Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00212 005461 13254274 na godz. na dobę w sumie
Prawa (potrzeby) człowieka w ponowoczesności - ebook/pdf
Prawa (potrzeby) człowieka w ponowoczesności - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 374
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-8923-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja ta jest próbą przedstawienia nowego spojrzenia na prawa człowieka oraz przeprowadzenia nowej ich systematyzacji. Dotychczasowe badania nad prawami człowieka prowadzone są w nurtach filozoficznych zapoczątkowanych w XVII i XVIII w. Znaczący wpływ na kształt treści praw człowieka miała rewolucja francuska wraz ze swoimi wartościami, takimi jak: wolność, równość i braterstwo. Ta podstawa aksjologiczna znalazła swoje odzwierciedlenie w przepisach normatywnych dotyczących praw człowieka, poczynając od końca XVIII w. oraz w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Proces globalizacji już pod koniec XX w. pokazał, że europejski system praw człowieka nie jest powszechnie akceptowany, a nawet jest poczytywany za instrument europeizacji innych kontynentów. Stąd zasadne jest wskazanie nowej podstawy aksjologicznej dla koncepcji praw człowieka i jej systematyzacji, która byłaby powszechnie akceptowana. Konsekwentnie Autorka wskazała na pojęcie „potrzeby”, pochodzące z języka psychologii, jako na nową podstawę dla dyskusji nad treścią poszczególnych praw człowieka oraz ich systematyzacją. Potrzeby bowiem są motywem aktywności jednostki zmierzającej do jej zaspokojenia, niezależnie od systemu politycznego, gospodarczego czy społecznego. W pracy przyjęto hierarchię potrzeb człowieka  zaproponowaną przez A. Maslowa. Tym samym została zapoczątkowana dyskusja nad obecnym kształtem (treścią) praw człowieka i ich systematyzacją.

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE Prawa (Potrzeby) człowieka w Ponowoczesności Magdalena Sitek Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MAGDALENA SITEK • PRAWA (POTRZEBY) CZŁOWIEKA W PONOWOCZESNOŚCI Polecamy nasze najnowsze publikacje z tej serii: Marta Szuniewicz OCHRONA BEZPIECZEŃSTWA PAŃSTWA JAKO PRZESŁANKA OGRANICZENIA PRAW I WOLNOŚCI JEDNOSTKI W ŚWIETLE EUROPEJSKIEJ KONWENCJI PRAW CZŁOWIEKA Arwid Mednis (red.) PRYWATNOŚĆ A JAWNOŚĆ. BILANS 25-LECIA I PERSPEKTYWY NA PRZYSZŁOŚĆ Jacek Gołaczyński WYBRANE DOBRE PRAKTYKI W ZAKRESIE USŁUG ELEKTRONICZNYCH Sylwia Kaczyńska ZARZĄDZAJĄCY PORTEM LOTNICZYM JAKO PODMIOT PRAWA. WYBRANE ZAGADNIENIA Joanna Osiejewicz HARMONIZACJA PRAWA PAŃSTW CZŁONKOWSKICH UNII EUROPEJSKIEJ www.ksiegarnia.beck.pl PRAWA (POTRZEBY) CZŁOWIEKA W PONOWOCZESNOŚCI MAGDALENA SITEK WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2016 Wydawca: Aneta Gacka-Asiewicz Recenzje naukowe: prof. KUL dr hab. Mirosław Sitarz prof. UWM dr hab. Piotr Krajewski prof. zw. dr hab. Jacek Sobczak Publikacja dofinansowana przez Wyższą Szkołę Gospodarki Euroregionalnej w Józefowie © Wydawnictwo C.H.Beck 2016 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-8922-6 ISBN e-book 978-83-255-8923-3 „Uznajemy za prawdę oczywistą, że wszyscy ludzie zostali stworzeni jako równi, że każdy został wyposażony przez Stwórcę w niezbywalne prawa, do których należą: prawo do życia, prawo do wolności oraz dążenia do szczęścia”. [Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych] Spis treści Wstęp ........................................................................................................................... Wykaz skrótów .......................................................................................................... Bibliografia ................................................................................................................ Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające ............................................................ § 1. Prawa człowieka pomiędzy nauką a populizmem ............................... § 2. Człowiek w globalnym społeczeństwie .................................................. § 3. Prawa człowieka w ponowoczesnym społeczeństwie wiedzy ............. § 4. (Nie)Akceptowanie praw człowieka w pozałacińskich kręgach kulturowych ................................................................................................ § 5. Czynniki kształtujące treść praw człowieka .......................................... § 6. Prawa człowieka w różnych systemach prawnych ............................... § 7. Obszary naruszeń praw człowieka na różnych kontynentach ........... § 8. Prawa człowieka pomiędzy indywidualizmem a kolektywizmem ..... § 9. Świadomość potrzeby ochrony praw człowieka w świetle danych statystycznych ............................................................................................. § 10. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział II. Krytyka systematyzacji praw człowieka ....................................... § 1. Wprowadzenie ........................................................................................... § 2. Pojęcie praw człowieka ............................................................................ § 3. Podział praw człowieka według K. Vasaka ........................................... § 4. Krytyka podziału praw człowieka według K. Vasaka .......................... § 5. „Potrzeba” jako nowe kryterium systematyzacji praw człowieka ...... § 6. Prawa człowieka in statu nascendi .......................................................... § 7. Zakaz nadużywania praw człowieka ...................................................... § 8. Ograniczenia praw człowieka .................................................................. § 9. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział III. U historycznych źródeł koncepcji praw człowieka .................. § 1. Wprowadzenie ........................................................................................... § 2. Człowiek i jego prawa w świecie antycznym ........................................ I. Człowiek i jego prawa w nurcie myśli judeochrześcijańskiej .... II. Ontologia antropologiczna filozofii greckiej ............................... III. Antropocentryzm prawa rzymskiego ........................................... § 3. Człowiek w uniwersalizmie średniowiecznym ..................................... XI XV XVII 1 1 3 5 8 9 11 14 16 23 25 27 27 27 31 33 38 43 44 46 47 49 49 51 51 53 55 59 VII Spis treści § 4. Renesansowy i oświeceniowy człowiek i jego prawa ........................... § 5. Kryzys człowieczeństwa (praw człowieka) wobec systemów totalitarnych i fundamentalistycznych XX i XXI w. ............................ § 6. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział IV. Z dziejów ustawodawstwa praw człowieka ................................ § 1. Wprowadzenie ........................................................................................... § 2. Archetypy współczesnych konwencji praw człowieka ........................ I. Deklaracja Praw Wirginii ............................................................... II. Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych .................... III. Konstytucja Stanów Zjednoczonych ............................................ IV. Francuska Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela .................. § 3. Prawnomiędzynarodowa pozytywizacja praw człowieka ................... I. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka ..................................... II. Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności .............................................................. III. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych ..... IV. Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych ................................................................................... V. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet ....................................................................... VI. Konwencja Praw Dziecka ............................................................... VII. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej ............................ VIII. Regionalne systemy prawnej ochrony praw człowieka .............. § 4. Konstytucjonalizacja (pozytywizacja) praw człowieka ....................... § 5. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział V. Podstawowe potrzeby egzystencjalne człowieka między życiem a śmiercią ............................................................................................... § 1. Wprowadzenie ........................................................................................... § 2. Prawo człowieka do (potrzeba) egzystencji (życia) ............................. I. Aborcja ............................................................................................... II. Kara śmierci ...................................................................................... III. Koniec egzystencji człowieka ......................................................... § 3. Prawa (potrzeby) małoletniego ............................................................... § 4. Prawa (potrzeby) osób w podeszłym wieku ......................................... § 5. Prawa (potrzeby) osób niepełnosprawnych .......................................... § 6. Prawo do (potrzeba) ochrony zdrowia .................................................. § 7. Prawo człowieka do (potrzeba) integralności ....................................... § 8. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział VI. Bezpieczeństwo jednostki .............................................................. § 1. Wprowadzenie ........................................................................................... VIII 61 65 70 71 71 71 72 73 74 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 86 89 89 90 92 96 99 102 107 111 115 119 124 127 127 Spis treści § 2. Prawo do (potrzeba) wolności ................................................................ § 3. Prawo do (potrzeba) własności ............................................................... § 4. Prawo do (potrzeba) prowadzenia działalności gospodarczej ........... § 5. Prawo do (potrzeba) pracy ...................................................................... § 6. Prawo do (potrzeba) sprawiedliwego (godziwego) wynagrodzenia .. § 7. Prawo do (potrzeba) godziwych warunków pracy .............................. § 8. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział VII. Potrzeba bezpieczeństwa grupowego ........................................ § 1. Wprowadzenie ........................................................................................... § 2. Prawo do (potrzeba) globalnego pokoju ............................................... § 3. Prawo do (potrzeba) tworzenia związków zawodowych .................... § 4. Prawo do (potrzeba) zabezpieczenia społecznego ............................... § 5. Prawo do (potrzeba) pomocy społecznej (socjalnej) ........................... § 6. Prawo do (potrzeba) humanitarnego i ludzkiego traktowania .......... § 7. Prawo do (potrzeba) pomocy humanitarnej ........................................ § 8. Prawo do (potrzeba) zdrowego i bezpiecznego środowiska naturalnego ................................................................................................. § 9. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział VIII. Potrzeba przynależności ............................................................. § 1. Wprowadzenie ........................................................................................... § 2. Prawo do (potrzeba) prywatności .......................................................... § 3. Prawo do (potrzeba) ochrony danych osobowych .............................. § 4. Prawo do (potrzeba) zawarcia małżeństwa i założenia rodziny ......... § 5. Prawo do (potrzeba) swobodnego przemieszczania się ...................... § 6. Prawo (potrzeba) narodów do samostanowienia ................................ § 7. Prawo do (potrzeba) dysponowania własnymi zasobami i bogactwami naturalnymi ....................................................................... § 8. Prawo do (potrzeba) zachowania własnej tożsamości przez mniejszości narodowe i etniczne .................................................. § 9. Prawo do (potrzeba) dobrej administracji (good governance) ............ § 10. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział IX. Potrzeba uznania ............................................................................. § 1. Wprowadzenie ........................................................................................... § 2. Prawo do (potrzeba) demokracji ............................................................ § 3. Prawo do (potrzeba) przynależności państwowej ................................ § 4. Prawo (potrzeba) partycypacji w wyborach ......................................... § 5. Prawo (potrzeba) dostępu do informacji publicznej ........................... § 6. Wolność (potrzeba) zrzeszania się i gromadzenia ............................... § 7. Prawo do (potrzeba) udziału w życiu publicznym .............................. § 8. Wolność (potrzeba) wyrażania przekonań i myśli .............................. 127 133 137 139 143 146 148 151 151 151 156 158 161 166 171 175 179 181 181 181 189 192 197 200 204 207 212 215 217 217 217 220 224 227 232 235 237 IX Spis treści I. Wolność wyznania ........................................................................... II. Wolność sumienia ........................................................................... III. Wolność (potrzeba) wyrażania poglądów (wypowiedzi) .......... § 9. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział X. Potrzeba sprawiedliwości. Sądowa i pozasądowa ochrona praw człowieka ................................................................................................... § 1. Wprowadzenie ........................................................................................... § 2. Prawo do (potrzeba) równego traktowania wobec prawa .................. § 3. Prawo do (potrzeba) sprawiedliwego sądu ........................................... § 4. Domniemanie niewinności ...................................................................... § 5. Prawo (potrzeba) azylu dla prześladowanych cudzoziemców ........... § 6. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział XI. Potrzeba samorealizacji, czyli prawo człowieka do rozwoju . § 1. Wprowadzenie ........................................................................................... § 2. Prawo do (potrzeba) uczestnictwa w życiu kulturalnym .................... § 3. Prawo do (potrzeba) wolności twórczości artystycznej ...................... § 4. Prawo do (potrzeba) edukacji ................................................................. § 5. Prawo do swobody (potrzeba) prowadzenia badań naukowych ....... § 6. Prawo do (potrzeba) korzystania z osiągnięć rozwoju cywilizacyjnego .......................................................................................... § 7. Prawo do wspólnego dziedzictwa ludzkości ......................................... § 8. Prawo do (potrzeba) wypoczynku ......................................................... § 9. Wnioski ....................................................................................................... Zakończenie ............................................................................................................... 237 243 248 255 257 257 258 263 269 272 275 277 277 278 282 286 292 297 299 302 304 307 X Wstęp Postęp techniczny, technologiczny i ekonomiczny, któremu towarzyszy rozwój no- wych form organizacyjnych społeczeństwa sprawia, że człowiek i jego prawa stają się niezwykle ważną problematyką badawczą. Dowodem na to są m.in. coraz liczniejsze publikacje, konferencje naukowe, enuncjacje polityków, przywódców religijnych czy powstawanie nowych instytucji zajmujących się prawami człowieka. Prawa człowieka wyszły z granic normatywnych czy ideologicznych poszczególnych państw lub nurtów filozoficznych i pretendują do bycia wartościami uniwersalnymi czy też, posługując się współczesną terminologią, wartościami globalnymi. Stosowane są jako miernik jakości demokracji, państwa, dobrego prawa i postępu cywilizacyjnego. Mogą być drzwiami dla państwa, organizacji międzynarodowych czy nawet jednostek do przywilejów go- spodarczych i politycznych, albo też przyczynkiem do izolacji międzynarodowej. Cechą charakterystyczną współczesności jest stan permanentnego wyścigu zbro- jeń, innowacyjności, konkurencyjności, galopującej informatyzacji, wzrostu poziomu wiedzy i życia przeciętnego człowieka, także unifikacja kulturowa. Jest to jednocześnie czas wojny ekonomicznej, gdzie polem walki są rynki ekonomiczne, armiami – firmy, dowodzącymi – przedsiębiorcy, a artylerią – globalne finanse niszczące co wrażliwsze lokalne systemy walutowe. W dyskursie nad problemami ekonomicznymi stosuje się terminologię typową dla wojskowości, są wygrani i przegrani1. Celem tych działań jest pozyskiwanie taniej siły roboczej, rzadkich minerałów, nowych rynków zbytu, często kosztem człowieka i jego praw. Przy tej okazji nierzadko prowokowane są lokalne kon- flikty zbrojne, które pogarszają i tak złą dolę przeciętnego człowieka tam żyjącego. Zachodzące zmiany cywilizacyjne, zwłaszcza postęp technicznych i ekonomiczny, często wywierają negatywną presję na sytuację człowieka, ograniczając jego wolność, prawo do prywatności czy poszanowania dobrego imienia. Na decyzje jednostki wpływ mają najnowsze trendy mody, wszechobecna reklama czy środowiska opiniotwórcze o charakterze globalnym. Wskutek zabiegów socjotechnicznych w połączeniu z reklamą konsument z góry wie, co ma kupić. Człowiek dowiaduje się z wszechobecnej reklamy, jaką ma podjąć decyzję. Zachodzące zmiany są dynamiczne i coraz trudniejsze do przewidzenia są kierunki rozwoju. W tej powyżej nakreślonej perspektywie prawa człowieka stały się nieodzow- nym elementem każdego postępowego i demokratycznego systemu prawa krajowego 1 Zob. S. Stodolak, Dzisiejszy rynek to pole bitwy: na pasku konkurencji, [w:] gazetapraw- na.pl, http://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/922506,gospodarka-rynek-konkurencja-walka.html [dostęp: 11.2.2016 r.]. XI Wstęp i międzynarodowego. Znajdują swoje odzwierciedlenie w prawie konstytucyjnym i ak- tach normatywnych, tak międzynarodowych, jak i lokalnych. Kontrolę nad przestrzega- niem praw człowieka roztaczają nie tylko konstytucyjne organy państwa, w tym Rzecz- nik Praw Obywatelskich, ale również instytucje i organizacje międzynarodowe, z Eu- ropejskim Trybunałem Praw Człowieka na czele, a także coraz liczniejsze organizacje pozarządowe. Ta nowa, dynamiczna rzeczywistość prowokuje nie tylko reinterpretację treści do- tychczasowych przepisów praw człowieka, nierzadko dostosowując je do bieżących po- trzeb politycznych, ekonomicznych czy społecznych, ale prowadzi do formułowania nowych praw, które nie mieszczą się już w tradycyjnym vasakowskim podziale na trzy generacje. Stąd w doktrynie z zakresu praw człowieka mówi się o czwartej generacji tych praw, do której zalicza się m.in. prawo do korzystania ze wspólnego dziedzictwa ludzkości, prawo do dobrej administracji (good governance), prawo do integralności, prawo do seksu czy zakaz nadużywania praw człowieka. W tej optyce rodzi się pytanie o adekwatność i aktualność systematyzacji praw czło- wieka, przeprowadzonej przez francuskiego prawnika K. Vasaka. Podstawę tej systema- tyzacji stanowią trzy wartości rewolucji francuskiej, tj. równość, wolność i braterstwo, które są odzwierciedleniem konkretnego tła historycznego. Uzasadnieniem dla tej wąt- pliwości jest silne powiązanie współczesnej koncepcji praw człowieka nie tylko z hi- storycznym tłem ich systematyzacji, ale również z dynamicznie zmieniającą się rzeczy- wistością, która istotnie wpływa na zmienność treści poszczególnych praw człowieka. W konsekwencji rodzi się potrzeba zaproponowania nowego podziału czy systematyki praw człowieka, wolnej od uwarunkowań historycznych i niezależnej od czynników powodujących zrelatywizowanie ich treści. Tym bardziej, że charakterystyczne dla re- wolucji francuskiej wartości nie współgrają z silnie zekonomizowanym życiem epoki ponowoczesnej (ponaukowej). Stąd zasadniczym novum tego opracowania jest próba przedstawienia nowego kryterium systematyzacji praw człowieka. Punktem wyjścia dla nowej dyskusji nad prawami człowieka, a jednocześnie hipo- tezą badawczą pracy, jest wypracowanie nowego ich podziału opartego na kryterium potrzeb człowieka, spostrzeganego tak w wymiarze jednostkowym, jak i zbiorowo- ści. To właśnie potrzeby determinują treść poszczególnych praw człowieka i wpływają na hierarchię ich zaspokojenia (realizacji). Do przeprowadzenia nowej systematyzacji opartej na kryterium potrzeby Autorka przyjęła koncepcję hierarchii potrzeb przed- stawioną przez amerykańskiego psychologa XX w. A. Maslowa (1908−1970). Jego pi- ramida potrzeb opiera się na założeniu, że człowiek najpierw dąży do zaspokojenia potrzeb podstawowych, a dopiero później tych wyższego rzędu. W ten sposób można wytłumaczyć istniejące zróżnicowanie w postrzeganiu i stosowaniu praw człowieka w różnych kręgach kulturowych. Piramida potrzeb zdeterminowała również układ ni- niejszej pracy. Nowością opracowania jest też wskazanie na formułowanie w doktrynie nowych praw człowieka, będących in statu nascendi. Przy omawianiu poszczególnych praw czło- wieka na początku definiowane są podstawowe pojęcia, następnie opisywana jest treść XII Wstęp danego prawa, a w dalszej części zawarta jest analiza przepisów prawa międzynarodo- wego, Konstytucji RP z 1997 r., czy też przepisów prawa polskiego. Materiał wzboga- cony został też przez odniesienie się do orzecznictwa, głównie Europejskiego Trybu- nału Praw Człowieka. Na końcu opracowania każdego z praw człowieka zawarte zostały pewne uwagi Autorki dotyczące współczesnych zagrożeń dla jego pełnego respektowa- nia we współczesnym zekonomizowanym i stechnicyzowanym świecie. Do istotnych problemów badawczych należy zaliczyć poszukiwanie odpowiedzi na takie pytania, jak: czy system praw człowieka może być fundamentem globalnego systemu prawnego? Co decyduje o zmienności przepisów konkretnych zapisów praw człowieka? Czy istnieje możliwość odideologizowania praw człowieka? Sekwencja tych pytań rodzi kolejną kwestię, czy też pytanie o granice zmienności praw człowieka z punktu widzenia aksjologicznego. Czy można mówić o moralnych granicach praw człowieka, lub inaczej, o roli praw człowieka w wymuszaniu moralności?2. Oderwanie koncepcji praw człowieka od ich systematyzacji opartej na historycz- nych uwarunkowaniach oraz zdystansowanie się od silnego ich powiązania z dyna- micznie zmieniającą się rzeczywistością pozwoli na porzucenie relatywizmu norma- tywnego3 i odejście od ograniczania się do formalnej oceny poprawności przepisów prawa dotyczących praw człowieka. Formalna poprawność sformułowań zapisów nor- matywnych to za mało, aby można było mówić o dobrym prawie. Konieczne jest, aby poszczególne przepisy prawne były zgodne z ponadczasowymi normami moralnymi i jednocześnie potrzebami człowieka, czyli takimi, które nie są negowane w wielu sys- temach prawnych. Nie jest to łatwe zadanie, co wyraża rzymska definicja prawa – ius est ars boni et aequi4. Celsus twierdził bowiem, że prawo jest sztuką czynienia tego, co dobre i słuszne. W tej perspektywie normy prawne, nakazujące mordowanie, zniewala- nie, wykorzystywanie ludzi, nawet jeśli formalnie są poprawne, zawsze pozostają złym prawem. Słuszne zatem wydaje się ocenianie konkretnych przepisów praw człowieka i zmiany ich treści pod kątem tychże wartości i potrzeb nieprzemijających. Pozwoli to na zahamowanie procesu dalszej instrumentalizacji praw człowieka5. W pracy stosowany jest również fenomenologiczny opis zjawisk powiązanych z teo- rią i praktyką praw człowieka, co determinuje obszar badawczy i aksjologiczną ocenę elementów zmienności treści poszczególnych praw człowieka, łącznie z wynikającymi stąd zagrożeniami. W pracy znajdą się odniesienia nie tylko do konkretnych przepisów normatywnych, ale również do wielu elementów interdyscyplinarnych, a więc osiągnięć 2 Zob. H. Izdebski, Elementy teorii i filozofii prawa, Warszawa 2011, s. 279. 3 Zob. M. Roszczyk, Relatywizm teoretyczny i relatywizm normatywny, Roczniki Filozoficzne 2010, Nr 1, s. 201–227. 4 Ulpian libro primo institutionum (D. 1.1.1): pr. Iuri operam daturum prius nosse oportet, unde nomen iuris descendat. est autem a iustitia appellatum: nam, ut eleganter celsus definit, ius est ars boni et aequi. 5 O standardach dobrej i poprawnej legislacji. Zob. Z. Witkowski, System stanowienia prawa w Polsce. Zielona Księga, Biuletyn: Forum Debaty Publicznej, Nr 30, październik 2013, Kancelaria Prezydenta RP, s. 25 i n. XIII Wstęp nauk politycznych, medycznych, ekonomicznych, technicznych, przyrodniczych, teo- logicznych, które rzucają nowe światło na badania nad poszczególnymi prawami i po- trzebami człowieka, np. prawem do życia, wolności, prywatności. Poszukiwania będą prowadzone w obrębie obecnych rozwiązań prawa międzynarodowego, prawa Unii Eu- ropejskiej, w systemach pozanormatywnych, a także w orzeczeniach trybunałów euro- pejskich i krajowych. W niniejszym opracowaniu wykorzystana została dość szeroko polska literatura dotycząca praw człowieka i wiodąca literatura zagraniczna z kręgu języka angielskiego, włoskiego, niemieckiego i hiszpańskiego. W dużej mierze praca została oparta na zbio- rze publikacji dotyczących praw człowieka, będących pokłosiem piętnastu międzyna- rodowych konferencji praw człowieka, organizowanych wspólnie przez wydziały prawa renomowanych uczelni polskich i europejskich, tj. z Olsztyna (Polska), Bari (Włochy), Bratysławy (Słowacja) i Walencji (Hiszpania), a obecnie również z Rzeszowa i Józe- fowa. Twórcami tego cyklu spotkań i dyskusji naukowych nad prawami człowieka z perspektywy interdyscyplinarnej i multikulturowej byli m.in. prof. T. Jasudowicz, prof. G. Dammacco, prof. J. Bonet Navarro, prof. B. Fabry, prof. B. Sitek, prof. J. Sobczak, prof. M. Chmaj, prof. L. Stadniczeńko, prof. A. Organiściak-Krzykowska, prof. M. Kró- likowska-Olczak, prof. B. Fabry, prof. P. Krajewski, dr J. Szczerbowski i wielu innych re- prezentantów europejskich i pozaeuropejskich uniwersytetów. Charakterystyczna dla tych naukowych dyskusji była partycypacja nie tylko prawników, ale również demo- grafów, socjologów, teologów, kanonistów, lekarzy czy też szeroko rozumianych hu- manistów. Takie też było założenie twórców powyższego cyklu spotkań, aby o prawach człowieka wypowiadali się wybitni znawcy z różnych obszarów nauki, pochodzący nie- omal ze wszystkich kontynentów. W sumie w cyklu tych konferencji wzięło udział po- nad 500 naukowców z różnych dyscyplin. W pracy zostały wykorzystane wszystkie obowiązujące akty prawa międzynaro- dowego o charakterze powszechnym, tj. konwencje, deklaracje i pakty, a także akty prawa lokalnego, obowiązujące na poszczególnych kontynentach, zwłaszcza w Ame- ryce, Afryce i Azji. Wykorzystane zostały również źródła prawnicze i pozaprawne o charakterze historycznym, filozoficznym i teologicznym, a które to miały lub mają wpływ na kształtowanie się współczesnych koncepcji poszczególnych praw człowieka. XIV Wykaz skrótów 1. Akty prawne EKPCz ............................................. Europejska Konwencja o Ochronie Praw Czło- wieka i Podstawowych Wolności z 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) KC .................................................... ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny KK .................................................... ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.) (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1137) Konstytucja RP .............................. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm. i sprost.) KPCiB .............................................. Konwencja o prawach człowieka i biomedycynie (Konwencja o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej w dziedzinie zastosowania biologii i medycyny z 4.4.1997 r.) KPD ................................................. Konwencja o prawach dziecka z 20.11.1989 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526) KPP .................................................. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz. C Nr 202 z 7.6.2016 r., s. 389, wersja skon- solidowana) MPPOiP .......................................... Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Po- litycznych z 19.12.1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) MPPGSiK ....................................... Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, i Kulturalnych z 19.12.1966 r. Społecznych (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 169) PDPCz ............................................. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka TFUE ............................................... Traktat o z 10.12.1948 r. funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. C Nr 202 z 7.6.2016 r., s. 47, wersja skon- solidowana) TUE ................................................. Traktat o Unii Europejskiej (Dz.Urz. C Nr 202 z 7.6.2016 r., s. 1, wersja skonsolidowana) TWE ................................................ Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.Urz. C Nr 224 z 31.8.1992 r. i jego kolejne wer- sje skonsolidowane) XV Wykaz skrótów 2. Czasopisma i publikatory Dz.U. ............................................... Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej Dz.Urz. ............................................ Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej EPS ................................................... Europejski Przegląd Sądowy PiP ................................................... Państwo i Prawo PS ..................................................... Przegląd Sejmowy RPEiS ............................................... Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny SE ..................................................... Studia Europejskie 3. Inne skróty ETPCz ............................................. Europejski Trybunał Praw Człowieka ONZ ................................................ Organizacja Narodów Zjednoczonych RPO ................................................. Rzecznik Praw Obywatelskich SN .................................................... Sąd Najwyższy TK .................................................... Trybunał Konstytucyjny TSUE ............................................... Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej UE .................................................... Unia Europejska ZO ONZ ......................................... Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjed- noczonych XVI Bibliografia I. Akty normatywne 1. Prawo polskie Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm. Konstytucja Królestwa Polskiego z 27.11.1815 r. (Dziennik Praw Królestwa Polskiego i sprost.) z 1815 r., t. I, s. 1-103) Ustawa z 3.1.1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17 ze zm.) Ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2082 ze zm.) Ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.) Ustawa z 20.5.1971 r. – Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1094 ze zm.) Ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) Ustawa z 26.1.1984 r. – Prawo prasowe (Dz.U. Nr 5, poz. 24 ze zm.) Ustawa z 23.5.1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1881) Ustawa z 7.9.1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.) Ustawa z 25.10.1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 406 ze zm.) Ustawa z 7.1.1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach do- puszczalności przerywania ciąży (Dz.U. Nr 17, poz. 78 ze zm.) Ustawa z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. Ustawa z 4.3.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 666 ze zm.) poz. 800) ze zm.) Ustawa z 21.11.1996 r. o muzeach (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 987 ze zm.) Ustawa z 5.12.1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz.U. 2015 r. poz. 464 Ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1137) Ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) Ustawa z 27.8.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) Ustawa z 27.6.1997 r. o partiach politycznych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 155 poz. 924 ze zm.) Ustawa z 29.8.1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 992) Ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 963) XVII Bibliografia Ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887) Ustawa z 6.1.2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka (t.j. Dz.U z 2015 r. poz. 86 ze zm.) Ustawa z 27.4.2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 672 ze zm.) Ustawa z 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2058 Ustawa z 18.7.2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz.U. z 2016 r. Ustawa z 13.6.2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 225 Ustawa z 7.6.2003 r. o rencie socjalnej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 982 ze zm.) Ustawa z 23.7.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) Ustawa z 11.9.2003 r. o służbie żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1414 Ustawa z 12.3.2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 930) Ustawa z 16.4.2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1651 ze zm.) Ustawa z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 584 Ustawa z 27.8.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.) Ustawa z 6.1.2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regional- nym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 5763 ze zm.) Ustawa z 29.7.2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (t.j. Dz.U. z 2015 r. Ustawa z 27.4.2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz.U. Nr 94, poz. 651 ze zm.) Ustawa z 27.7.2007 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 Ustawa z 20.3.2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. Ustawa z 2.4.2009 r. o obywatelstwie polskim (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 161 ze zm.) Ustawa z 30.4.2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. Nr 96 poz. 620 ze zm.) Ustawa z 30.4.2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (t.j. Dz.U. z 2016 r. Ustawa z 30.4.2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1071) Ustawa z 30.4.2010 r. o instytutach badawczych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 371) Ustawa z 30.4.2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 572) Ustawa z 10.6.2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 125, poz. 842) Ustawa z 5.8.2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1228 ze zm.) Ustawa z 5.1.2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.) ze zm.) poz. 1030). ze zm.) ze zm.) ze zm.) poz. 1390) ze zm.) poz. 2139) poz. 900) XVIII Bibliografia Ustawa z 9.7.2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 575) Ustawa z 13.6.2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.) Ustawa z 6.2.2015 r. o ratyfikacji Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalcza- niu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, sporządzonej w Stambule dnia 11.5.2011 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 961). Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 27.5.2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wydawania, posługiwania się, przechowywania i ewidencji doku- mentów, które uniemożliwiają ustalenie danych identyfikujących policjanta lub osobę udzielającą pomocy Policji oraz środków, którymi posługują się przy wy- konywaniu zadań służbowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 993) Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy z 26.10.1945 r., potocznie zwany Dekretem Bieruta (Dz.U. z 1945 r. Nr 50 poz. 279) Karta Praw Osób Niepełnosprawnych (uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1.8.1997 r., M.P. Nr 50, poz. 475) Rządowy Program na lata 2014–2016 „Bezpieczna i przyjazna szkoła” (Uchwała Rady Ministrów z 8.7.2014 r. Nr 130/2014, RM-111-125-14) 2. Prawo amerykańskie Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych z 4.7.1776 r. Konstytucja Stanów Zjednoczonych z 4.3.1789 r. Poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych (Bill of Rights) z 25.9.1789 r. Deklaracja Praw Wirginii z 12.6.1776 r. 3. Konwencje międzynarodowe Afrykańska Karta Praw Człowieka i Narodów z 26.6.1981 r. Amerykańska Konwencja Praw Człowieka z 22.11.1969 r. Europejska konwekcja o obywatelstwie z 6.11.1997 r. (Konwencja nie została ratyfiko- Konstytucja Światowej Organizacji Zdrowia z 22.7.1946 r. (Dz.U. z 1948 r. Nr 61, Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców z 28.7.1951 r. (Dz.U. z 1991 r. Konwencja Genewska o ochronie ofiar wojny z 12.8.1949 r. (Dz.U. z 1956 r. Nr 38, wana przez Polskę) poz. 477 ze zm.) Nr 119, poz. 515) poz. 171) poz. 439) Konwencja haska w sprawie okrętów szpitalnych z 21.12.1904 r. (Dz.U. z 1936 r. Nr 60, Konwencja ONZ o ochronie dóbr kultury w razie konfliktu zbrojnego z 14.5.1954 r. (Dz.U. z 1957 r. Nr 46, poz. 212, załącznik) Konwencja haska znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędo- wych przez placówki dyplomatyczne lub urzędy konsularne z 5.10.1961 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 112, poz. 938) XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawa (potrzeby) człowieka w ponowoczesności
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: