Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00341 009300 15552205 na godz. na dobę w sumie
Praktyczny Kurs Pisarstwa - ebook/pdf
Praktyczny Kurs Pisarstwa - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Złote Myśli Język publikacji: polski
ISBN: 9788375828078 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Jak napisać fascynującą książkę z intrygującą fabułą i odnieść sukces?

Rozpoczynasz właśnie swoją przygodę z pisarstwem? Twoja wyobraźnia z pewnością szaleje, a Ty marzysz o przelaniu swoich myśli i stworzeniu niesamowitego dzieła...

Pytanie tylko - jak sprawić, aby czytelnicy nie przeczytali, a pochłonęli Twoją książkę, z wypiekami na twarzy mrucząc pod nosem 'Genialne!' Opowiadaliby swoim znajomym, że nie mogli się od niej oderwać i z niecierpliwością przerzucając strony zupełnie stracili poczucie czasu.

Pewnie wydaje Ci się, że wystarczy przecież usiąść i zacząć pisać. Jeśli masz talent, to pomysły same przyjdą do głowy. Proszę bardzo - pisz! To, że w ogóle coś piszesz jest pierwszym krokiem do sukcesu. Ale czy nie lepiej zapoznać się najpierw z paroma regułami warsztatu pisarza, opracowanymi przez praktykujących mistrzów pióra?

Czego się nauczysz, aby zadziwiać swoich czytelników?

- Jak konstruować emocjonującą fabułę?

- Jak prowadzić wartką narrację?

- Jak wykreować pobudzające wyobraźnię charakterystyki postaci?

- Jak tworzyć inteligentne dialogi?

- Jak budować sceny pełne napięcia?

- Jak wprawiać czytelnika w zachwyt w sekwencjach scenicznych?

Autorzy bestsellerów od lat wykorzystują podstawowe, niezwykle skuteczne techniki, dzięki którym ich książki po prostu pochłaniają czytelnika. Umiejętne konstruowanie fabuły, struktury książki, zabiegów językowych to więcej niż połowa sukcesu. Już teraz dołącz do grona pisarzy, którzy znają te tricki.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Niniejszy darmowy ebook zawiera fragment pełnej wersji pod tytułem: Praktyczny kurs pisarstwa Aby przeczytać informacje o pełnej wersji, kliknij tutaj Darmowa publikacja dostarczona przez Wydawnictwo Złote Myśli sp z.o.o Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnie rozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przez Wydawcę. Zabronione są jakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgody wydawcy. Zabrania się jej od-sprzedaży, zgodnie z regulaminem Wydawnictwa Złote Myśli. © Copyright for Polish edition by ZloteMysli.pl Data: 11.05.2009 Tytuł: Praktyczny kurs pisarstwa — fragment utworu Autor: Piotr Rosik i Wojciech Rudny Projekt okładki: Marzena Osuchowicz Korekta: Magda Wasilewska, Sylwia Fortuna Skład: Marcin Górniakowski Internetowe Wydawnictwo Złote Myśli sp. z o.o. ul. Daszyńskiego 5 44-100 Gliwice WWW: www. ZloteMysli.pl EMAIL: kontakt@zlotemysli.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved. SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI DROGA AUTORA DO DEBIUTU.........................................................5 O czym pisać?................................................................................................................9 Jak pisać?....................................................................................................................12 JAK ZACZĄĆ.....................................................................................17 Naczelna zasada: „zaciekawić czytelnika”...................................................................21 Rozpoczęcie ruchu fabularnego..................................................................................22 Cechy dobrego stylu....................................................................................................23 Pierwsze zdania......................................................................................................24 Ćwiczenia...............................................................................................................24 TECHNIKI NARRACJI.....................................................................28 Typy narracji...............................................................................................................29 Narrator pierwszoosobowy.........................................................................................36 Narrator trzecioosobowy.............................................................................................37 Rodzaje ograniczeń................................................................................................38 Ćwiczenia...............................................................................................................39 POSTACI..........................................................................................40 Imię dla bohatera........................................................................................................43 Charakterystyka..........................................................................................................43 Postać bohatera posiada dwa aspekty....................................................................44 Dwa typy charakterystyk........................................................................................44 Siedem technik tworzenia postaci..........................................................................45 Elementy składowe postaci literackiej...................................................................45 Ćwiczenia...............................................................................................................46 DIALOGI..........................................................................................47 Dwa rodzaje kontekstów narracyjnych.......................................................................50 Konwencje zapisu dialogów...................................................................................52 Style wypowiedzi bohaterów..................................................................................52 Ćwiczenia................................................................................................................52 BUDOWA SCEN...............................................................................56 Wewnętrzna struktura sceny......................................................................................56 Chwyty....................................................................................................................59 Ćwiczenia...............................................................................................................62 PROBLEMY KOMPOZYCJI..............................................................64 Kompozycja wątków...............................................................................................65 Kompozycja.................................................................................................................66 Cechy powieści postmodernistycznej.........................................................................70 Ćwiczenie................................................................................................................72 PRZEBIEG FABUŁY.........................................................................74 Konstrukcja fabularna................................................................................................76 Wzorce strukturalne...............................................................................................79 Chwyty....................................................................................................................79 Ćwiczenia...............................................................................................................80 STEREOTYPY..................................................................................85 Metody przesłaniania pustki stereotypów..................................................................87 Typy stereotypów........................................................................................................87 Romans.......................................................................................................................90 Powieść sensacyjna.....................................................................................................92 Powieść kryminalna....................................................................................................93 Odmiany kryminału...............................................................................................94 ...............................................................................................95 Powieść science Horror.........................................................................................................................96 Powieść fantasy...........................................................................................................97 Ćwiczenia................................................................................................................97 - fiction PRZESTRZEŃ FABULARNA...........................................................101 Ćwiczenia..............................................................................................................104 ZAKOŃCZENIA FABULARNE........................................................105 Dwa rodzaje zakończeń.............................................................................................107 Ćwiczenia.............................................................................................................108 NA ZAKOŃCZENIE.........................................................................110 PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 5 Postaci Postaci Fabuła to następujące kolejno po sobie wydarzenia. Byłyby one jed- nak czymś abstrakcyjnym, gdyby nie działające postaci. Fabuła skła- da się z postaci, które tworzą wydarzenia, posuwając zarazem całą akcję do przodu. Nie może tego czynić narrator, ale właśnie działają- ce postaci. POSTACI – muszą być konkretne, charakterystyczne, wyróżnia- jące się z tłumu, by czytelnik zechciał się do nich przywiązać i za- pamiętać je na dłużej, niż trwa czytanie książki. Oczywiście czyn- nikiem wyróżniającym postać może być jego nieokreśloność. Ważne jednak, by wyróżniał się czymś godnym zapamiętania. Nie jest to łatwe, ale dobrze obmyślona postać może zacząć żyć wła- snym życiem, a wtedy można już pozostawić jej pełną swobodę w działaniu. Postać jest nierozerwalnie związana z fabułą. To ona działa, podej- muj decyzje, walczy, przemawia, posuwając tym samym akcję do przodu. Wyrazisty, oryginalny bohater potrafi tchnąć życie w najbardziej ba- nalną opowieść. Postać nie tylko działa, ale musi także się rozwijać na skutek zdarzeń, które jej się przytrafiają. Jeśli nic w niej nie bę- dzie ulegać zmianie, jeśli wciąż będzie popełniać te same błędy, nie wyciągając z nich żadnych wniosków (jak dzieje się w operach my- dlanych), doprowadzimy czytelnika do takiej irytacji, że nie pozosta- nie nic innego, jak tylko ją uśmiercić. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 6 Postać jest interesująca nie tylko poprzez to, kim jest, ale dzięki temu, co robi. Nie tyle samo działanie postaci budzi zainteresowanie, co jego antycypowanie. Czytelnik musi stale zastanawiać się, co postać teraz zrobi, jak zareaguje. Trzeba zatem rozpalać emocje czy- telnika tak, by nieustannie przejmował się losami bohatera. Gdy czy- telnik zacznie porównywać opisywane wydarzenia z własnymi do- świadczeniami, oznaczać to będzie, że fabuła zaczęła go wciągać. Czytelnik musi czuć się związany z bohaterem na poziomie emocjo- nalnym, nawet jeśli chodzi o zwierzę czy kosmitę. Postać musi posia- dać ludzką naturę, by można było się z nią identyfikować. Sedno sukcesu powieści tkwi w identyfikowaniu się czytelnika z postaciami. Identyfikacja dokonuje się poprzez:  empatię, czyli rozpoznanie w postaci czegoś własnego,  sympatię, oznaczającą, że podoba nam się to, z czym mamy do czynienia. Protagonista musi posiadać przekonujące cechy charakteru, a przy tym musi być wiarygodny w tym, co robi, działając zgodnie ze swo- imi przekonaniami. Nawet antagonista powinien posiadać ujmujące cechy. Seryjny morderca może być przecież błyskotliwy, inteligentny, oczytany, charyzmatyczny, przystojny, by tym trudniej bohaterowi było się z nim rozprawić. Naczelną zasadą fabuły jest konflikt. Podtrzymują go dwa typy ry- walizujących ze sobą bohaterów: protagonista i antagonista (lub antagonizm). Innymi słowy: protagonista to nasz bohater pozytyw- ny, ktoś, za kogo trzymamy kciuki, kto jest główną siłą napędową fa- buły. Z kolei antagonista jest jego przeciwnikiem, osobą mającą wszelkie negatywne cechy i konkretny powód, by nie znosić główne- Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 7 go bohatera. W filmach jest to zwykle psychopatyczny morderca, który wyjątkowo nie lubi prowadzącego śledztwo w jego sprawie gli- niarza. Na walce między tymi dwoma postaciami opiera się cała ak- cja. Bez nich fabuła nie miała by sensu. Przeciwnikiem protagonisty może być również „bezosobowa siła” (tzw. antagonizm), np. natura, ale także Bóg, honor, społeczeństwo, kultura, szkoła itd. Niekoniecz- nie wrogiem jest konkretna osoba, choć wówczas konflikt ma bar- dziej realny charakter, szczególnie, gdy jest dobrze umotywowany. Wyróżnia się trzy typy postaci: 1. Postaci główne (pierwszoplanowe) – protagoniści i antago- niści. 2. Postaci uboczne (drugoplanowe). 3. Postacie epizodyczne (trzecioplanowe). FABUŁA = FABUŁA + POSTACI POSTACI = AKCJA AKCJA + Bohater jest postacią, która łączy wszystkie ogniwa łańcucha fabular- nego. Bohater pozytywny reprezentuje postawę moralną autora. Porte-parole – wzorcowa postać, która wypowiada myśli i przeko- nania autora. Podstawą budowania wiarygodnych postaci jest oczywiście osobiste doświadczenie życiowe pisarza. Nie należy jednak przekopiowywać realnych osób, konieczne są pewne literackie poprawki, czasem uproszczenia, a częściej wzbogacanie obserwowanych zjawisk. Cho- dzi tu o twórcze zniekształcanie, przetwarzanie, wyolbrzymianie lub pomniejszanie pewnych faktów, obserwowanych cech charakteru czy Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 8 wyglądu. Literatura nie ma być kopią rzeczywistości, ale jej twór- czym przetworzeniem. Imię dla bohatera Ważnym elementem budowania postaci jest rzecz, wydawać by się mogło, najprostsza – nadanie bohaterowi imienia i nazwiska. Jest to jednak zabieg niełatwy, biorąc pod uwagę to, że nazwy własne mają swoje zakresy skojarzeniowe. Trzeba zwracać uwagę na dobór imion postaci. Każde imię może się z czymś kojarzyć i mieć jakieś konkret- ne znaczenie. Dobór imienia jest elementem charakterystyki postaci. Więc jeśli damy bohaterowi na imię Zdzichu, to nie można się po nim spodziewać spektakularnych czynów w roli kochanka. Choć i na to nie ma reguły: dobierając bowiem imię nieadekwatne do pełnionej roli, możemy osiągnąć interesujący efekt humorystyczny. Gorzej, je- śli nie jest to naszym celem. Wówczas lepiej wybrać imię bardziej „godne” działań będących udziałem naszego bohatera. Wskazówka techniczna: lepiej unikać na początku tekstu dużej ilości imion postaci bez ich charakterystyk. Wprowadza to zamęt i zniechęca do czytania. Cały tłum postaci w pierwszej scenie to nie jest dobry pomysł. Czytelnik od początku musi wiedzieć, z kim ma się identyfikować, za kogo trzymać kciuki. Charakterystyka Charakterystyka postaci polega na nadawaniu jej cech wizualnych oraz biografii. Błędem jest ograniczenie się do wyliczenia przymiot- nikowych cech postaci. Będą to tylko puste słowa. Pisanie, że bohater jest przystojny znaczy niewiele. Każdy z nas ma inny wzorzec „przy- Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 9 stojności”. Jeśli jednak pokaże się, w jaki sposób na jego wygląd re- agują inni, efekt będzie znacznie bardziej wyrazisty. Warto także pamiętać, że jeżeli szczegóły wyglądu postaci nie są istotne dla przebiegu fabuły (długie włosy bohatera nie odegrają żad- nej roli), nie warto ich w ogóle podawać, zostawiając czytelnikowi swobodę. Znacznie ważniejsze od wyglądu zewnętrznego są cechy charakteru postaci. Cechy te powinny ulegać modyfikacjom pod wpływem kolej- nych wydarzeń. Bohater pokonując kolejne przeszkody w drodze do celu, zdobywa nowe doświadczenia, które nie mogą pozostać bez wpływu na jego charakter. Bohater nie może być na końcu powieści taki sam, jak na początku. Coś musiało ulec w nim zmianie, inaczej cała podróż nie miałaby sensu. Postać bohatera posiada dwa aspekty 1. Typ – bohater reprezentuje cechy typowe dla danej grupy społecz- nej, narodowości, zawodu, wieku itp. 2. Charakter – indywidualne cechy bohatera, odróżniające go od innych. Dwa typy charakterystyk 1. Bezpośrednia – dokonywana przez samego autora. 2. Pośrednia – tworzona poprzez wypowiedzi innych postaci i działania bohatera Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 10 Siedem technik tworzenia postaci 1.Opis wyglądu – liczy się jakość, a nie ilość szczegółów. 2.Sądy narratora – komentarz tego, co widzimy. 3.Działanie – pokazanie bohatera w działaniu. 4.Skojarzenia z różnymi sytuacjami. 5.Przedstawienie myśli bohatera. 6.Mowa – sposób wypowiadania się. 7.Myśli i opinie innych na temat bohatera. Przy tym wszystkim pamiętać należy, że bohater powinien być zmo- tywowany, musi wiedzieć, czego chce, do czego dąży, jaki jest jego cel. Elementy składowe postaci literackiej 1.Zachowania w określonych sytuacjach. 2.Motywacje, intencje, motywy. 3.Przeszłość – zdarzenia z przeszłości, które wpłynęły na jej osobo- wość, nie chodzi tu bynajmniej o szczegółową biografię. 4.Reputacja – opinia innych postaci na temat bohatera, może być ona różna od własnego o sobie wyobrażenia, które ma nasz bohater. 5.Wygląd zewnętrzny – cecha drugorzędna, chyba, że ma ona wpływ na związki z innymi postaciami lub na przebieg fabuły. Taką cechą wyglądu, która budowała kolejne sceny fabuły był długi nos Pinokia. 6.Stereotypy – uproszczone obrazy postaci, które pomagają szybciej je zidentyfikować. Stereotypowe cechy mogą mieć wyłącznie postaci trzecioplanowe. Nigdy zaś główny bohater, który zawsze powinien być kimś oryginalnym, niepowtarzalnym (o stereotypach czytaj da- lej). 7.Sieć powiązań – bohater ma znajomych, rodzinę, pracodawców, wrogów. Żaden człowiek nie jest samotną wyspą – Hemingway. 8.Zwyczaje, nawyki, nałogi. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 11 9.Uzdolnienia, zainteresowania, talenty. 10.Słabości, kompleksy, problemy. Powieści popularne budowane są zwykle na zasadzie konfliktu: pro- tagonista – antagonista. Ten pierwszy jest zwykle wyposażony we wszelkie pozytywne cechy, podczas gdy drugi jest mordercą, sadystą, szaleńcem, porywaczem, terrorystą itd. Walka dobra ze złem pod różnymi postaciami jest stałym wątkiem w literaturze i filmie. W większości przypadków opiera się na stereotypach. Można jednak uzyskać całkiem niezłe efekty, świadomie posługując się stereotypa- mi, mieszając je ze sobą, naginając, odwracając ich znaczenie. Ćwiczenia 1. Charakterystyka znanej postaci z popkultury przez pryzmat sytu- acji, w których się znajduje. 2. Proszę stworzyć parę opozycyjnych bohaterów, których łączy kon- flikt, np. anioł i diabeł, policjant i przestępca, matka i córka, przeło- żony i podwładny. Następnie proszę ułożyć plan fabuły. 3. Proszę znaleźć w dowolnej powieści fragmenty charakteryzujące postać. Przykład: Nic sztuczniejszego nad opisy młodych dziewcząt i wyszukane po- równania, jakie tworzy się przy tej okazji. Usta jak wiśnie, piersi – różyczki, o, gdybyż wystarczyło kupić w sklepie trochę owoców i kwiatów! I gdyby usta rzeczywiście miały smak dojrzałej wiśni, któż miałby odwagę się kochać? Kogóż skusiłby karmelek – do- słownie słodki pocałunek?1 1 Gombrowicz W., Dziewictwo [w:] Bakakaj. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 12 Dialogi Dialogi Dialog w powieści, tym różni się od dialogów w mowie potocznej, że jest zapisany. Nie może przy tym być dokładnym zapisem języka mó- wionego, który cechuje się brakiem poprawności stylistycznej, niedo- powiedzeniami, pauzami, których nie można oddać w pełni w tekście. Punktem odniesienia dialogu jest zawsze narracja. Dialog jest mową określoną przez sytuację – narracja nią nie jest. Narracja musi respektować reguły języka literackiego, musi być po- prawna. W dialogu mogą się znaleźć te elementy, które normalnie w narracji mają wstęp zabroniony (dialekty, slangi, mowa archaicz- na) – normalnie pisarz był zobowiązany do posługiwania się języ- kiem literackim (usankcjonowanym w świadomości zbiorowej). Dialog, uwarunkowany przez sytuację, musiał się czymś wyróżniać – upodobnienie języka narracji do języka postaci traktowane było jako błąd. Dla czytelnika dialog jest oznaką – sam sposób wypowiadania się bohatera przynosi o nim często więcej wiedzy niż bezpośredni przed- miot jego rozważań. Dialog znaczy zawsze coś więcej, niż znaczy. In- terpretowanie dialogu jako oznaki jest możliwe dzięki założeniu, że jest on zgodny z regułami mówienia, kształtowany tak jak żywa mowa poprzez naśladowanie społecznie utrwalonych sposobów mó- wienia. Kolokwialność i potoczność dialogu jest efektem wypracowa- nia takiej konwencji, która tworzy złudzenie naturalności i potoczno- ści (a nie tylko reprodukowanie mowy). Złudzenie to ujawnia się, gdy pisarz wychodzi poza język literacki swojej epoki, gdy sięga po slang czy gwarę. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 13 Narracyjność sprawia, że dialog może być przytaczany lub fingowa- ny, podany w mowie zależnej lub pozornie zależnej, streszczany lub niby streszczany, omawiany (informuje o treści wypowiedzi oryginal- nej poprzez wyrażenia charakteryzujące te treści). Może być na różne sposoby komentowany przez narratora – opisuje zachowanie i spo- sób mówienia bohatera. Czym byłaby akcja, gdyby postaci nie prowadziły ze sobą ożywionych dialogów? Dialogi są najprzyjemniejszym elementem powieści nie tylko do czy- tania, ale do pisania. Staje się tak, ponieważ rozmowy bohaterów są czymś dynamicznym, co posuwa akcję do przodu. Jeśli zaś dialog okaże się nudny i pozbawiony znaczenia, czytelnik zacznie go pomi- jać wzrokiem. Sztuka pisania dobrych dialogów polega na stworzeniu iluzji praw- dziwej mowy. Sprawnie skonstruowana rozmowa musi sprawiać wrażenie pisanej z łatwością. Czytelnik powinien podzielać przyjem- ność pisarza tworzącego dialogi. Język dialogów powinien zatem brzmieć naturalnie, a ton wypowie- dzi pasować do cech bohaterów. To, jak postaci mówią, jest jednym z elementów ich charakterystyki. Dialogi powieściowe muszą: 1. Posuwać akcję naprzód – każda wypowiedź powoduje jakiś skutek. 2. Dostarczać informacji – podczas rozmowy bohaterowie mogą np. opowiadać o swojej przeszłości, planach na przyszłość, zamie- rzeniach, uczuciach, motywacjach. 3. Uzupełniać charakterystyki – słowa wypowiadane przez bohatera pokazują, jakim jest człowiekiem. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 14 Postaci literackie, podobnie jak zwykli ludzie, różnią się między sobą. Różni ich także sposób mówienia, formułowania myśli, wyrażania uczuć. Jest to zatem dobry element ich charakterystyki. Wiadomo, że inaczej mówi student medycyny, a inaczej gospodyni domowa, rol- nik, czy kierowca samochodu wyścigowego. Warto więc wykorzystać specyficzne zwroty, którymi mogą się posługiwać różne grupy spo- łeczne i zawodowe. Poza tym trzeba pamiętać, że żywa mowa jest chaotyczna. Nie spo- sób jej przekazać w piśmie w formie dosłownej, trzeba dokonywać li- terackich obróbek tak, by nie zaginął gdzieś sens wypowiedzi. Doty- czy to szczególnie slangu i gwary. Czytelnik nie może przecież przy każdym zdaniu szukać znaczeń pojedynczych słów w słownikach czy Internecie. Język dialogów wystarczy jedynie stylizować na gwarowy, dorzucając do wypowiedzi bohaterów pojedyncze słowa i zwroty cha- rakterystyczne dla danej gwary czy slangu. Dialogi bohaterów muszą być zrozumiałe. Nie należy używać żargo- nu czy dialektu w pełnej formie. Wystarczą tylko wtrącone zwroty. Podobnie jest w przypadku stylizacji na język historyczny. Należy także unikać przypisów. Powieść nie jest rozprawą naukową. Można także stworzyć język specjalny (np. Mechaniczna pomarańcza czy Finnegans Wake). Jest to ryzykowne posunięcie, ale prowadzić może do ciekawych, niezapomnianych efektów. PARTIA DIALOGOWA PARTIA DIALOGOWA = + KONTEKST KONTEKST WYPOWIEDŹ POSTACI = WYPOWIEDŹ NARRACYJNY NARRACYJNY POSTACI + – czyli komentarz narratora, wpleciony między bezpośrednie wypo- wiedzi bohaterów. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 15 Dwa rodzaje kontekstów narracyjnych 1. Łącznik narracyjny – rozpoczynający się od czasownika opis wypowiedzi bohatera typu: powiedział, rzekł, zapytał. Wprowadza się go po myślniku zaczynając małą literą. Na końcu wypowiedzi nie ma wówczas kropki! Kropkę stawia się wyłącznie po łączniku narra- cyjnym oraz na samym końcu wypowiedzi, np.: – Witam – powiedziała Karolina. – Przyszłam. – To dobrze – odparł i uśmiechnął się lekko. 2. Wtrącenie narracyjne – komentarz narratora na temat sytu- acji, w której toczy się rozmowa. Wtrącenie zaczyna się wielką literą, np.: – Tak, masz rację. – Dziewczyna spuściła głowę. – A więc zrobisz to? – Mężczyzna był wyraźnie zadowolony. – Wiedziałem, że tak będzie. 3. Skrót narracyjny – nowy akapit oznaczający przeskok czasowy, zmianę miejsca czy czasu akcji itp. W ten sposób dokonuje się zmia- ny ustawienia kamery, która za chwilę pokaże coś innego. Narracja będzie mieć szybkie tempo, jeśli skrócimy łączniki narracyj- ne, pozostawiając wypowiedzi bohaterów jedynie z krótkim komen- tarzem. Pamiętaj: siłą napędową dialogu są wyraźnie zarysowane różnice zdań bohaterów. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 16 Komentarz narracyjny dotyczy nie tylko sposobu wypowiadania i użytkowania środków; może stwierdzać, co w danej wypowiedzi jest wiarygodne, a co stanowi złudzenie lub majaczenie postaci (może się mylić, przekazywać fałsze). „Prawda” nie jest kategorią odnoszącą się do świata zewnętrznego – ustala stosunek wypowiedzi dialogowych do przyjętych w narracji założeń, wprowadza je w jej ogólny porzą- dek. W obrębie przytoczeń narrator działa zawsze jako nadawca z ograni- czoną odpowiedzialnością. Wypowiedzi bohatera nie muszą zatem obciążać konta narratora ani tym bardziej autora.  Bohater-rezoner – wyraża idee, które mogą należeć do narratora lub być traktowane jako ekspresja mniemań autora – konstrukcja odczuwana jako odejście od norm dominujących w danym utworze.  Bohater jako porte-parole narratora kwestionuje zasadę powieścio- wą, że wypowiedzenie występujące w dialogu ma charakter nieobo- wiązujący – bohaterowie tego rodzaju często zbliżają się do dyskursu niż do odpowiednika potocznego mówienia. Punkt widzenia czytelnika z czasem przestaje się identyfikować z punktem widzenia narratora. Stosunek narracji i dialogu kształtuje się w zależności od poetyki powieści, obowiązującej w danym czasie. W powieści trzecioosobowej – swobodne i nieograniczone przytacza- nie dialogów jest następstwem przyjętej formy i nie wymaga odpo- wiedniej motywacji. W powieści pierwszoosobowej natomiast wyma- gane są pewne założenia dodatkowe: „konwencja doskonałej pamię- ci” – silny czynnik motywujący, ale nie przeciwstawia się załamaniu reguł mimetyzmu formalnego; bez założeń tylko krótkie przytoczenia w mowie zależnej – wypowiedź podporządkowana mowie opowiada- jącego. Przytaczając szersze wypowiedzi narrator wychodzi ze swojej konwencji w kierunku narracji w 3 osobie. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 17 Obecność dialogu świadczy o tym, że stał się on jednym z elementów koniecznych formy powieściowej, swojego rodzaju sygnałem powie- ściowym. Konwencje zapisu dialogów 1. stawiać przed każdą kwestią myślnik; 2. zaczynać zdania wielką literą, kończyć kropką, wykrzyknikiem, znakiem zapytania lub wielokropkiem; 3. komentarze narracyjne dawać po myślniku małą literą; 4. wypowiedzi kolejnych postaci umieszczać w odrębnych akapi- tach. Style wypowiedzi bohaterów Język ceremonialny – składa się z pewnych formuł magicznych, obrzędowych. Stosowany głownie w powieściach historycznych, fan- tasy. Język formalny – w sytuacjach publicznych (powieść obyczajowa, sensacyjna). Język konwersacyjny – płynny i poprawny, różni się od języka zwykłych rozmów właśnie swoją gramatyczną i stylistyczną popraw- nością. Język potoczny – literacki przekład codziennego języka, ale nie jego bezpośredni zapis. Możliwe są błędy składniowe, żargon. Język intymny – nieformalny, prywatny, zrozumiały przez bliskie sobie osoby, składający się z unikalnych określeń, specyficznych, ce- lowych błędów. Ćwiczenia 1. Proszę napisać krótkie opowiadania oparte na dialogach i różnych stylach wypowiedzi:  Rozmowa diabła i anioła na temat duszy człowieka. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 18  Dialog kata z ofiarą.  Dyskusja sprawców przed dokonaniem zbrodni.  Rozmowa „ziomali” podczas imprezy.  Akademicka dyskusja podczas zajęć na studiach. 2. Proszę nagrać na taśmę, dyktafon czy inny nośnik prawdziwą roz- mowy, by potem ją dosłownie przepisać. Czy taki dialog, choć wzięty z rzeczywistości, będzie naturalny? Co należy zmodyfikować? Przykład: Prezentacja i charakterystyka postaci za pomocą dialogów w pierw- szych partiach powieści. Jest to zarazem parodia romansów z lat 20-tych XX wieku. Parodii służy choćby samo pospolite nazwisko głównego bohatera, który ma stać się kochankiem… — Czy pan nie widzi, że tu jest tabliczka z napisem „Nie wychylać się”? Czy dla pana zakaz władz jest niczym? Taką uwagę zwrócił młodzieńcowi, który wychylał się przez okno, starszy, wyblakły pan w binoklach. Działo się to w pociągu, gdzieś za Lublinem. Młody człowiek wycofał głowę z okna i odwrócił się. — Nie wie pan, jaka teraz będzie stacja? — zapytał. — Jeżeli ja pana zapytuję, czy znany panu jest zakaz wychylania się z okna pociągu będącego w ruchu, to należałoby chyba naprzód odpowiedzieć na pytanie, a dopiero potem samemu zadawać pyta- nia — rzekł ostrzej formalistyczny jegomość o rybiej twarzy i szcze- cinowatych włosach, ze złotą dewizką w okolicy żołądka. Młodzie- niec odpowiedział natychmiast łatwo i lekkomyślnie: — A przepraszam. Ta łatwość i lekkomyślność jeszcze bardziej zirytowały rybiego pana. Radca Szymczyk niezmiernie lubił pouczać i musztrować lu- Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 19 dzi, ale nie znosił, jeśli uwagi jego przyjmowane były nie dość po- ważnie. Obrzucił niechętnym wzrokiem swoją ofiarę. Był to ciemny blondyn, lat może dwudziestu, o budowie wyjątkowo zręcznej. Aczkolwiek lato miało się ku końcowi i wieczory bywały chłodne miał na sobie tylko niebieską siatkową koszulkę bez ręka- wów, szare spodnie i pantofle tenisowe na gołych nogach. — Kto by to mógł być? — myślał radca. — Wiezie ze sobą aż dwie rakiety, więc może syn jakiego obywatela z tych stron? Ba, ale ręce ma zgrubiałe, o źle utrzymanych paznokciach, jak od fizycznej pra- cy. Zresztą włosy niezbyt wypielęgnowane i głos raczej gminny. Więc proletariat? Nie, proletariat nie miałby takich uszu i oczu. Ale znowu usta i podbródek nieomal ludowe... i w ogóle jest w nim coś podejrzanego... jakaś mieszanina. Inni pasażerowie musieli być tego samego zdania, gdyż również przyglądali się spod oka młodzieńcowi, który stał plecami oparty o ścianę. Radca Szymczyk wreszcie tak się zaciekawił, że postano- wił zrezygnować na razie z dalszej polemiki w przedmiocie nie dość poważnego przyjmowania wskazówek i nauk, udzielanych przez ludzi kompetentnych. Przystąpił do ustalania personaliów niezna- jomego, co zresztą przyszło mu tym łatwiej, że nawet na urlopie czuł się zawsze urzędnikiem, przyzwyczajonym do wypełniania ru- bryk w formularzach. — Pan czym się trudni? — zapytał. — Trener tenisowy. — Wiek? — Dwadzieścia. — Dwadzieścia? — Co — dwadzieścia? Dwadzieścia lat? Proszę od- powiadać wyraźnie! — zniecierpliwił się i zirytował. — Dwadzieścia lat. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan PRAKTYCZNY KURS PISARSTWA – darmowy fragment – Złote Myśli Katarzyna Krzan ● str. 20 — A dokąd pan jedzie? — zapytał podejrzliwie radca. Coraz mniej podobał mu się ten osobnik. Czul zawsze pewną podejrzliwość w stosunku do osób, które zbyt pośpiesznie i ulegle odpowiadają na pytania, długoletnia praktyka biurowa nauczyła go, iż zazwyczaj takie indywidua albo mają już coś na sumieniu, albo zamierzają mieć... Chłopak odparł: — Jadę tu niedaleko, do jednego majątku, gdzie jestem zgodzony, jako trener. — A — zawołał radca — to może pan jedzie do Połyki Ochotow- skich? Co? Oczywiście! Domyśliłem się od razu, gdyż panna Ocho- towska to podobno zawołana, panie, tenisistka. Pan tam na długo? —Nieeee... A zresztą nie wiem jak wypadnie. Mam wyreperować rakiety, odświeżyć kort i ćwiczyć z tą panną, bo podobno nie ma z kim grać. — Ja też tam jadę — uznał za stosowne wyjawić radca i wycią- gnąwszy dłoń rzekł abstrakcyjnie: — Szymczyk, Na co trener odpowiedział z ukłonem: — Walczak.2 2 Gombrowicz W., Opętani. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Katarzyna Krzan
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Praktyczny Kurs Pisarstwa
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: