Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00475 010638 7486617 na godz. na dobę w sumie
Pozycja płatnika składek w ubezpieczeniu społecznym i zdrowotnym - ebook/pdf
Pozycja płatnika składek w ubezpieczeniu społecznym i zdrowotnym - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 296
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-3645-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Opracowanie ma na celu przybliżenie płatnikom oraz ich pracownikom informacji na temat pozycji płatnika w systemie ubezpieczeń społecznych, charakteru relacji pomiędzy płatnikiem a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i ubezpieczonym. W sposób kompleksowy omówiono obowiązki płatnika w zakresie naliczania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz przekazywania do ZUS dokumentacji. Poradnik obejmuje również procedury wypłat świadczeń zasiłków z ubezpieczenia chorobowego, ubezpieczenia wypadkowego oraz świadczeń rodzinnych. Zawiera oficjalne interpretacje właściwych organów, przede wszystkim ZUSu.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

SpiS treści Wykaz skrótów...............................................................................................11 Wprowadzenie...............................................................................................13 Rozdział 1. Charakterystyka płatnika składek........................................15 Pojęcie.płatnika.składek...........................................................................15 Obowiązki.i.prawa.płatnika.składek.w.zarysie.......................................18 Rozdział 2. Relacje płatnik składek – Zakład Ubezpieczeń Społecznych.....................................................24 Funkcje.i.kompetencje.Zakładu.Ubezpieczeń.Społecznych.................24 Osoby.objęte.ubezpieczeniem.społecznym.i.zdrowotnym....................34 Obowiązkowe.ubezpieczenie.społeczne.i.zdrowotne......................37 Dobrowolne.ubezpieczenie.społeczne..............................................56 Dobrowolne.ubezpieczenie.zdrowotne.............................................59 Miejsce.zamieszkania...................................................................59 Zawarcie.umowy...........................................................................59 Ubezpieczenie.zdrowotne.członków.rodzin.....................................60 Osoby.objęte.ubezpieczeniem.zdrowotnym...............................60 Wyłączenie.członka.rodziny.........................................................61 Ubezpieczenie.zdrowotne.rolników,.domowników,.. emerytów.i.rencistów.rolniczych.oraz.członków.ich.rodzin......62 Treść.więzi.płatnik.składek.–.Zakład.Ubezpieczeń.Społecznych.........63 Rozdział 3. Zgłoszenie i wyrejestrowanie z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego......................................69 Zgłoszenie.płatnika...................................................................................69 Obowiązek.zgłoszenia.płatnika.do.ZUS...........................................69 Wniosek.o.zgłoszenie.i.zmiany.w.zgłoszeniu....................................69 Treść.zgłoszenia...................................................................................71 Konto.płatnika.....................................................................................72 Wyrejestrowanie.płatnika...................................................................73 Zgłoszenie.ubezpieczonego.....................................................................74 6 SPiS.Treści Obowiązek.zgłoszenia.........................................................................74 Osoby.obowiązane.do.samodzielnego.zgłoszenia.siebie.. do.ubezpieczenia...........................................................................76 Terminy.dokonania.zgłoszenia...........................................................77 Miejsce.i.forma.zgłoszenia.................................................................78 Potwierdzenie.zgłoszenia....................................................................78 Treść.zgłoszenia...................................................................................78 Wniosek.o.zgłoszenie..........................................................................79 Zgłoszenie.członka.rodziny................................................................79 Zmiany.w.zgłoszeniu...........................................................................79 Konto.ubezpieczonego.......................................................................80 Wyrejestrowanie.ubezpieczonego.....................................................81 Wyrejestrowanie.członka.rodziny.z.ubezpieczenia.zdrowotnego......83 Rozdział 4. Obowiązki w zakresie opłacania składek............................86 Wprowadzenie...........................................................................................86 Składki.na.ubezpieczenie.społeczne.i.zdrowotne...................................87 Wysokość.i.podział.składek................................................................87 Ustalenie.stopy.procentowej.składki.na.ubezpieczenie.. wypadkowe.....................................................................................88 Podmioty.zobowiązane.do.opłacania.składki.........................................94 Płatnik.i.ubezpieczony........................................................................94 Ubezpieczony......................................................................................96 Duchowni.............................................................................................97 Finansowanie.składki.z.budżetu.państwa.lub.przez.inne.. podmioty........................................................................................97 Osoby.niepełnosprawne.....................................................................99 Składka.na.Fundusz.Pracy......................................................................102 Fundusz.Gwarantowanych.świadczeń.Pracowniczych........................105 Składka.na.ubezpieczenie.zdrowotne...................................................106 Wysokość.składki..............................................................................106 Podmioty.zobowiązane.do.opłacania.składki.................................106 Podstawa.wymiaru.składek.na.ubezpieczenie.społeczne.. i.zdrowotne........................................................................................110 roczna.podstawa.wymiaru.składek.................................................110 Ubezpieczenie.społeczne.emerytalne.i.rentowe............................113 Pracownicy,.osoby.wykonujące.pracę.nakładczą,.. członkowie.spółdzielni.oraz.funkcjonariusze.. Służby.cywilnej.....................................................................113 Pozostałe.grupy.ubezpieczonych...............................................127 Zmniejszanie.podstawy.wymiaru.składki..................................134 SPiS.Treści 7 Zwrot.nienależnie.opłaconych.składek.. na.ubezpieczenie.emerytalne.i.rentowe..............................134 Podstawa.wymiaru.składek.na.ubezpieczenie.. chorobowe.i.ubezpieczenie.wypadkowe...................................137 Fundusz.Pracy.i.Fundusz.Gwarantowanych.świadczeń.. Pracowniczych.............................................................................137 Podstawa.wymiaru.składki.na.ubezpieczenie.zdrowotne..............139 Zasady.obliczania.podstawy.wymiaru.składki.. na.ubezpieczenie.zdrowotne................................................139 Wielość.źródeł.przychodu..........................................................145 Finansowanie.składki.z.budżetu.państwa.................................147 Składka.w.wymiarze.obniżonym.do.wysokości.zaliczki.. na.podatek.............................................................................147 Ubezpieczenie.zdrowotne.rolników,.domowników,.. emerytów.i.rencistów.rolniczych.oraz.członków.. ich.rodzin...............................................................................150 Rozdział 5. Dokumenty rozliczeniowe....................................................158 Zasady.wypełniania.dokumentów.rozliczeniowych.............................158 Dokumenty.korygujące...........................................................................162 Zasady.rozliczania.składek.....................................................................164 Terminy.przekazywania.dokumentów.rozliczeniowych.. i.opłacania.składki.............................................................................166 Obowiązek.przekazu.elektronicznego.dokumentów...........................168 rachunek.bankowy.i.dokument.płatniczy............................................168 Skutki.braku.złożenia.deklaracji............................................................170 Przechowywanie.dokumentów...............................................................171 Prawo.ubezpieczonego.do.informacji.–.obowiązki.płatnika...............171 rejestracja.do.przekazu.elektronicznego.............................................174 Płatnik.zagraniczny.................................................................................176 Mechanizmy.ułatwiające.płatnikowi.zapłatę.składki...........................180 Odroczenie.terminu.lub.rozłożenie.na.raty....................................180 Umorzenie.zaległych.należności......................................................182 Rozdział 6. Odpowiedzialność płatnika składek...................................187 Odsetki.za.zwłokę...................................................................................187 Opłata.dodatkowa...................................................................................188 Zabezpieczenia.należności.z.tytułu.składek.........................................189 Odpowiedzialność.osób.trzecich.za.zaległości.z.tytułu.składek..........192 Odpowiedzialność.rozwiedzionego.małżonka.płatnika.................194 Odpowiedzialność.członków.rodziny.płatnika...............................194 8 SPiS.Treści Odpowiedzialność.nabywcy.określonych.składników.. majątku.płatnika.........................................................................196 Odpowiedzialność.firmującego........................................................197 Odpowiedzialność.wspólników.spółek.niemających.. osobowości.prawnej....................................................................197 Odpowiedzialność.członków.zarządów.spółek.kapitałowych,.. członków.zarządów.(wspólników).spółek.kapitałowych.. w.organizacji.oraz.członków.organów.zarządzających.. innych.osób.prawnych.................................................................198 Odpowiedzialność.osób.prawnych.powstałych.w.wyniku.. podziału.innej.osoby.prawnej.....................................................199 Odpowiedzialność.karna.płatnika.składek...........................................200 Odpowiedzialność.za.wykroczenia..................................................200 Odpowiedzialność.za.popełnione.przestępstwa.............................201 Rozdział 7. Obowiązki płatnika składek w zakresie realizacji krótkoterminowych świadczeń pieniężnych...................204 Ustalanie.uprawnień,.wypłata.i.rozliczanie.świadczeń.. z.ubezpieczenia.chorobowego..........................................................204 Podmioty.zobowiązane.do.realizacji.świadczeń.. z.ubezpieczenia.chorobowego....................................................204 Zakres.świadczeń.realizowanych.przez.płatnika.składek..............206 Ustalenie.prawa.do.zasiłku.chorobowego................................207 Dokumenty.niezbędne.do.ustalania.prawa.do.zasiłku.. chorobowego.........................................................................212 Wyłączenia.i.utrata.prawa.do.zasiłku.chorobowego................215 Zasady.ustalania.podstawy.wymiaru.zasiłku.chorobowego....219 Ustalenie.prawa.do.świadczenia.rehabilitacyjnego.. i.wymagane.dokumenty........................................................228 Ustalenie.prawa.do.zasiłku.macierzyńskiego.. i.wymagane.dokumenty........................................................229 Ustalenie.prawa.do.zasiłku.opiekuńczego.. i.wymagane.dokumenty........................................................232 Ustalenie.prawa.do.zasiłku.wyrównawczego.. i.wymagane.dokumenty........................................................233 rola.i.zadania.płatnika.składek.w.zakresie.ustalania.. prawa.do.świadczeń.z.ubezpieczenia.chorobowego.................234 Postępowanie.w.sprawach.zasiłków.z.ubezpieczenia.. chorobowego.........................................................................234 Prawo.do.kontrolowania.ubezpieczonych.przebywających.. na.zwolnieniach.lekarskich...................................................236 SPiS.Treści 9 Wypłata.świadczeń.z.ubezpieczenia.chorobowego..................236 Obowiązki.płatnika.składek.w.zakresie.. prowadzenia.dokumentacji..................................................238 Zadania.płatnika.składek.w.sytuacji.przejęcia.wypłaty.. zasiłków.z.ubezpieczenia.chorobowego.przez.ZUS..........239 Zwrot.nienależnie.wypłaconych.świadczeń.. z.ubezpieczenia.chorobowego.............................................240 Przedawnienie.roszczeń.o.świadczenia.. z.ubezpieczenia.chorobowego.............................................243 rozliczanie.wypłaconych.świadczeń.chorobowych..................244 Obowiązki.płatnika.składek.w.zakresie.świadczeń.rodzinnych..........247 Rozdział 8. Przygotowywanie dokumentacji dla ustalenia kapitału początkowego.........................................................................253 Pojęcie.kapitału.początkowego..............................................................253 Dokumenty.niezbędne.do.ustalenia.kapitału.początkowego..............255 Obowiązki.płatnika.składek.w.zakresie.ustalania.. kapitału.początkowego.....................................................................257 Rozdział 9. Obowiązki płatnika składek w zakresie przygotowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe............................................................................265 Zakres.obowiązków.płatnika.składek...................................................265 Dokumentacja.niezbędna.do.wystawienia.zaświadczeń.. dotyczących.zatrudnienia.i.wynagrodzenia.....................................267 Formularz.ZUS.rp-7........................................................................269 Legitymacja.ubezpieczeniowa..........................................................272 inne.dowody......................................................................................273 Przygotowanie.wniosku.o.świadczenia.emerytalne.i.rentowe.............274 Rozdział 10. Kontrola nad realizacją zadań płatników składek sprawowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych...................280 Organy.przeprowadzające.kontrolę......................................................280 Zakres.kontroli.i.czynności.kontrolne...................................................282 Prawa.i.obowiązki.kontrolowanych.płatników.składek.......................289 Protokół.kontroli.....................................................................................292 Wykaz SkrótóW Dor. Pod..–.Doradca.Podatkowy Dz. U..–.Dziennik.Ustaw. EWG.–.europejska.Wspólnota.Gospodarcza FGŚP.–.Fundusz.Gwarantowanych.świadczeń.Pracowniczych FRD.–.Fundusz.rezerwy.Demograficznej FUS.–.Fundusz.Ubezpieczeń.Społecznych GSP.–.Gdańskie.Studia.Prawnicze k.c..–.ustawa.z.dnia.23.kwietnia.1968.r..–.Kodeks.cywilny.(Dz..U..Nr.16,. poz..93.z.późn..zm.) k.k..–.ustawa.z.dnia.6.czerwca.1997.r..–.Kodeks.karny.(Dz..U..Nr.88,.poz..553. z.późn..zm.) k.k.w..–.ustawa.z.dnia.6.czerwca.1997.r..–.Kodeks.karny.wykonawczy.(Dz..U.. Nr.90,.poz..557.z.późn..zm.) k.p..–.ustawa.z.dnia.26.czerwca.1974.r..–.Kodeks.pracy.(tekst.jedn..Dz..U.. z.1998.r..Nr.21,.poz..94.z.późn..zm.) k.p.a..–.ustawa.z.dnia.14.czerwca.1960.r..–.Kodeks.postępowania.admini- stracyjnego.(tekst.jedn..Dz..U..z.2000.r..Nr.98,.poz..1071.z.późn..zm.) k.p.c..–.ustawa.z.dnia.17.listopada.1964.r..–.Kodeks.postępowania.cywilnego. (Dz..U..Nr.43,.poz..296.z.późn..zm.) KRUS.–.Kasa.rolniczego.Ubezpieczenia.Społecznego MP.–.Monitor.Polski Mon. Pod..–.Monitor.Podatkowy MPiPS.–.Minister.Pracy.i.Polityki.Społecznej NFZ.lub.Fundusz.–.Narodowy.Fundusz.Zdrowia OFE –.Otwarty.Fundusz.emerytalny OSA –.Orzecznictwo.Sądów.Apelacyjnych. OSAB.–.Orzecznictwo.Sądów.Apelacji.Białostockiej OSN –.Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego OSNAPiUS –. Orzecznictwo. Sądu. Najwyższego. –. izba. Administracyjna,. Pracy.i.Ubezpieczeń.Społecznych. 12 WyKAZ.SKróTóW OSNCP –.Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego.–.izba.cywilna.i.Pracy. OSP –.Orzecznictwo.Sądów.Polskich OSPiKA –.Orzecznictwo.Sądów.Polskich.i.Komisji.Arbitrażowych OSNCAPiUS.–.Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego.–.izba.cywilna.i.Admini- stracyjna.oraz.izba.Pracy.i.Ubezpieczeń.Społecznych OSNPUSiSP.–.Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego.–.izba.Pracy,.Ubezpieczeń. Społecznych.i.Spraw.Publicznych o.p. –.ustawa.z.dnia.z.dnia.29.sierpnia.1997.r..–.Ordynacja.podatkowa.(tekst. jedn..Dz..U..z.2005.r..Nr.8,.poz..60.z.późn..zm.). PiZS –.Praca.i.Zabezpieczenie.Społeczne POP.–.Przegląd.Orzecznictwa.Podatkowego PUS –.Przegląd.Ubezpieczeń.Społecznych PUSiG –.Przegląd.Ubezpieczeń.Społecznych.i.Gospodarczych PUSiZ –.Przegląd.Ubezpieczeń.Społecznych.i.Zdrowotnych SN –.Sąd.Najwyższy ustawa emerytalna –.ustawa.z.dnia.17.grudnia.1998.r..o.emeryturach.i.ren- tach.z.Funduszu.Ubezpieczeń.Społecznych.(tekst.jedn..Dz..U..z.2004.r.. Nr.39,.poz..353.z.późn..zm.) ustawa o promocji zatrudnienia –.ustawa.z.dnia.20.kwietnia.2004.r..o.pro- mocji.zatrudnienia.i.instytucjach.rynku.pracy.(Dz..U..Nr.99,.poz..1001) ustawa o rehabilitacji –.ustawa.z.dnia.27.sierpnia.1997.r..o.rehabilitacji.za- wodowej.i.społecznej.oraz.zatrudnianiu.osób.niepełnosprawnych.(Dz..U.. Nr.123,.poz..776.z.późn..zm.) ustawa o roszczeniach –.ustawa.z.dnia.13.lipca.2006.r..o.ochronie.roszczeń. pracowniczych. w. razie. niewypłacalności. pracodawcy. (Dz.. U.. Nr. 158,. poz..1121) ustawa o świadczeniach rodzinnych –.ustawa.z.dnia.28.listopada.2003.r.. o.świadczeniach.rodzinnych.(tekst.jedn..Dz..U..z.2006.r..Nr.139,.poz..992. z.późn..zm.) ustawa o świadczeniach zdrowotnych –.ustawa.z.dnia.27.sierpnia.2004.r.. o.świadczeniach.opieki.zdrowotnej.finansowanych.ze.środków.publicz- nych.(Dz..U..Nr.210,.poz..2135.z.późn..zm.) ustawa systemowa –.ustawa.z.dnia.13.października.1998.r..o.systemie.ubezpie- czeń.społecznych.(tekst.jedn..Dz..U..z.2007.r..Nr.11,.poz..74.z.późn..zm.) ustawa zasiłkowa –.ustawa.z.dnia.25.czerwca.1999.r..o.świadczeniach.pie- niężnych.z.ubezpieczenia.społecznego.w.razie.choroby.i.macierzyństwa. (tekst.jedn..Dz..U..z.2005.r..Nr.31,.poz..267) ZUS lub.Zakład –.Zakład.Ubezpieczeń.Społecznych WproWadzenie Pozycja. płatnika. składek. w. ubezpieczeniu. społecznym. i. zdrowotnym. stanowi.jeden.z.ważnych.elementów.systemu.zabezpieczenia.społecznego.. Tematyka.opracowania.jest.niezwykle.aktualna.z.uwagi.na.zachodzące. zmiany.w.prawie.oraz.ciągłą.społeczną.i.polityczną.dyskusję.w.zakresie. obciążeń.i.zadań.płatnika.składek..Dla.podmiotów.obrotu.gospodarczego. sprawowanie.funkcji.płatnika.składek.stanowi.dodatkowe.obciążenie,.ro- dzące.określone.konsekwencje..Obowiązki,.którym.muszą.podołać.płat- nicy.składek,.wymagają.znajomości.zmiennych.i.czasem.nieprecyzyjnych. przepisów. prawa. ubezpieczeń.. Wychodząc. naprzeciw. oczekiwaniom,. przygotowano. publikację. o. charakterze. informacyjnym,. poświęconą. omówieniu.przepisów.związanych.z.wykonywaniem.ustawowych.zadań. przez.płatnika.składek.ubezpieczenia.społecznego.i.zdrowotnego. Autorki.podjęły.próbę.uporządkowania.wiedzy.w.tym.zakresie,.dbając. przede.wszystkim.o.to,.by.ułatwić.pracę.osobom.i.podmiotom.opłacającym. składki.na.ubezpieczenie.społeczne.i.zdrowotne..Praca.adresowana.jest.do. płatników.składek,.przede.wszystkim.pracodawców,.a.także.do.wszystkich. podmiotów.rozliczających.składki.na.ubezpieczenie.społeczne.i.zdrowot- ne,.w.tym.biur.rachunkowych.i.podatkowych.ewidencjonujących.oraz. składających.deklaracje.z.tytułu.składek..Opracowanie.może.być.również. przydatne.dla.osób.pragnących.poszerzyć.swoją.wiedzę.na.temat.sytuacji. płatnika.składek.w.polskim.systemie.zabezpieczenia.społecznego. Publikacja.jest.wynikiem.zebrania.i.analizy.przepisów,.orzecznictwa. sądowego.i.literatury.przedmiotu,.których.treść.koncentruje.się.na.wy- branych.zagadnieniach,.ukazując.szerokie.spektrum.działalności.płatnika. składek.. celem. poradnika. jest. obiektywna. interpretacja. przepisów,. a.przede.wszystkim.próba.znalezienia.odpowiedzi.na.większość.podsta- wowych.problemów.związanych.ze.stosowaniem.przepisów.określających. pozycję.płatnika.w.systemie.zabezpieczenia.społecznego.. W.sposób.kompleksowy,.praktyczny.i.przystępny.omówiono.obowiąz- ki.płatnika.w.zakresie.naliczania.i.opłacania.składek.na.ubezpieczenia. społeczne. i. zdrowotne. oraz. przekazywania. do. ZUS. dokumentacji.. 14 WPrOWADZeNie Poradnik.obejmuje.procedurę.realizacji.zasiłków.z.ubezpieczenia.cho- robowego,.oraz.omawia.ograniczone.obecnie.obowiązki.płatnika.w.za- kresie. świadczeń. rodzinnych..elementem. końcowym. jest. prezentacja. kwestii.odpowiedzialności.płatnika.i.nadzoru.nad.nim.wykonywanego. przez.ZUS.. Poradnik.będzie.podlegał.aktualizacji.wraz.z.wprowadzaniem.zmian. do.przepisów.prawa.zabezpieczenia.społecznego. rozdział 1 charakteryStyka płatnika Składek pojęcie płatnika składek Pojęcie.„płatnik.składek”.jest.stosunkowo.nowe.we.współczesnym.prawie. ubezpieczenia.społecznego,.nie.zostało.jednak.na.jego.płaszczyźnie.jed- noznacznie.zdefiniowane..Podobna.sytuacja.ma.miejsce.w.ubezpieczeniu. zdrowotnym,.choć.ustawa.o.świadczeniach.zdrowotnych.posługuje.się. tym.terminem,.np..w.art..83.i.n.. Ustawa. systemowa. ogranicza. się. do. enumeratywnego. wyliczenia. podmiotów.będących.płatnikami.składek.w.art..4.pkt.2.lit..a–z..Płatni- kami.są.więc: 1). .pracodawca.–.w.stosunku.do.pracowników.i.poborowych.odbywa- jących. służbę. zastępczą. oraz. jednostka. organizacyjna. lub. osoba. fizyczna. pozostająca. z. inną. osobą. fizyczną. w. stosunku. prawnym. uzasadniającym. objęcie. tej. osoby. ubezpieczeniami. społecznymi,. w.tym.z.tytułu.przebywania.na.urlopie.wychowawczym.albo.pobie- rania.zasiłku.macierzyńskiego,.z.wyłączeniem.osób,.którym.zasiłek. macierzyński.wypłaca.Zakład; 2). .jednostka. wypłacająca. świadczenia. socjalne,. zasiłki. socjalne. oraz. wynagrodzenia.przysługujące.w.okresie.korzystania.ze.świadczenia. górniczego.lub.w.okresie.korzystania.ze.stypendium.na.przekwalifi- kowanie.–.w.stosunku.do.osób.pobierających.świadczenia.socjalne. wypłacane. w. okresie. urlopu,. osób. pobierających. zasiłek. socjalny. wypłacany. na. czas. przekwalifikowania. zawodowego. i. poszukiwa- nia.nowego.zatrudnienia.oraz.osób.pobierających.wynagrodzenie. przysługujące.w.okresie.korzystania.ze.świadczenia.górniczego.lub. w.okresie.korzystania.ze.stypendium.na.przekwalifikowanie; 3). .podmiot,.na.którego.rzecz.wykonywana.jest.odpłatnie.praca.w.czasie. odbywania. kary. pozbawienia. wolności. lub. tymczasowego. aresz- 16 rOZDZiAł.1 towania. –. w. stosunku. do. osób,. które. ją. wykonują. na. podstawie. skierowania. do. pracy,. lub. podlegają. ubezpieczeniom. społecznym. z.tytułu.pobierania.zasiłku.macierzyńskiego,.jeżeli.zasiłek.wypłaca. ten.podmiot; 4). .ubezpieczony.zobowiązany.do.opłacenia.składek.na.własne.ubez- pieczenia.społeczne; 5). .Kancelaria.Sejmu.w.stosunku.do.posłów.i.posłów.do.Parlamentu. europejskiego.wybranych.w.rzeczypospolitej.Polskiej; 6). .Kancelaria.Senatu.w.stosunku.do.senatorów; 7). .duchowny. niebędący. członkiem. zakonu. albo. przełożony. domu. zakonnego.lub.klasztoru.w.stosunku.do.członków.swych.zakonów. lub,.za.zgodą.Zakładu,.inna.zwierzchnia.instytucja.diecezjalna.lub. zakonna.w.stosunku.do.duchownych.objętych.tą.zgodą; 8). .jednostka. organizacyjna. podległa. Ministrowi. Obrony. Narodowej. –.w.stosunku.do.żołnierzy.niezawodowych.pełniących.służbę.czynną,. z.wyłączeniem.żołnierzy.pełniących.służbę.wojskową.w.charakterze.kan- dydata.na.żołnierza.zawodowego.oraz.żołnierzy.służby.okresowej; 9). .ośrodek. pomocy. społecznej. –. w. stosunku. do. osób. rezygnujących. z.zatrudnienia.w.związku.z.koniecznością.sprawowania.bezpośredniej,. osobistej.opieki.nad.długotrwale.lub.ciężko.chorym.członkiem.rodziny. oraz.niezamieszkującymi.wspólnie.matką,.ojcem.lub.rodzeństwem; 10).powiatowy.urząd.pracy.–.w.stosunku.do.osób.pobierających.zasiłek. dla.bezrobotnych.lub.stypendium; 11).Zakład.–.w.stosunku.do.osób.podlegających.ubezpieczeniom.społecz- nym.z.tytułu.pobierania.zasiłku.macierzyńskiego.albo.zasiłku.w.wy- sokości.zasiłku.macierzyńskiego,.jeżeli.zasiłki.te.wypłaca.Zakład; 12).podmiot.wypłacający.stypendium.sportowe.–.w.stosunku.do.osób. pobierających.te.stypendia; 13).minister.właściwy.do.spraw.finansów.publicznych.oraz.dyrektor.izby. celnej.–.w.stosunku.do.funkcjonariuszy.celnych; 14).Krajowa.Szkoła.Administracji.Publicznej.–.w.stosunku.do.słuchaczy. pobierających.stypendium; 15).osoba.prowadząca.pozarolniczą.działalność.–.w.stosunku.do.osób. współpracujących.przy.prowadzeniu.tej.działalności; 16).Biuro. Terenowe. Funduszu. Gwarantowanych. świadczeń. Pracow- niczych. –. w. stosunku. do. osób,. których. świadczenia. pracownicze. chArAKTerySTyKA.PłATNiKA.SKłADeK 17 finansowane.są.ze.środków.Funduszu.Gwarantowanych.świadczeń. Pracowniczych,.jeżeli.świadczenia.te.wypłacane.są.przez.to.Biuro; 17)..jednostka.obsługi.ekonomiczno-administracyjnej.utworzona.przez.jed- nostkę.samorządu.terytorialnego.–.jeżeli.rozlicza.i.opłaca.składki.za. ubezpieczonych.wykonujących.pracę.w.podlegających.jej.szkołach,. przedszkolach.i.innych.jednostkach.organizacyjnych.systemu.oświaty; 18).podmiot,.w.którym.jest.pełniona.służba.–.w.odniesieniu.do.żołnierzy. zawodowych.i.funkcjonariuszy.oddelegowanych.do.pełnienia.w.nim. służby,.jeżeli.podmiot.ten.wypłaca.im.uposażenie; 19).wójt,.burmistrz.lub.prezydent.miasta.–.w.stosunku.do.osób.otrzymu- jących.świadczenie.pielęgnacyjne,.na.podstawie.przepisów.o.świad- czeniach.rodzinnych; 20).podmiot,.który.wypłaca.świadczenie.szkoleniowe.po.ustaniu.zatrud- nienia.–.w.stosunku.do.osób,.którym.wypłaca.to.świadczenie; 21).inne.niż.powiatowe.urzędy.pracy.podmioty.kierujące.–.w.stosunku.do. osób.pobierających.stypendium.w.okresie.stażu.lub.przygotowania. zawodowego.–.którymi.są: –. jednostki.samorządu.terytorialnego.i.ich.jednostki.organizacyjne. –.z.wyjątkiem.wojewódzkich.i.powiatowych.urzędów.pracy, –. Ochotnicze.hufce.Pracy, –. agencje.zatrudnienia, –. instytucje.szkoleniowe, –. instytucje.dialogu.społecznego, –. instytucje.partnerstwa.lokalnego, –. organizacje. pozarządowe. działające. na. rzecz. rozwoju. zasobów. ludzkich.i.przeciwdziałania.bezrobociu, –. jednostki.naukowe, –. organizacje.pracodawców, –. związki.zawodowe, –. ośrodki.doradztwa.rolniczego, –. ośrodki.poradnictwa.zawodowego.i.psychologicznego,.korzystają- ce.z.publicznych.środków.wspólnotowych.i.publicznych.środków. krajowych.na.podstawie.umowy.o.dofinansowanie.projektu.albo. decyzji,.o.których.mowa.w.przepisach.ustawy.z.dnia.20.kwietnia. 2004.r..o.Narodowym.Planie.rozwoju.albo.ustawy.z.dnia.6.grudnia. 2006.r..o.zasadach.prowadzenia.polityki.rozwoju.. 18 rOZDZiAł.1 Należy.zaznaczyć,.że.płatnikiem.składek.może.być.także.sam.ubez- pieczony,.jeżeli.ustawa.zobowiązuje.go.do.opłacania.składek.na.ubezpie- czenie. społeczne.. Płatnikiem. składki. jest. duchowny,. który. częściowo. finansuje.swoje.składki.na.ubezpieczenie.społeczne.(duchowny.w.wy- sokości.20 ,.a.Fundusz.Kościelny.w.wysokości.80 )..W.konsekwencji. niektórzy.ubezpieczeni.nie.mają.w.ogóle.pośrednika.(odprowadzającego. składki.z.ich.środków).w.opłacaniu.składki.między.nim.a.ZUS,.a.mimo. to.są.określani.w.ustawie.systemowej.mianem.płatników.. Ustawa. systemowa. nie. przewiduje. sprawowania. funkcji. płatnika. przez.osobę.objętą.pracowniczym.tytułem.ubezpieczenia.społecznego.. Jednakże.według.przepisów.prawa.wspólnotowego.(art..109.rozporzą- dzenia.rady.eWG.nr.574/72),.pracodawca.nieprowadzący.działalności. w.państwie.członkowskim,.w.którym.pracownik.najemny.jest.zatrudniony,. i.ten.pracownik.mogą.uzgodnić,.że.ten.ostatni.będzie.spełniał.obowiązki. pracodawcy.w.zakresie.opłacania.składek..Na.mocy.tego.przepisu.pra- cownik.może.rozliczać.i.opłacać.składki.na.swoje.ubezpieczenie.społeczne. i. zdrowotne.. rozporządzenie. nr. 574/72. nie. określa. warunków. co. do. formy.i.treści,.którym.powinno.odpowiadać.porozumienie.pracodawcy. i.pracownika.w.zakresie.wykonywania.obowiązków.płatnika.składek..Nie. ulega.jednak.wątpliwości,.że.chociażby.dla.celów.dowodowych.umowa. powinna.mieć.formę.pisemną.(Kostrzewa,.2005).. Płatnik.składek.jest.podmiotem.określonym.jako.wykonawca.zadań. w.dziedzinie.ubezpieczenia.społecznego..W.ujęciu.ustawy.systemowej.płat- nikiem.jest.osoba.lub.jednostka.organizacyjna.zobowiązana.do.obliczenia,. pobrania.i.przekazania.co.miesiąc.składki.ze.środków.ubezpieczonego.oraz. z.własnych.lub.będących.w.jego.dyspozycji.do.FUS-u.(Jędrasik-Jankowska,. 2006)..Jednakże.o.rzeczywistej.roli.płatnika.składek.w.strukturze.ubezpie- czenia.społecznego.decyduje.całokształt.przysługujących.mu.praw,.kom- petencji,.a.przede.wszystkim.nałożonych.na.niego.obowiązków.w.zakresie. ubezpieczenia.społecznego..Ważnym.elementem.określenia.pozycji.tego. podmiotu.jest.również.jego.usytuowanie.względem.innych.wykonawców. ubezpieczenia.społecznego,.przede.wszystkim.ZUS.. obowiązki i prawa płatnika składek w zarysie Na.płatniku.ciążą.ważne.obowiązki.w.zakresie.realizacji.ubezpieczenia. społecznego.i.zdrowotnego..Płatnik.jest.współwykonawcą.ubezpieczeń. chArAKTerySTyKA.PłATNiKA.SKłADeK 19 społecznych.i.zajmuje.ważną.pozycję.w.relacjach.z.innymi.podmiotami. systemu.ubezpieczeniowego..Dla.podmiotów.wymienionych.w.art..4.pkt.2. ustawy.systemowej.sprawowanie.funkcji.płatnika.nie.jest.głównym.przed- miotem.działalności,.ponieważ.ze.swej.istoty.pełnią.one.inne,.ważniejsze. role.(Jończyk,.2006)..Płatnik.składek.ponosi.odpowiedzialność.z.tytułu. naruszenia. swoich. obowiązków. oraz. uprawnień. osób. podlegających. ubezpieczeniu.i.ubezpieczonych. Obowiązujące.przepisy.nakładają.na.płatników.składek.wiele.obo- wiązków.(Dziubińska-Lechnio,.Orkwiszewska,.2003;.Pędzierski,.1999).. Podstawowe.wymagania.dotyczą.sfery.zgłoszenia.płatnika.składek.w.ZUS. oraz.zawiadamiania.o.zmianie.danych.wykazanych.w.zgłoszeniu.oraz. zgłoszenia.do.ubezpieczeń.społecznych.każdej.osoby.objętej.obowiązkowo. ubezpieczeniami.emerytalnym.i.rentowymi..Dopełnienie.tego.obowiązku. ma.szczególne.znaczenie.dla.nawiązania.więzi.między.podmiotami.ubez- pieczenia.społecznego.(Zieleniecki,.2004;.Antonów,.2003)..Do.ważnych. czynności.należy.opłacanie.i.częściowe.finansowanie.składek.na.ubezpie- czenie.społeczne.i.zdrowotne,.na.Fundusz.Pracy.i.FGśP,.sporządzanie. imiennych.raportów.dotyczących.ubezpieczonych.oraz.rozliczania.składek. na.ubezpieczenie.społeczne,.ubezpieczenie.zdrowotne,.na.Fundusz.Pracy. i.FGśP,.a.także.wypłaconych.ubezpieczonym.świadczeń.z.ubezpieczeń. społecznych..W.sferze.prawa.do.świadczeń.płatnik.składek.jest.obciążony. powinnościami.w.zakresie.przygotowywania.dokumentacji.na.potrzeby. ustalania.kapitału.początkowego,.opracowywania.wniosków.o.świadczenia. emerytalne.i.rentowe.oraz.ustalania.uprawnień.do.świadczeń.z.ubezpie- czeń.społecznych.i.ich.wypłaty..Ponadto.ma.obowiązek.przechowywania. list.płac,.kart.wynagrodzeń.albo.innych.dowodów,.na.podstawie.których. następuje.ustalenie.podstawy.wymiaru.emerytury.lub.renty,.przez.okres. 50.lat.od.dnia.zakończenia.przez.ubezpieczonego.pracy.u.danego.płatnika.. Płatnicy.składek.będący.pracodawcami.są.zobowiązani.do.współdziałania. z.ubezpieczonymi.w.gromadzeniu.dokumentacji.niezbędnej.do.ustalenia. prawa.do.emerytury,.renty.z.tytułu.niezdolności.do.pracy.i.renty.rodzinnej.. Płatnicy.składek.podlegają.kontroli.realizowanej.przez.ZUS,.w.związku. z.czym.ustawa.systemowa.nakłada.na.nich.obowiązek.współpracy.z.in- spektorami.kontroli.ZUS..Koszty.związane.z.wypełnianiem.obowiązków,. których.wykonanie.podlega.kontroli.inspektorów.ZUS.(art..86–97.ustawy. systemowej).ponosi.płatnik.składek,.czyli.sam.kontrolowany.. Uprawnienia.płatnika.składek.są.mniej.liczne..W.sferze.realizowa- nia.zobowiązań.składkowych.można.wymienić:.prawo.żądania.zwrotu. 20 rOZDZiAł.1 nienależnie.opłaconych.składek.(art..24.ust..6a–8d.ustawy.systemowej),. możliwość.korzystania.z.mechanizmów.ułatwiających.opłacenie.należ- ności.składkowych.(odroczenie.terminu.płatności,.rozłożenie.należności. na.raty,.umorzenie.należności.z.tytułu.składek).oraz.uprawnienie.pod- miotów.zatrudniających.osoby.niepełnosprawne.do.pokrycia.składki.ze. środków.PFrON.i.budżetu.państwa..Płatnik.realizujący.świadczenia.ma. prawo.żądania.od.ubezpieczonego.zwrotu.nienależnie.pobranych.świad- czeń.(art..84.ustawy.systemowej)..Jednocześnie.osoba,.która.pobrała. nienależne.świadczenie.z.ubezpieczeń.społecznych,.jest.obowiązana.do. jego.zwrotu,.wraz.z.odsetkami,.w.wysokości.i.na.zasadach.określonych. przepisami.prawa.cywilnego,.czyli.przez.art..359.§.1.i.2.k.c.. Jak.już.wspomniano,.Zakład.jest.podmiotem.uprawnionym.do.doko- nywania.kontroli.każdego.płatnika.składek,.obejmującej.wykonywanie. obowiązków.w.zakresie.ubezpieczeń.społecznych.(art..86.ustawy.syste- mowej)..W.związku.z.tym.płatnikowi.składek.przysługuje.prawo.aktyw- nego.uczestnictwa.w.toku.czynności.kontrolnych,.a.w.szczególności.do. złożenia.zastrzeżeń.do.ustaleń.protokołu.z.kontroli.dokonywanej.przez. inspektorów.ZUS. Ważnym.prawem.jest.możliwość.złożenia.odwołania.od.decyzji.organu. rentowego.do.sądu.pracy.i.ubezpieczeń.społecznych.w.trybie.przepisów. kodeksu.postępowania.cywilnego..Płatnik.składek.ma.prawo.wniesienia. odwołania.od.decyzji.wydanej.przez.ZUS.w.szczególności.w.sprawach. określonych.w.art..83.ustawy.systemowej..Odwołanie.do.sądu.przysługuje. nie.tylko.od.decyzji.ZUS,.ponieważ.zgodnie.z.art..4779.§.4.k.p.c.,.jeżeli. organ.rentowy.nie.wydał.decyzji.w.terminie.dwóch.miesięcy,.licząc.od.dnia. zgłoszenia.roszczenia,.odwołanie.można.wnieść.w.każdym.czasie.po.upływie. tego.terminu..Podobne.brzmienie.ma.przepis.art..83.§.3.ustawy.systemo- wej.–.odwołanie.do.sądu.przysługuje.również.w.razie.niewydania.decyzji. w.terminie.2.miesięcy,.licząc.od.dnia.zgłoszenia.wniosku.o.świadczenie.lub. inne.roszczenia.(Wagner,.2000;.Myszka,.1998;.ereciński,.2004)..Odwoła- nie.od.decyzji.organów.rentowych.wnosi.się:.na.piśmie.do.organu,.który. wydał.decyzję.lub.ustnie,.z.której.to.czynności.organ.sporządza.protokół. w.terminie.miesiąca.od.doręczenia.decyzji..Właściwość.rzeczową.i.miej- scową.do.wniesienia.odwołania.określają.przepisy.kodeksu.postępowania. administracyjnego,.należy.jednak.zaznaczyć,.że.organy.prowadzące.postę- powanie.mają.obowiązek.badania.swojej.właściwości.na.każdym.etapie. postępowania..Jeżeli.organ.stwierdzi.brak.właściwości.do.rozstrzygnięcia. danej.sprawy,.jest.obowiązany.przekazać.sprawę.organowi.właściwemu.. chArAKTerySTyKA.PłATNiKA.SKłADeK 21 Po. wniesieniu. odwołania,. jeżeli. ZUS. uzna. odwołanie. za. słuszne,. zmienia.lub.uchyla.decyzję.w.terminie.30.dni.od.wniesienia.odwołania.. W.tym.wypadku.odwołaniu.nie.nadaje.się.dalszego.biegu.(art..83.ust..6. ustawy.systemowej)..Jeżeli.odwołanie.nie.zostanie.uwzględnione.w.ca- łości.lub.w.części,.ZUS.przekazuje.sprawę.niezwłocznie,.nie.później.niż. w.terminie.30.dni.od.dnia.wniesienia.odwołania,.do.sądu.wraz.z.uza- sadnieniem..Postępowanie.sądowe.w.sprawach.z.zakresu.ubezpieczeń. społecznych.charakteryzuje.się.szczególnymi.cechami.przesądzającymi. o.jego.odrębności.(cholewa-Klimek,.2006;.Wagner,.2006). W.sprawach.z.zakresu.ubezpieczeń.społecznych.żadna.ze.stron.nie. ponosi.kosztów.sądowych.(zwolnienie.to.wynika.również.z.art..98.usta- wy.z.dnia.28.lipca.2005.r..o.kosztach.sądowych.w.sprawach.cywilnych).. Wydatki.związane.z.czynnościami.podejmowanymi.w.toku.postępowania. w.sprawach.z.zakresu.ubezpieczeń.społecznych.ponosi.Skarb.Państwa. (Miczek,.2006;.cholewa-Klimek,.2006;.ereciński,.2004). co.do.zasady,.zadania.z.materii.ubezpieczeń.społecznych.nałożone. na.płatników.składek.są.wykonywane.przez.nich.nieodpłatnie..Jednak. zgodnie.z.art..3.ust..2.ustawy.systemowej.za.wykonywanie.zadań.zwią- zanych.z.ustaleniem.prawa.oraz.wysokości.świadczeń.z.ubezpieczenia. społecznego.w.razie.choroby.i.macierzyństwa.oraz.ich.wypłatą.płatnicy. składek.mają.prawo.do.wynagrodzenia..Wynagrodzenie.płatników.okre- śla.się.jako.procent.kwoty.tych.świadczeń.(Lis,.2004;.Perło,.2000).. Zgodnie.z.brzmieniem.rozporządzenia.Ministra.Pracy.i.Polityki.Spo- łecznej.z.dnia.14.grudnia.1998.r..w.sprawie.wysokości.i.trybu.wynagro- dzenia.płatnikom.składek.z.tytułu.wykonywania.zadań.z.ubezpieczenia. społecznego.w.razie.choroby.i.macierzyństwa,.wynagrodzenie.płatników. składek.z.omawianego.tytułu.wynosi.0,1 .kwoty.prawidłowych.wypłat. świadczeń..Kwota.ta.jest.potrącana.z.należnych.od.płatnika.składek.na. ubezpieczenia.społeczne..rozliczenia.dokonuje.się.w.deklaracji.rozlicze- niowej.składanej.za.miesiąc,.w.którym.płatnik.dokonał.wypłaty.świad- czeń..Jeżeli.wynagrodzenie.zostało.potrącone.bezpodstawnie,.płatnik. składek.jest.obowiązany.dokonać.jego.zwrotu.w.deklaracji.rozliczenio- wej.za.następny.miesiąc..Płatnikom.składek.nie.przysługuje.natomiast. wynagrodzenie.za.wykonywanie.innych.czynności.w.zakresie.realizacji. obowiązków.wynikających.z.materii.ubezpieczeń.społecznych.. W.zreformowanym.systemie.ubezpieczeń.społecznych.rola.płatnika. jest.bardzo.istotna,.na.co.wskazuje.wyraźne.ustawowe.wyróżnienie.jego. pozycji..Wyodrębniony.status.płatnika.składek.wymaga.podkreślenia,. 22 rOZDZiAł.1 ponieważ.często.jego.rola.jest.redukowana.do.wykonawcy.czynności.tech- nicznych.i.administracyjnych..Z.drugiej.strony.nazwa.„płatnik.składek”. jest.myląca,.gdyż.wskazuje.na.spełnianie.czynności.płatniczych.(tech- nicznych),.a.w.rzeczywistości.to.na.jego.koszt.jest.wykonywana.znaczna. część.regularnej.administracji.ubezpieczeń.społecznych.(Jończyk,.2006).. Na.podmiot.ten.bowiem.scedowano.liczne.czynności.organizacyjno-ad- ministracyjne.i.techniczne..Ponadto.realizuje.on.zadania.o.charakterze. finansowym,.polegające.na.udziale.w.pokryciu.części.składek.na.ubezpie- czenie.społeczne.(Antonów,.2003)..całokształt.nałożonych.na.płatnika. zadań.składa.się.w.rezultacie.na.ważny.element.funkcjonowania.systemu. ubezpieczeń.społecznych.(Jończyk,.2006).. LiTerATUrA Antonów.K.,.Bartnicki.M.,.Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie- czeń Społecznych. Komentarz,.red..K..Antonów,.Zakamycze.2004 Antonów.K.,.Prawo do emerytury,.Zakamycze.2003 cholewa-Klimek.M.,.Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń Dziubińska-Lechnio.e.,.Orkwiszewska.e.,.Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. społecznych,.wyd..1,.Warszawa.2006 Praktyczny poradnik,.Warszawa.2003 ereciński. T.,. Gudowski. J.,. Jędrzejewska. M.,. Komentarz do kodeksu postępo- wania cywilnego..Cz. I..Postępowanie rozpoznawcze,.red..T..ereciński,.t..1,. Warszawa.2004 Jędrasik-Jankowska.i.,.Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego,. Jończyk.J.,.Prawo zabezpieczenia społecznego,.Zakamycze.2006 Kostrzewa.P.,.Pracownik wykonujący obowiązki płatnika składek,.„Ubezpieczenia. Lis.e.,.Zasiłki z ubezpieczenia społecznego oraz świadczenia rodzinne,.Warszawa. Miczek.Z.,.Koszty sądowe w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń spo- t..1.i.2,.Warszawa.2006, Społeczne”.2005,.nr.9(30) –.Zielona.Góra.2004 łecznych,.PiZS.2006,.nr.7 1998,.nr.7 nego,.Warszawa.2000 1999,.nr.7-8 2001,.nr.3 Myszka.Z.,.Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych,.PUSiG. Perło.h.,.Zasiłek chorobowy, macierzyński i inne zasiłki z ubezpieczenia społecz- Pędzierski.A.,.Obowiązki płatników składek na ubezpieczenie społeczne,.PiZS. Tymorek. K.,. Zmiany w przepisach ubezpieczeniowych,. „Służba. Pracownicza”. Wagner.B.,.Postępowanie w sprawach emerytalno-rentowych,.GSP.2000,.t..6 chArAKTerySTyKA.PłATNiKA.SKłADeK 23 Zieleniecki.M.,.Stosunki prawne wiążące podmioty prawa emerytalnego,.[w:].Kon- strukcje prawa emerytalnego,.red..T..Bińczycka-Majewska,.Zakamycze.2004 AKTy.PrAWNe Ustawa.z.dnia.6.grudnia.2006.r..o.zasadach.prowadzenia.polityki.rozwoju.(Dz..U.. Ustawa.z.dnia.z.dnia.28.lipca.2005.r..o.kosztach.sądowych.w.sprawach.cywilnych. Nr.227,.poz..1658) (Dz..U..Nr.167,.poz..1398). Ustawa.z.dnia.20.kwietnia.2004.r..o.Narodowym.Planie.rozwoju.(tekst..jedn.. Dz..U..z.2004.r..Nr.116,.poz..1206.z.późn..zm.) Ustawa.z.dnia.27.sierpnia.2004.r..o.świadczeniach.opieki.zdrowotnej.finansowa- nych.ze.środków.publicznych.(Dz..U..Nr.210,.poz..2135.z.późn..zm.) Ustawa.z.dnia.13.października.1998.r..o.systemie.ubezpieczeń.społecznych.(tekst. jedn..Dz..U..z.2007.r..Nr.11,.poz..74.z.późn..zm.) Ustawa.z.dnia.17.grudnia.1998.r..o.emeryturach.i.rentach.z.Funduszu.Ubezpie- czeń.Społecznych.(tekst.jedn..Dz..U..z.2004.r..Nr.39,.poz..353.z.późn..zm.) Ustawa.z.dnia.29.sierpnia.1997.r..–.Ordynacja.podatkowa.(tekst.jedn..Dz..U.. z.2005.r..Nr.8,.poz..60.z.późn..zm.). Ustawa.z.dnia.29.sierpnia.1997.r..o.ochronie.danych.osobowych.(tekst.jedn.. Dz..U..z.2002.r..Nr.101,.poz..926.z.późn..zm.) Ustawa.z.dnia.17.listopada.1964.r..–.Kodeks.postępowania.cywilnego.(Dz..U.. Nr.43,.poz..296.z.późn..zm.) Ustawa.z.dnia.14.czerwca.1960.r..–.Kodeks.postępowania.administracyjnego. (tekst.jedn..Dz..U..z.2000.r..Nr.98,.poz..1071.z.późn..zm.) rozporządzenie.Ministra.Pracy.i.Polityki.Socjalnej.z.dnia.12.marca.1999.r..w.spra- wie.szczegółowego.zakresu.danych.zawartych.w.centralnych.rejestrach.prowa- dzonych.przez.Zakład.Ubezpieczeń.Społecznych.(Dz..U..Nr.30,.poz..293) rozporządzenie. Ministra. Pracy. i. Polityki. Socjalnej. z. dnia. 4. grudnia. 1998. r.. w.sprawie.określenia.wzorów.zgłoszeń.do.ubezpieczeń.społecznych.i.ubezpie- czenia.zdrowotnego,.imiennych.raportów.miesięcznych.i.imiennych.raportów. miesięcznych. korygujących,. zgłoszeń. płatnika,. deklaracji. rozliczeniowych. i.deklaracji.rozliczeniowych.korygujących.oraz.innych.dokumentów.(Dz..U.. Nr.149,.poz..982.z.późn..zm.) rozporządzenie.Ministra.Pracy.i.Polityki.Społecznej.z.dnia.14.grudnia.1998.r.. w.sprawie.wysokości.i.trybu.wynagrodzenia.płatnikom.składek.z.tytułu.wyko- nywania.zadań.z.ubezpieczenia.społecznego.w.razie.choroby.i.macierzyństwa. (Dz..U..Nr.153,.poz..1005.z.późn..zm.) rozporządzenie.rady.eWG.nr.574/72.z.dnia.21.marca.1972.r..w.sprawie.wyko- nywania.rozporządzenia.(eWG).nr.1408/71.w.sprawie.stosowana.systemów. zabezpieczenia.społecznego.do.pracowników.najemnych,.osób.prowadzących. działalność.na.własny.rachunek.i.do.członków.ich.rodzin.przemieszczających. się.we.Wspólnocie.(Dz..Urz..Ue.L.72.z.27.03.1972) rozdział 2 relacje płatnik Składek – zakład Ubezpieczeń Społecznych Funkcje i kompetencje zakładu Ubezpieczeń Społecznych ZUS.jest.państwową.jednostką.organizacyjną,.posiadającą.osobowość. prawną,.z.siedzibą.w.Warszawie..Podstawą.działalności.ZUS.jest.ustawa. systemowa.oraz.statut.nadany.w.drodze.rozporządzenia.(rozporządzenie. Ministra.Pracy.i.Polityki.Socjalnej.z.dnia.4.października.1999.r..w.sprawie. nadania.statutu.Zakładowi.Ubezpieczeń.Społecznych)..ZUS.korzysta. ze. środków. prawnych. właściwych. organom. administracji. państwowej. (Zieleniecki,. 2004).. Oznacza. to. konieczność. stosowania. w. sprawach. uregulowanych.ustawą.przepisów.kodeksu.postępowania.administracyj- nego,.chyba.że.nie.przewiduje.tego.wyraźnie.ustawa.systemowa.(art..123).. ZUS.podlega.w.zakresie.prowadzonej.przez.siebie.działalności.kontroli. Najwyższej. izby. Kontroli. pod. względem. legalności,. gospodarności,. celowości. i. rzetelności. (Jagielski,. 1999;. roszewska,. 1999).. ZUS. jest. ponadto.organem.FrD,.powołanego.w.ramach.reformy.ubezpieczenia. emerytalnego. w. celu. zwiększenia. gwarancji. wypłacalności. funduszu. emerytalnego.(Bińczycka-Majewska,.2001).. Ustawa. systemowa. w. art.. 68. określa. katalog. obowiązków. ZUS,. którymi.są: 1)..realizacja.przepisów.o.ubezpieczeniach.społecznych,.a.w.szczegól- ności:.stwierdzanie.i.ustalanie.obowiązku.ubezpieczeń.społecznych,. ustalanie.uprawnień.do.świadczeń.z.ubezpieczeń.społecznych.oraz. wypłacanie.tych.świadczeń,.chyba.że.na.mocy.odrębnych.przepisów. obowiązki.te.wykonują.płatnicy.składek,.wymierzanie.i.pobieranie. składek. na. ubezpieczenia. społeczne,. ubezpieczenie. zdrowotne,. Fundusz.Pracy,.FGśP,.prowadzenie.rozliczeń.z.płatnikami.składek. z.tytułu.należnych.składek.i.wypłacanych.przez.nich.świadczeń.pod- reLAcJe.PłATNiK.SKłADeK.–.ZAKłAD.UBeZPiecZeń.SPOłecZNych 25 legających. finansowaniu. z. funduszy. ubezpieczeń. społecznych. lub. innych.źródeł,.prowadzenie.indywidualnych.kont.ubezpieczonych. i.kont.płatników.składek,.orzekanie.przez.lekarzy.orzeczników.Zakła- du.oraz.komisje.lekarskie.Zakładu.dla.potrzeb.ustalania.uprawnień. do.świadczeń.z.ubezpieczeń.społecznych; 2)..opiniowanie.projektów.aktów.prawnych.z.zakresu.zabezpieczenia. społecznego; 3)..realizacja. umów. i. porozumień. międzynarodowych. w. dziedzinie. ubezpieczeń.społecznych; 4)..wystawianie.osobom.uprawnionym.do.emerytur.i.rent.z.ubezpieczeń. społecznych.imiennych.legitymacji.emeryta-rencisty,.potwierdzają- cych.status.emeryta-rencisty; 5)..dysponowanie.środkami.finansowymi.funduszów.ubezpieczeń.spo- łecznych.(FUS).oraz.środkami.Funduszu.Alimentacyjnego; 6)..opracowywanie.aktualnych.analiz.i.prognoz.w.zakresie.ubezpieczeń. społecznych; 7)..kontrola.orzecznictwa.o.czasowej.niezdolności.do.pracy; 8)..kontrola.wykonywania.przez.płatników.składek.i.przez.ubezpieczo- nych.obowiązków.w.zakresie.ubezpieczeń.społecznych.oraz.innych. zadań.zleconych.Zakładowi; 9)..wydawanie.Biuletynu.informacyjnego; 10)..popularyzacja.wiedzy.o.ubezpieczeniach.społecznych. Ważnym.obszarem.działania.ZUS.jest.prowadzenie.prewencji.ren- towej,.obejmującej.rehabilitację.leczniczą.ubezpieczonych.zagrożonych. całkowitą. lub. częściową. niezdolnością. do. pracy,. osób. uprawnionych. do.zasiłku.chorobowego.lub.świadczenia.rehabilitacyjnego.po.ustaniu. tytułu.do.ubezpieczenia.chorobowego.lub.wypadkowego,.a.także.osób. pobierających.rentę.okresową.z.tytułu.niezdolności.do.pracy,.oraz.ba- dania. i. analizy. przyczyn. niezdolności. do. pracy.. W. ramach. prewencji. rentowej.Zakład: 1). kieruje. ubezpieczonych. i. inne. osoby. do. ośrodków. rehabilitacyj- nych, 2). może.tworzyć.i.prowadzić.własne.ośrodki.rehabilitacyjne, 3). udziela.zamówień.na.usługi.rehabilitacyjne.w.innych.ośrodkach, 4). prowadzi.we.własnym.zakresie.badania.i.analizy.przyczyn.niezdolności. do.pracy, 26 rOZDZiAł.2 5). może. zamawiać. przeprowadzanie. przez. inne. podmioty. badań. na- ukowych. dotyczących. przyczyn. niezdolności. do. pracy. oraz. metod. i.rozwiązań.zapobiegających.niezdolności.do.pracy, 6). może.finansować.inne.działania.dotyczące.prewencji.rentowej. Na.podstawie.art..71.ustawy.systemowej.Zakład.wykonuje.również. odpłatnie.zadania.powierzone.mu.na.podstawie.innych.ustaw.oraz.za- dania.zlecone.z.dziedziny.ubezpieczeń.lub.zabezpieczenia.społecznego. (Wantoch-rekowski,.2005). Organami.Zakładu.są:. 1). Prezes.Zakładu,. 2). Zarząd,.którego.przewodniczącym.jest.z.urzędu.Prezes.Zakładu, 3). rada.Nadzorcza.Zakładu. Prezesa. Zakładu. powołuje. na. pięcioletnią. kadencję. Prezes. rady. Ministrów. spośród. osób. należących. do. państwowego. zasobu. kadro- wego.. Do. kompetencji. premiera. należy. również. odwołanie. Prezesa. Zakładu..Prezes.Zakładu.kieruje.działalnością.Zakładu.i.reprezentuje. go.na.zewnątrz..Zakres.działania.Prezesa.określa.art..73.ust..3.ustawy. systemowej,.który.wymienia.m.in..kierowanie.pracami.Zarządu,.koordy- nowanie.współpracy.Zakładu.z.urzędami.administracji.rządowej,.w.tym. w.szczególności.z.Komisją.Nadzoru.Ubezpieczeń.i.Funduszy.emerytal- nych,.a.także.z.innymi.organami.rentowymi,.tworzenie,.przekształcanie. i.znoszenie.terenowych.jednostek.organizacyjnych.oraz.określanie.ich. siedziby,.właściwości.terytorialnej.i.rzeczowej,.powoływanie.i.odwoływa- nie.kierowników.jednostek.organizacyjnych.Zakładu,.ich.zastępców.oraz. głównych.księgowych,.zwierzchni.nadzór.nad.orzecznictwem.lekarskim. dla.celów.ubezpieczeń.społecznych,.przyznawanie.świadczeń.w.drodze. wyjątku,.spełnianie.funkcji.pracodawcy.w.rozumieniu.kodeksu.pracy,. zatwierdzanie.projektów.dotyczących.administrowania.środkami.FrD. (Jończyk,.2006).. Zarząd.Zakładu.składa.się.z.Prezesa.Zakładu.oraz.2–4.osób.powo- ływanych.i.odwoływanych.przez.radę.Nadzorczą.Zakładu,.na.wniosek. Prezesa.Zakładu..Zarząd.jest.organem.Zakładu.odpowiedzialnym.za. jego. politykę. finansową. oraz. kierującym. jego. działaniami. w. zakresie. niezastrzeżonym. dla. Prezesa.. Szczegółowe. zadania. Zarządu. (art.. 74. ust..3.ustawy.systemowej).obejmują:.bieżące.zarządzanie.funduszami,. których.dysponentem.jest.Zakład,.przygotowywanie.projektów.dotyczą- reLAcJe.PłATNiK.SKłADeK.–.ZAKłAD.UBeZPiecZeń.SPOłecZNych 27 cych.administrowania.środkami.FrD,.prowadzenie.gospodarki.finan- sowej.Zakładu,.opracowywanie.projektu.rocznego.planu.finansowego. FUS.i.FrD,.sporządzanie.rocznych.sprawozdań.finansowych.Zakładu,. FUS.i.FrD,.sporządzanie.rocznych.sprawozdań.z.wykonania.planów. finansowych.FUS.i.FrD,.przedstawianie.radzie.Nadzorczej.Zakładu. informacji.o.pracy.Zakładu,.sporządzanie.planu.finansowego.Zakładu. i.sprawozdań.z.jego.wykonania,.opracowywanie.rocznych.sprawozdań. z.działalności.Zakładu,.sporządzanie.wieloletniej.prognozy.kroczącej. dochodów.i.wydatków.funduszu.emerytalnego. rada.Nadzorcza.Zakładu.jest.powoływana.na.pięcioletnią.kadencję. przez.Prezesa.rady.Ministrów..Zadnia.rady.Nadzorczej.precyzuje.art..75. ust..2.ustawy.systemowej,.który.wymienia.m.in..uchwalanie.regulami- nu.działania.Zarządu,.okresową.ocenę.pracy.Zarządu,.zatwierdzanie. projektu.rocznego.planu.finansowego.Zakładu.i.sprawozdania.z.jego. wykonania,.a.także.rocznego.sprawozdania.z.działalności.Zakładu,.opi- niowanie.projektów.planów.finansowych.FUS.i.FrD.oraz.sprawozdań. z.ich.wykonania,.opiniowanie.projektów.aktów.prawnych.z.zakresu.ubez- pieczeń.społecznych,.wybór.biegłego.rewidenta.wykonującego.badanie. rocznego.sprawozdania.finansowego.Zakładu,.FUS.i.FrD,.opiniowanie. kandydata.na.Prezesa.Zakładu.oraz.projektu.Statutu.Zakładu. Nadzór.nad.zgodnością.działań.Zakładu.z.przepisami.prawa.spra- wuje.minister.właściwy.do.spraw.zabezpieczenia.społecznego..Ustawa. systemowa.nakłada.na.Zarząd.ZUS.obowiązek.przedkładania.Ministrowi. Gospodarki,.Pracy.i.Polityki.Społecznej.projektów.planów.finansowych,. planów.i.sprawozdań.finansowych.oraz.sprawozdań.z.wykonania.tych. planów.przygotowywanych.przez.Zarząd.ZUS.(Jończyk,.2006;.roszew- ska,.1999). Ustawa.systemowa.w.zarysie.określa.strukturę.organizacyjną.ZUS.. Artykuł.67.ust..1.stanowi,.że.w.skład.Zakładu.wchodzą:.centrala.i.tere- nowe.jednostki.organizacyjne..W.skład.centrali.ZUS.wchodzą.wyodręb- nione.departamenty.(wymienione.w.§.10.Statutu.Zakładu),.także.Biuro. rent.Zagranicznych.powołane.do.realizacji.umów.międzynarodowych,. oraz.terenowe.jednostki.organizacyjne.(oddziały),.do.właściwości.któ- rych. należy. wykonywanie. typowych. zadań. w. dziedzinie. ubezpieczeń. społecznych..Oddziały.ZUS.mają.zdolność.sądową.oraz.kompetencje. do.występowania.przed.sądem.w.sprawach.z.ubezpieczenia.społecznego. (cholewa-Klimek,.2006). 28 rOZDZiAł.2 Organizację.wewnętrzną,.zakres.działania.poszczególnych.jednostek. oraz.tryb.funkcjonowania.i.kompetencje.organów.określają.szczegóło- wo.Statut.ZUS.oraz.regulamin.organizacyjny.nadawany.przez.Prezesa. Zakładu.. Działania.centrali.związane.z.realizacją.zadań.z.zakresu.ubezpieczeń. społecznych.obejmują.w.myśl.§.9.pkt.1–15.Statutu.ZUS.w.szczególności:. dysponowanie.FUS,.FrD,.prowadzenie.rozliczeń.składek.na.ubezpiecze- nia.społeczne,.ubezpieczenie.zdrowotne,.Fundusz.Pracy,.FGśP.zgodnie. z. przepisami. ustawy,. prowadzenie. kont. ubezpieczonych. i. płatników. składek,. prowadzenie. rejestrów. ubezpieczonych,. płatników. składek,. członków.otwartych.funduszy.emerytalnych.oraz.rejestru.uprawnionych. do. świadczeń. zdrowotnych,. koordynację. pracy. terenowych. jednostek. organizacyjnych.Zakładu,.zarządzanie.finansami.Zakładu,.dysponowanie. majątkiem.Zakładu,.przygotowywanie.projektów.krótko-.i.długotermi- nowych.planów.działalności.Zakładu,.opracowywanie.analiz.i.prognoz. działalności.Zakładu,.gromadzenie.i.analizę.danych.statystycznych.oraz. prowadzenie.badań.statystycznych.z.zakresu.ubezpieczeń.społecznych,. realizację.polityki.kadrowej,.szkoleniowej,.wydawniczej,.informacyjnej,. promocyjnej,.doradczej.i.konsultingowej.Zakładu,.prowadzenie.polityki. prewencyjnej.i.rehabilitacji.w.zakresie.ubezpieczeń.społecznych,.opra- cowywanie.i.opiniowanie.projektów.aktów.normatywnych.oraz.aktów. prawnych.wewnętrznych,.współpracę.z.organami.administracji.rządowej,. instytucjami. zagranicznymi. oraz. organizacjami. międzynarodowymi. i.krajowymi.w.zakresie.ubezpieczeń.społecznych,.zapewnienie.realizacji. zadań.wynikających.z.umów.międzynarodowych.w.dziedzinie.ubezpie- czeń.społecznych.oraz.obsługę.świadczeń.realizowanych.na.podstawie. tych.umów.i.porozumień.. Terenowymi.jednostkami.organizacyjnymi.ZUS.są.oddziały.oraz.pod- legające.im.inspektoraty.i.biura.terenowe..Do.ich.zakresu.działania.należy. w.myśl.§.14.Statutu:.bezpośrednia.obsługa.klientów.Zakładu,.a.w.szcze- gólności.stwierdzanie.i.ustalanie.obowiązku.ubezpieczeń.społecznych,. ustalanie.uprawnień.do.świadczeń.oraz.ich.wypłata,.dochodzenie.zwrotu. nienależnie.pobranych.świadczeń,.dochodzenie.należnych.składek.i.opłat,. orzecznictwo.lekarskie.na.potrzeby.ustalania.uprawnień.do.świadczeń. z. ubezpieczeń. społecznych.. Ponadto. zadania. terenowych. jednostek. organizacyjnych.ZUS.mogą.obejmować.realizację.umów.i.porozumień. międzynarodowych. w. dziedzinie. ubezpieczeń. społecznych,. wprowa- dzanie.danych.do.systemu.informatycznego.oraz.przetwarzanie.danych. reLAcJe.PłATNiK.SKłADeK.–.ZAKłAD.UBeZPiecZeń.SPOłecZNych 29 na.potrzeby.działalności.Zakładu,.szkolenie.pracowników.i.klientów,. a.także.obsługę.poligraficzną.Zakładu.(Stefański,.2002).. W.zakresie.realizacji.zadań.związanych.z.dochodzeniem.należnych. składek. i. opłat. ZUS. przysługują. instrumenty. określone. w. art.. 23–32. ustawy. systemowej.. Ponadto. terenowe. jednostki. organizacyjne. ZUS. korzystają.z.wielu.uprawnień.analogicznych.do.kompetencji.organów. skarbowych,. określonych. w. przepisach. ordynacji. podatkowej,. które. zgodnie.z.art..31.ustawy.systemowej.mają.odpowiednie.zastosowanie.do. egzekwowania.należności.z.tytułu.składek..Należy.tutaj.wymienić.m.in.. przepisy.dotyczące.odpowiedzialności.za.zobowiązania.z.tytułu.składek.. Należności.te,.nieopłacone.w.terminie,.podlegają.ściągnięciu.w.trybie. przepisów.o.postępowaniu.egzekucyjnym.w.administracji.lub.egzekucji. sądowej.(ustawa.z.dnia.17.czerwca.1966.r..o.postępowaniu.egzekucyj- nym.w.administracji.oraz.kodeks.postępowania.cywilnego).(Zieleniecki,. 2004)..Ponadto.do.uprawnień.Zakładu.należy.przeprowadzanie.kontroli. płatników.składek.w.obszarze.wykonywania.przez.nich.obowiązków.w.za- kresie.ubezpieczeń.społecznych..Zasady.kontroli.określają:.art..86–97. ustawy.systemowej.oraz.w.rozporządzenie.rady.Ministrów.z.dnia.30. grudnia.1998.r..w.sprawie.szczegółowych.zasad.i.trybu.przeprowadzania. kontroli.płatników.składek.. ZUS.dokonuje.w.stosunku.do.wielu.podmiotów.rozstrzygnięć.praw- nych,.przede.wszystkim.administracyjnych,.przybierających.głównie.formę. decyzji.(Pogonowski,.2006)..Do.kompetencji.Zakładu.należy.wydawanie. decyzji.w.indywidualnych.sprawach.z.zakresu.ubezpieczeń.społecznych.. Zgodnie.z.art..4.pkt.6.ustawy.emerytalnej.„organ.rentowy”.oznacza.jed- nostkę.organizacyjną.ZUS,.określoną.w.przepisach.ustawy.systemowej,. właściwą.do.wydawania.decyzji.w.sprawach.świadczeń..Zgodnie.z.art..83. ust..1.ustawy.systemowej.decyzje.te.dotyczą.w.szczególności: 1). zgłaszania.do.ubezpieczenia,. 2). przebiegu.ubezpieczeń,. 3). ustalania.wymiaru.składek.i.ich.poboru,. 4). umarzania.należności.z.tytułu.składek,. 5). ustalania.uprawnień.do.świadczeń.z.ubezpieczeń.społecznych,. 6). wymiaru.świadczeń.z.ubezpieczenia.społecznego. Katalog.zawarty.w.art..83.ust..1.ustawy.systemowej.nie.jest.wyczer- pujący..Zawiera.jedynie.najważniejsze.sprawy,.które.podlegają.realizacji. w.drodze.decyzji.(Wańtoch-rekowski,.2005).. 30 rOZDZiAł.2 Na.podstawie.przepisów.ustawy.systemowej.można.wymienić.inne. decyzje.wydane.przez.ZUS,.np.: 1). w.sprawie.wymierzenia.opłaty.dodatkowej.(art..24.ust..1.ustawy.syste- mowej)..W.tym.przypadku.ocenie.sądu.podlegają.nie.tylko.przesłanki. formalne.do.wymierzenia.płatnikowi.składek.dodatkowej.opłaty,.tj.. czy.płatnik.nie.opłacił.składki.lub.opłacił.ją.w.zaniżonej.wysokości. oraz.czy.opłata.nie.przekracza.kwoty.zaległych.składek,.lecz.także. celowość.wymierzenia.opłaty.i.jej.wysokość..Decyzja.wymierzająca. płatnikowi.składek.dodatkową.opłatę.podlega.kontroli.sądowej.nie. tylko.pod.względem.jej.formalnej.poprawności,.lecz.także.merytorycz- nej.zasadności.i.celowości.(wyrok.SN.z.dnia.20.maja.2004.r.,.ii.UK. 403/03;. wyrok. Sądu. Apelacyjnego. w. Katowicach. z. dnia. 14. lutego. 2002.r.,.iii.AUa.1430/01); 2). o.odpowiedzialności.z.tytułu.zobowiązań.składkowych.osób.trzecich. i.następców.prawnych.płatników.składek.(art..31.ustawy.systemowej. w.zw..z.art..108.§.1.o.p.); 3). o.umorzeniu.należności.z.tytułu.składek.(art..28.ust..5.ustawy.syste- mowej)..Od.decyzji.ZUS.w.tej.sprawie,.zgodnie.z.art..83.ust..4.ustawy. systemowej,.nie.przysługuje.odwołanie.do.sądu..Jednakże.stronie.przy- sługuje.prawo.do.wniesienia.wniosku.do.Prezesa.Zakładu.o.ponowne. rozpatrzenie.sprawy..Do.wniosku.stosuje.się.odpowiednio.przepisy. dotyczące.odwołań.od.decyzji,.określone.w.kodeksie.postępowania. administracyjnego; 4). decyzje. wydawane. po. przeprowadzeniu. przez. ZUS. postępowania. wyjaśniającego.lub.kontrolnego.(art..41.ust..11.i.art..91.ust..5.ustawy. systemowej); 5). w.sprawie.nadania.płatnikowi.numeru.NUSP.(numer.ubezpieczenia. społecznego.płatnika).–.art..43.ust..6.ustawy.systemowej. Z.uwagi.na.przykładowy.charakter.wyliczenia.indywidualnych.spraw. z.zakresu.ubezpieczeń.społecznych.zawartego.w.art..83.ust..1.ustawy.sy- stemowej.decyzje.ZUS.mogą.dotyczyć.również.kwestii.niewymienionych. w.tym.przepisie..Decyzje.rozstrzygają.sprawę.co.do.jej.istoty.w.całości.lub. w.części.albo.w.inny.sposób.kończą.sprawę.na.szczeblu.organu.rentowego.. co.do.zasady.powinny.spełniać.zatem.wymogi.formalne.przewidziane. w.art..107.k.p.a.,.czyli.zawierać.m.in.:.oznaczenie.organu,.datę.wydania,. oznaczenie.strony.lub.stron,.powołanie.podstawy.prawnej,.rozstrzygnięcie,. uzasadnienie.faktyczne.i.prawne,.pouczenie,.czy.i.w.jakim.trybie.służy.od.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Pozycja płatnika składek w ubezpieczeniu społecznym i zdrowotnym
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: