Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00447 010352 11037631 na godz. na dobę w sumie
Prawda i rzeczywistość w fotografii - książka
Prawda i rzeczywistość w fotografii - książka
Autor: Liczba stron: 296
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-0357-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> fotografia cyfrowa >> techniki fotografowania
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Czy technologia cyfrowa sprawia, że fotografie przestają oddawać rzeczywistość?
Technologia cyfrowa umożliwiła ingerencję w wygląd zdjęć jeszcze przed ich opublikowaniem. Zwolennicy fotografii tradycyjnej krytykują tę praktykę, wskazując na ryzyko manipulacji i oszukiwania widzów. Z kolei fani fotografii cyfrowej podkreślają zalety narzędzi służących do poprawy jakości zdjęć, chwalą możliwość wyboru najlepszego ujęcia bez konieczności wywoływania filmu oraz doceniają nowe sposoby przekazywania i prezentowania dzieł odbiorcom. Dziś aparat cyfrowy przestał być tylko modnym gadżetem -- stał się narzędziem pracy fotoreporterów i artystów studyjnych, a jakość fotografii uzyskiwanych z profesjonalnych aparatów cyfrowych podnosi się wraz z rozwojem technologii przetwarzania obrazu.

Jednak w dobie pełnej automatyzacji, kiedy aparaty same dobierają parametry ekspozycji, ustawiają ostrość i jasność błysku lampy, coraz częściej poddawane jest w wątpliwość twierdzenie, że zdjęcia wykonuje nie aparat, ale osoba, która z niego korzysta. Czy nadal tak jest? Czy ogromne możliwości fotografii cyfrowej nie zabiły ducha fotografii klasycznej? Czy nie odebrały fotografom pełnych napięcia chwil oczekiwania na pojawienie się obrazu na arkuszu papieru włożonym do kuwety z wywoływaczem? Przecież aplikacje takie, jak Photoshop czy Paint Shop Pro pozwoliły twórcom na niemal dowolne kształtowanie klimatu zdjęcia, a tym samym na manipulowanie uczuciami odbiorców.

Pedro Meyer jest światowej rangi fotografem-dokumentalistą, powszechnie cenionym za osiągnięcia na polu fotografii klasycznej. Od wielu lat używa komputera jako narzędzia obróbki zdjęć. Broni swoich metod pracy i utrzymuje, że jego zdjęcia pomimo cyfrowej obróbki pozostają dokumentami. W książce 'Prawda i rzeczywistość w fotografii' przedstawia swoje idee i dokonania. Znajdziesz tu jego najlepsze fotografie i eseje, które publikuje w prowadzonym przez siebie portalu ZoneZero, poświęconym fotografii.



Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDZ DO IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREŒCI SPIS TREŒCI KATALOG KSI¥¯EK KATALOG KSI¥¯EK KATALOG ONLINE KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG TWÓJ KOSZYK TWÓJ KOSZYK DODAJ DO KOSZYKA DODAJ DO KOSZYKA CENNIK I INFORMACJE CENNIK I INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE O NOWOŒCIACH O NOWOŒCIACH ZAMÓW CENNIK ZAMÓW CENNIK CZYTELNIA CZYTELNIA FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl Prawda i rzeczywistoœæ w fotografii Autor: Pedro Meyer T³umaczenie: Jacek Miko³ajczyk ISBN: 83-246-0357-3 Tytu³ orygina³u: The Real and the True: The Digital Photography of Pedro Meyer Format: 210×235, stron: 304 Czy technologia cyfrowa sprawia, ¿e fotografie przestaj¹ oddawaæ rzeczywistoœæ? Technologia cyfrowa umo¿liwi³a ingerencjê w wygl¹d zdjêæ jeszcze przed ich opublikowaniem. Zwolennicy fotografii tradycyjnej krytykuj¹ tê praktykê, wskazuj¹c na ryzyko manipulacji i oszukiwania widzów. Z kolei fani fotografii cyfrowej podkreœlaj¹ zalety narzêdzi s³u¿¹cych do poprawy jakoœci zdjêæ, chwal¹ mo¿liwoœæ wyboru najlepszego ujêcia bez koniecznoœci wywo³ywania filmu oraz doceniaj¹ nowe sposoby przekazywania i prezentowania dzie³ odbiorcom. Dziœ aparat cyfrowy przesta³ byæ tylko modnym gad¿etem — sta³ siê narzêdziem pracy fotoreporterów i artystów studyjnych, a jakoœæ fotografii uzyskiwanych z profesjonalnych aparatów cyfrowych podnosi siê wraz z rozwojem technologii przetwarzania obrazu. Jednak w dobie pe³nej automatyzacji, kiedy aparaty same dobieraj¹ parametry ekspozycji, ustawiaj¹ ostroœæ i jasnoœæ b³ysku lampy, coraz czêœciej poddawane jest w w¹tpliwoœæ twierdzenie, ¿e zdjêcia wykonuje nie aparat, ale osoba, która z niego korzysta. Czy nadal tak jest? Czy ogromne mo¿liwoœci fotografii cyfrowej nie zabi³y ducha fotografii klasycznej? Czy nie odebra³y fotografom pe³nych napiêcia chwil oczekiwania na pojawienie siê obrazu na arkuszu papieru w³o¿onym do kuwety z wywo³ywaczem? Przecie¿ aplikacje takie, jak Photoshop czy Paint Shop Pro pozwoli³y twórcom na niemal dowolne kszta³towanie klimatu zdjêcia, a tym samym na manipulowanie uczuciami odbiorców. Pedro Meyer jest œwiatowej rangi fotografem-dokumentalist¹, powszechnie cenionym za osi¹gniêcia na polu fotografii klasycznej. Od wielu lat u¿ywa komputera jako narzêdzia obróbki zdjêæ. Broni swoich metod pracy i utrzymuje, ¿e jego zdjêcia pomimo cyfrowej obróbki pozostaj¹ dokumentami. W ksi¹¿ce „Prawda i rzeczywistoœæ w fotografii” przedstawia swoje idee i dokonania. Znajdziesz tu jego najlepsze fotografie i eseje, które publikuje w prowadzonym przez siebie portalu ZoneZero, poœwiêconym fotografii. Spis treści Portfolio: Bangladesz (2004) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Pedro Meyer: Droga do fotografii cyfrowej, Louis Kaplan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Portfolio: Rosja (2001) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 ZoneZero — artykuły, Pedro Meyer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 Czym jest ZoneZero? (1995) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Kto przetworzył, co i kiedy? (1997) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 Istota pozostanie ta sama (1997) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Pozwólcie nam nie zgadzać się z krytykami (1997) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 Mysz i mleko (1998) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Czy ona teraz należy do mnie? (1998) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 Portfolio: Ekwador (1982, 1985, 2002) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 Cyfrowy realizm krytyczny, Alejandro Castellanos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 Portfolio: Afryka (2002) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 ZoneZero — artykuły, Pedro Meyer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 Czy blizny są piękne? (1998) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 Las Vegas: gdzie mieszka rzeczywistość? (1998) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 There’s No Way Like the American Way (1999) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 „A ja się ożenię z niebem” (2000) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 Redefiniując fotografię dokumentalną (2000) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 22 Zaufaj fotografowi, nie fotografii. Pedro Meyer rozmawia z Kenem Lightem, Douglas Cruickshank . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .149 Portfolio: Indie (2004) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .167 ZoneZero — artykuły, Pedro Meyer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .181 Album rodzinny (2000) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .182 Poezja obrazu (2002) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .185 Wracając do fotografii ulicznej (2003) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .188 Zacieranie dowodów: nocne fotografowanie Meksyku (2003) . . . . . . . . . . . . . . . . . .191 Czy rozmiar ma znaczenie? (2004) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .210 Portfolio: Kampania prezydencka Miquela de la Madrid (1981, 1982) . . . . . . . . . . . . . .215 Stwarzanie obrazów, Pedro Meyer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .229 ZoneZero — artykuły, Pedro Meyer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .247 Ikony tej wojny (2004) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .248 Co z tymi oryginałami? (2004) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .250 Fotografia jest fotografią jest fotografią jest fotografią (2004) . . . . . . . . . . . . . . . . . .258 Co to jest jedna ryba? (2004) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .262 Rzeczywistość może zdumiewać (2005) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .269 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .273 Portfolio: Brazylia (2004) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .283 23 Czy nie nadeszła już pora, żeby pogodzić się z faktem, iż fotografie nigdy o niczym nie mówiły prawdy? — Pedro Meyer, 1997 J ak wielu innych wielkich europej- skich fotoreporterów, którzy po naro- dzinach faszyzmu i wybuchu II wojny światowej wyjechali do krajów amery- kańskich, Pedro Meyer jest naznaczony dziedzictwem kulturowej diaspory i międzykonty- nentalnej tułaczki. Właśnie ta przypadkowa, choć decydująca okoliczność wpłynęła na to, że stał się czołową figurą w latynoamerykańskiej (i światowej) fotografii XX wieku. Urodził się w Madrycie w 1935 roku w rodzinie przesiedlonych Żydów, którzy uciekli tam przed nazizmem. W 1937 roku młody Pedro, razem z rodzicami, którzy zostali ponow- nie wygnani, tym razem przez hiszpańską wojnę domową, wyemigrował do Meksyku. W ten spo- sób w wieku siedmiu lat stał się obywatelem tego kraju. Wyjątkowa więź, łącząca go z rodzicami, stała się później tematem jego silnie obciążonego emocjonalnie, przełomowego albumu I Photograph to Remember1 (Fotografuję, żeby pamiętać) z 1991 roku, wydanego na CD-ROM-ie. Meyer z dumą wspomina, że był to „pierwszy na świecie oficjalnie wydany CD-ROM, w którym połączono dźwięk i obraz”2. Na dzieło to składa się przejmujący slide show stu dokumentalnych fotografii, którym towa- rzyszy nagrana osobiście przez artystę opowieść o walce z rakiem najpierw jego ojca, a później matki. Wprowadzając odbiorcę w intymne, bardzo osobiste zdjęcia i zapoznając go z rodzinną funkcją fotografii, Meyer dzieli się z nim swoim synowskim oddaniem, którym składa rodzicom hołd. Wyni- kające z miłości i poczucia straty dzieło odsłania nierozerwalny związek fotografii ze śmiertelnością i ograniczonością. Pedro Meyer nigdy świadomie nie wspominał o kulturze żydowskiej jako o istotnym aspekcie swojej pracy, jednak w I Photograph to Remember bezwiednie przywołuje tak naprawdę kluczową dla siebie kwestię judaizmu, znajdującego tu odbicie w nakazie pamięci (po hebrajsku: zakhor) — zobo- wiązaniu przeszczepionym przez artystę na grunt fotografii. Meyer w mniejszym stopniu przypo- mina sobie rodziców poprzez kadysz, żydowski pośmiertny rytualny obrządek, polegający na re- cytowaniu modlitwy za zmarłego niż upamiętnia 1. Nakład oryginalnego CD-ROM-u, wydanego przez wydawnictwo „Voyager”, jest od dawna wyczerpany, jednak album I Photo- graph to Remember jest obecnie dostępny na stronie internetowej ZoneZero (http://www.zonezero.com/exposiciones/fotografos/ fotografio/pag1.html). 2. Pedro Meyer, Editorial 7, ZoneZero, czerwiec 1997. 26    Prawda i rzeczywistość w fotografii My Father Flying (Mój ojciec lata), 1987, z albumu I Photograph to Remember, 1991 w fotografii ostatnie dni życia ojca i matki, tak że z perspektywy czasu pełnią one funkcję memento mori („pamiętaj o śmierci”). W ten sposób album I Photograph to Remember jest związany zarówno z pamięcią o życiu, jak i śmierci. W stronę dokumentu Kiedy w połowie lat 60. Meyer zakładał w mieście Meksyk Grupo Arte Fotográfico (Artystyczną Grupę Fotograficzną) i kiedy pokazywał swoje prace między innymi na Międzynarodowych Tar- gach Fotografii w Nowym Jorku w 1966 roku, cią- gle jeszcze jedną nogą tkwił w świecie przemysłu i nie był całkowicie oddany fotografii. Zmieniło się to dopiero w 1974 roku. Meyer szybko znalazł się w czołówce meksykańskich i latynoamerykań- skich fotografików, nie tylko jako twórca ważnych dokumentalnych obrazów, ale i jako organizator kilku instytucji. W 1977 roku założył Consejo Mexicano de Fotografia (Meksykańską Radę Foto- grafii) i został jej pierwszym prezesem, a w 1978 roku pomógł zorganizować Pierwszą Wystawę Fotografii Latynoamerykańskiej, której towarzy- szyło poważne sympozjum na temat tego, czym jest i czym powinna być latynoamerykańska foto- grafia społeczna. W historycznym opracowaniu Mexican Suite: A History of Photography in Mexico Olivier Debroise, opisując te pionierskie działania Meyera w latach, kiedy powstawały w Meksyku instytucje związane z fotografią, cytuje jego prze- mówienie inauguracyjne wygłoszone na drugim sympozjum latynoamerykańskim w 1981 roku: „Ci, którzy w imię »uniwersalności sztuki« dążą do przeszczepienia międzynarodowych problemów i kryteriów na grunt swojej nowej (i rodzimej) rze- czywistości, prawie na pewno poczują się kiedyś wygnani i wyalienowani”3. Podobnie do tych kryty- ków, którzy pokolenie wcześniej oponowali przeciw sensacyjnej wystawie Edwarda Steichena Rodzina człowiecza jako próbie zniwelowania różnic kultu- rowych pomiędzy narodami, Meyer zabiegał o to, by chronić fotokulturową odmienność współczes- nego życia krajów latynoamerykańskich przed tymi, 3. Olivier Debroise, Mexican Suite: A History of Photography in Mexico, Austin, Teksas, University of Texas Press, 2001, s. 7. Pedro Meyer: droga do fotografii cyfrowej    27 Powyżej: The Double Mask of Ocumichu (Podwójna maska Ocumichu), Meksyk, 1980 Na sąsiedniej stronie: W 1978 roku Meyer odwiedził Nikaraguę, stając się pierwszym fotografem, który uzyskał zgodę na udokumentowanie działalności obozów szkoleniowych sandinistów którzy chcieliby ignorować lub redukować różnice w imię fałszywych uniwersalistycznych twierdzeń, maskujących tylko ich osobiste interesy. Możliwe również, że Meyer walczył o pole dla fotograficz- nego autentyzmu („bycia szczerym w stosunku do siebie samego”) po to, by ustrzec się przed poczu- ciem wysiedlenia i alienacji, które było nieodłączną częścią jego własnej życiowej podróży. Prace, które Pedro Meyer tworzył w tym okresie, wzywały również do bezpośredniej dokumentacji meksykańskiej i latynoamerykańskiej społecznej, po- litycznej i kulturowej rzeczywistości. W ten właśnie sposób artysta zwrócił swój wzrok ku życiu ulicz- nemu miasta Meksyk. Jak opisuje Debroise: „Meyer podporządkował zewnętrzny świat własnemu wścib- skiemu spojrzeniu, kierując je na przedmioty, które napotykał na ulicach, w restauracjach, na przyjęciach, w klubach nocnych i na dyskotekach”4. W 1978 roku Meyer odwiedził również Nikaraguę, stając się pierwszym fotografem, który uzyskał zgodę na udo- kumentowanie działalności obozów szkoleniowych sandinistów. Jednak i w tym okresie kariery Meyera nie obyło się bez pewnych prowokacji — zjadliwy styl jego fotograficznych prac zraził do niego wielu ludzi. Właśnie dlatego Debroise opisuje fotogra- fię uliczną Meyera jako „agresywną, prześmiewczą i czasem brutalną”, podkreślając „jego zjadliwą na- turę, autentyczne okrucieństwo”5. W odpowiedzi na dokonaną przez Debroise’a charakterystykę swojej twórczości Meyer stawia pytania: „O co chodzi z tym okrucieństwem? Czy uczciwe spojrzenie na świat jest okrucieństwem czy szczerością? Czy sztuce nie wolno dopuszczać nowego spojrzenia na świat, innymi oczami, po 4. Tamże, s. 153. 5. Tamże, s. 154. 28    Prawda i rzeczywistość w fotografii to, by zauważyć w nim to, co wcześniej zauważone nie zostało? Myślę, że ujęcie tego problemu przez Debroise’a jest bardzo płytkie i że nie rozumie on tego, co robię”. Chociaż w tym okresie swej intensywnej, dokumen- talnej pracy Meyer angażował się w wiele różnych wystaw i przygotowywał katalogi fotograficzne, to do połowy lat 80. nie opublikował żadnej więk- szej autorskiej pozycji. Co ciekawe, jego pierwsza poważna antologia została wydana we Włoszech z okazji wręczenia mu przez miasto Anghiari na- grody w dziedzinie kultury. W Tiempos de America (Amerykańskie czasy) z 1985 roku znalazły się „najbardziej przebojowe”, czarno-białe, dokumen- talne fotografie. Książka zawierała też wiele zdjęć meksykańskich festiwali religijnych. Za tą pozycją szybko podążyły następne: Espejo de Espinas (Lu- stro cierni) z 1986 roku i Los Cohetes Duranon Todo el Dia (Fajerwerki trwały cały dzień) z 1988 roku. Tę drugą pracę zamówiła firma Petroleos Mexica- nos, by poznać życie robotników naftowych. Prawdy i fikcje: po drugiej stronie cyfrowego przełomu I Photograph to Remember, album wydany przez firmę „Voyager”, był technologiczną nowinką. Nie dosyć, że w tym czasie sam nośnik CD-ROM był nowością, to w dodatku zawierał wyłącznie cyfrowe fotografie. Zaprzeczając popularnemu wyobraże- niu, że zdjęcia cyfrowe muszą być z konieczności zafałszowane, te w I Photograph to Remember w ogóle nie są przetworzone. Funkcjonują więc jako doku- mentalne świadectwo i mogą być oceniane zgod- nie z konwencjami tradycyjnej fotografii. Jednak Meyer przestał unikać wprowadzania manipulacji już w pracy Truths and Fictions (Prawdy i fikcje) z 1995 roku, opatrzonej podtytułem A Journey from Documentary to Digital Photography (Podróż od dokumentalizmu do fotografii cyfrowej). To prze- łomowe dzieło, wydane jako książka i CD-ROM, miało zapewnić Meyerowi status jednego z orędow- ników cyfrowej fotografii. Wyraźnie pokazywało, jak wielki wpływ wywarły komputery i programy do obróbki zdjęć na samą wizję fotografii. Cyfrowy autoportret artysty na tylnej stronie okładki, zaty- tułowany Pedro Meyer kontra śmierć fotografii (1991; 1994), jest alegorycznym odzwierciedleniem tej przemiany. Fotograf przedstawia siebie jako ko- goś, kto dzięki potędze cyfrowej wyobraźni potrafi tchnąć nowe życie w martwy szkielet fotografii dokumentalnej. Bawiąc się w swego rodzaju wizu- alną grę słów, Meyer umieszcza na zdjęciu znak jabłka (apple), symbol producenta preferowanego systemu operacyjnego, który zasila oczy jego umy- słu i tym samym umożliwia mu magiczną, cyfrową manipulację montażem. Truths and Fictions to książka, która przerzuca mo- sty ponad granicą między Stanami Zjednoczonymi a Meksykiem. Zawiera tę samą liczbę kolorowych i czarno-białych (w większości cyfrowych) foto- grafii. W 1987 roku Meyer otrzymał stypendium Guggenheima i zaczął fotografować współczesne życie Stanów Zjednoczonych, dzięki temu pogłę- bił swoją znajomość „amerykańskiego stylu życia”. Można znaleźć pewne analogie między satyrycz- nym i krytycznym obrazem Ameryki ery Reagana i Busha seniora u Meyera a dziełem The Americans (Amerykanie) z 1955 roku szwajcarsko-żydow- skiego emigranta Roberta Franka, który swą podróż do Ameryki odbył w epoce McCarthy’ego, w poło- wie lat 50. Oczywiście, pomimo tych analogii oba ujęcia różnią się zasadniczo, zarówno techniką, jak i tematyką. Po pierwsze, istnieje głęboki rozłam między estetyką ziarnistych, czarno-białych obra- zów Franka a wysmakowanymi cyfrowymi monta- żami Meyera, stworzonymi za pomocą komputera. Po drugie, Meyer dostroił się do demograficznych — etnicznych i rasowych — zmian, jakie zaszły w Stanach Zjednoczonych w ciągu tych trzydziestu 30    Prawda i rzeczywistość w fotografii Pedro Meyer vs. The Death of Photography (Pedro Meyer kontra śmierć fotografii), 1991/1994 frowym montażu Religious Syncretism (Synkretyzm religijny, Santiago Nu Yoo, Oaxaca, 1990; 1993) ze- stawia na pierwszym planie prekolumbijski posąg z fragmentem ramienia jakiejś osoby, która trzyma piłkę do koszykówki przed czymś, co wygląda jak chrześcijańskie miejsce kultu. Świecki bóg „obrę- czy” spotyka się przez to zarówno z chrześcijańską świątynią, jak i z rodzimym, lokalnym bóstwem6. Nie zaprzeczając więc ekonomicznym różnicom pomiędzy południową i północną stroną granicy, Meyer obrazuje rasowy — etniczny, kulturowy i re- ligijny synkretyzm chicanos i Meksykanów. Używa do tego pojęcia mestizaje. Opisuje ono zespół wy- mieszania europejskiej i rodzimej ludności, historii oraz kultury, dzięki któremu powstała w Ameryce Łacińskiej mieszana rasa Metysów (ang. mesti- zos), stanowiąca dzisiaj większość jej mieszkańców i nieprzypisana do żadnego konkretnego miejsca. Truths and Fictions to seria uderzających obrazów „cyfrowych chicanos” albo „cyfrowych Metysów”, w formie, dzięki której technika i tematyka komu- nikują się ze sobą7. Tak jak techniczny aspekt cy- frowych manipulacji Meyera uwidacznia wszelkie przeróbki, montaże i inne sposoby mieszania róż- nych ujęć, tak same obrazy stają się fotograficznym odzwierciedleniem wymieszanej i przetworzonej tożsamości, kultury Metysów czy chicanos w Sta- nach Zjednoczonych i w Meksyku. Techniczny nacisk na cyfrowy montaż z jednej strony i wizja kultury chicanos i Metysów w warunkach etnicz- nego i kulturowego wymieszania z drugiej składają się na dzieło, które podważa ustalone tożsamości i które w otwarty sposób jest konstytuowane przez montaż zarówno pod względem formy, jak i treści. Religious Sincretism (Synkretyzm religijny), Santiago Nu Yoo, Oaxaca, 1990/1993 lat, tak więc kwestia czarno-białej estetyki schodzi tak naprawdę na dalszy plan. Wiele amerykańskich obrazów Truths and Fictions skupiło się na (cyfro- wej) dokumentacji życia chicanos w Kalifornii i w południowo-zachodnich stanach Ameryki. Projekt ten obejmuje również ponad dwadzieścia fotografii wykonanych na zamówienie National Geo- graphic. Ich bohaterem są Mikstekowie, mieszkańcy meksykańskiego regionu Oaxaca. Meyer uwypukla głęboką religijność tego ludu i ukazuje jego lokal- nie przetworzone chrześcijańskie rytuały. W cy- 6. To zdjęcie staje się jeszcze bardziej interesujące w świetle faktu, że gry podobne do koszykówki — rozgrywane na długim boisku z obręczą i gumową piłką — były rozpowszechnione w prekolumbijskiej Ameryce Środkowej, m.in. wśród Majów, Azteków i Ol- meków. 7. Opisuję ten problem dokładniej w pracy Digital Chicanos: Pedro Meyer, Truths and Fictions, and Border Theory, dostępnej w książce Ameri- can Exposures: Photography and Community in the Twentieth Century, Minneapolis, Minnesota, University of Minnesota Press, 2005. 32    Prawda i rzeczywistość w fotografii The Storyteller (Opowiadacz), Magdalena Jaltapec, Oaxaca, 1991/1992 Pedro Meyer: droga do fotografii cyfrowej    33 Ze swoim naciskiem na montaż i otwartością na dalsze przeróbki zdjęcia Truths and Fictions sytuują się na zmiennej i stale przesuwającej się granicy. „Cyfrowi chicanos” Meyera wcielają w życie to, co francuski filozof Jean-Luc Nancy sformułował w stwierdzeniu, że „Metys jest kimś, kto pozostaje na granicy, na samej granicy znaczenia”8. ZoneZero Poza robieniem cyfrowych zdjęć i dostosowywa- niem ich w Photoshopie do nowych realiów, Meyer, dzięki swojej wizjonerskiej naturze, dostrzegł rów- nież cudowne możliwości internetu jako medium elektronicznej komunikacji i to, że może się on stać nośnikiem dla cyfrowej, fotograficznej treści. Tym samym został pionierem w wykorzystywaniu świa- towej sieci jako miejsca prezentacji i obiegu cyfrowej fotografii oraz centrum wymiany idei dotyczących rodzącej się i rozwijającej technologii. We wrześniu 1995 roku Pedro Meyer, dołączając do elitarnego grona digeratich9, założył ZoneZero, magazyn on- line, którego został redaktorem. Postawił przed nim zadanie zapisu „podróży z analogowej do cy- frowej fotografii”10. Już w pierwszym roku działal- ności serwisu Meyer i jego ekipa postanowili, że ich strona będzie dwujęzyczna, że wszystkie artykuły będą publikowane po angielsku i po hiszpańsku. Tym znaczącym gestem Meyer przenosił do dzie- dziny fotografii cyfrowej swoje stanowisko z lat 70., kiedy był czołowym orędownikiem wartości foto- grafii latynoamerykańskiej w hiszpańskojęzycznym kręgu kulturowym i kiedy walczył z roszczeniami „El Norte”, dążącego do fotograficznej dominacji. To przesunięcie wiąże się również z piątym punk- tem manifestu programowego ZoneZero: „Służyć jako pomost między twórczymi umysłami wszyst- kich części świata, a w szczególności tymi pocho- dzącymi z Ameryki Łacińskiej”11. Używając nazwy ZoneZero, Meyer sprytnie nawią- zał do pewnego precedensu w historii fotografii, określając jednocześnie różnicę między systemem strefowym (Zone System), rozsławionym przez An- sela Adamsa a własnym współczesnym projektem internetowym. Adams opracował system strefowy pod koniec lat 30. jako naukową metodę, służącą przekładowi wrażeń wizualnych na fotograficzny negatyw i papier w celu wygenerowania systemu rządzącego fotograficzną prewizualizacją. Każda ze stref, wyodrębnionych na podstawie podziału skali szarości według gradacji biało-czarnych wartości tonalnych, przedstawia stosunek jasności przed- miotu do jego gęstości w negatywie oraz do od- powiadającego mu tonu na fotograficznej odbitce. Adams podzielił skalę szarości na 11 stref, rozciąga- jących się od strefy 0 (maksymalna czerń) do strefy X (czysta biel). Meyer w swoim projekcie robi krok od analogowego systemu strefowego do cyfrowego świata ZoneZero — od 11 stopniowalnych stref fo- tograficznego ziarna do binarnego kodowania kom- puterowych pikseli (zapisywanych jako „jeden” lub „zero”). Jak stwierdza w swoim pierwszym manife- ście: „Dzisiaj z analogowej ciemni przenosimy się do cyfrowej, gdzie wszystko, co analogowe, zostaje przekształcone w nieskończoną kombinację cyfr, zer lub jedynek”. 8. Jean-Luc Nancy, Cut Throat Sun [w:] An Other Tongue: Nation and Ethnicity in the Linguistic Borderlands, pod red. Alfreda Arteagi Durhama, North Caroline, Duke University Press, 1994, s. 113 – 123. 9. Digerati — członkowie elity światowej społeczności internetowej, głównie sławni informatycy, autorzy i redaktorzy czasopism komputerowych i bloggerzy, animatorzy i wizjonerzy internetowej rewolucji, zwłaszcza w jej pionierskich czasach — przyp. tłum. 10. Pedro Meyer, Editorial 1, ZoneZero, wrzesień 1995. 11. Tamże. 34    Prawda i rzeczywistość w fotografii ZoneZero przez wielu krytyków i fotografów wkrótce zaczęła być uważana za najważniejszy in- ternetowy fotograficzny magazyn, galerię i forum. Użytkownik czy odwiedzający, wchodząc na stronę (www.zonezero.com), porusza się po kilku strefach czy działach: Editorial (artykuły), Gallery (galeria, za- wierająca skatalogowane wystawy online), Portfolios (portfolia, fotografowie prezentują tu własne prace na forum, w którego treść redakcja nie ingeruje), E-books (e-książki, zawierające poszczególne wyda- nia ZoneZero, które można kupić za symboliczną cenę i ściągnąć jako PDF-y), Magazine (czasopismo, zawierające artykuły, eseje, recenzje książek i linki do rekomendowanych stron www) oraz Digital Cor- ner („cyfrowy kącik”, który zawiera recenzje apara- tów cyfrowych i drukarek). Znajduje się tam nawet dział „Opinie”, który daje dostęp do różnych in- ternetowych narzędzi, takich jak fora poświęcone specjalistycznym tematom, czaty czy e-maile od użytkowników. Najnowszy jest dział Moblog, w któ- rym użytkownicy ZoneZero mogą publikować zdję- cia zrobione za pomocą telefonów komórkowych, a w ten sposób kreują globalną „sieć inspiracji”. Choć ZoneZero została nazwana przez czasopismo „NET” jedną z pięciu najlepszych na świecie stron internetowych w dziedzinie sztuki, niełatwo ocenić jej wpływ na światową fotografię. Nie da się jed- nak zaprzeczyć, że udało się dzięki niej stworzyć i utrzymać ogromną wirtualną międzynarodową społeczność ludzi związanych z fotografią. W nie- dawno opublikowanym artykule Meyer podkre- śla ten sieciowy aspekt swojej działalności, dzięki któremu w świecie fotografii możliwa jest komuni- kacja, a społeczność fotografów pozostaje w kon- takcie. „Mam teraz przyjaciół na całym świecie, poznałem ludzi pochodzących z krajów, o których nawet nie słyszałem, przede wszystkim fotografów, którzy poprzez ZoneZero dzielą się z nami efek- tami swojej działalności i którzy w pełni skorzystali z możliwości prezentacji swoich prac”12. Na stronach redakcyjnych Pedro Meyer propaguje fotografię cyfrową, publikując dziesiątki artyku- łów o prowokacyjnych czy polemicznych tytułach, takich jak Hasta Luego Darkroom (Do zobaczenia, ciemnio) z kwietnia 2001 roku, Why the Future (of Imaging) Is Digital (Dlaczego przyszłość obrazo- wania jest cyfrowa) z maja 2001 roku czy Redefining Documentary Photography (Redefiniując fotografię dokumentalną) z kwietnia 2000 roku. W artykułach tych Meyer z przekonaniem obalał „mit fotogra- ficznej prawdy” w każdym okresie technologicznej historii fotograficznego medium. „Dopiero dzisiaj, dzięki zwiększonej świadomości, którą przyniosła wiedza na temat tego, co może osiągnąć fotogra- fia cyfrowa, możemy zacząć odkrywać, czym fo- tografia była przez cały czas: prawdziwym aktem oszustwa”13. Innymi słowy, Meyer, wzbogacony o cyfrowe możliwości, pragnie teraz, żebyśmy roz- ważyli, w jakim stopniu manipulacja i oszustwo (wszystko jedno, czy ich narzędziem była ciemnia chemiczna czy komputerowe oprogramowanie) były od początków fotografii kluczową dla niej praktyką. W jednym z artykułów artysta zadaje retoryczne py- tanie: „Czy nie nadeszła już pora, żeby pogodzić się z faktem, iż fotografie nigdy o niczym nie mówiły prawdy?”14. Tym samym przypomina nam o tradycji wielokrotnego naświetlenia, o fotomontażu i innych manipulacjach osiąganych w ciemni, które zrodziły nieufność do fotograficznego obrazu na długo przed nadejściem epoki fotografii cyfrowej. 12. Pedro Meyer, Bridging Art and Technology at ZoneZero [w:] The Digital Journalist (zob. www.digitaljournalist.org/issue0203/meyer.htm). 13. Pedro Meyer, The Renaissance of Photography, przemówienie programowe wygłoszone na Sociaty for Photographic Education Conference w Los Angeles 1 października 1995 roku. Wykład został opublikowany w internecie na stronie: zonezero.com/magazine/articles/meyer/03.html. 14. Pedro Meyer, Editorial 6, ZoneZero, kwiecień 1997. Pedro Meyer: droga do fotografii cyfrowej    35 The Night of the Day of the Dead (Halloween in Hollywood) (Noc Święta Zmarłych — Halloween w Hollywood), Los Angeles, Kalifornia, 1990/1992 Afirmacja zwątpienia Pedro Meyer, zarówno dzięki swojej praktycznej, jak i teoretycznej działalności, zmusza do ponownego rozpatrzenia zagadnienia prawdy fotograficznego obrazu i jego założonego, zazwyczaj bezspornie uznawanego odniesienia do rzeczywistości. Powią- zanie indeksyjne z referentem, tak podstawowe dla tradycji dokumentalnej, w fotografiach cyfrowych Meyera zostało zerwane. Dla Jonathana Greena funkcjonują one jako nowa hybryda, którą nazywa „fikcjami dokumentacyjnymi”15. Z drugiej strony, Florian Rötzer twierdzi, że są one „fikcyjnymi do- kumentami”16, stworzonymi za pomocą nowych, skomputeryzowanych zabawek. Jeszcze w innej perspektywie obrazy Meyera proponują odbiorcy artystyczne interpretacje, które udają dokumen- talny dyskurs. We wstępie do Truths and Fictions, zatytułowanym Truths, Fictions, and Reasonable Doubts (Prawdy, fik- cje i uzasadnione wątpliwości), hiszpański fotograf i teoretyk Joan Fontcuberta godzi się z niepewną i intrygującą granicą, do której fotografia przybliża się dzięki inwazji cyfrowości. Pisze: „To obrazy usytuowane w wieloznacznej, neutralnej prze- strzeni, tak złudne, jak to tylko dzisiaj możliwe: to vrai-faux, przestrzeń niepewności i inwencji — najbardziej autentyczna kategoria współczesnej wrażliwości. Dzisiaj bardziej niż kiedykolwiek ar- tysta powinien zająć pozycję demiurga i siać wąt- pliwości, niszczyć to, co pewne, unicestwiać utarte przekonania — tak by z powstałego w ten sposób chaosu mogły się narodzić nowa wrażliwość i nowa świadomość”17. Działalność Meyera na polu foto- grafii cyfrowej, w przenikliwym ujęciu Fontcuberty, staje w jednym szeregu z tym, co teoretyk nowych mediów Peter Lunenfeld nazwał powątpiewają- cymi (dubitative) metodami wszystkich cyfrowych mediów. Innymi słowy, media cyfrowe są sprzymie- rzone z malarskimi metodami interpretacji, nawet jeżeli ich wytwory wizualnie naśladują indeksyjne znaki tradycyjnych fotograficznych praktyk. Ozna- cza to, że cyfrowe zdjęcia bliskie są w charakterze kategorii znaków, którą amerykański filozof ję- zyka Charles Sainders Peirce wyróżnił jako ikony (icons). Pierce zdefiniował ikony jako wizerunki, które imitują rzeczywistość, ale niekoniecznie, jak w klasycznej fotografii, charakteryzują się bezpo- średnim fizycznym powiązaniem z rzeczą, którą przedstawiają. W ten sposób fotografie cyfrowe mogą być ujmowane raczej jako imitacje (ikony), a nie fizyczne kopie (indeksy). Lunenfeld pyta: „Co się stało z tą kategorią znaków i z semiotyką obrazu w ogóle wraz z nadejściem fotografii cy- frowej? Dzięki elektronicznemu obrazowaniu fo- tografia cyfrowa przybliża się do tego, co Hollis Frampton określił jako metody powątpiewające (dubitative processes): cyfrowy fotograf, jak ma- larz, »majstruje obrazem tak długo, aż wygląda on odpowiednio«. Przed tymi, którzy snują teorie na temat tego wrzucenia w dziedzinę fotografii powątpiewającej (dubitative, czyli według Oxford English Dictionary ‘mający skłonność do powątpie- wania’), otwiera się wiele możliwości”18. 15. Jonathan Green, Pedro Meyer’s Documentary Fictions [w:] Metamorphoses: Photography in the Electronic Age, New York: Aperture, 1994, s. 34. 16. Florian Rötzer, Re: Photography [w:] Photography after Photography: Memory and Representation in the Digital Age, pod red. Hubertusa von Amelunxena, G + B Arts, Amsterdam 1996, s. 13. 17. Joan Fontcuberta, Pedro Meyer: Truths, Fictions, and Reasonable Doubts [w:] Truths and Fictions, New York: Aperture, 1995, s. 13. 18. Peter Lunenfeld, Digital Photography: Dubitativ Images [w:] Snap to Grid: A User’s Guide to Digital Arts, Media and Cultures, Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 2000, s. 95. 38    Prawda i rzeczywistość w fotografii To właśnie ten pierwiastek powątpiewania (za- równo w kwestii techniki, jak i tematu) powoduje, że prace Pedra Meyera zawarte w Truths and Fictions i późniejsze mogą służyć za wzorcowy model dla współczesnej fotografii — model do poszerzania jej horyzontów. W przypadku Meyera epistemolo- giczne wątpliwości dotyczące cyfrowych obrazów pasują do pytania: co oznacza być chicano czy Me- tysem? Mówi o tym na przykład obraz święta, zaty- tułowany The Night of the Day of the Dead (Halloween in Hollywood) (Noc Święta Zmarłych — Halloween w Hollywood, Los Angeles, Kalifornia, 1990; 1992), który łączy cyfrowe maskowanie (albo brak możliwo- ści identyfikacji tego, co rzeczywiście należy do ory- ginalnego obrazu) z halloweenową maskaradą (albo brakiem możliwości ustalenia tożsamości żyjących przy granicy zamaskowanych Metysów). Pracując nad tematem krzyżówki kulturowej Los Angeles, Meyer przenosi obydwa rytualne święta, wywodzące się z tradycji północnej i południowej strony granicy (amerykańskie Halloween i meksykańskie Święto Zmarłych), na grunt ich wzajemnej fotograficznej komunikacji19. Swoimi cyfrowymi fotografiami Pedro Meyer wpro- wadza nas w żartobliwy i magiczny świat prze- róbek, transformacji i „stawania się”, w którym granice między prawdą a fikcją zostają zamazane. Artysta proponuje przywrócenie i przekonstru- owanie dosłownego znaczenia słowa „fotografia” — terminu wprowadzonego w 1893 roku przez niemieckiego astronoma Johanna H. von Madlera i przez brytyjskiego naukowca Sir Johna Herschela. W jednym z ostatnich artykułów Meyer stwier- dza, że „słowo »fotografia«, jak wiemy, oznacza »pisanie światłem«. […] Siedzenie przed ekranem komputera i manipulowanie pikselami to najbar- dziej bezpośrednie odczucie tego, do czego foto- grafia zawsze zmierzała — przynajmniej z punktu widzenia tych, którzy stworzyli słowo opisujące proces nazwany fotografią — jakiego udało mi się doświadczyć”20. W ten sposób Meyerowy proces „pisania światłem” gwałtownie skręca w stronę ery cyfrowej fotografii. Era ta skłania się do afirmacji wątpienia i bierze tradycyjne pojęcia „rzeczywi- stość” i „prawda” w wizualny cudzysłów. Louis Kaplan wykłada historię i teorię fotografii i nowych mediów na Wydziale Historii Sztuki University of Toronto. Pracuje tam również jako koordynator Programu Kultury Wizualnej i Komunikacji. W 2005 roku nakładem University of Minnesota Press została opublikowana jego książka American Exposures: Photography and Community in the Twentieth Century, w której zawarł rozdział poświęcony fotografii Pedra Meyera. 19. Zdjęcie to, razem z nagranym komentarzem autora na temat jego powstawania i obróbki, jest dołączone do artykułu Meyera Editorial 18, ZoneZero, październik 1999. 20. Pedro Meyer, A Photograph is Photograph is a Photograph, Editorial 61, ZoneZero, październik 2004. Pedro Meyer: droga do fotografii cyfrowej    39 Meyer: „Zrobiłem zdjęcie siedzącego w fotelu fotografa Manuela Alvareza Brava, kiedy miał 75 lat. Kiedy zbliżał się do osiemdziesiątki, zrobiłem zdjęcie, na którym pracował ze swoją leicą. Ostateczną kompozycję zestawiłem w 100. rocznicę jego urodzin w 2002 roku. Zdjęcie kobiety z pier- wszego planu, wzięte ze znanej fotografii Brava La Buena Fama Durmiendo (Śpiąca dobra opinia), zostało przez niego zrobione w latach 30. Naturalnie obraz ten traktuje o czasie, a nie o »decydującym momencie«”. 40    Prawda i rzeczywistość w fotografii Hands Reading (Ręce czytające), Rosja, 2001 The Comrade (Towarzysz), Rosja, 2001 Ex-Comrade Stalin (Były towarzysz Stalin), Rosja, 2001 Parakeet Man (Sprzedawca papug), Rosja, 2001 Russian Junk Food (Rosyjskie junk food), Rosja, 2001 44  Monument to the Space Program (Pomnik programu kosmicznego), Rosja, 2001 Unknown Soldier (Nieznany żołnierz), Rosja, 2001 46  47 Across the Street (Po drugiej stronie ulicy), Rosja, 2001 Oldest Sinagogue (Najstarsza synagoga), Rosja, 2001 49 Obok: The Redheat Red (Czerwona ruda), Rosja, 2001 Na sąsiedniej stronie: Monument to Lenin (Pomnik Lenina), Rosja 2001
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawda i rzeczywistość w fotografii
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: