Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00876 011754 7450232 na godz. na dobę w sumie
Praktyczny leksykon VAT 2016 - ebook/pdf
Praktyczny leksykon VAT 2016 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: INFOR Język publikacji: polski
ISBN: 9788374404129 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook (-45%), audiobook).

Unikatowa publikacja kompleksowo omawiająca zagadnienia dotyczące rozliczeń VAT.

Praktycznie, na przykładach, wyjaśnia, jak prawidłowo:

Prezentuje wszystkie istotne zagadnienia, które występują w obrocie gospodarczym, a które mogą sprawić podatnikom wiele problemów ze względu na sporadyczność, np. aport, barter, odszkodowania. Pomaga rozliczać transakcje zagraniczne takie jak: WDT, WNT, import, eksport oraz ustalać miejsce świadczenia, czy dostawy. Wyjaśnia bieżące problemy z rozliczeniem VAT.

Komentarze poparte są aktualnymi interpretacjami organów podatkowych i orzecznictwem sądów oraz licznymi przykładami, wzorami dokumentów. Jest to bardzo cenna wiedza, gdyż od 2015 r. organy podatkowe wydały klika tysięcy interpretacji dotyczących rozliczeń VAT, często zmieniając dotychczas zajmowane stanowisko m. in w zakresie odliczania VAT od niektórych wydatków, czy ustalania obowiązku podatkowego. Wiele spraw zostało również rozstrzygnięte przez sądy, co również wpłynęło na praktykę.

Publikacja uwzględnia zmiany wprowadzane w 2016 r., dotyczące:

· odliczania VAT z uwzględnieniem pre-proporcji;

· zasady przesyłania ewidencji VAT oraz posługiwania się JPK;

· rozliczenia importu towarów;

· stosowania klauzuli „unikania VAT”;

· stosowania odsetek od zaległości VAT.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Praca zbiorowa Aktualne stanowiska organów podatkowych i sądów Wzory formularzy i wniosków Praktyczne przykładyPraktycznyleksykon VAT2016Zmiany2016Cena 129 zł(w tym 5 VAT)BIULETYN VATRekomenduje Praktyczny leksykon VAT 2016 Aktualne stanowiska organów podatkowych i sądów Wzory formularzy i wniosków Praktyczne przykłady Grupa INFOR PL Prezes Zarządu Ryszard PieńkowskiINFOR PL Spółka Akcyjna01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72www.infor.plDyrektor Centrum WydawniczegoMarzena NikielRedakcja merytorycznaJoanna DmowskaRedaktor graficzno-technicznyEdyta WojteckaKorektaBarbara RedzyńskaAdres redakcji01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72Biuro Obsługi Klienta01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. 22 761 30 30, 801 626 666 e-mail: bok@infor.pl strona: www.sklep.infor.plCopyright by INFOR PL Spółka Akcyjna. Publikacja jest chroniona przepisami prawa autorskiego. Wykonywanie kserokopii lub powielanie inną metodą oraz rozpowszechnianie bez zgody wydawcy w całości lub części jest zabronione i podlega odpowiedzialności karnej.INFOR PL S.A. jest podatnikiem VAT NIP 118-00-93-066 Spis treści3IFKRozdział I. Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług(art. 5, 6, 7, 8 ustawy o VAT) .................................................... 71. Aporty .................................................................... 82. Kara umowna za wcześniejsze rozwiązanie umowy ............................... 203. Obciążanie klienta kosztami .................................................. 224. Umowy barterowe .......................................................... 305. Kaucja za sprzedaż w opakowaniu zwrotnym .................................... 37Rozdział II. Nieodpłatne świadczenia(art. 7 i 8 ustawy o VAT) ........................................................ 401. Świadczenia na rzecz klientów ................................................ 402. Świadczenia na rzecz pracowników ............................................ 44Rozdział III.Podatnik VAT(art. 15 ustawy o VAT) ......................................................... 551. Zlecenia wykonywane osobiście ............................................... 55Rozdział IV. Obowiązek podatkowy(art. 19a ustawy o VAT) ........................................................ 611. Powstawanie obowiązku podatkowego na zasadach ogólnych ...................... 612. Szczególne sposoby powstawania obowiązku podatkowego ........................ 693. Powstanie obowiązku podatkowego z tytułu czynności nieodpłatnych ................ 72Rozdział V. Podstawa opodatkowania(art. 29a ustawy o VAT) ........................................................ 731. Ustalanie podstawy opodatkowania ........................................... 732. Obniżenie podstawy opodatkowania ........................................... 743. Podwyższenie podstawy opodatkowania ........................................ 794. Transakcje w całości lub w części finansowane dotacją ........................... 805. Podstawa opodatkowania w walucie obcej ...................................... 816. Dodatkowe koszty, które pokrywa nabywca ..................................... 82Rozdział VI. Podatek naliczony(art. 86 ustawy o VAT) ......................................................... 831. Odliczenia częściowe ........................................................ 832. Wyłączenia prawa do odliczenia ............................................... 833. Ograniczenia kwoty podatku naliczonego ....................................... 844. Ustalenie terminu odliczenia VAT .............................................. 85Rozdział VII. Proporcja, preproporcja i korekta roczna(art. 86 ust. 2a–2h, art. 90 i 91 ustawy o VAT) ..................................... 871. Podatnicy zobowiązani do stosowania preproporcji ............................... 87 4Praktyczny leksykon VAT 2016IFK2. Podatnicy zobowiązani do stosowania proporcji .................................. 943. Korekta roczna w deklaracji VAT .............................................. 994. Korekta od ulepszeń w obcym środku trwałym ................................... 103Rozdział VIII. Samochody(art. 86a ustawy o VAT) ........................................................ 1051. Pełne odliczenie VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi ......... 1062. Odliczenie VAT od pozostałych wydatków związanych z samochodami ............... 1163. Odliczenie VAT od leasingowanego samochodu .................................. 1194. Odliczenie VAT od wydatków na paliwo ......................................... 1205. Korekta podatku odliczonego związana ze zmianą sposobu wykorzystywania pojazdu samochodowego .................................................... 1216. Nieodpłatne używanie samochodów na cele niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą ............................................................... 124Rozdział IX. Faktury(art. 106a–106q ustawy o VAT) ................................................. 1261. Faktury dokumentujące sprzedaż opodatkowaną w kraju ....................... 1272. Faktury zaliczkowe ........................................................ 1323. Faktury i rachunki u podatników zwolnionych z VAT. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1354. Faktury potwierdzające sprzedaż dla osób prywatnych (niepodatników) ............. 1425. Faktury dokumentujące dostawy opodatkowane na zasadzie odwrotnego obciążenia . 1436. Faktury uproszczone ....................................................... 1447. Faktury wystawiane przez komornika ......................................... 1488. Faktury w procedurach szczególnych ......................................... 1499. Dokumenty wewnętrzne .................................................... 15510. Duplikat faktury ........................................................... 15611. Korygowanie faktur ........................................................ 15712. Faktury w formie elektronicznej .............................................. 16413. Dokumenty, które można uznać za faktury ..................................... 16614. Terminy fakturowania ...................................................... 167Rozdział X. Kasa rejestrująca(art. 111 ustawy o VAT) ........................................................ 1711. Zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania na kasie rejestrującej ................... 1712. Ewidencjonowanie sprzedaży na kasie rejestrującej .............................. 1743. Korekta sprzedaży zaewidencjonowanej na kasie rejestrującej ..................... 1754. Sprzedaż internetowa ....................................................... 1815. Ewidencja sprzedaży dokonanej na rzecz konsumenta, gdy sprzedawca nie ma obowiązku posiadania kasy fiskalnej, a nabywca nie żąda faktury ................... 1846. Obowiązki informacyjne związane z używaniem kas rejestrujących .................. 1857. Ulga na zakup kasy rejestrującej .............................................. 196 Spis treści5IFKRozdział XI. Deklaracje, wnioski, informacje, ewidencje(art. 99, 100, 109 ustawy o VAT) ................................................ 2031. Ewidencje VAT ............................................................. 2032. Deklaracje VAT ............................................................. 2053. Informacje podsumowujące VAT UE ............................................ 2094. Krajowe informacje podsumowujące VAT-27 ..................................... 220Rozdział XII. Rozliczenie kwartalne(art. 2 pkt 25, art. 21, art. 99 ust. 2–6, art. 103 ust. 1a–2g ustawy o VAT) ............. 2211. Rozliczanie VAT metodą kasową przez małych podatników ......................... 2232. Rozliczanie VAT za okresy kwartalne przez małych podatników ..................... 2273. Rozliczanie VAT za okresy kwartalne przez pozostałych podatników ................. 228Rozdział XIII. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (WDT)(art. 13, 20 i 42 ustawy o VAT) .................................................. 2321. Rejestracja VAT UE .......................................................... 2342. Wystawienie faktury dokumentującej WDT ..................................... 2343. Dokumentacja uprawniająca do zastosowania stawki 0 .......................... 2354. Rozliczenie usług transportowych związanych z WDT .............................. 2375. Rozliczenie WDT w deklaracji ................................................. 2376. Rozliczenie w informacji podsumowującej ...................................... 2407. Korekta dostaw wewnątrzwspólnotowych ....................................... 2408. Sprzedaż towarów na rzecz kontrahenta z UE, gdy przed ich wywiezieniem z Polski są na nich wykonywane usługi .................................................. 240Rozdział XIV. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT)(art. 9, 10, 11 i 20 ustawy o VAT) ................................................ 2431. Przypadki, gdy należy rozliczyć WNT ........................................... 2432. Rozliczenie WNT przez podatników czynnych .................................... 2463. Rozliczenie WNT przez podatnika zwolnionego z VAT .............................. 252Rozdział XV. Świadczenie i zakup usług(art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 28a–28o ustawy o VAT) .................................. 2561. Rozliczenie świadczonych usług ............................................... 2592. Rozliczenie usług zakupionych od zagranicznego kontrahenta ...................... 261Rozdział XVI. Towary – miejsce dostawy, transakcje łańcuchowe(art. 17 ust. 1 pkt 22, art. 22 ustawy o VAT) ....................................... 2671. Transakcje łańcuchowe ...................................................... 2672. Sprzedaż za granicę towaru montowanego ...................................... 2703. Rozliczenie dostawy przez polskiego podatnika, która nie podlega VAT w Polsce ....... 271 6Praktyczny leksykon VAT 2016IFK4. Dostawa, dla której podatnikiem jest polski nabywca ............................. 2725. Obowiązki podatnika zobowiązanego do rozliczenia VAT od dostawy za sprzedawcę .... 272Rozdział XVII. Eksport i import towarów(art. 2 pkt 7 i 8, art. 19a ust. 1, 8–11 art. 33–40, art. 41 ust. 4–9b ustawy o VAT) ...... 2741. Eksport towarów ........................................................... 2742. Import towarów ............................................................ 279Rozdział XVIII. Procedury szczególne(art. 17 ust. 1 pkt 7, art. 115–120 ustawy o VAT) .................................. 2831. Turystyka ................................................................. 2832. Towary używane ............................................................ 2913. Rolnictwo ................................................................. 2934. Odwrotne obciążenie ........................................................ 300Rozdział XIX. Zwolnienie podmiotowe(art. 113 ustawy o VAT) ........................................................ 3051. Warunki korzystania ze zwolnienia ............................................ 3052. Rezygnacja ze zwolnienia .................................................... 3113. Wybór zwolnienia ........................................................... 3124. Plusy i minusy wyboru zwolnienia ............................................. 313Rozdział XX. Ulga na złe długi(art. 89a i 89b ustawy o VAT) ................................................... 3161. Rozliczenie ulgi na złe długi u sprzedawcy ...................................... 3162. Korekta VAT naliczonego przez dłużnika ........................................ 321Rozdział XXI. Zwrot VAT(art. 87 ustawy o VAT) ......................................................... 3241. Przyspieszony zwrot VAT w terminie 25 dni ...................................... 3242. Zwrot VAT w terminie 60 dni .................................................. 3283. Zwrot VAT w terminie 180 dni ................................................. 330Rozdział XXII. Sankcje dla podatników VAT(art. 5 ustawy o VAT i art. 56b Ordynacji podatkowej) ............................... 3321. Klauzula nadużycia prawa ................................................... 3322. Podwyższone odsetki ....................................................... 334 IFKRozdział I. Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług(art. 5, 6, 7, 8 ustawy o VAT)Opodatkowaniu VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju dokonane przez osobę działającą w charakterze podatnika. Czynności te podle-gają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały dokonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.Natomiast nie podlegają VAT:1) transakcje zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa,2) czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.W art. 7 ust. 1 ustawy o VAT została zdefiniowana dostawa towarów. Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:1) przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;2) wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podob-nym charakterze, zawartej na czas określony, lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;3) wydanie towarów na podstawie umowy komisu między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;4) wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant był zobowiązany do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;5) ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spół-dzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustano-wienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego 8Praktyczny leksykon VAT 2016IFKlub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego;6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.Natomiast w art. 8 ustawy zostało zdefiniowane odpłatne świadczenie usług podlegające VAT.Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby praw-nej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towa-rów w rozumieniu art. 7, w tym również:1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu albo nakazem wynikającym z mocy prawa.Za odpłatne świadczenie usług i odpłatną dostawę towarów podlegające VAT uznaje się nie-które czynności nieodpłatne (patrz: rozdział II, s. 40).W praktyce często trudno ustalić, czy daną czynność można uznać za odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług, a tym samym naliczyć VAT. Przedstawiamy najczęściej pojawiające się problemy z ustaleniem, czy została dokonana dostawa towarów lub świadczenie usług podlegające VAT.1. AportyAport wnoszony do spółek prawa handlowego lub spółek cywilnych stanowi czynność opo-datkowaną VAT. Transakcja taka spełnia bowiem definicję odpłatnej dostawy towarów (jeżeli przedmiotem aportu są towary, a więc np. budynki, budowle, grunty, maszyny) lub odpłatnego świadczenia usług (w przypadku wniesienia aportem znaków towarowych, licencji, patentów itp.). Podlega opodatkowaniu na takiej samej zasadzie jak sprzedaż.Niemniej jednak należy pamiętać, że w art. 6 ustawy o VAT przewidziano katalog czynności (transakcji) wyłączonych z zakresu tej ustawy. Wymieniono w nim również transakcję zbycia przed-siębiorstwa oraz zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP).Wprawdzie pojęcie „zbycie” nie zostało zdefiniowane w ustawie o VAT, niewątpliwie jednak na-leży je rozumieć podobnie jak pojęcie „sprzedaż” (aczkolwiek nieco szerzej). Innymi słowy, przez pojęcie „zbycie” należy rozumieć oprócz typowej transakcji sprzedaży również transakcję aportu.W konsekwencji określone w art. 6 ustawy o VAT wyłączenie z zakresu VAT dotyczy również aportu przedsiębiorstwa lub ZCP.1.1. Aport zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP)W zależności od oceny, czy przedmiotem aportu jest ZCP czy zbiór poszczególnych składników majątkowych, odmiennie będą się kształtować skutki rozliczenia VAT. W pierwszym przypadku transakcja nie będzie podlegać opodatkowaniu, w drugim – będzie to zwykła dostawa poszcze- Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług9IFKgólnych towarów lub świadczenie usług. Dla każdego towaru i usługi należy wtedy odrębnie usta-lić podstawę opodatkowania, stawkę VAT, moment powstania obowiązku podatkowego. Mając to na uwadze, należy stwierdzić, że szczególnie istotna jest definicja ZCP określona w art. 2 pkt 27e ustawy o VAT. Identycznie zdefiniowano ZCP dla celów rozliczeń podatku dochodowego.Zorganizowana część przedsiębiorstwa (ZCP) – to organizacyjnie i finansowo wyod-rębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązania) przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.Niestety, przytoczona definicja jest niezwykle ogólnikowa. Posługuje się nieostrymi określe-niami typu „organizacyjnie i finansowo wyodrębniony” czy „przeznaczonych do realizacji określo-nych zadań gospodarczych”, przez co jest mało precyzyjna.W konkretnych stanach faktycznych, tj. oceniając określone zbiory składników majątkowych, podatnicy często nie są w stanie ustalić, czy przesłanki definicji ZCP rzeczywiście wystąpiły i czy organy podatkowe nie zajmą odmiennego stanowiska.W związku z licznymi wątpliwościami, w celu analizy definicji ZCP, każdorazowo należy sięgnąć do licznych interpretacji indywidualnych, orzeczeń, a także opinii prezentowanych w doktrynie.Wynika z nich, że aby można było mówić o ZCP, łącznie muszą być spełnione następujące-przesłanki:1) istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania;Zorganizowana część przedsiębiorstwa musi stanowić pewien zespół składników majątko-wych obejmujący zarówno składniki materialne (np. budynki, maszyny, wyposażenie biura), jak i składniki niematerialne (np. zawarte umowy, licencje i koncesje, patenty). Nie ma oczywiście reguły, jakiego rodzaju składniki powinny stanowić ZCP. Decydujący jest rodzaj działalności go-spodarczej właściwej dla danej ZCP. Jeżeli ZCP posiada profil produkcyjny, będą to z pewnością przede wszystkim hale produkcyjne, maszyny, narzędzia. W przypadku działalności usługowej mogą to być z kolei: powierzchnia biurowa, komputery, bazy danych itp.Literalna wykładnia przepisu wskazuje również, iż zespół ten powinien składać się co najmniej z jednego składnika materialnego i co najmniej z jednego składnika niematerialnego.Ponadto dla stwierdzenia istnienia ZCP wskazany jest przez ustawodawcę wymóg, by w skład ZCP wchodziły również odpowiednie zobowiązania związane z prowadzoną działalnością. Co ciekawe, zo-bowiązania są jedynym, bezpośrednio wymienionym w definicji legalnej składnikiem ZCP, w związku z czym należy uznać, że stanowią one fundamentalny element tego pojęcia. Dlatego nie możemy mówić o ZCP, gdy na nabywcę nie przechodzą zobowiązania zorganizowanej części przedsiębiorstwa.2) zespół składników jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębior-stwie;Aby można było stwierdzić, że majątek będący przedmiotem transakcji stanowi ZCP, musi być wyodrębniony organizacyjnie i finansowo z istniejącego przedsiębiorstwa.O wyodrębnieniu organizacyjnym przesądza fakt, że ZCP ma swoje odrębne miejsce w struk-turze całego przedsiębiorstwa. ZCP nie może natomiast być po prostu jedną ze zwykłych, bez-względnie podległych całemu przedsiębiorstwu komórek, które na co dzień niejako automatycz-nie wykonują nałożone na nie zadania (np. lakiernia, magazyn, warsztat). Funkcjonowanie ZCP 10Praktyczny leksykon VAT 2016IFKmusi mieć charakter do pewnego stopnia autonomiczny, oparty na regułach i aktywach dla niego właściwych oraz jemu przydzielonych. Organy podatkowe podkreślają również, że wyodrębnienie organizacyjne powinno wynikać z wewnętrznych aktów przedsiębiorstwa, np. ze statutu, spisanej struktury (tak stwierdził np. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 11 maja 2016 r., sygn. ILPP3/4512-1-41/16-4/AW).Innymi słowy, definicji ZCP nie będzie spełniać jakikolwiek wydzielony zespół składników ma-jątkowych, ale niejako „mniejsza organizacja” rzeczywiście funkcjonująca już przez pewien czas w ramach większej organizacji, jaką jest całe przedsiębiorstwo (co najlepiej dodatkowo potwier-dzić w wewnętrznych dokumentach przedsiębiorstwa).Wyodrębnienie finansowe nie musi natomiast oznaczać samodzielności finansowej, w szcze-gólności nie oznacza ono konieczności prowadzenia odrębnych ksiąg, sporządzania bilansów, rozliczeń podatkowych itp. Jak podkreślają organy podatkowe, o wydzieleniu finansowym mówi-my wtedy, gdy poprzez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporząd-kowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do ZCP. Nie ma przeszkód, aby taką ewidencję prowadzić np. w ramach ogólnej/scentralizowanej księgowości przedsiębiorstwa.3) składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych oraz mogłyby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze (tzw. wyodrębnienie funkcjonalne).Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą składniki będące we wzajemnych relacjach, takich, by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego. Kompleks mająt-kowy stanowiący ZCP sam w sobie musi być w stanie realizować określone zadania gospodarcze, tj. prowadzić działalność w określonym obszarze. Powszechnie przyjmuje się, iż chodzi tutaj o rze-czywistą, a nie tylko potencjalną zdolność do wykonywania działalności gospodarczej. Kryterium wyodrębnienia funkcjonalnego ZCP sprowadza się do ustalenia, czy jako pewna odrębna całość jest ona w stanie samodzielnie funkcjonować na rynku już od momentu jej wyodrębnienia.PrzykładSpółka X posiada na terytorium kraju sieć restauracji. Jedną z nich postanowiła wydzielić i wnieść aportem do spółki Y. Przedmiotem aportu będzie budynek, wiata, parking, kompletne wyposażenie restauracji (w tym kuchni) i jej biura, kasy fiskalne, sejf. Spółka X prowadzi dla wszystkich restauracji księgowość oraz czynności zarządcze w sposób scentralizowany. Poza codziennymi, bieżącymi sprawami żadne istotne decyzje nie są podejmowane na poziomie restauracji.W analizowanym przykładzie restauracja nie będzie stanowić ZCP. Intuicyjnie wydawałoby się, że przedmiotem aportu jest kompletna, zdolna do funkcjonowania restauracja. Niemniej jednak głębsza analiza definicji ZCP wskazuje, że nie została ona spełniona. Brakuje przede wszystkim niematerialnych składników majątkowych. Spółka X z pewnością posiada logo, re-ceptury, zawarte z dostawcami żywności umowy, wewnętrzny regulamin, know-how itp.Składniki te nie zostaną jednak wniesione do spółki Y. Trudno mówić również o odrębności organizacyjnej. Restauracja jest po prostu punktem sprzedaży, nie jest natomiast organizacyj-nie wydzielona, nie ma również autonomii działania. Takie wydzielenie nie wynika z żadnych wewnętrznych dokumentów spółki Y. Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług11IFKNajprawdopodobniej nowy inwestor (spółka Y) zainwestuje w restaurację, tj. nada jej nazwę, zatrudni personel, ustali menu, zawrze odpowiednie umowy z kontrahentami itp. Z perspek-tywy analizy transakcji aportu zamiary te nie mają jednak znaczenia. Decydujące w sprawie jest to, że definicja ZCP musi być spełniona już w chwili aportu, tj. ZCP musi być rzeczywiście zdolna do natychmiastowego podjęcia działalności, a nie mieć jedynie taką teoretyczną możli-wość, pod warunkiem dodatkowych zmian/nakładów.PrzykładSpółka X posiada trzy zakłady produkcyjne. Postanowiła wydzielić jeden z nich ze swoich struktur i wnieść go aportem do nowo utworzonej spółki Y. Każdy z zakładów składa się z kom-pleksu nieruchomości (hala produkcja, magazyny, biuro, parking, ogrodzenie itp.) oraz pro-wadzi działalność za pomocą znajdujących się tam maszyn, urządzeń, patentów, know-how.W zakładach, oprócz pracowników produkcyjnych, pracuje również kadra średniego szczebla, zajmująca się m.in. kontrolą produkcji, zaopatrzeniem, sprzedażą, marketingiem. Ponieważ każdy zakład produkuje inne wyroby, spółka X zawiera część umów (np. z klientami, dostawcami surowców, agencjami reklamowymi) niejako z przeznaczeniem dla poszczegól-nych zakładów.W związku z tym oprócz należności do każdego zakładu przyporządkowane są również określone zobowiązania. Spółka prowadzi księgowość w sposób centralny w swojej siedzibie, przy czym w celu monitorowania bieżącej kondycji finansowej zakładów niektóre operacje ewidencjonuje również dla każdego zakładu z osobna.Wydzielony zakład spełnia definicję ZCP. Jego przedmiotem będą składniki materialne, niematerialne (patenty, know-how, prawa i obowiązki wynikające z umów itp.), w tym przypo-rządkowane zobowiązania. Zakład jest także wyodrębniony organizacyjnie (zatrudnieni w nim pracownicy działają w pewnym stopniu autonomicznie, na podstawie przekazanych im upraw-nień i aktywów, w celu realizacji powierzonych im zadań) i finansowo (prowadzona central-nie ewidencja pozwala na przyporządkowanie do zakładu określonych przychodów i kosztów, a także należności i zobowiązań). W świetle tego uznać należy, że zakład cechuje się również odrębnością funkcjonalną, tzn. jest w stanie samodzielnie prowadzić działalność, de facto jako całkowicie odrębne przedsiębiorstwo.Wprawdzie aport ZCP nie podlega VAT, jednak nie oznacza to, że podmiot wnoszący aportem ZCP traci prawo do odliczenia VAT naliczonego. Zbycie (w tym aport) przedsiębiorstwa lub ZCP jest bowiem traktowane w sposób szczególny w VAT. Ze względu na kontynuację działalności gospo-darczej przez spółkę otrzymującą aportem ZCP ustawodawca nie postrzega tego typu transakcji jak zwykłej czynności, która nie uprawnia do odliczenia VAT naliczonego, ale postrzega ją jako zdarzenie całkowicie neutralne podatkowo.W takim przypadku zastosowanie znajduje szczególne uregulowanie zawarte w art. 91 ust. 9 ustawy o VAT. Zgodnie z jego brzmieniem w przypadku transakcji zbycia (czyli także aportu) przedsię-biorstwa lub ZCP korekta określona w art. 91 ust. 1–8 ustawy o VAT dokonywana jest przez nabywcę.Jak z tego przepisu wynika, spółka, do której wnoszona jest aportem ZCP, powinna stosować wobec otrzymanych towarów i usług zasady ewentualnej korekty odliczonego podatku w taki sam sposób, jak gdyby to ona (a nie podmiot wnoszący aport) je nabyła i wykorzystywała przed aportem. 12Praktyczny leksykon VAT 2016IFKI choć nie wynika to wprost z art. 91 ust. 9 ustawy o VAT, samo wniesienie aportem ZCP nie powoduje konieczności jakiejkolwiek korekty VAT naliczonego po stronie podmiotu wnoszącego aportem ZCP.Z przedstawionymi wnioskami w pełni zgadzają się również organy podatkowe. Potwierdził je np. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 2 maja 2016 r. (sygn. ILPP5/4512-1-29/16-4/AG).PrzykładSpółka A prowadząca działalność w różnych branżach postanowiła w 2009 r. wydzielić dział zajmujący się produkcją armatury i wnieść go aportem do spółki B. Po analizie okazało się, że dział ten powinien być dla celów podatkowych traktowany jak ZCP. Wśród wniesionych aportem składników znajdował się także budynek biurowy (nabyty przez spółkę A w 2008 r. za kwotę 1 mln zł netto plus 220 000 VAT), od którego spółka A w całości odliczyła VAT nali-czony. Po otrzymaniu aportu spółka B kontynuowała działalność w zakresie produkcji arma-tury w niezmienionej formie. Niemniej jednak w 2016 r. postanowiła zmienić przeznaczenie budynku biurowego i wykorzystywać go w całości do działalności finansowej, która korzysta ze zwolnienia z VAT.Sam fakt wniesienia aportem ZCP w żaden sposób nie wpłynął na odliczenie VAT naliczo-nego po stronie spółki A lub spółki B. Niemniej jednak spółka B jest zobowiązana monitorować okres korekty VAT naliczonego otrzymanych towarów i usług, w tym budynku biurowego. Na skutek przeznaczenia budynku biurowego do wykonywania wyłącznie czynności nieuprawnia-jących do odliczenia konieczna będzie korekta podatku. Ponieważ w przypadku nieruchomo-ści okres korekty wynosi 10 lat, a zmiana przeznaczenia miała miejsce po upływie ośmiu lat użytkowania, spółka B będzie zobowiązana do skorygowania w sumie 2/10 VAT odliczonego jeszcze przez spółkę A, jeżeli przez pozostałe dwa lata będzie wykorzystywać budynek tylko do działalności zwolnionej.1.2. Rozliczenie aportuPrzedmiotem aportu może być towar albo usługa. W zależności od tego, co jest jego przed-miotem, mamy do czynienia z dostawą towarów lub świadczeniem usług.Potwierdzają to organy podatkowe. W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 22 wrześ-nia 2014 r. (sygn. ILPP2/443-698/14-5/AKr) czytamy:MFCzynność wniesienia aportu, w zależności od jego przedmiotu, może zatem spełniać przestanki uznania jej za dostawę towarów w myśl art. 7 (przeniesienie prawa do roz-porządzania towarem jak właściciel) lub za świadczenie usług w świetle art. 8 (każde świadcze-nie, które nie jest dostawą towarów, w szczególności przeniesienie praw do wartości niematerial-nych i prawnych). Dlatego należy uznać, że podatnik VAT wnoszący aport do spółki, którego przedmiotem są towary, dokonuje dostawy towarów podlegającej opodatkowaniu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy przedmiotem aportu jest przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. Wtedy taki aport nie podlega opodatkowaniu VAT, a co za tym idzie – nie jest rozliczany w deklaracji VAT ani dokumen-towany fakturą. W pozostałych przypadkach wnoszący aport rozlicza go jak normalną dostawę Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług13IFKtowarów. Gdy przedmiotem aportu są prawa majątkowe, np. znaki towarowe, licencje, dochodzi do świadczenia usług podlegającego VAT.W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 17 czerwca 2014 r. (sygn. ILPP1/443- -218/14-4/AI) czytamy:MFBiorąc pod uwagę cytowane powyżej przepisy oraz przedstawione okoliczności sprawy należy stwierdzić, że czynność wniesienia prawa ochronnego na znak towarowy przez Wnioskodawcę jako wkładu do SKA, w zamian za które Spółka otrzyma akcje SKA, prowadzić będzie do przeniesienia praw do wartości niematerialnych i prawnych, a zatem stanowić będzie odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu. Należy pamiętać, że aport nie podlega VAT, gdy dokonuje go podmiot, który nie jest podatni-kiem lub jest podatnikiem VAT, ale nie działa w takim charakterze, np. wnosi aportem nierucho-mość należącą do prywatnego majątku. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w piśmie z 29 lipca 2015 r. (sygn. ILPP1/4512-1-335/15-4/AS) wyjaśnił ten problem w następujący sposób:MFBiorąc pod uwagę powyższe, nie zawsze wniesienie aportu rzeczowego stanowi czyn-ność podlegającą opodatkowaniu VAT. Wnoszenie aportów nie stanowi takiej czynności przede wszystkim wówczas, gdy są one wnoszone przez podmioty niebędące podatnikami VAT lub przez podmioty będące, co prawda takimi podatnikami, lecz niedziałające jako podatnicy w odniesieniu do tej czynności. W podobny sposób kwestię tę rozstrzygnął NSA w Warszawie w orzeczeniu z dnia 29 paź-dziernika 2007 r., sygn. akt IFP S3/07, w myśl którego formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, a także okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrot-nie lub jednorazowo, lecz z zamiarem częstotliwości, nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, w odniesieniu do konkretnej czynności, że podmiot ten występował w charakterze podatnika VAT. W kwestii opodatkowania dostawy nieruchomości istotne jest, czy w świetle zaprezentowane-go we wniosku stanu sprawy Wnioskodawca, w celu dokonania dostawy nieruchomości podjął aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzy-stywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, co skutkuje koniecznością uznania go za podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozu-mieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od towarów i usług, bądź też przedmiotem dostawy jest nieruchomość związana z prowadzoną działalnością gospodarczą, czy też dostawa nastąpiła w ramach zarządu majątkiem prywatnym. 1.2.1. Ustalenie podstawy opodatkowania Gdy aport podlega opodatkowaniu, pierwszym krokiem jest ustalenie podstawy opodatko-wania. W tym przypadku stosujemy zasadę ogólną wynikającą z art. 29a ust. 1 ustawy. Dlatego podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub oso-by trzeciej. Oznacza to, że podstawą opodatkowania dla czynności wniesienia wkładu niepienięż-nego (aportu) do spółki kapitałowej w zamian za udziały lub akcje będzie wszystko, co stanowi zapłatę, którą wnoszący otrzyma od spółki, pomniejszone o kwotę VAT. W praktyce wnoszący aport powinien określić podstawę opodatkowania w oparciu o wartość nominalną otrzymanych udziałów czy akcji. 14Praktyczny leksykon VAT 2016IFKUwagaWartość nominalna udziałów czy akcji pomniejszona o VAT to podstawa opodatkowania wno-szonego aportu.PrzykładSpółka A wniosła aportem do spółki B maszynę o wartości rynkowej 50 000 zł. W zamian otrzymała udziały o wartości 50 000 zł. Podstawa opodatkowania dla spółki A będzie wynosić 40 650,41 zł, a VAT – 9349,59 zł.Taki sam sposób ustalania podstawy opodatkowania wnoszący aport powinien przyjąć, gdy obejmie udziały lub akcje poniżej wartości rynkowej wkładu (agio). W tym przypadku podstawą opodatkowania będzie również wartość nominalna udziałów czy akcji, pomniejszona o VAT.Stanowisko to potwierdzają organy podatkowe. W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 22 września 2014 r. (sygn. ILPP2/443-698/14-5/AKr) czytamy:MFMając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie prze-pisy prawa, należy stwierdzić, że podstawą opodatkowania dla czynności wniesienia wkładu niepieniężnego (aportu) w postaci dwóch nieruchomości do Spółki w zamian za objęcie udziałów, których wartość nominalna będzie niższa aniżeli wartość rynkowa nieruchomości (wniesienie wkładu niepieniężnego z agio) będzie – zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy w związku z art. 29a ust. 6 pkt 1 ustawy – wszystko, co stanowi zapłatę, którą Wnioskodawca otrzyma od Spółki z tytułu dokonania aportu, pomniejszone o kwotę podatku VAT. W konsekwencji, podstawą opodatkowania VAT czynności wniesienia przez Wnioskodawcę wkładu niepieniężnego w postaci dwóch nieruchomości gruntowych w zmian za udziały, będzie wartość nominalna udziałów objętych w zamian za aport. PrzykładSpółka A wniosła aportem do spółki B maszynę, której wartość rynkowa wynosi 80 000 zł. W zamian otrzymała udziały o wartości 50 000 zł. Mimo to podstawa opodatkowania dla spółki A będzie wynosić 40 650,41 zł, a VAT – 9349,59 zł.Strony umowy umawiają się często, że spółka, do której wniesiono aport, zapłaci wnoszące-mu należny VAT. W takiej sytuacji wnoszący wkład otrzymuje udziały czy akcje i kwotę należnego VAT. Suma tych należności, pomniejszona o VAT, stanowi podstawę opodatkowania. PrzykładSpółka A wniosła aportem do spółki B maszynę. W zamian otrzymała udziały o wartości 50 000 zł i przelano na jej konto kwotę 11 500 zł jako równowartość należnego VAT. Podstawa opodatkowania dla spółki A będzie wynosić 50 000 zł, a VAT – 11 500 zł.Również organy podatkowe uznają taki sposób rozliczeń za prawidłowy. W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 13 sierpnia 2014 r. (sygn. ILPP2/443-543/14-2/MN) czytamy:MFMając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie prze-pisy prawa, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie podstawą opodatkowania dla czynności wniesienia aportem do Spółki jawnej składników majątku Wnioskodawcy niestano-wiących przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części, traktowanej dla potrzeb podatku od Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług15IFKtowarów i usług jako świadczenie usług (w przypadku, gdy przedmiot aportu stanowią prawa majątkowe) będzie zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy w związku z art. 29a ust. 6 pkt 1 ustawy – wszystko, co stanowi zapłatę, którą Wnioskodawca otrzyma od Spółki jawnej z tytułu dokona-nia aportu, pomniejszone o kwotę podatku VAT. W okolicznościach niniejszej sprawy, podstawę opodatkowania należy ustalić w oparciu o wartość nominalną udziałów oraz kwotę dopłaty w gotówce (w wysokości odpowiadającej kwo-cie podatku VAT należnego z tytułu transakcji wniesienia aportu). 1.2.2. Ustalenie stawki VAT dla przedmiotu aportuW przypadku wnoszenia aportu do spółki należy zastosować taką stawkę VAT, jak gdyby była to normalna dostawa czy świadczenie usług. Zazwyczaj będzie to stawka 23 . Jeżeli jednak przedmiotem aportu będą towary i usługi, których dostawa lub wykonanie są opodatkowane stawką obniżoną (5 lub 8 ), to należy ją zastosować również do aportu.Gdy przedmiotem aportu są nieruchomości, można stosować zwolnienie wskazane w art. 43 ust. 1 pkt 9, 10, 10a ustawy, jeśli są spełnione warunki wskazane w tych przepisach. Są to:QQzwolnienie dla nieruchomości, gdy dostawa ma miejsce po pierwszym zasiedleniu; z tego zwolnienia strony umowy mogą zrezygnować;QQzwolnienie dla nieruchomości, od nabycia których nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT;QQzwolnienie dla terenów niezabudowanych, innych niż budowlane.W art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy przewidziane jest zwolnienie dla dostawy towarów wykorzysty-wanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.PrzykładGmina wnosi do utworzonej spółki towary, które nie stanowią zorganizowanego przed-siębiorstwa. Do tej pory były wykorzystywane do wykonywania czynności niepodlegających VAT. Od ich nabycia nie odliczyła VAT. Mimo to nie może korzystać ze zwolnienia wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż towary nie były wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych z VAT.PrzykładSpółka świadczy wyłącznie usługi medyczne zwolnione z VAT. Do nowo utworzonej spółki wnosi aportem część sprzętu medycznego, który nie stanowi zorganizowanej części przed-siębiorstwa. Od nabycia tych towarów nie przysługiwało jej prawo do odliczenia VAT. Towary były wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych, dlatego spółka może zastosować zwolnienia z VAT.1.2.3. Fakturowanie aportu Aport jako dostawa towarów lub usług podlega obowiązkowi fakturowania na normalnych zasadach. Oznacza to, że fakturę należy wystawić najpóźniej 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy lub wykonano usługę, ale nie wcześniej niż 30 dni przed dostawą lub wykonaniem usługi. Nie ma obowiązku wystawienia faktury, gdy wniesienie aportu 16Praktyczny leksykon VAT 2016IFKkorzysta ze zwolnienia z VAT. W takim przypadku fakturę wystawiamy obowiązkowo na żądanie spółki zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dokonano dostawy lub wykonano usługę.Należy pamiętać, że jeśli przedmiotem aportu jest kilka różnych towarów lub usług, to każdy przedmiot aportu powinien być wymieniony na fakturze odrębnie. Nie można w rubryce „Nazwa towaru lub usługi” wpisać np. „aport do spółki z o.o.”. Należy wpisać konkretną nazwę, np. „sa-mochód osobowy marki Opel Astra”.Oczywiście można wpisać, z jakiej umowy wynika ten aport, ale jest to informacja dodatkowa, nieobowiązkowa.Gdy aport korzysta ze zwolnienia, należy wpisać jego podstawę prawną. 1.2.4. Ustalanie obowiązku podatkowego dla aportuObowiązek podatkowy, również gdy towar lub usługa są wnoszone aportem, powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi (art. 19a ust. 1 ustawy). Przepisy nie przewidu-ją szczególnych regulacji w tym przypadku. Dostawa towarów rozumiana jest przez ustawodawcę jako przeniesienie prawa do rozpo-rządzania towarami jak właściciel. W określeniu „jak właściciel” zawiera się możliwość uznania za dostawę faktycznego przeniesienia władztwa nad rzeczą. W rozumieniu ustawy „dostawa” oznacza wszelkiego rodzaju rozporządzanie towarem (sprzedaż, zamianę, darowiznę oraz każdą inną transakcję, która w aspekcie ekonomicznym będzie prowadziła do podobnego rezultatu). TSUE w wyroku w sprawie C-320/88 stwierdził, że dla uznania danej czynności za opodatkowaną dostawę towarów nie ma znaczenia to, czy dochodzi do przeniesienia własności według prawa właściwego dla danego kraju. Dostawa ma miejsce, gdy dochodzi do przeniesienia własności w sensie ekonomicznym. Oznacza to więc, że kluczowym elementem jest przeniesienie praktycz-nej kontroli nad rzeczą i możliwości dysponowania nią. Gdy przedmiotem aportu są nieruchomości, ustalenie momentu powstania obowiązku po-datkowego sprawia wiele problemów. Nie zawsze będzie to data podpisania aktu notarialnego. Jeśli spółce, do której wnoszony jest aport, zostanie wcześniej wydana nieruchomość, to data ta wyznacza moment powstania obowiązku podatkowego. Tylko wtedy, gdy faktyczne wydanie nieruchomości następuje w dniu podpisania aktu notarialnego, datę powstania obowiązku po-datkowego wyznacza dzień podpisania aktu notarialnego.W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 29 kwietnia 2015 r. (sygn. IPPP1/4512- -101/15-2/AP) czytamy:MFZ uwagi na fakt, że Sieć Kanalizacyjna stanowi dla celów VAT towar, obowiązek podat-kowy powstanie z chwilą dokonania dostawy towarów, tj. – zgodnie z art. 7 ust. 1 – z chwilą przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Skoro zatem pełne przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel zbiega się z datą podpisania aktu notarialnego, obowiązek podatkowy powstanie z chwilą podpisania aktu notarialnego.W związku z powyższym, obowiązek podatkowy powstanie w dacie podpisania aktu notarial-nego między Gminą a Spółką. W przypadku usług wnoszonych aportem zasadniczo o terminie powstania obowiązku podat-kowego decyduje moment ich faktycznego wykonania.Gdy przedmiotem aportu są znaki towarowe, to zdaniem organów podatkowych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą podpisania umowy aportowej, gdyż z tą chwilą przechodzą prawa Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług17IFKdo znaków i usługa zostaje faktycznie wykonana. W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 8 października 2014 r. (sygn. ILPP1/443-579/14-3/AW) czytamy:MFMając na uwadze, że dla zbycia praw do znaków towarowych nie przewidziano szcze-gólnego momentu powstania obowiązku podatkowego, to dla opisanej transakcji wniesienia aportu obowiązek podatkowy – zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy – powstanie z chwi-lą wykonania usługi, przez co w analizowanym przypadku należy rozumieć moment zawarcia umowy aportowej, na podstawie której do SPH zostaną przeniesione prawa do ww. składników majątku. Podsumowując, obowiązek podatkowy z tytułu wniesienia aportem praw ochronnych do zna-ków towarowych będzie powstawał w momencie wykonania usługi, tj. w momencie zawarcia umowy aportowej, na podstawie której do SPH zostaną przeniesione ww. prawa albo wskazanej w tej umowie daty przekazania (wydania) przedmiotu aportu. 1.2.5. Odliczenie VAT z faktury dokumentującej aportSpółka, która otrzyma fakturę od swojego udziałowca czy akcjonariusza, odlicza z niej VAT na ogólnych zasadach. Oznacza to, że odliczy VAT pod warunkiem, że wniesione towary i usługi będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Spółka będzie mogła odliczyć VAT w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy u wnoszącego aport, nie wcześ-niej niż w rozliczeniu za okres, w którym otrzyma fakturę, lub za dwa następne okresy. 1.3. Pokrycie udziałów wkładem pieniężnymGdy przedmiotem aportu jest wkład pieniężny, czynność ta nie podlega opodatkowaniu VAT, gdyż pieniądze nie są towarem. Dlatego wniesienia wkładu pieniężnego do spółki nie rozliczamy w VAT.1.4. Rozliczenie umorzenia udziałów lub akcjiUmorzenie udziałów jest czynnością zmierzającą do likwidacji pewnej partii lub wszystkich udziałów. Umorzenie udziałów powoduje w konsekwencji likwidację określonej części kapitału zakładowego albo samych udziałów, gdy umorzenie nie jest połączone z obniżeniem kapitału zakładowego (odbywa się z zysku). Może odbyć się bez wynagrodzenia. Udziałowiec, darując lub sprzedając swoje udziały, nie dokonuje dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ustawy, ani świadczenia usługi, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, na rzecz spółki. Ma to miejsce zarówno wtedy, gdy otrzymuje w zamian wynagrodzenie, jak i wtedy, gdy odbywa się to bez wynagrodzenia. Czynność ta nie podlega opodatkowaniu VAT. Taki sam charakter ma umorzenie akcji, które także jest czynnością zmierzającą do unice-stwienia pewnej partii lub wszystkich akcji i sprowadza się do pozbawienia praw akcjonariusza ucieleśnionych w tych akcjach. Dlatego czynność ta również nie podlega opodatkowaniu VAT. Zarówno udziałowiec, jak i akcjonariusz, który przekazuje swoje udziały albo akcje na rzecz spółki w celu ich umorzenia, w ogóle nie rozlicza tej transakcji w VAT. Stanowisko to potwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w piśmie z 4 lutego 2016 r. (sygn. IBPP2/4512-904/15/WN). Problem z rozliczeniem umorzenia powstaje w spółce, gdy przekazuje wynagrodzenie udzia-łowcowi lub akcjonariuszowi. Nie rozlicza VAT, gdy wynagrodzenie ma formę pieniężną. Inaczej 18Praktyczny leksykon VAT 2016IFKwygląda sytuacja, gdy przekazuje towary lub prawa majątkowe na rzecz udziałowca czy akcjona-riusza, którego udziały lub akcje umorzono. Nie ma jednolitego stanowiska, jak takie przekazanie powinno zostać rozliczone w VAT. Zdaniem organów podatkowych spółka, przekazując towary lub prawa majątkowe, dokonuje dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz udziałowca czy akcjonariusza.W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 19 października 2015 r. (sygn. IBPP2/4512- -686/125/KO) czytamy:MFZatem stanowisko Wnioskodawcy w zakresie uznania, że przekazanie Nieruchomości, tytułem wynagrodzenia za umorzenie udziałów w Spółce nie stanowi czynności podle-gającej opodatkowaniu w rozumieniu przepisów ustawy o VAT jest nieprawidłowe. Pojawiają się interpretacje, w których organy podatkowe uznają, że czynność ta nie podlega VAT, ale są one wynikiem korzystnego orzeczenia, które podatnik uzyskał, zaskarżając wcześniej wydaną interpretację.Takim przykładem jest interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 15 października 2015 r. (sygn. ILPP1/443-871/12/15-S/MD), który uznał, że:MFAd 1.Wynagrodzenie wypłacane przez Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością za do-browolnie umorzone udziały w części, w której płatność nastąpiła w formie niepieniężnej, tj. poprzez wydanie określonych składników majątku Wnioskodawcy (rzeczy ruchomych oraz nieru-chomych), nie stanowi obrotu w rozumieniu ustawy o VAT. Ad 2.Wydanie rzeczy ruchomych i nieruchomych w ramach wypłaty wynagrodzenia za umorzone udziały nie stanowi czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Ad 3.Dokonując wydania rzeczy ruchomych i nieruchomych w ramach wypłaty wynagrodzenia za umorzone udziały Spółka nie ma obowiązku wystawiania faktury VAT. Ad 4.Wypłata wynagrodzenia, w formie niepieniężnej, za umorzone udziały nie odbywa się w zakre-sie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów prawa podatkowego. Niestety, zaskarżenie otrzymanej interpretacji do sądu nie gwarantuje korzystnego rozstrzyg-nięcia, gdyż linia orzecznicza sądów dotycząca wynagrodzenia za umorzone udziały czy akcje nie jest jednolita. W części orzeczeń sądy uznają, że umorzenie udziałów czy akcji oraz przekazane w zamian wynagrodzenie w naturze należy traktować jako całość i bez względu na formę wynagrodzenia nie trzeba naliczać VAT. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 grudnia 2014 r. (sygn. akt I FSK 1853/13), w którym stwierdził, że:nsa(...) przepisy nie przesądzają tego w jakiej formie powinno być wypłacone wynagrodze-nie wspólnikowi za nabyty przez spółkę, a następnie umorzony udział. Skoro zatem nie budzi wątpliwości, że gdyby wynagrodzenie to było świadczeniem pieniężnym, nie mogło być uznane za dostawę towarów, to analogicznie, przekazując wynagrodzenie w formie świadczenia niepieniężnego, nie powinno się kwalifikować również i takiej czynności jako dostawę towarów.(...) Podsumowując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wypłata wynagrodzenia w postaci rzeczowej (niepieniężnej), dokonywana w ramach instytucji prawa handlowego, jaką Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług19IFKjest dobrowolne umorzenie udziałów, nie stanowi dostawy towarów i pozostaje poza zakresem zastosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.Natomiast w wyroku z 15 grudnia 2015 r. (sygn. akt I FSK 1652/14) NSA poparł stanowisko organów podatkowych:nsaPrzyjęcie, że przekazanie wspólnikowi przez spółkę nieruchomości w zamian za nabyte od tego wspólnika udziały w celu ich umorzenia nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT naruszałoby zasadę powszechności, wynikającą z art. 1 ust. 2 Dyrektywy 112, która to zasa-da jest jedną z głównych zasad podatku od wartości dodanej, a także stawiałoby w sytuacji ko-rzystniejszej wspólnika, który otrzymuje towar (nieruchomość), od spółki, w stosunku do podmio-tu niebędącego wspólnikiem. Ten ostatni podmiot bowiem nabywając nieruchomości od spółki zobowiązany byłby do poniesienia ciężaru podatku VAT. (…) W sytuacji zatem, gdy przekazane towary zostały nabyte przez spółkę do celów jej działalności gospodarczej, to transakcja przekazania tych towarów udziałowcowi, odbywająca się także w ramach instytucji umorzenia udziałów, stanowi dostawę towarów zgodnie z art. 7 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.Ze względu na sprzeczne orzeczenia NSA trudno stwierdzić, w jakim kierunku pójdzie linia orzecznicza sądów. Problem ten zapewne rozwiązałaby uchwała NSA.Jeśli spółka zamierza stosować się do stanowiska organów podatkowych, powstaje pytanie, jak rozliczyć takie przekazanie, a w szczególności co stanowi podstawę opodatkowania. Tak jak w przypadku wnoszenia udziałów niepieniężnych, także tu podstawę opodatkowania należy ustalić według zasad wskazanych w art. 29a ust. 1 ustawy. Według tych regulacji na podstawę opodatkowania składa się wszystko, co stanowi zapłatę. W tej sytuacji należy przyjąć, że będzie to wartość nominalna umorzonych udziałów czy akcji pomniejszona o VAT. PrzykładSpółka Alfa nabyła od swojego udziałowca udziały w celu ich umorzenia. Wartość nominal-na udziałów wyniosła 150 000 zł. Jako wynagrodzenie spółka przekazała udziałowcowi lokal użytkowy. Jeśli spółka zastosuje się do stanowiska organów podatkowych, podstawa opodatko-wania wyniesie 121 951,22 zł (150 000 zł x 100/123), a VAT 28 048,78 zł.Tak jak w przypadku wnoszenia udziałów, również w tej sytuacji dostawa powinna zostać udokumentowana fakturą na ogólnych zasadach.1.5. Sprzedaż udziałów lub akcji Gdy udziałowiec czy akcjonariusz sprzedaje swoje akcje albo udziały innemu podmiotowi, również nie rozlicza w VAT tej transakcji, gdyż takiej czynności w większości przypadków nie mo-żemy uznać za działalność gospodarczą podlegającą VAT. Od tej zasady istnieje kilka wyjątków, gdy sprzedaż ta podlega VAT. Kwestia, czy za działalność gospodarczą można uznać działalność polegającą na posiadaniu i zbywaniu własnych akcji oraz udziałów, była rozpatrywana przez TSUE. W wyrokach w sprawach C-60/90 i C-155/94 oraz w sprawie C-80/95 TSUE podkreślał, że samo posiadanie czy emisja udziałów i innych papierów wartościowych co do zasady nie stano-wi działalności gospodarczej. Podobnie transakcje finansowe polegające jedynie na sprzedaży 20Praktyczny leksykon VAT 2016IFKudziałów i innych papierów wartościowych, np. jednostek w funduszach inwestycyjnych, w ogóle nie stanowią działalności gospodarczej. Od tej zasady Trybunał przewiduje pewne wyjątki, gdy sprzedaż udziałów czy akcji to działal-ność gospodarcza podlegająca VAT. Ma to miejsce, gdy: QQposiadacz papierów wartościowych uczestniczy w zarządzaniu spółką, której akcje posiada,QQsprzedaż akcji, udziałów jest prowadzona w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej,QQposiadanie udziałów jest bezpośrednim, stałym i koniecznym rozszerzeniem działalności gospodarczej. W sytuacji gdy w zakres prowadzonej przez sprzedającego działalności gospodarczej nie wchodzi obrót papierami wartościowymi, to czynność samej sprzedaży udziałów innych spółek nie jest traktowana jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Są to czynności polegające na zarządzaniu własnym portfelem w celu maksymalizacji zwrotu z inwestycji. Nie można również samego nabycia czy sprzedaży udziałów finansowych w innych przedsiębiorstwach traktować jako wykorzystywanie majątku do uzyskiwania z niego dochodów w sposób ciągły. Obrót ten podlega VAT, gdy jest wykonywany przez podatnika VAT w ramach jego profesjonal-nej aktywności. Za działalność rodzącą obowiązki w VAT należy uznać tylko tę działalność, którą można zidentyfikować i zaliczyć do zawodowej płaszczyzny sprzedającego udziały/akcje, np. dzia-łalność maklerską czy brokerską. Również nie każde uczestnictwo w zarządzie przedsiębiorstwa pozwala na uznanie zarzą-dzania za działalność gospodarczą. Ma ona miejsce, gdy udział w zarządzaniu pociąga za sobą przeprowadzenie na rzecz spółki transakcji podlegających opodatkowaniu, takich jak świadcze-nie usług. Potwierdził to m.in. WSA w Opolu w wyroku z 25 czerwca 2010 r. (sygn. akt I SA/Op 176/10). Stanowisko Trybunału uwzględniają również organy podatkowe. W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 18 marca 2016 r. (sygn. IPPP2/4512-93/16-2/BH) czytamy:MFW ocenie Wnioskodawcy, czynność odpłatnego zbycia przez Bank ogółu praw i obowiąz-ków wynikających z uczestnictwa w Spółce Komandytowej nie będzie opodatkowana podatkiem VAT, gdyż Bank – w zaistniałym zdarzeniu przyszłym – nie będzie występować w cha-rakterze podatnika podatku od towarów i usług. Jak bowiem wynika z przedstawionego zdarzenia przyszłego, Bank nie będzie uczestniczył w zarządzaniu Spółką Komandytową. Ponadto, zbycie Spółki Komandytowej nie będzie realizowane w ramach działalności maklerskiej/brokerskiej. A zatem – w ocenie Wnioskodawcy – odpłatne zbycie praw i obowiązków w Spółce Komandytowej przez Bank będzie czynnością mieszczącą się w zakresie zwykłego wykonywania jego uprawnień właścicielskich, a zatem pozostającą poza zakresem opodatkowania VAT.W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny praw-nej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.2. Kara umowna za wcześniejsze rozwiązanie umowyUsługą jest każde świadczenie wykonane przez podatnika w ramach działalności, które nie jest dostawą towarów, w tym m.in. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji (art. 8 ust. 1 ustawy o VAT). Zatem na zachowanie to Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług21IFKskładać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i za-niechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). W przypadku uznania danego świadczenia za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT powinien istnieć bezpośredni konsument, beneficjent świadczenia, odnoszący z tego tytułu wymierną korzyść.Odszkodowanie można uznać za zapłatę za wykonaną usługę podlegającą opodatkowaniu VAT, jeśli:QQzaniechanie pewnych czynności za odszkodowaniem przynosi wymierną korzyść konkretnemu podmiotowi, co do której istnieje zgoda stron,QQjedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności,QQzwiązek między otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można stwierdzić, że płatność nastę-puje w zamian za to świadczenie.Odszkodowania nie podlegają opodatkowaniu VAT, gdy nie są związane z wykonaniem żadnej czynności, która miałaby charakter świadczenia ze strony kontrahenta zobowiązanego do takiego odszkodowania. W związku z tym otrzymanie odszkodowania lub kary umownej za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie umowy nie mieści się w ustawowym pojęciu dostawy towarów ani świadczenia usług.Aby ustalić zasady opodatkowania danej czynności, dokonanej w zamian za odszkodowanie, niezbędne jest więc rozstrzygnięcie, czy te czynności skutkują uzyskaniem bezpośrednich korzy-ści przez wypłacającego.Kwestią opodatkowania otrzymanej rekompensaty za wcześniejsze rozwiązanie umowy o świadczenie usług zajmował się m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indy-widualnej z 13 lutego 2014 r. (sygn. IPPP1/443-29/14-2/AW). Organ podatkowy, odpowiadając na pytanie o opodatkowanie VAT otrzymanej rekompensaty w zamian za zgodę na wcześniejsze rozwiązanie umowy o świadczenie usług, uznał, że w tym przypadku ma miejsce świadczenie usługi, ponieważ można wskazać konkretnego beneficjenta tej usługi.Organ podatkowy podkreślił dodatkowo, że:MFOpisane we wniosku wynagrodzenie (odszkodowanie) nie może być również uznane za zadośćuczynienie. Stanowi ono formę wynagrodzenia za działanie kontrahenta – wy-rażenie zgody na odstąpienie od umowy. Stanowi ono zabezpieczenie interesów kontrahenta poprzez zagwarantowanie wypłaty dodatkowego wynagrodzenia w przypadku rozwiązania umo-wy o zarządzanie hotelem. Natomiast korzyścią dla wnioskodawcy jest przedterminowe rozwią-zanie umowy. Spełniona zatem zostanie przesłanka istnienia związku pomiędzy wypłatą wska-zanych należności, a otrzymaniem świadczenia wzajemnego, co jest warunkiem koniecznym do uznania, że wypłata tej kwoty podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W konse-kwencji uznać należy, że świadczenie pieniężne płacone z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy o zarządzanie hotelem stanowi wynagrodzenie za świadczenie usługi wynikającej z łą-czącej strony umowy oraz przewidziane wprost w postanowieniach porozumienia. Zgodę na wcześniejsze rozwiązanie umowy należy traktować jako odpłatne świadczenie usług, spełniają-ce przesłanki określone w art. 8 ust. 1 ustawy i podlegające opodatkowaniu podatkiem od to-warów i usług.Potwierdził to również Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w piśmie z 11 czerwca 2015 r. (sygn. ILPP5/4512-1-77/15-2/PG). 22Praktyczny leksykon VAT 2016IFKZ kolei w wyroku z 7 lutego 2014 r. (sygn. akt I FSK 1664/12) NSA uznał, że jeśli czynność wynikająca z kontraktu jest opodatkowana VAT, to rekompensata pieniężna za wcześniejsze roz-wiązanie umowy również podlega temu podatkowi. W wyroku sąd powołał się na uchwałę SN z 18 lipca 2012 r. (sygn. akt III CZP 39/12), cytując:nsa(...) kara umowna jest związana z odpowiedzialnością odszkodowawczą za szkodę spo-wodowaną niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania niepieniężne-go (poszczególnymi przejawami nienależytego wykonania zobowiązania). Odstąpienie od umowy nie jest ani nienależytym wykonaniem zobowiązania, ani niewykonaniem zobowiązania, lecz wykonaniem przez jedną ze stron stosunku obligacyjnego uprawnienia prawnokształtującego, realizowanego na podstawie postanowienia zawartego w umowie wzajemnej (art. 395 § 1 i art. 492 k.c.) albo wynikającego z przepisów ustawy.PrzykładUmowa najmu lokalu użytkowego została zawarta na czas nieokreślony z trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia. Ze względu na malejącą liczbę klientów najemca postanowił prze-nieść siedzibę firmy bliżej centrum miasta. Udało mu się znaleźć inny lokal położony w lepszej lokalizacji, z atrakcyjnym czynszem. Porozumiał się więc z wynajmującym, który wyraził zgodę na przedterminowe rozwiązanie umowy najmu i zrezygnował z przewidzianego w umowie trzy-miesięcznego okresu wypowiedzenia w zamian za rekompensatę pieniężną ze strony najemcy.Kwota wypłacona przez najemcę, aczkolwiek niewątpliwie ma z punktu widzenia wynaj-mującego charakter kompensacyjny, jednak nie może zostać uznana za karę umowną. Tym samym wynagrodzenie kompensujące wynajmującemu utracony czynsz podlega opodatkowa-niu VAT, gdyż wyrażenie przez niego zgody na skrócenie okresu obowiązywania umowy najmu za wynagrodzeniem wypełnia definicję odpłatnego świadczenia usług w szerokim rozumieniu tego pojęcia.3. Obciążanie klienta kosztamiW obrocie gospodarczym często spotykaną praktyką jest „przerzucanie kosztów” na ich fak-tycznego odbiorcę. Wcale nie jest to takie proste. W praktyce sprawia trudności wielu podatni-kom. Trzeba bowiem podjąć decyzję, czy obciążenie kontrahenta kosztami powinno nastąpić po-przez ich refakturowanie, które podlega opodatkowaniu VAT i należy je udokumentować fakturą, czy też stanowi ono jedynie zwrot poniesionych kosztów, który pozostaje poza zakresem VAT i wy-maga potwierdzenia dokumentem innym niż faktura (z reguły notą księgową). Zasadnicza różnica między refakturowaniem a zwrotem kosztów sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku następuje świadczenie usługi przez podmiot refakturujący, natomiast w drugim – nie występuje świadczenie usługi ze względu na brak stosunku zobowiązaniowego, a obciążenie kosztami ma prowadzić w uproszczeniu jedynie do odzyskania pieniędzy.3.1. Refakturowanie nabytych usługJeśli podatnik działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świad-czeniu usług, przyjmuje się, że podatnik ten sam otrzymał i wyświadczył te usługi (art. 8 ust. 2a ustawy o VAT). Czynność tę uznaje się więc za świadczenie usługi, która podlega opodatkowaniu, a podstawą jej opodatkowania jest wówczas wszystko, co stanowi zapłatę, którą usługodawca Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług23IFKotrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od usługobiorcy lub osoby trzeciej, z wyjątkiem kwoty VAT (ar
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Praktyczny leksykon VAT 2016
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: