przed Prezesem UOKiK. W pierwszej kolejności zastosowanie będą miały przepisy dotyczące bezpośrednio tego postępowania, w pozostałym zaś stosuje się przepisy ogólne o procesie (art. 15–42412 KPC) oraz tytułu wstępnego (art. 1–13 KPC), przy uwzględnieniu specyfiki postępowania. W sprawach z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów skarga kasacyjna od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje nieza- leżnie od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 47935 § 2 KPC). 3.1.7. Postępowanie w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone Sąd ma obowiązek doręczyć odpis prawomocnego wyroku uwzględniającego po- wództwo Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który prowadzi re- jestr postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W rejestrze ujawnia się treść wyroku co do brzmienia postanowienia, które zostało uznane za niedopuszczalne w obrocie prawnym. W literaturze wskazuje się, że jawność treści poczynionych wpisów powinna mieć charakter formalny oraz materialny, przejawiający się w jak najszerszej, ła- twej dostępności do rejestru dla podmiotów zainteresowanych (stąd np. udostępnienie tych danych w Internecie)1. Stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem sądu ochrony konkurencji i kon- sumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 47945 § 2 KPC, może być uzna- ne w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy kon- sumentów2. 3.1.8. Postępowanie w sprawach z zakresu regulacji energetyki, postępowanie w sprawach z zakresu telekomunikacji i poczty oraz postępowanie w sprawach z zakresu regulacji transportu kolejowego, postępowanie w sprawach regulacji rynku wodno-kanalizacyjnego Wspólną cechą spraw z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów, regulacji ener- getyki, telekomunikacji i poczty oraz transportu kolejowego oraz rynku wodno-kanali- zacyjnego jest ich podłoże normatywne w regulacjach prawa publicznego, ustanawiają- ce instrumenty prawne służące państwu do kontroli obrotu gospodarczego. Dlatego są A. Zieliński (red.), Kodeks…, komentarz do art. 47945, Nb 2. Uchw. SN z 13.7.2006 r., III SZP 3/06, Legalis. 1 2 8 Rozdział I. Wymagania formalne pism procesowych w sprawach cywilnych 3. Tryb postępowania sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym1. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów jest wydziałem Sądu Okręgowego w Warszawie działającym jako odrębna jednostka organizacyjna do spraw z zakresu ochrony konkurencji, regulacji energetyki, telekomuni- kacji i transportu kolejowego oraz rynku wodno-kanalizacyjnego. 3.1.9. Postępowanie nakazowe i upominawcze Zgodnie z art. 4801 § 1 KPC sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi rosz- czenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a w innych przypad- kach – jeżeli przepis szczególny tak stanowi (przykładowo, gdy sprawa jest rozpoznawa- na w europejskim postępowaniu nakazowym – art. 50515 i n. KPC). Stosownie do treści art. 4801 § 2 KPC po utracie mocy lub uchyleniu nakazu zapłaty albo w przypadku braku podstaw do jego wydania sąd rozpoznaje sprawę według przepisów ogólnych lub w po- stępowaniu odrębnym właściwym dla danej sprawy, chyba że przepis szczególny prze- widuje inny skutek, w szczególności umorzenie postępowania. 3.1.9.1. Postępowanie nakazowe Stosownie do brzmienia art. 4841 § 2 KPC, nakaz zapłaty w postępowaniu nakazo- wym wydaje się na wniosek powoda zgłoszony w pozwie. Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, jeżeli fakty uzasadniające dochodzone roszczenie są udo- wodnione dołączonym do pozwu: 1) dokumentem urzędowym; 2) zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem; 3) wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu (art. 485 § 1 KPC). Sąd wydaje również nakaz zapłaty przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku na- leżycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości. W przy- padku przejścia na powoda praw z weksla lub czeku, do wydania nakazu niezbędne jest przedstawienie dokumentów uzasadniających roszczenia, o ile przejście tych praw na po- woda nie wynika bezpośrednio z weksla lub czeku (art. 485 § 2 KPC). Co istotne, zgodnie z art. 484 § 4 KPC, jeżeli nie dołączono oryginału weksla lub czeku, przewodniczący wzy- wa powoda do ich złożenia do akt pod rygorem zwrotu pozwu na podstawie art. 130 KPC. Nadto, sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie dołą- czonej do pozwu umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego, dowodu doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, jeżeli powód dochodzi należno- ści zapłaty świadczenia pieniężnego, odsetek w transakcjach handlowych określonych w ustawie z 8.3.2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych2 lub kwoty, o któ- rej mowa w art. 10 ust. 1 TermZapłU, oraz na podstawie dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów odzyskiwania należności, jeżeli powód dochodzi również zwrotu kosztów, o których mowa w art. 10 ust. 2 TermZapłU3. T. Ereciński, [w:] T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. T. 2. Postępowa- 1 nie rozpoznawcze, Warszawa 2009, s. 705, [w:] E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks…, komentarz do art. 47946, Nb 1. 2 T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 118 ze zm.; dalej jako: TermZapłU. Od 1.1.2020 r., tj. od wejścia w życie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia 3 zatorów płatniczych z 19.7.2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1649) przytoczony art. 485 § 2a KPC oznacza się jako art. 485 § 21 i otrzymuje brzmienie: „Sąd wydaje nakaz zapłaty na podstawie dołączonej do pozwu umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego, dowodu doręczenia 9 Pozew zawierający żądanie rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym powi- nien spełniać wymogi ogólne pozwu (art. 187 KPC), a także – jeśli zachodzi taki przy- padek – inne szczególne warunki przewidziane dla określonych grup powodów (np. art. 1871 KPC dla świadczących usługi o charakterze powszechnym) albo dla postępowań odrębnych. Ponadto warunkiem koniecznym pozwu w postępowaniu nakazowym jest wniosek o wydanie nakazu zapłaty1. Po uchyleniu 7.11.2019 r.2 art. 4841 § 1 pkt 4 KPC sąd nie ma już możliwości wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, jeżeli bank dochodzi roszczenia na pod- stawie wyciągu z ksiąg bankowych podpisanego przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banku i opatrzonego pieczęcią banku oraz dowodu doręczenia dłużnikowi pisemnego wezwania do zapłaty. W przypadku skutecznego wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w po- stępowaniu nakazowym, jeżeli zachodzą podstawy do odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania, sąd z urzędu postanowieniem uchyla nakaz zapłaty i wydaje odpowied- nie rozstrzygnięcie. W innym przypadku sąd wydaje wyrok, którym w całości lub części utrzymuje nakaz zapłaty w mocy albo go uchyla i orzeka o żądaniu pozwu (art. 493 § 4 KPC). Orzecznictwo: Treść dokumentów stanowiących podstawę do wydania nakazu zapłaty Przepis art. 485 KPC określa konieczną, a zarazem wystarczającą, treść dokumentów stanowiących podstawę do wydania nakazu zapłaty. Powód zatem nie musi udowad- niać wszelkich okoliczności uzasadniających dochodzone roszczenie, wystarczy że wy- każe okoliczności uzasadniające wydanie nakazu zapłaty, a więc złoży dokumenty wy- znaczone specyfiką zawartą w powołanym wyżej przepisie art. 485 KPC. Przepis ten m.in. umożliwia wydanie nakazu zapłaty w przypadku roszczenia banku i na pod- stawie wyciągu z ksiąg bankowych, bowiem w myśl art. 485 § 3 KPC, sąd może wy- dać nakaz zapłaty, jeżeli bank dochodzi roszczenia na podstawie wyciągu z ksiąg ban- kowych podpisanego przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banku i opatrzonego pieczęcią banku oraz dowodu doręczenia dłużnikowi. (wyrok SA w Łodzi z 12.10.2016 r., I ACa 415/16, Legalis) Zmiana podstawy faktycznej i prawnej w postępowaniu nakazowym Należy zgodzić się z poglądem, że aczkolwiek nie można, co do zasady, wyłączyć moż- liwości zmiany przedmiotowej powództwa w drugiej fazie postępowania nakazowego, prowadzącej do przekształcenia go w „zwykły” proces, to jednak w takim wypadku ko- nieczny jest stosowny wniosek oraz wydanie orzeczenia kończącego postępowanie naka- dłużnikowi faktury lub rachunku, jeżeli powód dochodzi należności zapłaty świadczenia pienięż- nego w rozumieniu art. 4 pkt 1a ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 118 i 1649), odsetek w transakcjach handlowych określonych w tej ustawie lub rekompensaty, o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, oraz na podstawie dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów odzyskiwania należności, jeżeli powód dochodzi również zwrotu kosztów, o których mowa w art. 10 ust. 2 tej ustawy”. 1 A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis 2012, komentarz do art. 4841, Nb 3. 2 Ustawa z 4.7.2019 o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1469). 10 Rozdział I. Wymagania formalne pism procesowych w sprawach cywilnych 3. Tryb postępowania zowe. Nie jest w takiej sytuacji dopuszczalne nawiązanie w wyroku kończącym postępo- wanie do wydanego nakazu zapłaty, w szczególności utrzymanie go w mocy w całości na innej podstawie faktycznej i prawnej niż roszczenie oparte na dokumentach załączonych do pozwu nakazowego. (wyrok SN – Izba Cywilna z 12.5.2016 r., I CSK 242/15, Legalis) 3.1.9.2. Postępowanie upominawcze Przesłanką pozytywną zarówno postępowania upominawczego, jak i nakazowego jest – zgodnie z art. 4801 § 1 KPC – dochodzenie przez powoda roszczenia pieniężne- go albo świadczenia innych rzeczy zamiennych (w innych przypadkach – jeżeli przepis szczególny tak stanowi). Negatywne przesłanki uniemożliwiające wydanie nakazu za- płaty w postępowaniu upominawczym to: 1) roszczenie jest oczywiście bezzasadne, 2) twierdzenia co do faktów budzą wątpliwość, 3) zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego (art. 499 § 1 KPC). Pozew w postępowaniu upominawczym powinien spełniać wymogi pozwu (art. 187 KPC), a także w określonego rodzaju sprawach – dodatkowe warunki. Należy odnoto- wać, że nowelizacja KPC z 4.7.2019 r. uchyliła art. 1871 KPC przewidujący konieczność sporządzenia pozwu na urzędowym formularzu w sprawach określonych w tym prze- pisie. To samo dotyczy pozwu wnoszonego w postępowaniu uproszczonym (art. 5052 KPC). Istotne jest, że sąd z urzędu bada, w jakim trybie sprawa powinna być rozpoznana oraz czy podlega rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu odrębnym, i wyda- je odpowiednie zarządzenia. W wypadkach przewidzianych w ustawie przewodniczący wyznacza posiedzenie niejawne w celu wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upo- minawczym (art. 201 § 1 zd. 2 KPC). Zgodnie natomiast z § 2, jeżeli sprawę wszczęto lub prowadzono w trybie niewłaściwym, sąd rozpozna ją w trybie właściwym lub przekaże właściwemu sądowi do rozpoznania w takim trybie. W doktrynie utrwaliło się stanowisko, że skoro art. 498 KPC nie wymaga, aby pozew zawierał wniosek powoda o rozpoznanie sprawy w postępowaniu upominawczym, sąd powinien rozpoznać z urzędu każdą sprawę w tym postępowaniu, która spełni kryteria art. 498 § 1 KPC, jeśli nie zajdą okoliczności wskazane w art. 499 KPC1. Jednakże z punktu widzenia praktyki, zasadne jest wskazanie przez powoda żądania rozpoznania sprawy w postępowaniu upominawczym. Po pierwsze, sąd rozpoznający sprawę nie może do- myślać się, jakie są wnioski powoda w zakresie wyboru trybu postępowania. Po drugie zaś, zdarza się, że mimo istnienia przesłanek z art. 499 KPC, sądy nie wydają nakazów zapłaty w postępowaniu upominawczym, tylko kierują sprawę do rozpoznania w trybie zwykłym2. Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, a w razie prawidłowego wniesienia sprzeciwu nakaz zapłaty traci moc, przewodniczący zaś wyznacza rozprawę i przekazuje sprawę do rozpoznania, w zależności od jej rodzaju, albo w postępowaniu zwykłym, albo w postępowaniu odrębnym, np. uproszczonym3. 1 2 A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska (red.), Kodeks…, komentarz do art. 498, Nb 3. D. Rydlichowska, Pozwy…, s. 7–8. A. Marciniak, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom I. Komentarz do art. 1–366, 3 Legalis 2016, komentarz do art. 505, Nb 1. 11 3.1.10. Postępowanie uproszczone W postępowaniu uproszczonym rozpoznaje się sprawy o świadczenie, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł, a w sprawach o roszczenia z rękojmi lub gwa- rancji – jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty (art. 5051 § 1 KPC). Spośród spraw powyżej wymienionych nie rozpoznaje się w postępowaniu uproszczo- nym spraw: 1) należących do właściwości sądów okręgowych; 2) małżeńskich i z zakresu stosunków między rodzicami a dziećmi; 3) z zakresu prawa pracy rozpoznawanych z udziałem ławników; 4) z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw wymienionych w art. 4778 § 2 KPC i spraw o rentę (art. 5051 § 2 KPC). Doktryna stoi na stanowisku, że postępowanie uproszczone jest postępowaniem od- rębnym, a celem jego wprowadzenia było przyspieszenie i uproszczenie rozpoznawania w procesie cywilnym nieskomplikowanych spraw, a także spraw o małej wartości sporu. Postępowanie to odznacza się licznymi rozwiązaniami dyscyplinującymi strony i uprasz- czającymi przebieg postępowania1. Nowelizacja KPC z 4.7.2019 r. uchyliła art. 28 KSCU dotyczący opłaty od pozwu w po- stępowaniu uproszczonym. Obecnie obowiązuje jednolita regulacja odnośnie do opłat od pozwu niezależnie od tego, czy pozew zostaje wniesiony w postępowaniu uproszczo- nym, czy w trybie zwykłym. Orzecznictwo: Tryb uproszczony dla spraw o odszkodowanie z tytułu niewykonania lub nienależyte- go wykonania zobowiązania Sprawa o odszkodowanie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowią- zania umownego podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, chyba że war- tość przedmiotu sporu przekracza kwotę określoną w art. 5051 pkt 1 KPC. (uchwała SN – Izba Cywilna z 24.2.2010 r., III CZP 123/09, Legalis) 3.1.11. Europejskie postępowania w sprawach transgranicznych Na postępowanie w sprawach transgranicznych składają się dwa rodzaje postępowań odrębnych: 1) europejskie postępowanie nakazowe i 2) europejskie postępowanie w spra- wie drobnych roszczeń. Możliwość zastosowania przepisów o europejskim postępowa- niu nakazowym zachodzi, gdy spełnione zostaną warunki określone w rozporządzeniu (WE) Nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 12.12.2006 r. ustanawiającego po- stępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty2. Warunkiem rozpoznania przez sąd sprawy na podstawie przepisów regulujących europejskie postępowanie nakazowe jest uznanie sprawy za sprawę transgraniczną cywilną lub handlową, tj. taką, w której przynajmniej jedna ze stron ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie sądu rozpoznają- 1 2 A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska (red.), Kodeks…, komentarz do art. 5051, Nb 3. Dz.Urz. UE L Nr 399 z 30.12.2006 r., s. 1, ze zm.; dalej jako: rozporządzenie Nr 1896/2006. 12 Rozdział I. Wymagania formalne pism procesowych w sprawach cywilnych cego sprawę. Pozew powinien zawierać uzasadnienie transgranicznego charakteru spra- wy oraz spełniać wymogi formalne wskazane w art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1896/2006. 3. Tryb postępowania 3.1.12. Postępowania elektroniczne W literaturze wskazuje się, że postępowanie elektroniczne traktuje się jako jeden z ro- dzajów postępowania upominawczego. Jednakże dla zastosowania tego trybu postępo- wania nie ma znaczenia, czy sprawa jest sprawą pracowniczą, czy uproszczoną, ponie- waż nie stosuje się w nim przepisów o innych postępowaniach odrębnych z wyjątkiem postępowania upominawczego. Z tego też względu postępowanie to może znaleźć zasto- sowanie w każdej sprawie, w której powód dochodzi roszczenia pieniężnego, bez wzglę- du na jego wysokość, a więc także w sprawach z zakresu prawa pracy1. Elektroniczne postępowanie upominawcze w kwestiach merytorycznych niewiele różni się od zwykłego postępowania upominawczego, dlatego też przepisy odnoszące się do postępowania elektronicznego dotyczą głównie problemów organizacyjno-proce- duralnych, stanowiących konsekwencję specyficznej formy omawianego postępowania. Z tego względu art. 50528 KPC w pozostałym zakresie odsyła do postanowień kodekso- wych, stanowiących regulację tradycyjnego postępowania upominawczego2. Brak jest w KPC regulacji określającej właściwość sądu w elektronicznym postępo- waniu upominawczym. Funkcję e-sądu pełni Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny. Natomiast środki odwoławcze od orzeczeń e-sądu wnoszone są do tzw. e-sądu odwoławczego – Sąd Okręgowy w Lublinie, II Wydział Cywilny Odwoławczy. 3.2. Tryb nieprocesowy Z uwagi na zakres tematyczny oraz ramy objętościowe niniejszego opracowania, po- stępowanie nieprocesowe nie zostanie omówione na jego łamach. Wskazać jedynie nale- ży na kategorie spraw rozpoznawanych w tym trybie, a mianowicie sprawy: 1) z zakresu prawa osobowego (art. 526–5601 KPC); 2) z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli (art. 561–605 KPC); 3) z zakresu prawa rzeczowego (art. 606–62613 KPC); 4) z zakresu prawa spadkowego (art. 627–691 KPC); 5) z zakresu przepisów o przedsiębiorstwach państwowych i o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (art. 6911–6919 KPC); 6) złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego (art. 692–69322 KPC); 7) postępowania rejestrowego (art. 6941–6948 KPC); 8) inne sprawy, dla których przepisy szczególne przewidują tryb postępowania niepro- cesowego. Por. M. Mędrala, Elektroniczne postępowanie upominawcze, [w:] Funkcja ochronna cywilnego 1 postępowania sądowego w sprawach z zakresu prawa pracy, Warszawa 2011. 2 A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska (red.), Kodeks…, komentarz do art. 498, Nb 3. 13 4. Właściwość sądu Sprawy ze stosunków w zakresie prawa cywilnego rozpoznawane są przez wydziały cywilne funkcjonujące w sądach rejonowych, okręgowych oraz apelacyjnych. W wydzia- łach rodzinnych sądów rejonowych rozpoznaje się sprawy z zakresu prawa rodzinne- go i opiekuńczego, sprawy dotyczące demoralizacji i czynów karalnych nieletnich, lecze- nia osób uzależnionych od alkoholu oraz od środków odurzających i psychotropowych oraz sprawy należące do sądu opiekuńczego na podstawie odrębnych ustaw (art. 12 pkt 3 ustawy − Prawo o ustroju sądów powszechnych1). Z kolei w sądach okręgowych sprawy rodzinne rozpoznawane są przez wydziały cywilne (art. 16 § 1 pkt 1 PrUSP). Natomiast sprawy z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych toczą się w wydziałach pra- cy, ubezpieczeń społecznych albo pracy i ubezpieczeń społecznych sądów rejonowych i okręgowych. Należy zwrócić jednak uwagę, że w niektórych sądach rejonowych funkcjonują dwa wydziały cywilne. Najczęściej wynika to z faktu, że jeden z wydziałów rozpoznaje spra- wy z zakresu prawa cywilnego, drugi zaś sprawy nieprocesowe oraz sprawy egzekucyj- ne. Kwestię tę reguluje zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 27.6.2012 r. w sprawie utworzenia wydziałów w sądach rejonowych2. Przykład: W Sądzie Rejonowym w Gdyni I Wydział Cywilny rozpoznaje sprawy z zakresu pra- wa cywilnego, z wyłączeniem spraw przekazanych VII Wydziałowi Cywilnemu. Na- tomiast VII Wydział Cywilny − sprawy nieprocesowe z zakresu prawa cywilnego oraz sprawy egzekucyjne. Jeśli zaś chodzi o sądy okręgowe, tworzenie wydziałów w tych sądach reguluje za- rządzenie Ministra Sprawiedliwości z 18.12.2013 r. w sprawie utworzenia wydziałów w sądach okręgowych oraz ośrodków zamiejscowych sądów okręgowych. Przykład: W Sądzie Okręgowym w Krakowie funkcjonują trzy wydziały cywilne. I Wydział Cywilny rozpoznaje w I instancji sprawy cywilne, II Wydział Cywilny Odwoław- czy rozpoznaje sprawy cywilne w II instancji oraz XI Wydział Cywilny Rodzinny – w I instancji zajmuje się sprawami rodzinnymi, w II instancji rozpoznaje zaś sprawy należące do właściwości sądów rodzinnych, z wyjątkiem spraw z zakresu postępo- wania poprawczego. Rozważając właściwość sądu w sprawach cywilnych, należy wziąć pod uwagę kilka kwestii. Pierwszą z nich jest właściwość rzeczowa uregulowana w art. 16–17 KPC. Zasa- dą jest właściwość rzeczowa sądów rejonowych, natomiast w niektórych sprawach np. o: 1) prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe (oprócz spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia); 2) prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, oprócz spraw o alimenty, o naruszenie posiadania, o ustanowie- 1 2 T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 52; dalej jako: PrUSP. Dz.Urz. MS z 2012 r. poz. 95 ze zm. 14 Rozdział I. Wymagania formalne pism procesowych w sprawach cywilnych 4. Właściwość sądu nie rozdzielności majątkowej między małżonkami, o uzgodnienie treści księgi wie- czystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz spraw rozpoznawanych w elektronicz- nym postępowaniu upominawczym wyłącznie właściwy będzie sąd okręgowy. Kolejną kwestią jest właściwość miejscowa określona w przepisach art. 27–46 KPC. Powód może wnieść powództwo na zasadach ogólnych, czyli określonych w art. 27 KPC lub art. 30 KPC w przypadku osoby prawnej. Miejsce zamieszkania ustalane bę- dzie stosownie do brzmienia art. 25 KC. Natomiast siedzibą osoby prawnej jest miejsco- wość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający, jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej (art. 41 KC). Powód może również skorzystać z właściwości prze- miennej z art. 34 KPC (roszczenia z umów), art. 35 KPC (delikty), art. 351 KPC (ochrona dóbr osobistych naruszonych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu) art. 36 KPC (wynagrodzenie pełnomocnika), art. 37 KPC (najem nieruchomości), art. 371 KPC (powództwo przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku), art. 372 KPC (roszczenia z czynności bankowych). Jeżeli powództwo wytacza się przeciwko kilku osobom, dla których według przepi- sów o właściwości ogólnej właściwe są różne sądy, powodowi przysługuje na zasadzie z art. 43 § 1 KPC wybór pomiędzy tymi sądami. Zgodnie z art. 394 § 1 pkt 4 KPC, na postanowienie sądu o przekazaniu sprawy są- dowi równorzędnemu lub niższemu przysługuje zażalenie. Natomiast zażalenie nie przysługuje, jeśli sąd niższy przekazuje sprawę sądowi wyższemu (art. 357 § 2 w zw. z art. 394 § 1 pkt 1 KPC). Sąd wyższego rzędu nie jest związany postanowieniem o prze- kazaniu (art. 200 § 2 KPC). Sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy aż do ukończenia po- stępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy (art. 15 § 1 KPC). Jest to zasada utrwalenia właściwości sądu, od której zachodzą następujące wyjątki: 1) zmiana powództwa w sądzie rejonowym mająca wpływ na jego właściwość rze- czową; 2) przekazanie sprawy przez sąd rejonowy sądowi okręgowemu, kiedy przy rozpozna- waniu sprawy powstanie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości (art. 18 § 1 KPC); 3) wyznaczenie przez sąd przełożony innego sądu w razie niemożności rozpoznania sprawy z powodu przeszkody przez sąd właściwy (art. 44 KPC). Jeśli w toku postępowania przed sądem rejonowym powód zmodyfikuje wartość przedmiotu sporu, co spowoduje przekroczenie przez nią kwoty siedemdziesięciu pię- ciu tysięcy złotych, całe zmienione powództwo należy w trybie art. 193 § 2 KPC przeka- zać sądowi okręgowemu, który jest właściwy rzeczowo i miejscowo dla tego zmienione- go powództwa. Warto pamiętać również o przepisach innych ustaw, które mogą wskazywać odmien- ną od KPC właściwość sądu w sprawach regulowanych tymi przepisami. Sprawy cywilne w I instancji rozpatrywane są w składzie jednego sędziego. Nie ma przy tym znaczenia, czy sprawa toczy się przed sądem rejonowym, czy okręgowym. Mają tu zastosowanie ogólne przepisy KPC, chyba że przepisy szczególne przewidują inaczej, np. sprawy roszczeń dochodzonych w postępowaniu grupowym rozpoznawane są przez trzech sędziów zawodowych (art. 3 ust. 2 ustawy z 17.12.2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym1). 1 Dz.U. z 2016 r. poz. 573 ze zm. 15
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Pozwy z prawa cywilnego na przykładach i wzorach. Wydanie 2
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: