Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00318 004993 14868556 na godz. na dobę w sumie
Praktyczny słownik łączliwości składniowej czasowników polskich - ebook/pdf
Praktyczny słownik łączliwości składniowej czasowników polskich - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 776
Wydawca: UNIVERSITAS Język publikacji: polski
ISBN: 97883-242-1417-4 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> praktyczna edukacja, samodoskonalenie, motywacja
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Praktyczny słownik łączliwości składniowej czasowników polskich zawiera: - 1001 czasowników polskich i ich charakterystyka składniowa - ujęcie reguł składniowych czasowników w spójny system w połączeniu z semantyką - liczne informacje z zakresu składniowo–znaczeniowej łączliwości czasowników - czytelność układu oraz łatwość używania słownika - pomoc dydaktyczna przeznaczona dla obcokrajowców uczących się języka polskiego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ISBN 97883-242-1417-4 SPIS TREŚCI Słowo wstępne ______________________________________________ 7 Bibliografia________________________________________________ 13 Lista haseł czasownikowych __________________________________ 16 Wykaz skrótów oraz znaków graficznych _____________________23–24 HASŁA CZASOWNIKÓW PODSTAWOWYCH 1–1001. OD AKCENTOWAĆ DO śYĆ _____________________________________ 25 5 6 P Ę T S W SŁOWO WSTĘPNE Czasownik – jak wiadomo – nazywa proces i stan oraz pełni podstawową funkcję członu głównego zdania. Z wyjątkiem nielicznych czasowników, które nie konotują stosunków między przed- miotami (nie wymagają dopełnienia), czy teŜ nie mają Ŝadnych wymagań konotacyj- nych1, ich przewaŜająca większość charakteryzuje się zdolnością otwierania wokół sie- bie miejsc w tekście dla innych wyrazów. Te miejsca, umownie zwane uzupełnieniami czasowników, są sygnalizowane w języku polskim przez właściwe pytania, np. czym?, kim?, kogo?, czego?, o kogo?, o co? itd. Czasownik łączy się równieŜ z dopełnieniem w bezokoliczniku. MoŜe takŜe otwie- rać przy sobie miejsca dla zdania podrzędnego. Dość duŜa liczba czasowników ruchu oraz czasowników przemieszczenia wyma- ga składniowo uzupełnień sygnalizowanych pytaniami o kierunek czynności: którędy?, dokąd?, skąd? itp.2 Usunięcie lub nieprawidłowe uŜycie jednego z wielu uzupełnień obligatoryjnych, zastąpienie go innym składnikiem moŜe spowodować, iŜ wyraŜenie zdaniowe (zwłasz- cza to, które znajduje się w izolacji od kontekstu) będzie niepoprawne, a nierzadko niezrozumiałe. Ta róŜnorodność uwarunkowań konotacyjnych polskiego czasownika zmusza czę- stokroć nawet rodzimego uŜytkownika polszczyzny (posiadającego intuicję językową) do odwoływania się do wielu słowników, takich jak: słowniki ogólne języka polskiego, słowniki poprawnościowe, słowniki wyrazów kłopotliwych. Poszukując w nich owych uzupełnień, nie zawsze łatwo natrafiamy na informacje o składniowo-znaczeniowej łączliwości wyrazów, umoŜliwiające szybkie uŜycie ich w do- wolnym zdaniu czy teŜ tekście. W dobie rosnącego zainteresowania Polską, a co za tym idzie takŜe i językiem polskim, powinniśmy coraz częściej uwzględniać uŜytkownika obcojęzycznego, przy- 1 Są nimi na przykład wyrazy o pustej konotacji (tzw. czasowniki zeromiejscowe, które nie wymagają składniowo Ŝadnych uzupełnień – oznaczone w całości niniejszej pracy znakiem gra- ficznym 0/) z grupy czasowników typu dnieć, grzmieć, świtać. 2 Renata Grzegorczykowa w swojej pracy Wykłady z polskiej składni, Wydawnictwo Nauko- we PWN, Warszawa 1998, s. 54–55, wyróŜnia pięć zasadniczych typów konotacyjnych polskich czasowników: 1. Czasowniki zeromiejscowe, które nie wymagają składniowo Ŝadnych uzupeł- nień; 2. Czasowniki jednomiejscowe, wymagające uzupełnienia w postaci jednej grupy nomi- nalnej, występującej najczęściej w mianowniku lub przypadku zaleŜnym; 3. Czasowniki dwu- miejscowe róŜnych typów wymagające: a. mianownika i przypadka zaleŜnego syntetycznego lub analitycznego, b. mianownika i bezokolicznika, c. mianownika i grupy przysłówkowej, d. mia- nownika i zdania, e. dwóch mianowników, f. dwóch grup nominalnych w przypadkach zaleŜnych; 4. Czasowniki trójmiejscowe róŜnych typów wymagające: a. mianownika i dwóch grup nomi- nalnych w przypadkach zaleŜnych, b. wymagające grupy nominalnej mianownikowej, grupy w przy- padku zaleŜnym i zdania (bądź bezokolicznika), c. grupy nominalnej mianownikowej, grupy w przypadku zaleŜnym i grupy adwerbialnej; 5. Czasowniki czteromiejscowe, jak np. czasow- niki przemieszczenia w zdaniach typu On przestawia kwiaty z parapetu na podłogę. Por. równieŜ rozdziały 97–103 (Livre D: Valence) w: L. Tesnière, Eléments de syntaxe structurale, Librairie C. Klincksieck, Paris 1965, s. 238–251. 7 W S T Ę P swajającego naszą mowę. To właśnie on – częściej niŜ odbiorca polski – będzie poszu- kiwał w słownikach odpowiedzi na nurtujące go pytania, a tym samym sięgał po słowniki specjalistyczne, w których dominuje funkcja dydaktyczna. Potrzeba przygotowania tego rodzaju słowników jest dziś oczywistością. Z myślą o obcojęzycznych zwolennikach nietradycyjnych metod i podejść, a zwłasz- cza tych, którzy chcą opanować język polski na poziomie samodzielnego konstruowa- nia wypowiedzi, dokonano wyboru czasowników podstawowych na podstawie Ilustro- wanego słownika podstawowego języka polskiego3. Po skonfrontowaniu tych czasowników z opublikowanymi podręcznikami do na- uczania języka polskiego jako obcego4 wyselekcjonowano 1001 czasowników (jako czasowniki hasłowe) pod kątem potrzeb przygotowywanego słownika oraz koncepcji znanej i cenionej serii Język polski dla cudzoziemców redagowanej przez profesora Wła- dysława T. Miodunkę. Następnie opracowano dla wszystkich czasowników hasłowych jednolitą obudowę ramową czasownika składającą się z następujących elementów: 1.hasła opatrzonego numerem, 2.ciągu uzupełnień sygnalizowanych właściwymi dla czasownika hasłowego pyta- niami, 3.połączeń składniowych z przypadkami oraz przykładami zdań5, 4.innych połączeń (np. z przysłówkami, ze spójnikami itp.), 5.wyrazów i połączeń bliskoznacznych. Całość pracy moŜna by zatytułować zbiorem związków rządu, rekcji czasowników, akomodacji składniowej lub słownikiem walencyjnym. Zdecydowano się jednak na tytuł Praktyczny słownik łączliwości składniowej czasowników polskich wychodząc z załoŜe- nia, iŜ termin łączliwość jest pojęciem szerszym, wskazującym na zdolność czasowników do otwierania przy sobie wielu miejsc, a nie tylko podporządkowywania sobie innych wyrazów. Zawarte w niniejszej pracy 1001 podstawowych czasowników łączy prostota oraz czytelność układu. Ustalając wstępne załoŜenia, zrezygnowaliśmy z terminologii wpra- wiającej w zakłopotanie obcojęzycznego uŜytkownika, z trudnej do rozszyfrowania sym- boliki, ze schematów zdaniowych oraz zakodowanych cech semantycznych leksemów. Mamy nadzieję, iŜ zaproponowany w niniejszym opracowaniu układ nie tylko ułatwi obcojęzycznemu uŜytkownikowi pierwszy kontakt ze schematami zdaniowymi6, lecz będzie mu równieŜ całkowicie odpowiadał. Oto, w jaki sposób opracowano hasła czasowników podstawowych. Wszystkie hasła zawarte w słowniku od numeru 1 do numeru 1001, ułoŜone w po- rządku alfabetycznym, zostały wpisane w jednolity schemat. Z lewej strony hasła widnie- je numer porządkowy, z prawej zaś skróty, wskazujące na niedokonaność (NDK) bądź dokonaność czasownika (DK). Warto tutaj zaznaczyć, Ŝe do zasobu 994 niedokona- 3 Z. Kurzowa, Ilustrowany słownik podstawowy języka polskiego, Universitas, Kraków 1999. 4 Uwzględniono 24 podręczniki wydane w Polsce z listy 29 podręczników zamieszczonej w Postscriptum 40, Katowice 2001. 5 Za zdanie uwaŜa się kaŜdą konstrukcję opartą na dowolnej formie czasownika. 6 Schemat zdaniowy R. Grzegorczykowa definiuje jako „abstrakcyjny układ pozycji skład- niowych wyznaczany przez właściwości konotacyjne (semantyczno-składniowe) czasownika”. w: Wykłady z polskiej składni, op. cit., s. 49. 8 nych czasowników hasłowych, zaczerpniętych z listy słownictwa podstawowego7, zo- stały równieŜ włączone – ze względu na specyficzną łączliwość składniową – następują- ce czasowniki dokonane: napić się, nauczyć, nauczyć się, powiedzieć, wymóc, zdołać, zobaczyć8. W tej części słownika kaŜdy z 1001 czasowników zarówno jednoznacznych, jak i wieloznacznych otrzymał swoją obudowę ramową, w którą wpisano następujące ele- menty: P Ę T S W • numer (od 1 do 1001) – hasło (od akcentować do Ŝyć) – aspekt (niedokonany / dokonany), • uzupełnienie czasownika hasłowego w postaci jednej grupy nominalnej, wystę- pującej w mianowniku – [kto? • co?] bądź wskazanie na schematy bezmianow- nikowe oparte na właściwościach konotacyjnych tzw. czasowników niefleksyj- nych – [0/]9, • ciąg uzupełnień czasownika hasłowego wymagającego przypadków zaleŜnych (syntetycznych lub analitycznych), sygnalizowanych pytaniami, przyimkami oraz wyraŜeniami przyimkowymi z przypadkami ułoŜonymi w porządku alfabetycz- nym, np. co? / czym? / kim? / na czym? / o czym? / po czym? / w czym? / z czym? / z powodu czego? itp., • połączenia składniowe z wyŜej wymienionymi przypadkami (pytanie – przyimek lub wyraŜenie przyimkowe – nazwa przypadka – przykłady zdań z wyróŜnionym graficznie aktantem10), • inne połączenia czasownika (z bezokolicznikami, spójnikami, przysłówkami, zdaniami itd.), • wyrazy i połączenia bliskoznaczne (synonimy czasownika hasłowego wraz z ich właściwymi uzupełnieniami w postaci przypadka zaleŜnego / grupy w przypadku zaleŜnym bądź bezokolicznika); rzadko definicje, • dodatkowe informacje zaznaczone symbolem gwiazdki. Znak gwiazdki * pojawiający się w wielu schematach sygnalizuje między innymi: a. krótki komentarz normatywny, b. informacje o zasięgu uŜycia hasła i jego charaktery- styce pragmatycznej, c. składniowe połączenia alternatywne itd. PoniewaŜ rekcja czasownika zaleŜy od jego określonego znaczenia, poszczególne znaczenia zostały opatrzone cyframi rzymskimi I, II, II, IV itd. Przy ustalaniu znaczeń 7 Z wyjątkiem nielicznych przykładów (zob. hasło czasownika niedokonanego nienawidzić – numer 265) wszystkie odpowiedniki dokonane hasłowych czasowników niedokonanych mają takie same wymagania konotacyjne. 8 Hasłowe czasowniki dwuaspektowe jak: aresztować, ciąć, darować, kazać, nanosić, potra- fić, ranić, zostały oznaczone kwalifikatorem NDK / DK. 9 NaleŜą do nich czasowniki, które semantycznie nie dopuszczają podmiotu (agensa), np. błyska się, czuć coś od kogoś, dnieje, grzmi, kręci się komuś w głowie, mdli kogoś, świta, widać coś, wypada coś zrobić itp. Główne grupy semantyczne tych czasowników to czasowniki oznaczające zjawiska atmosferyczne, fizjologiczne, percepcję wzrokową, brak, ubywanie i prze- bywanie, czasowniki oceniające, wskazujące na emocje oraz sygnalizujące pewne komentarze ze strony nadawcy na temat zdarzenia opisywanego przez zdanie konotowane. Więcej na ten temat w: R. Grzegorczykowa, Wykłady z polskiej składni, op. cit., s. 61–62. 10 Termin zaczerpnięty z pracy wybitnego lingwisty francuskiego L. Tesnière’a. Zob. przy- pis 2. 9 W S T Ę P tych czasowników wieloznacznych wykorzystano źródła leksykograficzne, na które złoŜyły się słowniki zamieszczone w bibliografii. Wytłuszczony ciąg uzupełnień – sygnalizowa- nych pytaniami – zamieszczony bezpośrednio pod hasłem dotyczy zatem wyłącznie wyrazu hasłowego. Konteksty zdaniowe (przykłady zdań) czasowników hasłowych zo- stały skonstruowane tak, aby w sposób oczywisty ilustrowały ów ciąg łączliwości z inny- mi wyrazami. Dla wyraźniejszego podkreślenia poszczególnych pozycji składniowych wymaga- nych przez czasownik podaje się przed kaŜdym zdaniem pytanie, przyimki, wyraŜenia przyimkowe i implikowane przez nie przypadki. Skrót N. oznacza mianownik, G. – dopełniacz, D. – celownik, A. – biernik, I. – narzędnik, L. – miejscownik. Zamieszczenie tych dodatkowych informacji gramatycznych wynika z koncepcji całości pracy, polegającej na podaniu moŜliwie jak największej ilości informacji, które mogą ułatwić obcojęzycznemu uŜytkownikowi samodzielną organizację świata polskie- go czasownika. Niniejszy słownik nie jest pierwszą pracą, która zawiera charakterystykę składniową polskiego czasownika. W 1980 roku Wydawnictwo PAN opublikowało pierwszy tom pięciotomowego słownika syntaktyczno-generatywnego czasowników polskich11, opi- sującego łączliwość składniową czasowników za pomocą aparatu pojęciowego grama- tyki generatywnej. W tym samym roku Instytut Badań Polonijnych UJ wydał drukiem skrypt zatytułowany Słownik syntaktyczno-semantyczny czasowników polskich [Część I, Czasowniki bezprzedrostkowe], którego celem był „opis standardowych konstrukcji zdaniowych oraz dotarcie do inwariantnej wartości semantycznej w języku”12. Koncepcyjnie odmienny niŜ dwa dotychczas opublikowane słowniki, Praktyczny słownik łączliwości składniowej polskich czasowników został opracowany z myślą o tym, aby stanowić uzupełnienie nowoczesnych podręczników do nauczania języka polskie- go jako obcego oraz tworzyć pomost między teorią a rozwiązaniami metodycznymi, które wykorzystują najnowszą wiedzę o języku /językach, nowe metody nauczania języ- ków obcych i nowe technologie nauczania. Koncepcję słownika sprawdzono w trakcie semestralnych zajęć przeprowadzo- nych w Instytucie Studiów Polonijnych i Etnicznych UJ oraz w Instytucie Języków Wschodnich INALCO w ParyŜu ze studentami grup zaawansowanych, którzy podczas dyskusji podkreślali czytelność układu oraz łatwość uŜywania słownika. Zwrócili oni równieŜ uwagę na fakt, Ŝe zaprezentowane w nim ujęcie reguł składniowych w spójny system w połączeniu z semantyką pozwoli obcojęzycznemu uŜytkownikowi nie tylko na dostrzeŜenie fundamentalnej roli czasownika w zdaniu, ale równieŜ na łatwiejsze, samo- dzielne tworzenie nieograniczonej liczby wypowiedzi w języku polskim. 11 Słownik syntaktyczno-generatywny czasowników polskich pod red. K. Polańskiego, t. I–V, Wydawnictwo PAN, Warszawa 1980–1992. Pierwszy zeszyt próbny słownika opublikowano w Ka- towicach w 1976 roku. 12 M. Kawka, Słownik syntaktyczno-semantyczny czasowników polskich, Instytut Badań Po- lonijnych, Kraków 1980, s. 8. 10 I Y N M R E T OBJAŚNIENIE TERMINÓW AKOMODACJA – z łac. accommodatio, franc. accommodation ‘przystosowanie’ • przystosowanie się jednego członu związku składniowego do wy- magań drugiego członu pod względem morfologicznym, leksykalnym lub tylko składniowym, • przystosowanie wyraŜeń pełnoznacznych, które nie mogą się samo- dzielnie łączyć z innymi wyraŜeniami pełnoznacznymi, do łączenia się z nimi w związki syntaktyczne, • zespalanie wyraŜeń pełnoznacznych ze wskaźnikami syntaktyczny- mi w postaci wyrazów lub morfemów z równoczesnym niekiedy prze- kształceniem ich postaci fonemicznej – z franc. actant, pol. partycypant • w składni semantycznej uczestnik akcji nazwanej przez czasownik, np. agens czynności (tj. składnik zdania wyraŜający sprawcę czynno- ści, jej wykonawcę, ogólnie tego, który działa w sposób nazwany w cza- sowniku), obiekt czynności, narzędzie czynności itd. AKTANT KONOTACJA – z franc. connotation ‘wprowadzenie, współznaczenie’ REKCJA WALENCJA • pośrednie wskazywanie przez wyraz na konieczność występowania w tekście wyrazu naleŜącego do określonej kategorii gramatycznej, • właściwość wyrazu polegająca na tym, Ŝe w zdaniu wymaga on wprowadzenia innego wyrazu, który uzupełnia jego treść, • zdolność wyrazu lub form gramatycznych do otwierania miejsca dla innych, np. biernik w języku polskim konotuje przede wszystkim rzą- dzący czasownik przechodni – z niem. Rektion, łac. rectio ‘rząd’, pol. składnia rządu • rodzaj powiązania składniowego dwóch wyrazów, polegający na tym, Ŝe wyraz nadrzędny (określany) determinuje określoną formę wyrazu podrzędnego (określającego), • rodzaj powiązania składniowego polegający na łączliwości grama- tycznej pewnych wyrazów, najczęściej czasowników, z pewnymi for- mami fleksyjnymi, przypadkami lub wyraŜeniami przyimkowymi, któ- rych wyraz rządzący wymaga, które narzuca i którymi rządzi – z niem. Walenz, franc. valence, łac. valentia ‘łączliwość’, pol. warto- ściowość syntaktyczna • całokształt potencjalnych związków wyrazu, zakres jego łączliwo- ści z innymi wyraŜeniami, • zdolność wyraŜeń do otwierania wokół siebie miejsc, czyli pozycji dla innych wyraŜeń, 11 T E R M N Y I • łączliwość, sposób łączenia się wyrazu, zwłaszcza czasownika, z in- nymi wyrazami, • charakterystyka składniowa danego wyrazu poprzez liczbę elemen- tów przez nich wymaganych i ich wartości gramatyczne PowyŜsze definicje podano na podstawie: 1.Encyklopedii językoznawstwa ogólnego, red. K. Polański, Ossolineum, Wrocław– Warszawa–Katowice 1999, wyd. II cław–Warszawa–Katowice 1999, wyd. III 2.Encyklopedii języka polskiego, red. S. Urbańczyk, M. Kucała, Ossolineum, Wro- 3.Słownika przypomnień gramatycznych, oprac. M. SkarŜyński, Księgarnia Akade- micka, Kraków 2000. Przystępne i uŜyteczne informacje dotyczące konotacji i akomodacji moŜna odna- leźć w znakomitej pracy R. Grzegorczykowej Wykłady z polskiej składni, op. cit., s. 46– 78. ParyŜ, wiosna 2004 Stanisław Mędak 12 A I F A R G O I L B B I BIBLIOGRAFIA SŁOWNIKI JĘZYKA POLSKIEGO Nowy słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, PWN, Warszawa 2002. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. A. Markowski, PWN, Warszawa 1999. Praktyczny słownik poprawnej polszczyzny, red. A. Markowski, PWN, Warszawa 1995. Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, red. H. Zgółkowa, Wydawnictwo Kurpisz, Poznań 1994–2000, t. 1–28. Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny, PWN, Warszawa 2002. Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, PWN, Warszawa 1978, t. 1–3. Słownik poprawnej polszczyzny, red. W. Doroszewski, PWN, Warszawa 1980. Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, Wilga, Warszawa 1996. Słownik wyrazów obcych PWN, red. E. Sobol, PWN, Warszawa 2002. M. Bańko, M. Krajewska, Słownik wyrazów kłopotliwych, PWN, Warszawa 1995. B. Bartnicka, R. Sinielnikoff, Słownik podstawowy języka polskiego dla cudzoziemców, B. Janik-Płocińska, M. Sas, R. Turczyn, Wielki słownik ortograficzno-fleksyjny, Bertels- Kielce 1999. mann Media, Warszawa 2001. Z. Kurzowa, Ilustrowany słownik podstawowy języka polskiego, Universitas, Kraków 1999. Z. Kurzowa, Z. Kubiszyn-Mędrala, M. SkarŜyński i in., Słownik synonimów polskich, S. Mędak, Słownik form koniugacyjnych czasowników polskich, Universitas, Kraków1997, PWN, Warszawa 1998 nowe wyd. 2004. 13 14 LISTA HASEŁ CZASOWNIKOWYCH 15 L I S T A H A S E Ł czuć / ndk .......................50 czuć się / ndk ................. 51 czuwać / ndk ...................52 czyścić / ndk ...................53 czytać / ndk ....................54 ćwiczyć / ndk .................55 darować / ndk a. dk .......56 dawać / ndk ....................57 dawać się / ndk ...............58 dąŜyć / ndk .....................59 dbać / ndk ......................60 decydować .....................61 decydować się / ndk .......62 denerwować / ndk ..........63 denerwować się / ndk .....64 deptać / ndk ...................65 dobiegać / ndk ................66 dobierać / ndk ................67 dobierać się / ndk ...........68 doceniać / ndk ................69 dochodzić / ndk ..............70 docierać / ndk .................71 dodawać / ndk ................72 dogadywać się / ndk .......73 doganiać / ndk ................74 dojeŜdŜać / ndk ..............75 dojrzewać / ndk ..............76 dokarmiać / ndk .............77 dokładać / ndk ................78 dokładać się / ndk ..........79 dokonywać / ndk ............80 dokręcać / ndk ................81 dołączać / ndk .................82 domagać się / ndk ..........83 domyślać się / ndk ..........84 donosić / ndk ..................85 dopłacać / ndk ................86 dopomagać / ndk ............87 dopominać się / ndk .......88 doprowadzać / ndk .........89 dorabiać się / ndk .......... 90 doradzać / ndk ................91 dorastać / ndk .................92 doręczać / ndk ................93 doskonalić się / ndk ........94 dostarczać / ndk ..............95 dostawać / ndk ............... 96 dostawać się / ndk ......... 97 dostrzegać / ndk .............98 doszukiwać się / ndk .......99 doświadczać / ndk ........ 100 dotyczyć / ndk .............. 101 dotykać / ndk ................ 102 dowiadywać się / ndk ........ ................................. 103 dowodzić / ndk ............. 104 dowozić / ndk ............... 105 doznawać / ndk ............. 106 drukować / ndk ............. 107 dyktować / ndk ............. 108 dyskutować / ndk .......... 109 działać / ndk ................. 110 dzielić / ndk ................. 111 dzielić się / ndk ............ 112 dziękować / ndk ........... 113 dziwić się / ndk ............. 114 dzwonić / ndk ............... 115 egzaminować / ndk ..... 116 finansować / ndk ......... 117 funkcjonować / ndk ...... 118 gadać / ndk .................. 119 gardzić / ndk................. 120 gasić / ndk .................... 121 ginąć / ndk .................... 122 głosować / ndk .............. 123 gniewać się / ndk .......... 124 golić się / ndk ............... 125 gościć / ndk .................. 126 gościć się / ndk ............. 127 gotować / ndk ............... 128 grać / ndk ..................... 129 gratulować / ndk ........... 130 gromadzić / ndk ........... 131 gromadzić się / ndk ...... 132 grozić / ndk .................. 133 gryźć / ndk .................... 134 gubić / ndk ................... 135 hałasować / ndk .......... 136 handlować / ndk ........... 137 ilustrować / ndk ........... 138 informować / ndk ......... 139 interesować / ndk ......... 140 interesować się / ndk .... 141 istnieć / ndk .................. 142 iść / ndk ........................ 143 akcentować / ndk ........... 1 angaŜować / ndk .............. 2 angaŜować się / ndk ......... 3 aresztować / ndk a. dk ..... 4 bać się / ndk.................... 5 badać / ndk ...................... 6 bawić / ndk ...................... 7 bawić się / ndk ................. 8 bić / ndk .......................... 9 bić się / ndk ....................10 biec a. biegnąć / ndk .......11 błagać / ndk ....................12 błądzić / ndk ...................13 boleć / ndk .....................14 brać / ndk ............... 15 A-E brać się / ndk ..................16 brakować / ndk ..............17 bratać się / ndk ...............18 bronić / ndk ....................19 bronić się / ndk ...............20 brzydzić się / ndk ........... 21 budować / ndk ................22 budzić / ndk ...................23 budzić się / ndk ..............24 być / ndk ................. 25 A-C bywać / ndk ....................26 całować / ndk ................27 całować się / ndk .............28 chadzać / ndk ..................29 chcieć / ndk ....................30 chodzić / ndk ..................31 chorować / ndk ...............32 chować / ndk...................33 chować się / ndk .............34 chronić / ndk...................35 chronić się / ndk .............36 chwalić / ndk...................37 chwalić się / ndk .............38 chwytać / ndk ..................39 chwytać się / ndk ............40 ciąć / ndk a. dk ...............41 ciągnąć / ndk...................42 ciec a. cieknąć / ndk ...... 43 cierpieć / ndk ..................44 cieszyć się / ndk ..............45 czekać / ndk ...................46 czesać / ndk ....................47 czesać się / ndk ...............48 częstować / ndk ..............49 16 Ł E S A H A T S I L jechać / ndk ................. 144 jeść / ndk ...................... 145 jeździć / ndk ................. 146 karać / ndk .................. 147 karmić / ndk ................. 148 kazać / ndk a. dk ........... 149 kąpać / ndk ................... 150 kąpać się / ndk .............. 151 kierować / ndk .............. 152 kierować się / ndk ......... 153 klaskać / ndk ................. 154 klęczeć / ndk ................ 155 klękać / ndk .................. 156 kłamać / ndk ................. 157 kłaniać się / ndk ............ 158 kłaść / ndk .................... 159 kłaść się / ndk ............... 160 kłócić się / ndk .............. 161 kochać / ndk ................. 162 kochać się / ndk ............ 163 komentować / ndk ........ 164 komunikować / ndk ...... 165 kontaktować / ndk ........ 166 kontaktować się / ndk ........ ................................. 167 kontynuować / ndk ....... 168 kończyć / ndk ................ 169 kończyć się / ndk .......... 170 kopać / ndk ................... 171 korespondować / ndk ... 172 korzystać / ndk .............. 173 kosztować / ndk ................. .................... 174€/ 174 A kraść / ndk .................... 175 kręcić / ndk .................. 176 kręcić się / ndk ............. 177 kroić / ndk .................... 178 kryć / ndk ..................... 179 kryć się / ndk ................ 180 krzyczeć / ndk ............... 181 kształcić / ndk ............... 182 kształcić się / ndk .......... 183 kształtować / ndk .......... 184 kupować / ndk .............. 185 kwitnąć / ndk ................ 186 lać / ndk ....................... 187 latać / ndk ..................... 188 lądować / ndk ............... 189 lecieć / ndk ................... 190 leczyć / ndk .................. 191 leczyć się / ndk ............. 192 lekcewaŜyć / ndk .......... 193 leŜeć / ndk .................... 194 liczyć / ndk ................... 195 liczyć się / ndk .............. 196 lubić / ndk .................... 197 ładować / ndk .............. 198 łamać / ndk ................... 199 łamać się / ndk .............. 200 łapać / ndk .................... 201 łączyć / ndk ................... 202 łączyć się / ndk .............. 203 łowić / ndk .................... 204 malować / ndk ............. 205 malować się / ndk ......... 206 martwić / ndk ............... 207 martwić się / ndk .......... 208 marznąć / ndk ............... 209 marzyć / ndk ................. 210 maszerować / ndk ......... 211 męczyć / ndk ................ 212 męczyć się / ndk ........... 213 mieć / ndk ......................... .......... 214 /214 A /214 B mieć się / ndk ............... 215 mierzyć / ndk ................ 216 mieszać / ndk ................ 217 mieszkać / ndk .............. 218 miewać / ndk ................ 219 mijać / ndk ................... 220 milczeć / ndk ................ 221 modlić się / ndk ............ 222 moknąć / ndk ................ 223 mordować / ndk ........... 224 móc / ndk ..................... 225 mówić / ndk ................. 226 musieć / ndk ................. 227 myć / ndk ..................... 228 myć się / ndk ................ 229 mylić / ndk ................... 230 mylić się / ndk .............. 231 myśleć / ndk ................. 232 nabierać / ndk ............. 233 nabywać / ndk ............... 234 nachylać się / ndk .......... 235 naciskać / ndk ............... 236 nadawać / ndk ............... 237 nadawać się / ndk ......... 238 nadąŜać / ndk ................ 239 nadchodzić / ndk .......... 240 nagrywać / ndk .............. 241 najadać się / ndk ........... 242 nakłaniać / ndk .............. 243 nakrywać / ndk .............. 244 nalegać / ndk ................ 245 nalewać / ndk ................ 246 naleŜeć / ndk ................ 247 namawiać / ndk ............. 248 nanosić / ndk a. dk ........ 249 napadać / ndk ............... 250 napełniać / ndk ............. 251 napić się / dk................. 252 naprawiać / ndk ............. 253 narzekać / ndk .............. 254 narzucać / ndk ............... 255 następować / ndk .......... 256 nasyłać / ndk ................. 257 naśladować / ndk .......... 258 nauczać / ndk ................ 259 nauczyć / dk .................. 260 nauczyć się / dk ............. 261 naznaczać / ndk ............. 262 nazywać / ndk ............... 263 nazywać się / ndk .......... 264 nienawidzić / ndk ......... 265 niepokoić się / ndk ....... 266 nieść / ndk .................... 267 niszczyć / ndk ................ 268 nocować / ndk ............... 269 nosić / ndk .................... 270 notować / ndk ............... 271 nudzić / ndk ................. 272 nudzić się / ndk ............ 273 nurkować / ndk ............. 274 obawiać się / ndk ......... 275 obchodzić / ndk ............ 276 obchodzić się / ndk ....... 277 obcinać / ndk ................ 278 obejmować / ndk .......... 279 obiecywać / ndk ............ 280 objadać się / ndk ........... 281 objaśniać / ndk .............. 282 objeŜdŜać / ndk ............ 283 obliczać / ndk ................ 284 obmawiać / ndk ............ 285 obowiązywać / ndk ........ 286 obracać się / ndk ........... 287 17 L I S T A H A S E Ł obradować / ndk a. dk ..... 288 obraŜać / ndk ................ 289 obraŜać się / ndk ........... 290 obserwować / ndk ......... 291 oburzać się / ndk ........... 292 obwiniać / ndk .............. 293 ocalać / ndk .................. 294 oceniać / ndk ................ 295 oczekiwać / ndk ............ 296 odbierać / ndk .............. 297 odbywać / ndk .............. 298 odbywać się / ndk ......... 299 odchodzić / ndk ............ 300 odciągać / ndk .............. 301 odczuwać / ndk ............. 302 oddalać się / ndk .......... 303 oddawać / ndk .............. 304 oddawać się / ndk ......... 305 oddychać / ndk ............. 306 oddziaływać / ndk ......... 307 odejmować / ndk .......... 308 odgraŜać się / ndk ......... 309 odgrywać / ndk ............. 310 odjeŜdŜać / ndk ............ 311 odkrywać / ndk ............. 312 odkurzać / ndk .............. 313 odlatywać / ndk ............ 314 odliczać / ndk ............... 315 odłączać / ndk ............... 316 odłączać się / ndk ......... 317 odmawiać / ndk ............ 318 odmieniać / ndk ........... 319 odmierzać / ndk ........... 320 odnosić / ndk ................ 321 odnosić się / ndk ........... 322 odpadać / ndk ............... 323 odpierać / ndk .............. 324 odpisywać / ndk ............ 325 odpływać / ndk ............. 326 odpoczywać / ndk ......... 327 odpowiadać / ndk ......... 328 odprowadzać / ndk ....... 329 odrabiać / ndk ............... 330 odróŜniać / ndk ............. 331 odróŜniać się / ndk ....... 332 odrywać / ndk ............... 333 odrzucać / ndk .............. 334 odstawiać / ndk ............. 335 odtrącać / ndk ............... 336 odwiedzać / ndk ........... 337 odwiedzać się / ndk ...... 338 odwoływać / ndk ........... 339 18 odwoływać się / ndk ..... 340 odwracać się / ndk ........ 341 odznaczać się / ndk ....... 342 odzyskiwać / ndk .......... 343 odzywać się / ndk ......... 344 ofiarowywać / ndk ......... 345 ogarniać / ndk ............... 346 oglądać / ndk ................ 347 oglądać się / ndk ........... 348 ogłaszać / ndk ............... 349 ograniczać / ndk ............ 350 okazywać / ndk ............. 351 okazywać się / ndk ........ 352 okradać / ndk ................ 353 określać / ndk ............... 354 omawiać / ndk .............. 355 opadać / ndk ................. 356 opalać się / ndk ............. 357 opanowywać / ndk ........ 358 opanowywać się / ndk ... 359 opiekować się / ndk ...... 360 opierać się / ndk ........... 361 opiniować / ndk ............ 362 opisywać / ndk .............. 363 opłacać / ndk................. 364 opowiadać / ndk ........... 365 opowiadać się / ndk ...... 366 opóźniać / ndk .............. 367 opracowywać / ndk ....... 368 opuszczać / ndk ............. 369 opuszczać się / ndk ....... 370 organizować / ndk ......... 371 orientować się / ndk ..... 372 osiągać / ndk ................. 373 osiedlać się / ndk .......... 374 oskarŜać / ndk ............... 375 ostrzegać / ndk ............. 376 oszczędzać / ndk ........... 377 oszukiwać / ndk ............ 378 ośmieszać / ndk ............ 379 ośmieszać się / ndk ....... 380 oświadczać / ndk ........... 381 oświadczać się / ndk ..... 382 otaczać / ndk................. 383 otrzymywać / ndk ......... 384 otwierać / ndk ............... 385 oznaczać / ndk .............. 386 oznajmiać / ndk ............ 387 pachnieć / ndk ............ 388 padać / ndk ................... 389 pakować / ndk ............... 390 palić / ndk ..................... 391 palić się / ndk ................ 392 pamiętać / ndk .............. 393 panować / ndk ............... 394 parkować / ndk ............. 395 pasować / ndk a. dk ...... 396 patrzeć a. patrzyć / ndk ...... ................................. 397 pchać / ndk ................... 398 pchać się / ndk .............. 399 pić / ndk ....................... 400 piec / ndk ..................... 401 pielęgnować / ndk ........ 402 pilnować / ndk .............. 403 pisać / ndk .................... 404 planować / ndk .............. 405 płacić / ndk ................... 406 płakać / ndk .................. 407 płukać / ndk .................. 408 płynąć / ndk .................. 409 pływać / ndk ................. 410 pociągać / ndk ............... 411 pocić się / ndk ............... 412 poczuwać się / ndk ........ 413 podawać / ndk .............. 414 podchodzić / ndk .......... 415 poddawać się / ndk ....... 416 podejmować / ndk ........ 417 podejmować się / ndk ....... ................................. 418 podejrzewać / ndk ........ 419 podkreślać / ndk ........... 420 podlewać / ndk ............. 421 podniecać się / ndk ....... 422 podnosić / ndk .............. 423 podnosić się / ndk ......... 424 podobać się / ndk a. dk ...... ................................. 425 podpisywać / ndk .......... 426 podpisywać się / ndk ..... 427 podpowiadać / ndk ....... 428 podrabiać / ndk ............. 429 podróŜować / ndk ......... 430 podsłuchiwać / ndk ....... 431 podziwiać / ndk ............ 432 pojawiać się / ndk ......... 433 pojmować / ndk ............ 434 pokazywać / ndk ........... 435 pokazywać się / ndk ...... 436 pokonywać / ndk ........... 437 polecać / ndk ................ 438 polegać / ndk ................ 439 Ł E S A H A T S I L pomagać / ndk .............. 440 ponaglać / ndk .............. 441 popadać / ndk ............... 442 poprawiać / ndk ............ 443 poręczać / ndk .............. 444 porozumiewać się / ndk ..... ................................. 445 porównywać / ndk ......... 446 porównywać się / ndk ... 447 poruszać / ndk ............... 448 porządkować / ndk ....... 449 posądzać / ndk .............. 450 posiadać / ndk ............... 451 posługiwać się / ndk ...... 452 postanawiać / ndk ......... 453 postępować / ndk .......... 454 posyłać / ndk ................. 455 poszerzać / ndk ............. 456 poszukiwać / ndk .......... 457 poświęcać / ndk ............ 458 poświęcać się / ndk ....... 459 potrafić / dk a. ndk ....... 460 potrzebować / ndk ........ 461 potwierdzać / ndk ......... 462 powaŜać / ndk ............... 463 powiedzieć / dk ............ 464 powodować / ndk ......... 465 powoływać / ndk ........... 466 powoływać się / ndk ...... 467 powracać / ndk .............. 468 powstawać / ndk ........... 469 powtarzać / ndk ............ 470 powtarzać się / ndk ....... 471 pozbawiać / ndk ............ 472 pozbywać się / ndk ........ 473 pozdrawiać / ndk .......... 474 pozdrawiać się / ndk ..... 475 poznawać / ndk ............. 476 poznawać się / ndk ........ 477 pozostawać / ndk .......... 478 pozostawiać / ndk ......... 479 pozwalać / ndk .............. 480 poŜądać / ndk ............... 481 poŜyczać / ndk .............. 482 pracować / ndk .............. 483 prać / ndk ..................... 484 pragnąć / ndk ................ 485 prasować / ndk .............. 486 proponować / ndk ......... 487 prosić / ndk ................... 488 prosić się / ndk .............. 489 prostować / ndk ............ 490 protestować / ndk ......... 491 prowadzić / ndk ............ 492 próbować / ndk ............. 493 przebaczać / ndk ........... 494 przebiegać / ndk ........... 495 przebierać się / ndk ...... 496 przebywać / ndk ............ 497 przechodzić / ndk ......... 498 przedostawać się / ndk....... ................................. 499 przedstawiać / ndk ........ 500 przedstawiać się / ndk ....... ................................. 501 przegrywać / ndk .......... 502 przejeŜdŜać / ndk ......... 503 przejmować się / ndk .... 504 przekazywać / ndk ........ 505 przekładać / ndk ........... 506 przekonywać / ndk ........ 507 przekonywać się / ndk .. 508 przekraczać / ndk .......... 509 przekształcać / ndk ....... 510 przelatywać / ndk .......... 511 przemawiać / ndk ......... 512 przemierzać / ndk ......... 513 przemieszczać się / ndk ..... ................................. 514 przemycać / ndk ........... 515 przenosić / ndk ............. 516 przenosić się / ndk ........ 517 przepływać / ndk ........... 518 przepraszać / ndk .......... 519 przeprowadzać / ndk .... 520 przeprowadzać się / ndk .... ................................ 521 przerabiać / ndk ............ 522 przeraŜać / ndk ............. 523 przerywać / ndk ............ 524 przesiadać się / ndk ...... 525 przesiedlać / ndk .......... 526 przesłuchiwać / ndk ...... 527 przestawać / ndk ........... 528 przestawiać / ndk .......... 529 przestrzegać / ndk ........ 530 przesyłać / ndk .............. 531 przeszkadzać / ndk ....... 532 przewidywać / ndk ........ 533 przewracać / ndk ........... 534 przewracać się / ndk ..... 535 przeziębiać się / ndk ..... 536 przeŜywać / ndk ............ 537 przybywać / ndk ............ 538 przychodzić / ndk ......... 539 przyczyniać się / ndk ..... 540 przydawać się / ndk ...... 541 przydzielać / ndk .......... 542 przyglądać się / ndk ...... 543 przygotowywać / ndk .... 544 przygotowywać się / ndk .... ................................. 545 przyjaźnić się / ndk ....... 546 przyjeŜdŜać / ndk .......... 547 przyjmować / ndk ......... 548 przykrywać / ndk ........... 549 przylatywać / ndk .......... 550 przynosić / ndk .............. 551 przypadać / ndk ............ 552 przypatrywać się / ndk ....... ................................. 553 przypisywać / ndk .......... 554 przypominać / ndk ........ 555 przypominać się / ndk ........ ................................. 556 przypuszczać / ndk ........ 557 przyrządzać / ndk .......... 558 przyrzekać / ndk ........... 559 przystawać / ndk ........... 560 przystosowywać się / ndk ... ................................. 561 przywiązywać / ndk ....... 562 przywiązywać się / ndk ....... ................................. 563 przywozić / ndk ............. 564 przyznawać / ndk .......... 565 przyznawać się / ndk ..... 566 przyzwyczajać się / ndk ...... ................................. 567 psuć / ndk ..................... 568 psuć się / ndk ................ 569 publikować / ndk .......... 570 pukać / ndk ................... 571 puszczać / ndk ............... 572 pytać / ndk .................... 573 pytać się / ndk ............... 574 radzić / ndk ................. 575 radzić się / ndk ............. 576 ranić / dk a. ndk ............ 577 ratować / ndk ................ 578 ratować się / ndk ........... 579 reagować / ndk ............. 580 19 L I S T A H A S E Ł sądzić / ndk ................. 631 schodzić / ndk ............... 632 schodzić się / ndk ......... 633 siadać / ndk .................. 634 siedzieć / ndk ............... 635 sięgać / ndk .................. 636 skakać / ndk .................. 637 skarŜyć / ndk ................. 638 skarŜyć się / ndk ............ 639 skazywać / ndk .............. 640 składać / ndk................. 641 składać się / ndk ........... 642 słuchać / ndk ................. 643 słuŜyć / ndk ................... 644 słyszeć / ndk ................. 645 smaŜyć / ndk ................. 646 smucić się / ndk ............ 647 spacerować / ndk .......... 648 spać / ndk ..................... 649 spadać / ndk ................. 650 specjalizować się / ndk ....... ................................. 651 spędzać / ndk ................ 652 spieszyć się a. śpieszyć się / ndk ................................. 653 spodziewać się / ndk ..... 654 spoglądać / ndk ............. 655 spostrzegać / ndk .......... 656 spotykać / ndk ............... 657 spotykać się / ndk ......... 658 spóźniać się / ndk .......... 659 sprawdzać / ndk ............ 660 sprawdzać się / ndk ....... 661 sprawiać / ndk ............... 662 sprzątać / ndk ................ 663 sprzeciwiać się / ndk ..... 664 sprzedawać / ndk .......... 665 sprzyjać / ndk ................ 666 stać / ndk ...................... 667 starać się / ndk .............. 668 startować / ndk ............. 669 stawać / ndk .................. 670 stawać się / ndk ............. 671 stawiać / ndk ................. 672 stosować / ndk .............. 673 straszyć / ndk ................ 674 streszczać / ndk ............. 675 strzelać / ndk ................ 676 studiować / ndk ............ 677 stwarzać / ndk ............... 678 stwierdzać / ndk ........... 679 szanować / ndk .............. 680 szczycić się / ndk ........... 681 szeptać / ndk................. 682 szkodzić / ndk ............... 683 szukać / ndk .................. 684 szydzić / ndk ................. 685 ściągać / ndk ................ 686 śledzić / ndk ................. 687 śmiać się / ndk .............. 688 śnić / ndk ...................... 689 śnić się / ndk ................. 690 śpiewać / ndk ................ 691 świadczyć / ndk ............. 692 świecić / ndk ................. 693 tańczyć / ndk ............... 694 telefonować / ndk ......... 695 tęsknić / ndk ................. 696 tłoczyć się / ndk ............ 697 tłumaczyć / ndk ............ 698 tłumaczyć się / ndk ....... 699 tonąć / ndk ................... 700 towarzyszyć / ndk .......... 701 tracić / ndk ................... 702 trafiać / ndk .................. 703 trwać / ndk ................... 704 trzymać / ndk ................ 705 trzymać się / ndk .......... 706 tworzyć / ndk ................ 707 ubiegać się / ndk ......... 708 ubierać / ndk................. 709 ubierać się / ndk ........... 710 ubliŜać / ndk ................. 711 uchodzić / ndk .............. 712 uciekać / ndk ................ 713 uciekać się / ndk ........... 714 uczestniczyć / ndk ......... 715 uczęszczać / ndk ........... 716 uczyć / ndk ................... 717 uczyć się / ndk .............. 718 udawać / ndk ................ 719 udawać się / ndk ........... 720 uderzać / ndk ................ 721 udoskonalać / ndk ......... 722 udostępniać / ndk ......... 723 udowadniać / ndk ......... 724 udzielać / ndk ............... 725 udzielać się / ndk .......... 726 ufać / ndk ..................... 727 realizować / ndk ............ 581 reklamować / ndk ......... 582 reprezentować / ndk ..... 583 rezygnować / ndk .......... 584 ręczyć / ndk .................. 585 robić / ndk .................... 586 robić się / ndk ............... 587 rodzić / ndk .................. 588 rodzić się / ndk ............. 589 rozbierać / ndk .............. 590 rozbierać się / ndk ........ 591 rozbijać / ndk ................ 592 rozchodzić się / ndk ...... 593 rozczarowywać / ndk ..... 594 rozczarowywać się / ndk ..... ................................. 595 rozdawać / ndk ............. 596 rozglądać się / ndk ........ 597 rozgrywać / ndk ............ 598 rozjeŜdŜać / ndk ........... 599 rozjeŜdŜać się / ndk ...... 600 rozkazywać / ndk .......... 601 rozkwitać / ndk ............. 602 rozmawiać / ndk ........... 603 rozmyślać / ndk ............. 604 rozmyślać się / ndk ....... 605 roznosić / ndk ............... 606 rozpaczać / ndk ............. 607 rozpatrywać / ndk ......... 608 rozpinać / ndk ............... 609 rozpoczynać / ndk ......... 610 rozpoczynać się / ndk .... 611 rozprowadzać / ndk ...... 612 rozstawać się / ndk ........ 613 rozsyłać / ndk ................ 614 rozszerzać / ndk ............ 615 rozumieć / ndk ............. 616 rozumieć się / ndk ........ 617 rozwiązywać / ndk ......... 618 rozwijać / ndk ............... 619 rozwijać się / ndk .......... 620 rozwodzić się / ndk ....... 621 róść a. rosnąć / ndk ....... 622 róŜnić się / ndk ............. 623 rumienić się / ndk ......... 624 ruszać / ndk .................. 625 ruszać się / ndk ............. 626 rysować / ndk ................ 627 rządzić / ndk ................. 628 rzeźbić / ndk ................. 629 rzucać / ndk .................. 630 20 Ł E S A H A T S I L uganiać się / ndk ........... 728 ujmować / ndk .............. 729 ujmować się / ndk ......... 730 układać / ndk ................ 731 ukrywać / ndk ............... 732 ukrywać się / ndk .......... 733 ulegać / ndk .................. 734 ułatwiać / ndk ............... 735 umawiać się / ndk ......... 736 umieć / ndk .................. 737 umierać / ndk ............... 738 umieszczać / ndk .......... 739 umoŜliwiać / ndk .......... 740 unikać / ndk .................. 741 upierać się / ndk ........... 742 upominać się / ndk ....... 743 upowaŜniać / ndk .......... 744 upowszechniać / ndk ..... 745 uprawiać / ndk .............. 746 urządzać / ndk .............. 747 usiłować / ndk ............... 748 uskarŜać się / ndk .......... 749 usługiwać / ndk ............. 750 uspokajać się / ndk ........ 751 ustalać / ndk ................. 752 ustawać / ndk ................ 753 ustawiać / ndk ............... 754 ustępować / ndk ............ 755 uśmiechać się / ndk ...... 756 uświadamiać / ndk ........ 757 utrudniać / ndk ............. 758 utrzymywać / ndk ......... 759 utrzymywać się / ndk .... 760 uwaŜać / ndk ................. 761 uwaŜać się / ndk ............ 762 uwielbiać / ndk ............. 763 uznawać / ndk ............... 764 uzupełniać / ndk ........... 765 uzyskiwać / ndk ............. 766 uŜywać / ndk ................. 767 walczyć / ndk ............... 768 wariować / ndk .............. 769 waŜyć / ndk ................... 770 wątpić / ndk .................. 771 wbiegać / ndk ............... 772 wchodzić / ndk ............. 773 wczuwać się / ndk ......... 774 wędrować / ndk ............ 775 wiązać / ndk .................. 776 wiązać się / ndk ............. 777 widzieć / ndk ................ 778 widzieć się / ndk ........... 779 wiedzieć / ndk .............. 780 wierzyć / ndk ................ 781 wieszać / ndk ................ 782 wieźć / ndk ................... 783 wisieć / ndk .................. 784 witać / ndk .................... 785 witać się / ndk ............... 786 wjeŜdŜać / ndk .............. 787 wkładać / ndk ............... 788 wlatywać / ndk .............. 789 wlewać / ndk................. 790 włączać / ndk ................ 791 wmawiać / ndk .............. 792 wnosić / ndk ................. 793 woleć / ndk ................... 794 wołać / ndk ................... 795 wozić / ndk ................... 796 wpadać / ndk ................ 797 wpatrywać się / ndk ...... 798 wpisywać / ndk .............. 799 wpływać / ndk ............... 800 wpraszać się / ndk ......... 801 wprowadzać / ndk ......... 802 wpuszczać / ndk ............ 803 wracać / ndk ................. 804 wręczać / ndk ................ 805 wrzucać / ndk ................ 806 wschodzić / ndk ............ 807 wsiadać / ndk ................ 808 wskakiwać / ndk ............ 809 wskazywać / ndk ........... 810 wspominać / ndk ........... 811 wstawać / ndk ............... 812 wstępować / ndk ........... 813 wstydzić się / ndk ......... 814 wybaczać / ndk .............. 815 wybiegać / ndk .............. 816 wybierać / ndk .............. 817 wybierać się / ndk ......... 818 wybuchać / ndk ............. 819 wychodzić / ndk ............ 820 wyciągać / ndk .............. 821 wycierać / ndk ............... 822 wydawać / ndk .............. 823 wydawać się / ndk ......... 824 wyganiać / ndk .............. 825 wyglądać / ndk .............. 826 wygłaszać / ndk ............. 827 wygrywać / ndk ............. 828 wyjaśniać / ndk .............. 829 wyjeŜdŜać / ndk ............ 830 wyjmować / ndk ............ 831 wykazywać się / ndk ...... 832 wykładać / ndk .............. 833 wykonywać / ndk .......... 834 wykorzystywać / ndk ..... 835 wylatywać / ndk ............ 836 wyłączać / ndk ............... 837 wyłączać się / ndk ......... 838 wymagać / ndk .............. 839 wymawiać / ndk ............ 840 wymieniać / ndk .......... 841 wymóc / dk ................... 842 wymyślać / ndk ............. 843 wynajmować / ndk ........ 844 wynajmować się / ndk .... 845 wynosić / ndk ................ 846 wynosić się / ndk ........... 847 wyobraŜać / ndk ........... 848 wypadać / ndk ............... 849 wypełniać / ndk ............. 850 wypijać / ndk................. 851 wypisywać / ndk ............ 852 wypisywać się / ndk ....... 853 wyposaŜać / ndk ............ 854 wypowiadać się / ndk .... 855 wypoŜyczać / ndk .......... 856 wyprowadzać / ndk ....... 857 wyprowadzać się / ndk ....... ................................. 858 wyruszać / ndk .............. 859 wyrzucać / ndk .............. 860 wysiadać / ndk .............. 861 wyskakiwać / ndk .......... 862 wystawiać / ndk ............. 863 występować / ndk ......... 864 wysyłać / ndk................. 865 wyświadczać / ndk ........ 866 wyświetlać / ndk ........... 867 wytwarzać / ndk ............ 868 wywierać / ndk .............. 869 wywoływać / ndk ........... 870 wyzbywać się / ndk ....... 871 wyznaczać / ndk ............ 872 wzruszać / ndk .............. 873 wzruszać się / ndk ......... 874 wzywać / ndk ................ 875 zabawiać / ndk ............. 876 zabawiać się / ndk ......... 877 21 L I S T A H A S E Ł zabezpieczać / ndk ........ 878 zabierać / ndk ............... 879 zabierać się / ndk .......... 880 zabijać / ndk ................. 881 zabraniać / ndk .............. 882 zachęcać / ndk .............. 883 zachodzić / ndk ............. 884 zachowywać / ndk ......... 885 zachowywać się / ndk .... 886 zachwycać / ndk ............ 887 zachwycać się / ndk ....... 888 zaczynać / ndk ............... 889 zaczynać się / ndk ......... 890 zadawać / ndk ............... 891 zadawać się / ndk .......... 892 zadowalać się / ndk ....... 893 zaglądać / ndk ............... 894 zagraŜać / ndk ............... 895 zajmować / ndk ............. 896 zajmować się / ndk ....... 897 zakładać / ndk ............... 898 zakochiwać się / ndk ..... 899 zakopywać / ndk ........... 900 zakręcać / ndk ............... 901 zakrywać / ndk .............. 902 zalecać / ndk ................. 903 zaleŜeć / ndk................. 904 zaliczać / ndk ................ 905 zaliczać się / ndk ........... 906 załatwiać / ndk .............. 907 zamawiać / ndk ............. 908 zamieniać / ndk ............ 909 zamierzać / ndk ............ 910 zamykać / ndk ............... 911 zamykać się / ndk ......... 912 zanosić / ndk ................. 913 zapalać / ndk ................. 914 zapalać się / ndk ............ 915 zapamiętywać / ndk ...... 916 zapewniać / ndk ............ 917 zapisywać / ndk ............. 918 zapisywać się / ndk ........ 919 zapominać / ndk ........... 920 zapoznawać / ndk .......... 921 zapoznawać się / ndk .... 922 zapraszać / ndk .............. 923 zarabiać / ndk ................ 924 zarządzać / ndk ............. 925 zarzucać / ndk ............... 926 zaskakiwać / ndk ........... 927 zasługiwać / ndk ............ 928 zastanawiać się / ndk ..... 929 zastawać / ndk ............... 930 zastawiać / ndk .............. 931 zastępować / ndk .......... 932 zastosowywać / ndk ....... 933 zastosowywać się / ndk....... ................................. 934 zasypiać / ndk ................ 935 zatrudniać / ndk ............ 936 zatrzymywać / ndk ........ 937 zatrzymywać się / ndk ........ ................................. 938 zauwaŜać / ndk .............. 939 zawdzięczać / ndk ......... 940 zawiadamiać / ndk ........ 941 zawierać / ndk ............... 942 zawozić / ndk ................ 943 zazdrościć / ndk ............ 944 zbierać / ndk ................. 945 zbierać się / ndk ............ 946 zbliŜać się / ndk ............ 947 zdarzać się / ndk ........... 948 zdawać / ndk................. 949 zdawać się / ndk ........... 950 zdąŜać / ndk ................. 951 zdejmować / ndk .......... 952 zderzać się / ndk ........... 953 zdobywać / ndk ............. 954 zdołać / dk .................... 955 zdradzać / ndk .............. 956 zgadywać / ndk ............. 957 zgadzać się / ndk .......... 958 zgłaszać / ndk ................ 959 zgłaszać się / ndk .......... 960 zjadać / ndk .................. 961 zjawiać się / ndk ............ 962 zjeŜdŜać / ndk ............... 963 złościć się / ndk ............. 964 zmagać się / ndk ........... 965 zmieniać / ndk .............. 966 zmieniać się / ndk ......... 967 zmierzać / ndk .............. 968 zmniejszać / ndk ........... 969 zmuszać / ndk ............... 970 znaczyć / ndk ................ 971 znać / ndk ..................... 972 znać się / ndk ................ 973 znajdować / ndk ............ 974 znajdować się / ndk ...... 975 znikać / ndk .................. 976 znosić / ndk .................. 977 zobaczyć / dk ................ 978 zobowiązywać / ndk ...... 979 zobowiązywać się / ndk ...... ................................. 980 zostawać / ndk .............. 981 zostawiać / ndk ............. 982 zrywać / ndk ................. 983 zrywać się / ndk ............ 984 zwalniać / ndk ............... 985 związywać / ndk ............ 986 zwiedzać / ndk .............. 987 zwierzać się / ndk ......... 988 zwiększać / ndk ............. 989 zwracać / ndk ................ 990 zwracać się / ndk ........... 991 zwycięŜać / ndk ............. 992 Ŝałować / ndk .............. 993 Ŝartować / ndk .............. 994 Ŝądać / ndk ................... 995 Ŝegnać / ndk ................. 996 Ŝegnać się / ndk ............ 997 Ŝenić / ndk .................... 998 Ŝenić się / ndk ............... 999 Ŝyczyć / ndk ................ 1000 Ŝyć / ndk ..................... 1001 22 a. bezokol. def. def. sł. DK fr. im. im. przysł. współ. ksiąŜ. lm. łac. NDK niem. np. oficj. os. pl. pol. por. pot. przen. przestarz. przym. przysł. reg. rzad. s. środ. wulg. w zn. współ. zob. zw. N. G. D. A. I. L. Wykaz skrótów – albo – bezokolicznik – definicja – definicja słownikowa – czasownik dokonany – język francuski / z języka francuskiego – imiesłów – imiesłów przysłówkowy współczesny – ksiąŜkowe – liczba mnoga / w liczbie mnogiej – język łaciński – czasownik niedokonany – język niemiecki – na przykład – oficjalnie – osoba / osobie – liczba mnoga – język polski – porównaj – potocznie – przenośnie – przestarzałe – przymiotnik / przymiotnikowy – przysłówkowy – regionalnie – rzadko / rzadki – strona – środowiskowe – wulgarnie – w znaczeniu – współczesny – zobacz – zwykle – Mianownik – Dopełniacz – Celownik – Biernik – Narzędnik – Miejscownik Y T Ó R K S 23 Z N A K I (...) [...] 0/ I, II, III, IV itd. * / ** / *** Wykaz znaków graficznych W nawiasie – w części NIEKTÓRE WYRAZY I POŁĄCZENIA BLISKOZNACZNE – rozszerzona definicja synonimu lub do- datkowe informacje dotyczące jednego z wielu synonimów poda- nych w jednym ciągu znaczeniowym. 1. W nawiasie kwadratowym umieszczonym tuŜ pod hasłem – uzupełnienia w postaci jednej grupy nominalnej, występującej w mianowniku; zob. równieŜ wyjaśnienie do symbolu 0/ . 2. W nawiasie kwadratowym w części NIEKTÓRE WYRAZY I PO- ŁĄCZENIA BLISKOZNACZNE – dodatkowe informacje doty- czące wszystkich synonimów podanych w jednym ciągu znacze- niowym. Dotyczy czasowników zeromiejscowych, które nie wymagają skład- niowo Ŝadnych uzupełnień. / Wskazuje na tzw. konstrukcje bez- mianownikowe. Cyfry rzymskie wskazują na numer znaczenia czasownika hasło- wego. Dotyczy tylko czasowników wieloznacznych. Dodatkowe informacje do hasła. Dotyczy trybu Ŝyczącego 24 HASŁA CZASOWNIKÓW PODSTAWOWYCH OD 1 DO 1001 od AKCENTOWAĆ do ŻYĆ 25 Zawsze źle akcentowałem francuskie głoski. (I) Czytaliśmy wiersz i akcentowaliśmy niektóre Mówca akcentował te zdania, które uwaŜał za Minister w przemówieniu akcentował zasługi wyrazy. (II) waŜne. (II) uczelni. (II) Słuchacze wyraźnie akcentowali swoje niezadowolenie. (II) Zawsze akcentujemy ten akord mocniej Akcentował niezadowolenie specyficznym i szybciej. (III) ruchem rąk. (II) Większość wyrazów w języku polskim akcentujemy na przedostatniej sylabie. (I) On inaczej akcentuje niektóre dźwięki na fortepianie. (III) Ona akcentuje źle niektóre wyrazy w zdaniu. (I) 1 – 2 czym? – gdzie? / na czym? na gdzie? / w czym? w I. L. L. akcentować + przysłówek 1. AKCENTOWAĆ* NDK [kto?] co? • czym? • gdzie? ( na czym? / w czym?) • jak? POŁĄCZENIA SKŁADNIOWE Z PRZYPADKAMI PYTANIE PRZYIMEK PRZYPADEK PRZYKŁADY co? A. – INNE POŁĄCZENIA Akcentować błędnie / poprawnie / prawidłowo / śmiesznie / wyraźnie / źle itp. (I/III)  Akcentować ironicznie / mocno / szybko / zdecydowanie itp. (II) NIEKTÓRE WYRAZY I POŁĄCZENIA BLISKOZNACZNE I. stosować akcent • wyróŜniać głoskę, sylabę (w wyrazie lub zdaniu) II. dawać czemuś wyraz • dawać znak (Ŝe coś jest waŜne) • kłaść nacisk na coś • nadawać czemuś jakiś akcent / odcień / zabarwienie • podkreślać coś • podnosić coś • uwydatniać coś • wyraŜać coś • wyróŜniać coś • zaznaczać coś • zwracać czyjąś uwagę na coś III. muzycznie: wyróŜniać dźwięk / akord * Połączenia typu ktoś akcentuje np. swoje przekonania polityczne w współczesnej polszczyźnie często naduŜywane. Lepiej: ktoś podkreśla swoje przekonania polityczne. 2. ANGAŻOWAĆ NDK [kto? • co? ] co? • do czego? • gdzie? (na co?) • kogo? • w co? • jak? 26 POŁĄCZENIA SKŁADNIOWE Z PRZYPADKAMI PYTANIE PRZYIMEK PRZYPADEK PRZYKŁADY co? A. – Konflikty zbrojne angaŜują coraz to do czego? do G. gdzie? / na co? kogo? na – w co? w A. A. A. nowe kraje. (II) AngaŜujemy wszystkie oszczędności w nowy projekt. (II) AngaŜował serce w kaŜdą ludzką sprawę. (II) Dyrekcja angaŜowała pielęgniarki do nowego AngaŜują mnie do podrzędnych czynności szpitala. (I) biurowych. (I) AngaŜowali na scenę aktorki o międzynarodowej sławie. (I) Uniwersytet angaŜuje najlepszych absolwentów. (I) Problemy mojej rodziny angaŜują mnie uczuciowo. (II) Wszystkie wysiłki angaŜowali w szkolnictwo. (II) Nauczyciel angaŜuje uczniów w proces wychowawczy. (II) Zawsze angaŜował swe siły w nowe 2 – 3 przedsięwzięcia. (II) INNE POŁĄCZENIA angaŜować + przysłówek  AngaŜować bardzo / czasami / często / zwykle itp. (II) NIEKTÓRE WYRAZY I POŁĄCZENIA BLISKOZNACZNE I. dawać komuś pracę • godzić kogoś do pracy • najmować kogoś do pracy • przyjmować kogoś do pracy • umawiać kogoś do czegoś • werbować kogoś do czegoś • zatrudniać kogoś gdzieś • zawierać z kimś umowę o pracę II. absorbować kogoś / coś • pochłaniać kogoś / coś • powodować, Ŝe ktoś się czymś zajmuje • wciągać kogoś do jakiejś akcji • wiązać kogoś z czymś • wiązać się z czymś • wikłać kogoś / coś • włączać się do czegoś / w coś • wplątywać kogoś w coś • zajmować czymś • zobowiązywać kogoś / coś [częściej w 3. osobie] 3. ANGAŻOWAĆ SIĘ NDK [kto?] do czego? • jako co? • jako kto? • od kiedy? • w co? • w czym?* • jak? POŁĄCZENIA SKŁADNIOWE Z PRZYPADKAMI PYTANIE PRZYIMEK PRZYPADEK PRZYKŁADY do czego? do G. Od września angaŜuję się do pracy w operze. (I) Bezrobotni czasami angaŜują się do kaŜdej pracy. (I) Zawsze angaŜuję się do pracy jako siła Od nowego roku angaŜuję się jako aktor pomocnicza. (I) kontraktowy. (I) jako co? jako jako kto? jako N. N. 27 od kiedy? od w co? w G. A. w czym?* w L. 3 – 4 angaŜować się + przysłówek AngaŜuję się do pracy w rewii od nowego roku. (I) Po ukończeniu studiów angaŜuję się w politykę. (II) Od wielu lat angaŜował się w działalność Ona za często angaŜuje się w problemy innych charytatywną. (II) ludzi. (II) Zbyt mocno angaŜujesz się w Ŝycie rodzinne. (II) Absolwentki studium angaŜowały się do pracy w pogotowiu ratunkowym. (I) Od pewnego momentu angaŜował się coraz bardziej w działalności reklamowej firmy swojego ojca.* (II) Od pewnego czasu bardzo angaŜowała się w tej pracy.* (II) INNE POŁĄCZENIA AngaŜować się aktywnie / bardzo / chętnie / czynnie / mało / mocno / niechętnie / uczuciowo / trochę itp. (II) NIEKTÓRE WYRAZY I POŁĄCZENIA BLISKOZNACZNE I. dostawać pracę / posadę / etat • godzić się na jakąś pracę • iść do pracy • najmować się • otrzymywać posadę / pracę • podejmować pracę • przyjmować pracę • umawiać się o pracę • wynajmować się do czegoś • zatrudniać się • zawierać umowę o pracę II. brać na siebie jakieś zadanie / jakąś odpowiedzialność • brać w czymś udział • ekscytować się czymś • emocjonować się czymś • entuzjazmować się czymś • mieszać się do czegoś / w coś • oddawać się czemuś • opowiadać się za czymś • pogrąŜać się w czymś • uczestniczyć w czymś aktywnie • zajmować się czymś z oddaniem • zapędzać się w coś • zobowiązywać się do czegoś * Rzadko. Częściej: angaŜować się w działalność reklamową (w + A.) / angaŜować się w tę pracę (w + A.). 4. ARESZTOWAĆ NDK / DK* [kto?] co? • kogo? • komu? • na ile • za co? • jak? POŁĄCZENIA SKŁADNIOWE Z PRZYPADKAMI PYTANIE PRZYIMEK PRZYPADEK PRZYKŁADY co? A. – Wreszcie aresztowali grupę złodziei samochodów. (I) Aresztowano wszystkie konta fikcyjnej firmy. (II) Policja wreszcie aresztowała przywódcę bandy. (I) Aresztowali wszystkich działaczy opozycji. (III) W związku z odsunięciem od władzy aresztowano dyktatorowi wszystkie konta w zagranicznych bankach. (II) Za tego rodzaju przewinienia aresztują zwykle na dobę. (I) Policja aresztowała obcokrajowców za przemyt. (I) kogo? komu? na ile? za co? – – na za A. D. A. A. 28 aresztować + przysłówek INNE POŁĄCZENIA  Aresztować bezprawnie / masowo / tymczasowo. (I–III) NIEKTÓRE WYRAZY I POŁĄCZENIA BLISKOZNACZNE I. chwytać / schwytać kogoś • łapać / złapać kogoś (pot.) • osadzać / osadzić kogoś w areszcie • pozbawiać / pozbawić kogoś wolności tymczasowo • przymykać / przymknąć kogoś (pot.) • ujmować / ująć kogoś • więzić / uwięzić kogoś • zamykać / zamknąć kogoś w areszcie • zatrzymywać / zatrzymać kogoś II. przestarzałe: kłaść / połoŜyć na czymś areszt • pozbawiać / pozbawić dłuŜnika pewnych praw • rekwirować / zarekwirować komuś coś • sekwestrować komuś coś • wchodzić / wejść na konto • zajmować / zająć coś (przez władze sądowe lub administracyjne) III. internować kogoś * Czasownik dokonany aresztować w znaczeniu: schwytać / ująć / złapać itp. Rzadko – zaaresztować. 5. BAĆ SIĘ [kto? • co?] czego? • kogo? • o co? • o kogo? • jak? POŁĄCZENIA SKŁADNIOWE Z PRZYPADKAMI NDK 2 PYTANIE PRZYIMEK PRZYPADEK PRZYKŁADY czego? G. – 4 – 5 2 – 3 kogo? o co? o kogo? – o o G. A. A. bać się + przysłówek bać się + bezokolicznik Dziecko boi się ciemności oraz burzy. (I) Ten gatunek drzewa boi się niskich temperatur. (IV) Te kwiaty boją się silnego słońca. (IV) Boję się ojca i matki. (I) On panicznie bał się kaŜdego lekarza. (I) Wielu ludzi boi się o swoją przyszłość. (II) Bałem się o swojego syna. (II) INNE POŁĄCZENIA  Bać się bardzo / panicznie / przesadnie /strasznie.  Bać się bardziej / mniej / więcej. (IV)  Bała się wsiadać do windy. (I)  Baliśmy się pójść na to
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Praktyczny słownik łączliwości składniowej czasowników polskich
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: