Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00444 007551 11261541 na godz. na dobę w sumie
Prawna regulacja komercjalizacji własności intelektualnej publicznych szkół wyższych - ebook/pdf
Prawna regulacja komercjalizacji własności intelektualnej publicznych szkół wyższych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-8672-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> własności intelektualnej
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Marek Salamonowicz doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Gospodarczego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie; konsultant i ekspert przy Centrum Innowacji i Transferu Technologii UWM oraz Polsko-Amerykańskiej Radzie Współpracy (USPTC); członek Komisji ds. Własności Intelektualnej UWM; absolwent Programu TOP 500 Innovators: Science Management
Commercialization (Stanford University 2012); autor wielu publikacji i opinii praw-nych w zakresie ochrony i komercjalizacji wyników prac badawczo-rozwojowych.


W książce przedstawiono analizę prawnej regulacji zarządzania własnością intelektualną i praktykę w tym zakresie dwudziestu wybranych polskich publicznych szkół wyższych oraz reprezentatywnych ośrodków ze Stanów Zjednoczonych, z Wielkiej Brytanii i Niemiec.

W opracowaniu zaprezentowano doświadczenia dotychczasowej praktyki komercjalizacji m.in. na podstawie wywiadów i kwestionariuszy z osobami profesjonalnie zajmującymi się transferem technologii. Ukazano szereg wariantów i praktyk możliwych do zastosowania w zakresie ochrony własności intelektualnej, budowy portfela praw, licencjonowania, tworzenia i funkcjonowania spółek celowych, spin-off , czy spin-out sprzedaży praw,
rozwiązywania problemów na styku nauki, gospodarki i administracji publicznej.

Publikacja uwzględnia ostatnie zmiany w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, będące efektem debaty o tzw. uwłaszczeniu naukowców. Zmiany te dotyczą m.in.: nowych zasady komercjalizacji wyników badań naukowych, prac rozwojowych oraz związanego z nimi know-how.

Monografi a przeznaczona jest dla pracowników i osób zatrudnionych w ośrodkach transferu technologii oraz instytucjach otoczenia biznesu, a także brokerów innowacji i pracowników spółek celowych, w tym kadry zarządzającej tych jednostek. Będzie pomocna rzecznikom patentowym, radcom prawnym oraz adwokatom specjalizującym się w prawie własności intelektualnej. Zainteresuje również pracowników naukowych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

POLECAMY W SERII: WYKORZYSTYWANIE PRZEZ PRASĘ UTWORÓW CHRONIONYCH PRAWEM AUTORSKIM. WYJĄTKI, WYŁĄCZENIA I OGRANICZENIA GRZEGORZ PACEK PRAWO NOWYCH TECHNOLOGII. WYBRANE ZAGADNIENIA KATARZYNA CHAŁUBIŃSKA-JENTKIEWICZ, MIROSŁAW KARPIUK GRANICE WOLNOŚCI WYPOWIEDZI PRZEDSTAWICIELI ZAWODÓW PRAWNICZYCH REDAKCJA NAUKOWA ARTUR BIŁGORAJSKI PRAWNA OCHRONA FORMATÓW TELEWIZYJNYCH ZBIGNIEW PINKALSKI OCHRONA PROGRAMÓW KOMPUTEROWYCH W PRAWIE WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W UNII EUROPEJSKIEJ KAROLINA SZTOBRYN PRAWO WŁAŚCIWE DLA DOBREGO IMIENIA OSOBY FIZYCZNEJ I JEGO OCHRONY JUSTYNA BALCARCZYK WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNOPRAWNEJ DOSTAWCÓW USŁUG SIECIOWYCH ZA TREŚCI UŻYTKOWNIKÓW DARIA KATARZYNA GĘSICKA OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH W UNII EUROPEJSKIEJ MARIUSZ KRZYSZTOFEK STATUS PRAWNY DZIENNIKARZA REDAKCJA NAUKOWA WOJCIECH LIS CZARNA LISTA NIEUCZCIWYCH PRAKTYK HANDLOWYCH A GRANICE PRAWA ZWALCZANIA NIEUCZCIWEJ KONKURENCJI W UNII EUROPEJSKIEJ. ANALIZA PRAWNOPORÓWNAWCZA MONIKA NAMYSŁOWSKA CYWILNOPRAWNA OCHRONA WIZERUNKU OSÓB POWSZECHNIE ZNANYCH W DOBIE KOMERCJALIZACJI DÓBR OSOBISTYCH JOANNA SIEŃCZYŁO-CHLABICZ, JOANNA BANASIUK prawna regulacja komercjalizacji własności intelektualnej publicznych szkół wyższych Marek Salamonowicz MONOGRAFIE WARSZAWA 2016 Projekt został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2012/07/D/HS5/01864 Stan prawny na 15 stycznia 2016 r. Recenzenci Prof. dr hab. Ewa Nowińska Prof. dr hab. Urszula Promińska Redakcja serii Janusz Barta Ryszard Markiewicz Alicja Pollesch Wydawca Monika Pawłowska Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie redakcyjne Katarzyna Świerk-Bożek Łamanie Wolters Kluwer Układ typografi czny Marta Baranowska Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN 978-83-8092-154-2 ISSN 1897-4392 Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści Wykaz skrótów / 11 Wstęp / 15 Część pierwsza Analiza prawa obcego / 23 1. 2. Rozdział I Prawo amerykańskie / 25 Wprowadzenie / 25 Uprawniony do dóbr własności intelektualnej / 26 2.1. 2.2. 2.3. Okres przed uchwaleniem Bayh-Dole Act z 1980 r. / 26 Bayh-Dole Act / 29 Kształt umowy o dofinansowanie badań ze środków federalnych / 34 Sprawa Stanford v. Roche / 39 Wynalazek pracowniczy hired to invent / 42 Uprawnienia do wynalazków związanych z bezpieczeństwem narodowym / 46 Prawa autorskie / 47 2.4. 2.5. 2.6. 3. 2.7. Praktyka wybranych uczelni / 52 Uniwersytet Harvarda / 52 3.1. 3.1.1. 3.1.2. 3.1.3. 3.1.4. 3.1.5. Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley / 61 3.2.1. Ogólna charakterystyka / 52 Prawa autorskie / 54 Prawa własności przemysłowej / 56 Komercjalizacja / 58 Zagadnienia ustrojowe / 60 Ogólna charakterystyka / 61 3.2. 5 Spis treści 3.3. 3.4. Prawa autorskie / 61 Prawa własności przemysłowej / 65 Komercjalizacja / 65 Zagadnienia ustrojowe / 66 Ogólna charakterystyka uczelni / 67 Prawa autorskie / 69 Prawa własności przemysłowej / 72 Komercjalizacja / 75 Zagadnienia ustrojowe / 76 3.2.2. 3.2.3. 3.2.4. 3.2.5. Uniwersytet Stanforda / 67 3.3.1. 3.3.2. 3.3.3. 3.3.4. 3.3.5. Instytut Technologiczny w Massachusetts / 76 3.4.1. 3.4.2. 3.4.3. 3.4.4. 3.4.5. Ogólna charakterystyka / 76 Prawa autorskie / 78 Prawa własności przemysłowej / 80 Komercjalizacja / 81 Zagadnienia ustrojowe / 82 Rozdział II Prawo brytyjskie / 84 1. 2. 3. Prawo patentowe / 84 Prawa autorskie / 86 Praktyka wybranych uczelni / 88 Uniwersytet Oxfordzki / 88 3.1. Zakres regulacji / 88 3.1.1. Komercjalizacja / 91 3.1.2. Zagadnienia ustrojowe / 94 3.1.3. Uniwersytet Cambridge / 96 Zakres regulacji / 96 3.2.1. Komercjalizacja / 98 3.2.2. Zagadnienia ustrojowe / 99 3.2.3. 3.2. Rozdział III Prawo niemieckie / 101 1. Podstawy normatywne komercjalizacji akademickiej własności intelektualnej / 101 1.1. 1.2. Ustawa o wynalazkach pracowniczych / 101 Prawo autorskie / 107 6 Spis treści 2. Niemiecka strategia w zakresie wysokich technologii / 110 1.3. Bayerische Patentallianz GmbH / 111 2.1. 2.2. Podstawy prawne funkcjonowania / 111 Strategie komercjalizacji / 115 Część druga Analiza prawa polskiego / 119 Rozdział I Uwagi wprowadzające i historyczne / 121 1. 2. Konstytucyjne i ustawowe podstawy autonomii publicznych uczelni wyższych w sferze zarządzania prawami własności intelektualnej / 121 Proces kształtowania się prawnej regulacji. Idea „uwłaszczenia naukowców” / 126 2.1. 2.2. 2.2.2. 2.2.3. Projekt rządowy w kształcie sprzed sprawozdania komisji sejmowej z dnia 17 czerwca 2014 r. / 126 Argumenty za i przeciw tzw. uwłaszczeniu naukowców / 129 2.2.1. Jasna sytuacja właścicielska, prostota w działaniach komercjalizacyjnych / 129 Większy zakres wolności akademickiej / 131 Podniesienie jakości zgłoszeń patentowych i innych / 132 Zmniejszenie „szarej strefy” komercjalizacji wyników badań / 132 Silna motywacja finansowa / 133 Słabsza pozycja negocjacyjna twórcy w stosunku do uczelni publicznej / 133 Utrata podstaw do budowy systemu komercjalizacji własności intelektualnej przez publiczne uczelnie wyższe / 135 Sieć centrów transferu technologii / 136 Uwłaszczenie naukowców poprzez tzw. przywilej profesorski / 136 Brak pewności prawa / 137 2.2.8. 2.2.9. 2.2.10. 2.2.4. 2.2.5. 2.2.6. 2.2.7. 7 Rozdział II Uprawniony do dóbr własności intelektualnej / 139 Obecny kształt regulacji prawa o szkolnictwie wyższym / 139 Skutki prawne obowiązującej regulacji na tle interpretacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego / 149 Prawa własności przemysłowej / 156 Prawa autorskie i prawa pokrewne oraz ochrona baz danych / 162 Rozdział III Pojęcie i prawne formy komercjalizacji / 174 Pojęcie komercjalizacji / 174 Spółka celowa – ustrój prawny / 177 2.1. 2.2. 2.3. 2.4. Prawa i obowiązki uczelni publicznej jako wspólnika / 185 Zasady funkcjonowania – organy spółki / 189 Majątek, udziały, kapitał zakładowy / 204 Obejmowanie udziałów lub akcji w spółkach odpryskowych (spin-off) / 206 Status centrum badawczo-rozwojowego / 212 2.5. Umowa licencyjna / 214 Sprzedaż praw / 221 Spis treści 1. 2. 3. 4. 1. 2. 3. 4. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8 Rozdział IV Praktyka wybranych polskich uczelni / 230 Metodyka badań / 230 Zasoby własności intelektualnej / 230 Modele prawnej regulacji komercjalizacji własności intelektualnej / 236 Sprzedaż praw / 241 Umowy licencyjne / 242 Spółki celowe i odpryskowe (spin-off) / 248 Politechnika Warszawska – model otwarty, scentralizowany / 250 7.1. 7.2. 7.3. 7.4. 7.5. Ogólna charakterystyka / 250 Prawa autorskie / 252 Prawa własności przemysłowej / 253 Komercjalizacja / 255 Zagadnienia ustrojowe / 260 Spis treści 8. 9. 10. 11. 12. Ogólna charakterystyka / 261 Prawa autorskie / 263 Prawa własności przemysłowej / 265 Komercjalizacja / 266 Zagadnienia ustrojowe / 269 Ogólna charakterystyka / 271 Prawa autorskie / 272 Prawa własności przemysłowej / 275 Komercjalizacja / 279 Zagadnienia ustrojowe / 282 Ogólna charakterystyka / 282 Prawa autorskie / 284 Prawa własności przemysłowej / 285 Komercjalizacja / 286 Zagadnienia ustrojowe / 294 Uniwersytet Jagielloński w Krakowie – model otwarty, zdecentralizowany / 261 8.1. 8.2. 8.3. 8.4. 8.5. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki – model własnościowy, scentralizowany / 271 9.1. 9.2. 9.3. 9.4. 9.5. Politechnika Gdańska – model półotwarty, scentralizowany / 282 10.1. 10.2. 10.3. 10.4. 10.5. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie – model własnościowy, zdecentralizowany / 295 11.1. 11.2. 11.3. 11.4. 11.5. Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie – model własnościowy, scentralizowany / 313 12.1. 12.2. 12.3. 12.4. 12.5. Ogólna charakterystyka / 295 Prawa autorskie / 299 Prawa własności przemysłowej / 301 Komercjalizacja / 305 Zagadnienia ustrojowe / 312 Ogólna charakterystyka / 313 Prawa autorskie / 315 Prawa własności przemysłowej / 317 Komercjalizacja / 323 Zagadnienia ustrojowe / 324 9 Spis treści Rozdział V Wnioski i rekomendacje / 328 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Czynniki prawne i pozaprawne. Funkcje prawa / 328 Uwarunkowania systemowo-rynkowe / 330 Wady i zalety własnej polityki w zakresie własności intelektualnej oraz jej zakres / 336 Ustalenie praw do wyników badań, obowiązek zgłoszenia rozwiązania / 337 Wybór odpowiedniej formy i strategii ochrony / 339 Sprzedaż praw / 342 Spółki celowe i spin-off / 343 Licencje / 344 Egzekwowanie uprawnień uczelni / 348 Rozliczanie kosztów i dochodów z komercjalizacji w instytucjach naukowych / 349 Bibliografia / 351 Załącznik nr 1 / 371 Załącznik nr 2 / 379 10 Wykaz skrótów k.c. Konstytucja RP k.p.c. k.s.h. pr. aut. p.s.w. p.w.p. u.o.b.d. Akty prawne ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwiet- nia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo- wania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.) ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 z późn. zm.) ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych (Dz. U. Nr 128, poz. 1402 z późn. zm.) 11 Wykaz skrótów u.s.d.g. ustawa o NCBiR ustawa o NCN u.z.f.n. ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.) ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1788 z późn. zm.) ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 839 z późn. zm.) ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finanso- wania nauki (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1620 z późn. zm.) Czasopisma i zbiory orzecznictwa BGBl. M. Praw. ONSAiWSA OSA OSNC OSNP OTK PES PiP PiZS POP POSAG PPH Pr. Pracy Pr. Spółek Bundesgesetzblatt Monitor Prawniczy Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpie- czeń Społecznych i Spraw Publicznych Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Problemy Egzekucji Sądowej Państwo i Prawo Praca i Zabezpieczenie Społeczne Przegląd Orzecznictwa Podatkowego Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku Przegląd Prawa Handlowego Prawo Pracy Prawo Spółek 12 Wykaz skrótów PS PUG PWiOWI RPEiS R. Pr. TPP WiOWI ZNUJ Przegląd Sądowy Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelek- tualnej Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Radca Prawny Transformacje Prawa Prywatnego Wynalazczość i Ochrona Własności Intelektualnej Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Inne NCBiR NCN NSA OECD SA SN TK WIPO WSA Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Narodowe Centrum Nauki Naczelny Sąd Administracyjny Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju sąd apelacyjny Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Światowa Organizacji Własności Intelektualnej wojewódzki sąd administracyjny 13 Wstęp Inspirację do stworzenia niniejszego opracowania stanowiły potrzeby pol- skich publicznych uczelni wyższych w sferze poszukiwania optymalnych rozwiązań prawnych dla współpracy nauki i gospodarki. Na gruncie ustawo- dawstwa krajowego, jak i Unii Europejskiej toczy się dyskurs dotyczący ram prawnych oraz oddziaływania na zjawisko komercjalizacji własności intelek- tualnej w ramach tych uczelni. Dało to impuls do podjęcia próby analizy problemu prawnej regulacji komercjalizacji własności intelektualnej publicz- nych szkół wyższych. Badania przeprowadzono w czterech płaszczyznach: międzynarodowej, krajowych porządków prawnych – polskiego i wybranych państw obcych, uczelnianej oraz podejmowanych w toku komercjalizacji czynności prawnych. W płaszczyźnie międzynarodowej, w szczególności w ramach Unii Europej- skiej, Światowej Organizacji Handlu, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz Światowej Organizacji Własności Intelektualnej, podejmo- wane są próby harmonizacji oraz formułowania rekomendacji określonych praktyk w sferze regulowania komercjalizacji własności intelektualnej. Wy- pracowane akty i dokumenty, często mające charakter niewiążący, nienor- matywny, są adresowane zarówno do państw, jak i do szkół wyższych. Oceny wymaga stopień ich przydatności oraz rozważenia, na ile wypracowa- nie uniwersalnych, zharmonizowanych zasad w sferze prawnej regulacji zjawiska komercjalizacji własności intelektualnej jest możliwe i przydatne. Badania były prowadzone na gruncie powszechnie obowiązujących źródeł prawa krajowego, które wyznaczają zakres autonomii regulacyjnej szkół 15 Wstęp wyższych w sferze komercjalizacji własności intelektualnej. Ustalenia wyma- gał zakres uprawnień szkół wyższych do wyników badań. Wyszczególniono zatem uprawnienia publicznych szkół wyższych do utworów, dóbr własności przemysłowej i innych dóbr niematerialnych stworzonych przez pracowni- ków, studentów lub inne osoby zaangażowane w proces badań prowadzonych na uczelni. Dało to podstawę także do teoretycznych rozważań na temat praw do wyników badań, szczególnie tych finansowanych ze środków pub- licznych lub powstałych przy wykorzystaniu publicznej infrastruktury ba- dawczej. Analizie poddano ustawowe podstawy komercjalizacji własności intelektualnej publicznych szkół wyższych, w tym jej dopuszczalne formy komercjalizacji oraz kwestię ustalenia i podziału korzyści płynących z tego procesu. Z uwagi na istotną rolę dóbr własności przemysłowej w procesie komercjalizacji wyników badań, zwiększony nacisk położono właśnie na te dobra. Niemniej praca obejmuje także zagadnienia dotyczące praw autorskich i praw pokrewnych oraz baz danych, związane z polityką publikacyjną, prawem pierwszeństwa publikacji, ochroną know-how w kontekście ogłasza- nia wyników badań oraz ich komercjalizacji. Ze względu na ograniczone ramy opracowania nie rozwijano szerzej zagadnienia zasad wykorzystania infrastruktury badawczej uczelni oraz kwestii rachunkowo-finansowych związanych z procesem komercjalizacji. Dla analizy prawnoporównawczej wybrano systemy prawne Stanów Zjed- noczonych, Wielkiej Brytanii oraz Niemiec, jak również rozwiązania prawne wypracowane w najważniejszych w sferze transferu technologii ośrodkach z tych krajów. Czynnikami, które miały wpływ na dobór zagranicznych szkół wyższych były: wielkość zasobów praw własności intelektualnej, w tym zgłoszeń patentowych i liczby patentów, intensywność współpracy z prze- mysłem w zakresie transferu technologii, poziom rozwoju przedsiębiorczości akademickiej, a także wpływ, jaki regulacje tych systemów wywierają na inne systemy, w tym system prawa polskiego oraz rozwiązania dyskutowane, przyjmowane i rekomendowane na poziomie Unii Europejskiej. Starano się wykazać, na ile wielkość zasobów praw własności intelektualnej szkoły wyższej wpływa na intensywność komercjalizacji. Jako wskaźniki tej inten- sywności przyjęto w szczególności liczbę zawieranych kontraktów licencyj- nych i przenoszących prawa oraz kreowanych spółek odpryskowych (spin-off). W miarę możliwości uwzględniano wskaźnik wielkości opłat li- cencyjnych czy zysku spółek odpryskowych, jednak w odniesieniu do 16 Wstęp uczelni krajowych dane dotyczące wielkości opłat z reguły nie były udostęp- niane, a jeśli już to z zastrzeżeniem poufności. Mimo odrębności i różnic między amerykańskim i brytyjskim systemem prawnym a rozwiązaniami polskimi, przyjęte w ich ramach regulacje prawne, przede wszystkim Bayh-Dole Act z 1980 r., wywierają istotny, nierzadko krytykowany, wpływ na kształt uregulowań w innych krajach, nie tylko systemu common law. Stawiane są one często jako wzór do naśladowania. Jednym z założeń niniejszego opracowania jest zweryfikowanie słuszności takiego podejścia. Wybór prawa niemieckiego jako obiektu porównań został podyktowany podobieństwem tradycji cywilistycznej oraz konstrukcji w sferze praw własności przemysłowej. Ponadto z polskiej perspektywy szczególnie wartościowe wydaje się wskazanie na argumenty i okoliczności, jakie zadecydowały o ewolucji regulacji niemieckich od tzw. przywileju profesorskiego do jego zniesienia w 2002 r. Wobec podjętej w Polsce nieuda- nej próby wprowadzenia wspomnianego „przywileju”, to porównanie wydaje się uzasadnione. Analizie obcych porządków prawnych przyświecała chęć wskazania tych rozwiązań, praktyk i doświadczeń, które mogą być użyteczne w polskich realiach. Przy tym z uwagi na uwarunkowania społeczno-gospo- darcze, w tym inną kulturę wynalazczości, skalę aktywności przemysłu w zakresie badań i rozwoju, tego typu recepcja, jeżeli w ogóle powinna na- stąpić, to krytycznie, z ostrożnością i z uwzględnieniem uwarunkowań. Prawna regulacja komercjalizacji własności intelektualnej na poziomie kra- jowym oraz na poziomie poszczególnych uczelni powinna uwzględniać profil aktywności badawczej uczelni, osiągnięcia, możliwości budowania zasobów własności intelektualnej czy wreszcie otoczenie gospodarcze, w jakim funkcjonuje dana uczelnia, a także uwarunkowania kulturowe. Analiza prawnoporównawcza służyła jako punkt odniesienia dla poszukiwa- nia własnych modeli komercjalizacji własności intelektualnej w sferze two- rzenia i funkcjonowania ram prawnych tego procesu na poziomie poszcze- gólnych uczelni. Stąd w płaszczyźnie uczelni badaniami objęto wewnętrzne akty prawne obejmujące ochronę i komercjalizację własności intelektualnej. Kreując własny model zarządzania dobrami niematerialnymi, uczelnie publiczne poruszają się w granicach autonomii regulacyjnej określonej ak- tami prawa powszechnie obowiązującego. 17 Wstęp Należy podkreślić, że transfer technologii i szerzej – transfer wiedzy z nauki do biznesu nie odbywa się tylko przez sprzedaż praw, udzielanie licencji czy angażowanie się w spółki odpryskowe. Znaczna część tego procesu następuje przez upublicznianie, w tym publikowanie wyników badań, konferencje, seminaria. Powstaje praktyczny problem, jakie wyniki badań uczelnia po- winna chronić i w jaki sposób oraz kiedy decydować się na ograniczone rozpowszechnienie lub wręcz utrzymywanie wyniku w poufności. Są to problemy skłaniające do poszukiwania nowych ról, które prowadzą do rewizji sposobu postrzegania misji, jaką publiczne uczelnie wyższe mają do spełnie- nia w społeczeństwie. Kształcenie oraz prowadzenie badań zostaje uzupeł- nione przez aktywną współpracę z otoczeniem gospodarczym. W istocie wartością jest efektywne dostarczanie społeczeństwu nowych opartych na wynikach badań wytworów, które lepiej zaspokajają ludzkie potrzeby i wpływają na wzrost kultury technicznej, skuteczniejsze wykorzystanie ograniczonych zasobów, ochronę środowiska i poprawę jakości życia. Mając na względzie powyższe uwagi, dokonano wyboru adekwatnych metod badawczych. Z uwagi na potrzebę porównań, niewielkie doświadczenia i poszukiwanie dobrych wzorców, odwołano się do metody komparatystycz- nej. Przy czym starano się zastosować metodę diachroniczną ujęcia badanego zjawiska prawnej regulacji komercjalizacji własności intelektualnej. Zmie- rzano do ukazania rozwoju poszczególnych regulacji zarówno zagranicznych, jak i polskich na płaszczyźnie aktów powszechnie obowiązujących oraz we- wnątrzuczelnianych oraz wskazania czynników wpływających na te zmiany. W analizie kategorii aktów normatywnych i innych dokumentów zastoso- wano metodę językowo-logiczną, a także historyczną. W pracy rozważania oparto na analizie i krytyce orzecznictwa i piśmiennictwa zarówno krajowe- go, jak i zagranicznego dotyczącego badanego problemu. Natomiast w płaszczyźnie badań praktycznego funkcjonowania prawnych regulacji odwołano się do metody socjologicznej i statystycznej. Instrumentem, którym się posłużono, był kwestionariusz adresowany do rzeczników patentowych, kadry zarządzającej transferem technologii oraz spółek celowych uczelni oraz towarzyszące mu wywiady. Uwagę skierowano przede wszystkim na czynności prawne będące przejawem komercjalizacji własności intelektual- nej1. Wśród nich analizie poddano w szczególności umowy licencyjne, 1 Tekst zastosowanego kwestionariusza stanowi załącznik nr 1. 18 Wstęp umowy o sprzedaż praw oraz czynności prawne związane z tworzeniem i funkcjonowaniem uczelnianych spółek celowych oraz spółek z udziałem uczelni. Przy tym analiza nie odnosiła się tylko do treści dokumentów, ale także do praktyki, w tym wykonywania poszczególnych zobowiązań oraz ich ekonomiczno-prawnego tła. Podczas przygotowywania niniejszej monografii zainteresowania naukowe autora szły w parze z doświadczeniami i praktyką zarządzania własnością intelektualną w ramach uczelni wyższych. Wynikały one z zaangażowania w proces tworzenia wewnątrzuczelnianych regulacji z zakresu ochrony i komercjalizacji własności intelektualnej oraz działalności doradczo-eks- perckiej umożliwiającej obserwację uczestniczącą zjawiska oraz analizę przypadków. Chęć przekazania doświadczeń, identyfikacja problemów praktycznych i barier rozwoju nadała opracowaniu perspektywę pragma- tyczną. Takie podejście umożliwiło zidentyfikowanie, określenie i podjęcie próby rozwiązania problemów naukowych w zakresie analizy prawnej zja- wiska komercjalizacji własności intelektualnej publicznych szkół wyższych. Niektóre z informacji związanych z ochroną i komercjalizacją własności intelektualnej, także publicznych szkół wyższych, stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Bywa tak, mimo że ta sama informacja może stanowić zarazem informację publiczną. Starano się, aby informacje stanowiące tajem- nicę przedsiębiorstwa i inne informacje prawnie chronione, nawet jeżeli pozyskano je w toku badań, nie zostały ujawnione w opracowaniu. Opracowanie składa się z dwóch części – prawnoporównawczej oraz krajo- wej. W ramach poszczególnych części wyodrębniono rozdziały. W części pierwszej przedstawiono normatywne podstawy ochrony i komercjalizacji akademickiej własności intelektualnej w Stanach Zjednoczonych, Zjedno- czonym Królestwie Wielkiej Brytanii oraz Niemczech. Oprócz rozwiązań legislacyjnych zaprezentowano dobrane do przedmiotu rozważań orzecznic- two i piśmiennictwo. Na tak zarysowanym tle szczegółowo omówiono mo- dele zarządzania własnością intelektualną funkcjonujące w ramach Uniwer- sytetu Harvarda, Uniwersytetu Stanforda czy Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, Uniwersytetu Cambridge, Uniwersytetu Oxfordzkiego oraz In- stytutu Technologicznego w Massachusetts (MIT). Na gruncie niemieckim analizie poddano model wypracowany wspólnie przez 28 uniwersytetów 19 Wstęp z Bawarii, w tym Uniwersytet Ludwika Maksymiliana w Monachium oraz działalność spółki Bayerische Patentallianz GmbH, powołanej przez wska- zane uczelnie. Część druga została poświęcona polskiemu ustawodawstwu, które reguluje ochronę i komercjalizację własności intelektualnej szkół wyższych. Oprócz podstaw konstytucyjnych, szczegółowej analizie poddano m.in. ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym, uwzględniając nowelizację z 2014 r., obej- mującą prawa do wyników badań, jak również ustawę – Prawo własności przemysłowej oraz ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Za- prezentowano także polskie uregulowania form angażowania się publicznych szkół wyższych w działalność spółek prawa handlowego, jak również doty- czące umów licencyjnych i sprzedaży praw. W tej części zawarto wyniki badań praktyki 20 wybranych polskich uczelni. Przedstawiono dane doty- czące ich zasobów własności intelektualnej, wskazano na dominujące modele w zarządzaniu własnością intelektualną oraz tendencje obecne w praktyce transferu technologii, a następnie omówiono szczegółowo modele sześciu spośród przebadanych uczelni publicznych, które wyróżniają się reprezen- tatywnością lub swoistością przyjętych rozwiązań2. Całość rozważań zamykają wnioski oraz sformułowane rekomendacje. Zi- dentyfikowano również dobre praktyki. Odwołano się przy tym nie tylko do wyników badań własnych, ale także do ustaleń dokonanych w ramach raportów i innych projektów. Refleksją objęto przy tym wpływ czynników prawnych na tle innych faktorów determinujących ochronę i komercjalizację dóbr niematerialnych i zjawisko transferu technologii. Publikacja adresowana jest do pracowników naukowych i innych badaczy zainteresowanych prawną analizą ochrony i komercjalizacji własności inte- lektualnej szkół wyższych oraz jej wynikami. Zmierzano do tego, aby wymiar pragmatyczny opracowania uczynił je użytecznym także dla praktyków transferu technologii. Powinno być przydatne w szczególności dla rzeczników patentowych, osób zatrudnionych w centrach transferu technologii i innych jednostkach otoczenia biznesu, spółkach celowych i odpryskowych, osób 2 Wykaz podstawowych wewnątrzuczelnianych aktów prawnych regulujących komercjalizację własności intelektualnej w 20 wybranych polskich publicznych szkołach wyższych stanowi załącznik nr 2. 20 Wstęp kreujących politykę uczelni w sferze własności intelektualnej oraz członków społeczności akademickiej zainteresowanych komercjalizacją własności in- telektualnej. Szczególne podziękowania autor kieruje do Pani prof. dr hab. Ewy Nowiń- skiej z Katedry Prawa Własności Intelektualnej Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Pani prof. dr hab. Urszuli Promińskiej z Katedry Prawa Gospodarczego i Handlowego Uniwersytetu Łódzkiego za okazaną życzliwość, wsparcie merytoryczne i opiekę naukową. Autor dziękuje także Koleżankom i Kolegom ze Stowarzyszenia Top 500 Innovators oraz Członkom Stowarzyszenia Rzeczników Patentowych Szkół Wyższych. Dzięki nim, profesjonalistom realizującym transfer technologii, możliwe było przeprowadzenie badań oraz dotarcie do potrzebnych infor- macji. Nie do przecenienia były także wymieniane przy okazji doświadczenia, wskazywane bariery i problemy oraz przykłady sukcesów. 21 Część pierwsza Analiza prawa obcego Rozdział I Prawo amerykańskie 1. Wprowadzenie W trzech kolejnych rozdziałach odwołano się do systemów prawnych Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Szwajcarii. Uczyniono tak, ponieważ celem niniejszego opracowania jest identyfikacja i rekomendacja najlepszych praktyk i rozwiązań, które służą efektywnemu kreowaniu oraz transferowi technologii i wiedzy. W wymienionych państwach znajdują się ośrodki akademickie pod wieloma względami najlepsze na świecie. Proces selekcji uczelni do badań oparto m.in. na tzw. rankingu szanghajskim3 oraz danych pochodzących od Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO), dotyczących zgłoszeń patentowych wykorzystujących międzynaro- dowy system współpracy patentowej, tzw. PCT4. Uwzględniono również oryginalność charakteru stosowanej przez poszczególne szkoły wyższe poli- tyki w sferze dóbr własności intelektualnej. Takie podejście można poddać krytyce z uwagi na znaczne różnice w poziomie finansowania nauki, w tym zarobków kadry akademickiej, i zasobach własności intelektualnej. Z tej perspektywy powstaje wątpliwość, czy nie lepiej, zamiast porównywać się do ośrodków i krajów o najwyższym potencjale komercjalizacyjnym i boga- tych doświadczeniach w zakresie ochrony wyników badań oraz transferu technologii, odnieść się do państw, systemów i ośrodków z naszej grupy, określanej mianem „umiarkowanych innowatorów”, jak Węgry, Czechy, 3 Academic Ranking of World Universities, ranking uczelni wyższych prowadzony od 2003 r., http: // www. shanghairanking. com/ (dostęp: 3.03.2014). 4 Przykładowo 2013 PCT Yearly Review. The International Patent System, WIPO Economic and Statistic Series, http: // www. wipo. int/ pressroom/ en/ articles/ 2012/ article_ 0001. html (dostęp: 3.03.2014). 25 Rozdział I. Prawo amerykańskie Słowacja, kraje bałtyckie5. Otóż doświadczenia krajów borykających się z podobnymi problemami są także niezmiernie cenne i bez wątpienia warto korzystać z jak najszerszego spektrum doświadczeń. Mimo wielu różnic w sferze prawa ochrony własności intelektualnej, w tym przemysłowej, można mówić o analogicznych mechanizmach. Stanowi to efekt wieloletniego procesu harmonizacji i globalizacji rozwiązań prawnych w tej mierze. Zbli- żenie poszczególnych systemów ochrony własności intelektualnej zostało dokonane przede wszystkim za sprawą wypracowania i ratyfikacji umów międzynarodowych, w tym Konwencji związkowej paryskiej z dnia 20 marca 1883 r. o ochronie własności przemysłowej6, Konwencji berneńskiej o ochronie dzieł literackich i artystycznych z dnia 9 września 1886 r.7, Poro- zumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej8, od strony organizacyjnej zaś za sprawą WIPO. Ponadto rozwiązania przyjęte w krajach najwyżej rozwiniętych oraz najważniejszych ośrodkach są często przejmowane lub wywierają wpływ na inne9. 2. Uprawniony do dóbr własności intelektualnej 2.1. Okres przed uchwaleniem Bayh-Dole Act z 1980 r. Należy zgodzić się z poglądem, że transfer wiedzy między nauką a biznesem odbywa się nie tylko przez udzielanie licencji patentowych, sprzedaż praw czy wnoszenie praw do spółki. Istnieją również inne kanały, z których przemysł pozyskuje informacje. W świetle badań przeprowadzonych w 2002 r. w Stanach Zjednoczonych przez zespół Cohena dominującym źródłem informacji dla biznesu są publikacje i raporty (41,2 ) oraz niefor- malne interakcje z naukowcami (35,6 ), a także seminaria i konferencje 5 European Public Sector Innovation Scoreboard 2013, s. 36, http: // ec. europa. eu/ enterprise/ policies/ innovation/ files/ epsis- 2013_ en. pdf (dostęp: 18.06.2015). 6 Dz. U. z 1932 r. Nr 2, poz. 8 z późn. zm. 7 Dz. U. z 1935 r. Nr 84, poz. 515 z późn. zm. 8 Dz. U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143. 9 T. Siepmann, Global Exportation of the U.S. Bayh-Dole Act, The University of Dayton Law Review 2004, vol. 30, issue 2, s. 210; A. Bennett, Bayh-Dole Act: Implications for Developing Countries, The IDEA: The Intellectual Property Law Review 2006, vol. 46, issue 2, s. 265. 26 2. Uprawniony do dóbr własności intelektualnej oraz wystawy (35,1 )10. Dopiero w dalszej kolejności wskazywane są usługi consultingowe (31,8 ), sponsorowane badania (20,9 ) oraz wiedza pozy- skana od niedawno zatrudnionych pracowników (19,65 ). Trzeciorzędne znaczenie mają tu wspólne projekty badawczo-rozwojowe (17,9 ), patenty (17,5 ), udzielone licencje (9,5 ) czy wymiana personelu (5,8 )11. Charakterystyczne dla szkolnictwa wyższego Stanów Zjednoczonych w XX w. było jego zróżnicowanie i brak silnego ośrodka centralizującego, który kontrolowałby i nadzorował jego działalność. Różnorodność szkół wyższych w zakresie wielkości, publicznego czy prywatnego, religijnego czy świeckiego charakteru wpłynęła na zwiększoną konkurencję między nimi oraz wolę aktywnej współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym, tj. władzami stanowymi, przedsiębiorcami, sponsorami. Uczelnie siłą rzeczy konkurowały o studentów, kadrę akademicką, sponsorów, prestiż. Stąd transfer wiedzy oraz współpraca nauki z biznesem w Stanach Zjednoczonych następowały także przed 1980 r., w którym to uchwalono Bayh-Dole Act. Od początku lat 20. do końca lat 40. XX w. jedynie kilka uczelni wyższych stworzyło swoją własną politykę patentową, która przybrała formę konkret- nego aktu. Istniały obawy przed legalizacją przychodów płynących z udzie- lanych licencji z uwagi na niezarobkowość działalności uczelni wyższych. Od lat 50. coraz większa liczba uczelni zaczęła tworzyć reguły postępowania w zakresie patentowania i komercjalizacji wyników badań12. Jednak do roku 1980 aktywność szkół wyższych w zakresie patentowania była niewielka13. W 1912 r. Frederic Cottrel, wynalazca z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, powołał osobę prawną The Research Corporation, której celem była komercjalizacja technologii i wspieranie działalności badawczej. Pod- miot ten proponował zawieranie umów o administrowanie patentami (In- 10 W. Cohen, R. Nelson, J. i P. Walsh, Links and impacts: The influence of public research on indus- trial R D, Management Science 2002, nr 48, s. 1 i n. 11 D. Mowry (w:) G. Libecap (red.), University Entrepreneurship and Technology Transfer: Process, Design, and Intellectual Property, Bingley 2005, s. 43. 12 A. McInnes Palmer, University Patent Policies: Progress Report (June 1950 – July 1951), National Research Council (U.S.), Washington 1951, s. 2. 13 T. Valoir, Government Funded Inventions: The Bayh-Dole Act and the Hopkins v. CellPro March-In Rights Controversy, Texas Intellectual Property Law Journal 2000, vol. 8, issue 2, s. 211. 27 Rozdział I. Prawo amerykańskie vention Administration Agreements, IAAs –). W 1940 r. tylko trzy uczelnie zdecydowały się na podpisanie takiej umowy, natomiast w 1950 r. było ich już 20. Z kolei w połowie lat 60. już dwie trzecie z 89 amerykańskich uniwer- sytetów, zakwalifikowanych przez Komisję Carnegie ds. Szkolnictwa Wyż- szego (Carnegie Commission on Higher Education) jako uniwersytety ba- dawcze (research universities), powierzyło administrowanie swoimi patentami na rzecz The Research Corporation. Co ciekawe, do lat 70. wiele uczelni, w tym Uniwersytet Columbia, Uniwersytet Harvarda, Uniwersytet Johnsa Hopkinsa, Uniwersytet Chicagowski, zakazywało patentowania wynalazków medycznych i biomedycznych14. Lata 70. XX w. przyniosły w Stanach Zjednoczonych znaczny wzrost paten- tów uniwersyteckich oraz zaangażowanie w proces komercjalizacji techno- logii także w dziedzinie medycyny. Uniwersytety zaczęły powoływać w swoich ramach biura czy też centra transferu technologii. Było to spowo- dowane spadkiem intensywności finansowania badań przez rząd federalny, rozwojem branży biotechnologicznej, wzrostem oczekiwań władz uczelni co do wielkości korzyści płynących z komercjalizacji wyników badań. Nie bez znaczenia było także narastające niezadowolenie z „agenta” administru- jącego patentowym portfelem, tj. The Research Corporation. Jednak bezpo- średnie przełożenie na wzrost liczby patentów uniwersyteckich miała kon- strukcja umów o administrowanie patentami (Institutional Patent Agree- ments, IPAs), zastosowana od 1968 r. przez National Health Institutes. Umowy te dawały możliwość uzyskiwania ochrony patentowej na wynalazki powstałe w wyniku badań finansowanych ze środków federalnych. Uczelnie zyskały także możliwość udzielania licencji wyłącznych. Wymieniony typ umowy zaczęły stosować także inne agencje rządowe, np. w 1973 r. Narodowa Fundacja Nauki (the National Science Foundation, NSF). Od połowy lat 60. zaś Departament Obrony USA zaczął przyznawać uczelniom w umowach możliwość uzyskiwania ochrony patentowej pod warunkiem posiadania i zatwierdzenia polityki patentowej. W efekcie jedna czwarta uniwersytetów zakwalifikowanych przez tzw. Komisję Carnegie jako badawcze lub posiada- jące uprawnienia do doktoryzowania (dokładnie 49 spośród 212) zawarła w latach 70. umowy o administrowanie patentami. W konsekwencji uczelnie 14 G. Bryner, Reports of the Carnegie Commission on Science, Technology, and Government, Policy Studies Journal 1994, vol. 22, issue 3, s. 534. 28 2. Uprawniony do dóbr własności intelektualnej te kreowały 73 patentów akademickich w latach 70. i 55 w latach 80.15 W 1963 r. opublikowano Politykę Patentową Kennediego (Kennedy Patent Policy)16. W 1971 r. analogiczny dokument wydała administracja Prezydenta Nixona17, który stał się preludium do Bayh-Dole Act. 2.2. Bayh-Dole Act Wzgląd na rozwój innowacyjności miał wpływ na uchwalenie w 1980 r. przez Kongres Stanów Zjednoczonych poprawek do prawa patentowego, które noszą po dziś dzień nazwiska swoich promotorów, byłych senatorów, Bircha Bayha oraz Roberta Dole a. Na podstawie Bayh-Dole Act18 przyznano możliwość uzyskiwania ochrony patentowej przez podmioty, głównie uczelnie wyższe (także małych i średnich przedsiębiorców oraz inne insty- tucje non-profit), które otrzymały dofinansowanie badań ze środków fede- ralnych. Uznano, że danie uczelniom możliwości uzyskania praw z patentów, obejmujące wyniki badań, pozwoli na uzyskiwanie kolejnych funduszy na tworzenie nowych produktów. Nierzadko wynalazek będący wynikiem badań wymaga dalszych prac umożliwiających jego aplikację przemysłową. Prawo może stanowić wyłączne zachętę dla potencjalnych inwestorów. Daje także uczelni możliwość udzielania licencji i przez to osiągania korzyści19. Stosow- nie do § 200 rozdziału 18 tytułu 35 Kodeksu Stanów Zjednoczonych (United States Code, U.S. Code)20, intencją Kongresu jest wykorzystanie systemu patentowego do promowania korzystania wynalazków powstałych z prac badawczo-rozwojowych finansowanych ze środków federalnych. Jako priorytety wskazano także zaangażowanie małych i średnich przedsiębiorców w projekty badawcze finansowane ze środków federalnych, jak również 15 D. Mowry (w:) G. Libecap (red.), University Entrepreneurship and Technology..., s. 43, E.P. Ber- man, Why Did Universities Start Patenting? Institution-Building and the Road to the Bayh-Dole Act, Social Studies of Science 2008, vol. 38, issue 6, s. 835–871. 16 Memorandum for the Heads Exec. Dep ts and Agencies, 28 Fed. Reg. 10943-46 (Oct. 12, 1963). 17 Memorandum for the Heads Exec. Dep ts and Agencies on Gov t Patent Policy, 36 Fed. Reg. 16, 887, Aug. 23, 1971. 18 Public Law 96-517, December 12, 1980. 19 W. Schacht (w:) W. Schacht, D. Hyman, Ch. Jansen, Patents, technology and commerce, Intellec- tual Property in the 21st Century Series, New York 2009, eBook (AN 387221), s. 56. 20 Tytuł 35 Kodeksu Stanów Zjednoczonych (United States Code), który stanowi zbiór prawa fede- ralnego, obejmuje Patenty, http: // uscode. house. gov/ (dostęp: 23.01.2016). 29 Rozdział I. Prawo amerykańskie wspieranie współpracy między przedsiębiorstwami a podmiotami non-profit, w tym uniwersytetami, tak aby zapewnić wykorzystanie wynalazków stwo- rzonych w ramach organizacji non-profit oraz małych i średnich przedsię- biorców w celu wspierania wolnej konkurencji i przedsiębiorczości. Do celów zaliczono także wspieranie komercjalizacji i upublicznienia wynalazków dokonanych w Stanach Zjednoczonych przez przemysł i pracowników ze Stanów Zjednoczonych21. Dyskusja nad zintensyfikowaniem wykorzystania wyników badań finanso- wanych z funduszy federalnych toczyła się w Stanach Zjednoczonych od początku lat 70. XX w. Przytaczano wówczas dane stanowiące, że jedynie 5 wynalazków, do których patenty posiadał rząd federalny, było wykorzy- stywane w praktyce przez sektor prywatny. Politykę patentową w tej materii prowadziło wówczas 26 agencji rządowych22. Według opiniotwórczego czasopisma „The Economist” statystycznie „jeden Dolar wartości akademic- kiego wynalazku lub odkrycia wymaga zainwestowania 10.000 Dolarów prywatnego kapitału, aby taki wynalazek lub rozwiązanie trafiło na rynek”. Bayh-Dole Act przyczynił się do zintensyfikowania współpracy między nauką a biznesem, doprowadził do zwiększenia aktywności uczelni wyższych w sferze patentowania oraz komercjalizacji. Pojawiły się jednak lub nasiliły liczne problemy. Należy do nich zaliczyć m.in. konflikty interesów, prefero- wanie badań stosowanych oraz marginalizację badań podstawowych (w tym tych, które nie mogą mieć praktycznego zastosowania), mniejszą otwartość w informowaniu o nowych wynalazkach i rozwiązaniach z uwagi na możli- wość ograniczenia korzyści płynących z utrzymywania przewagi konkuren- cyjnej23. Zgodnie z raportami Izby Reprezentantów w toku prac nad ustawą podkreślano, że „wprowadza ona domniemanie, że prawo do uzyskania patentu na wynalazki powstałe w wyniku badań finansowanych ze środków federalnych będzie przysługiwać stronie kontraktu, która jest instytucją ba- 21 W. Valdivia, The Stakes in Bayh-Dole: Public Values Beyond the Pace of Innovation, Minerva: A Review of Science, Learning Policy 2011, vol. 49, issue 1, s. 25 i n. 22 W. Schacht (w:) W. Schacht, D. Hyman, Ch. Jansen, Patents, technology..., s. 57. 23 M. Crespo, H. Dridi, Intensification of university – industry relationships and its impact on aca- demic research, Higher Education 2007, vol. 54, issue 1, s. 76. 30 2. Uprawniony do dóbr własności intelektualnej dawczą o celach niezarobkowych lub małym przedsiębiorstwem”24 (§ 200 tytuł 35 Kodeksu Stanów Zjednoczonych). Uczelnia ma prawo w rozsądnym czasie po poinformowaniu o dokonaniu wynalazku zdecydować o uzyskaniu tytułu prawnego (right to retain title) do danego wynalazku, zastrzegając jednak, że umowa o finansowanie badań może stanowić inaczej25. W szczególności może tak być w sytuacji, gdy strona kontraktu nie jest zlokalizowana w Stanach Zjednoczonych, nie prowadzi działalności lub jest kontrolowana przez rząd obcego państwa. Przesłanka ta w stosunku do uczelni ma bardzo ograniczone zastosowanie. Została zapewne sformułowana z myślą o małych przedsiębiorstwach. Po- nadto w wyjątkowych sytuacjach, gdy w świetle ustaleń dokonanych przez agencje rządowe eliminacja lub ograniczenie prawa beneficjenta do zatrzy- mania tytułu prawnego do wynalazku będzie lepsze dla polityki określonej w akcie, wyżej wymieniona klauzula może znaleźć zastosowanie. Kolejna przesłanka jest również związana ustaleniami agencji rządowych, które działając na podstawie i w granicach prawa, prowadząc wywiad lub kontr- wywiad zagraniczny, dojdą do przekonania, że eliminacja lub ograniczenie prawa do zatrzymania tytułu do wynalazku jest niezbędne ze względów bezpieczeństwa. Wreszcie uzasadnieniem dla pozbawienia lub ograniczenia prawa do uzyskania patentu będzie sytuacja, w której badania obejmują technologie atomowe podlegające kompetencjom Departamentu Energii lub kwestie związane z badaniami nad bronią nuklearną26. Pewne prawa są zarezerwowane na rzecz strony rządowej w celu ochrony interesu publicznego. W § 200 tytułu 35 Kodeksu Stanów Zjednoczonych wskazano, że rząd uzyskuje odpowiednie prawa w stosunku do wynalazków sfinansowanych ze środków federalnych, aby zapobiegać ich niewykorzysty- waniu lub nierozsądnemu z nich korzystaniu. Polegają one na „niewyłącznej, nieprzenoszalnej, nieodwołalnej, bezpłatnej licencji na korzystanie przez rząd Stanów Zjednoczonych z wynalazku na obszarze całego świata”. Ponadto 24 Report to Accompany H.R. 6933, 5. 25 H. Markel, Patents, Profits, and the American People – The Bayh-Dole Act of 1980, New England Journal of Medicine 2013, vol. 369, issue 9, s. 794 i n. 26 T. Takenaka, Serious flaw of employee invention ownership under the Bayh-Dole Act In Stanford v. Roche: Finding the missing piece of the puzzle in the German Employee Invention Act, Texas Intellectual Property Law Journal 2012, vol. 20, issue 281, s. 288 i 295. 31 Rozdział I. Prawo amerykańskie rząd pozostawił sobie dodatkowe uprawnienie, określane mianem march-in rights. Polega ono na możliwości zobowiązania np. uczelni do udzielenia wskazanemu podmiotowi licencji niewyłącznej, częściowo wyłącznej lub nawet wyłącznej na określonym polu eksploatacji. Taka licencja jest odpłatna. Rząd może także udzielić licencji swoim agencjom. Realizacja tego typu uprawnień jest wszakże uzależniona od wielu okoliczności27. Do 2011 r. doktryna amerykańska odnotowała zaledwie trzy przypadki wnioskowania do agencji federalnych o zastosowanie instytucji march-in rights. W jednym z nich Uniwersytet Johna Hopkinsa odmówił udzielenia licencji konkuren- towi firmy Baxter, któremu wcześniej udzielono licencji. O udzielenie licencji w trybie march-in rights wnioskowała firma CellPro Inc., która uprzednio ubiegała się o takie licencyjne upoważnienie28. W ocenie Narodowego Insty- tutu Zdrowia (National Institutes of Health) brak było podstaw do skorzy- stania z uprawnień, gdyż firma Baxter stosowała wynalazek w praktyce. Z kolei dwie inne sprawy dotyczyły leków: preparatu Norvir stosowanego w leczeniu AIDS oraz preparatu Xalatan stosowanego w leczeniu jaskry. Zarzuty przedsiębiorców dotyczyły nadmiernie wygórowanych opłat licen- cyjnych (excessive pricing), jakich żądali uprawnieni z patentów. Oddalając żądania przedsiębiorców, Narodowy Instytut Zdrowia uzasadnił, że skorzy- stanie z uprawnień może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wynalazek nie jest stosowany lub istnieją niezaspokojone potrzeby zdrowotne lub w zakresie bezpieczeństwa. Ponieważ obie substancje były produkowane, organ nie zdecydował się na skorzystanie z uprawnień. Zostało to krytycznie ocenione przez niektórych przedstawicieli doktryny jako porażka w sferze możliwości ochrony interesu publicznego29. Na podstawie § 204 tytuł 35 Kodeksu Stanów Zjednoczonych federalna agencja, która zdecydowała o sfinansowaniu badań danej uczelni, ma prawo zobowiązać kontrahenta – uczelnię, jej następcę prawnego, licencjobiorcę wyłącznego do udzielenia licencji wskazanemu podmiotowi. Gwarancję realizacji tych uprawnień stanowi zapis ustawy, który daje możliwość samo- 27 W. Valdivia, The Stakes in Bayh-Dole..., s. 39 i n. 28 T. Valoir, Government Funded Inventions..., s. 218 i n. 29 W. Valdivia, The Stakes in Bayh-Dole..., s. 39; P. Arno, M. Davis, Why don t we enforce existing drug price controls?: The unrecognized and unenforced reasonable pricing requirements imposed upon patents deriving in whole or in part from federally funded research, Tulane Law Review 2001, nr 75, s. 632–693. 32 2. Uprawniony do dóbr własności intelektualnej dzielnego udzielenia licencji przez agencję federalną w razie braku zgody uprawnionego. Stanowi to przykład licencji przymusowej. Zgodnie z ustawą warunki tej licencji mają być „rozsądne”, może ona mieć charakter niewy- łączny, wyłączny lub częściowo wyłączny30. Innych jej warunków nie spre- cyzowano. Jedną z okoliczności uzasadniających realizację uprawnień strony rządowej jest to, że uczelnia przez „określony rozsądny czas” nie skomercja- lizowała lub nie podjęła działań w kierunku komercjalizacji wynalazku, w tym komercjalizacji na danym polu eksploatacji i prawdopodobnie takich działań nie podejmie. Kolejną przesłanką do ingerencji agencji rządowej w sferę uprawnień uczelni mogą być niezaspokojone lub niedostatecznie zaspokojone potrzeby zdrowotne lub bezpieczeństwa. Podstawą interwencji jest także konieczność spełnienia ustawowych warunków i wymogów co do zakresu publicznego zastosowania wynalazku, w sytuacji gdy uczelnia, jej następca prawny lub licencjobiorca ich nie realizują. Ostatnią z przesłanek jest złamanie zobowiązania określonego w § 204 Bayh-Dole Act do udzielenia licencji produkcyjnej, przy czym produkcja ma się odbywać na terytorium Stanów Zjednoczonych. Ustawa przyznała także środki zaskarżenia, które przysługują uczelni, jej następcy prawnemu (np. nabywcy prawa z patentu), przedsiębiorcy, licencjobiorcy lub wynalazcy, których uprawnienia zostały dotknięte przez interwencję strony rządowej. Można w tym zakresie mówić o sądowej kontroli rozstrzygnięć organu administracji. Środki zaskarżenia rozpatruje Sąd Federalny Stanów Zjednoczonych ds. roszczeń pieniężnych przeciwko rządowi (the United States Court of Federal Claims, CFC). Strona rządowa ma kompetencję do utrzymania w poufności informacji dotyczących wynalazku w rozsądnym czasie, potrzebnym do uzyskania ochrony patentowej. Samo udzielanie licencji przez uczelnie zostało także poddane pewnym restrykcjom. Licencjobiorcą bowiem mógł być tylko przedsiębiorca, który zamierzał prowadzić istotną działalność produkcyjną na terytorium Stanów Zjednoczonych. W początkowym brzmieniu ustawy uniwersytety miały ograniczony czas na możliwość udzielenia licencji wy- łącznej dużym przedsiębiorcom (przez pierwsze 5 z 17 lat trwania patentu). 30 A. Butler, Stealing Thunder from Government Contractors: Thwarting the Intent of the Bayh-Dole Act in Campbell Plastics v. Brownlee, University of Dayton Law Review 2006, vol. 31, issue 3, s. 477. 33 Rozdział I. Prawo amerykańskie Ograniczenie to zostało jednak zniesione w 1984 r. przez ustawę porządku- jącą prawo znaków towarowych (The Trademark Clarification Act)31. 2.3. Kształt umowy o dofinansowanie badań ze środków federalnych Każda z umów o finansowanie badań między organizacją non-profit, w tym uczelnią lub małym przedsiębiorcą, a federalną agencją rządową powinna zawierać szereg postanowień określonych w Bayh-Dole Act. Beneficjent projektu ma obowiązek zgłoszenia agencji federalnej w rozsądnym czasie faktu dokonania wynalazku, po tym jak odpowiednia jednostka administra- cyjna beneficjenta poweźmie tę wiadomość. Na beneficjencie ciąży także obowiązek zachowania w poufności informacji dotyczących wynalazku, tak aby nie pozbawić strony rządowej możliwości ewentualnego zgłoszenia pa- tentowego32. Uczelnia, jako beneficjent, ma dwa lata od momentu przekaza- nia informacji o wynalazku agencji rządowej na podjęcie pisemnej decyzji o zatrzymaniu tytułu prawnego do wynalazku i ubiegania się o ochronę patentową. Natomiast w sytuacji, gdy istotę wynalazku opublikowano, wprowadzono na rynek lub do użytku publicznego, z uwagi na krótszy roczny okres łaski (grace period) określony w § 102 lit. b tytułu 35 Kodeksu Stanów Zjednoczonych, beneficjent powinien zdecydować o ubieganiu się o ochronę patentową, nie później niż 60 dni przed upływem tego rocznego okresu. Zabezpiecza to możliwość uzyskania ochrony patentowej przez stronę rządową33. Przykładowo, w razie gdyby uczelnia nie zdecydowała się na ubieganie się o ochronę patentową, wówczas agencja federalna może aplikować o uzyskanie patentu. W wymienionych okresach beneficjent po- dejmuje także decyzję o ubieganiu się o ochronę patentową w innych krajach. Każda umowa powinna zawierać także gwarancję licencji niewyłącznej, niezbywalnej, nieodwołalnej, bezpłatnej, globalnej na korzystanie z wynalaz- 31 Public Law 98-620. 32 D. Levine, What Can the Uniform Trade Secrets Act Learn from the Bayh-Dole Act, Hamline 33 W. O Brien, March-in Rights under the Bayh-Dole Act: The NIH s Paper Tiger, Seton Hall Law Law Review 2010, vol. 33, issue 3, s. 632. Review 2013, vol. 43, issue 4, s. 1403. 34 2. Uprawniony do dóbr własności intelektualnej ku na rzecz strony rządowej34. Umowa może także przewidywać dodatkowe prawa dla strony rządowej, takie jak prawo do przeniesienia prawa z patentu zagranicznego, jeżeli jest to konieczne ze względu na umowy międzynaro- dowe, międzynarodową współpracę wojskową, porozumienia dotyczące prac nad technologiami wojskowymi lub wytwarzaniem broni. Opierając się na Bayh-Dole Act, strona rządowa umownie zastrzega sobie prawo do nałożenia na beneficjenta obowiązku periodycznego raportowania o sposo- bach korzystania z wynalazku oraz działaniach podejmowanych w celu jego komercjalizacji. Informacje mają dotyczyć nie tylko działań beneficjenta, np. uniwersytetu, ale także licencjobiorców. Ustawodawca nakazuje jednak traktowanie przez władze federalne takich informacji gospodarczych jako poufnych, podlegających ochronie35. Typowym postanowieniem umowy z uczelniami o finansowanie badań jest także zobowiązanie beneficjenta do podawania informacji o tym, że wynala- zek powstał w wyniku badań finansowanych ze środków federalnych. Obo- wiązkiem beneficjentów jest też informowanie o uprawnieniach przysługu- jących administracji rządowej w stosunku do tych wynalazków. W przypadku organizacji non-profit, czyli z reguły uczelni, umowa o finansowanie badań zawiera zakaz zbywania praw do wynalazku na terenie Stanów Zjednoczo- nych bez zgody agencji federalnej. Wyjątkiem jest tu sytuacja, gdy przenie- sienie praw nastąpi na poczet organizacji, której podstawowym celem jest zarządzanie prawami własności przemysłowej36, z zastrzeżeniem jednak, że nabywca wchodzi w sytuację prawną zbywcy także w zakresie zobowiązań wobec agencji federalnych. Zobowiązaniem kontraktowym uczelni jest także zapewnienie udziału w opłatach licencyjnych wynalazcy. Umowy z uczelniami zobowiązują je również do przeznaczania uzyskanych środków, z uwzględnieniem udziału twórców oraz poniesionych kosztów i opłat, na działalność badawczo-rozwojową. Ponadto umowy zobowiązują uczelnie 34 J. Rabitschek, N. Latker, Reasonable Pricing – A New Twist for March-in Rights under the Bayh-Dole Act, Santa Clara Computer High Technology Law Journal 2005, vol. 22, issue 1, s. 152. 35 M. Kumar, Ethical Conflicts in Commercialization of University Research in the Post-Bayh-Dole Era, Ethics Behavior 2010, vol. 20, issue 5, s. 324 i n. 36 W. Geary, Protecting the Patent Rights of Small Businesses: Does the Bayh-Dole Act Live up to Its Promise, Public Contract Law Journal 1992–1993, vol. 22, issue 1, s. 101 i n. 35 Rozdział I. Prawo amerykańskie do preferowania jako licencjobiorców małych przedsiębiorców37. Nie jest to jednak kategoryczne i sztywne zobowiązanie do zawierania umów tylko z małymi przedsiębiorcami, a jedynie wyznaczenie kierunku działania. Ustawodawca amerykański stwierdza, że udzielenie licencji podmiotowi innemu niż mały przedsiębiorca może nastąpić w wypadku, gdy w świetle dokonanych ustaleń jest to uzasadnione i rozsądne. Ustawodawca określił także sytuację, w której kontrahent prowadzi badania finansowane ze środków federalnych oraz jednocześnie wykorzystuje urzą- dzenia i instalacje będące własnością rządową. Wówczas, uwzględniając koszty patentowania, inne koszty, np. wynagrodzenia dla wynalazców oraz opłaty administracyjne, 100 zysku pochodzącego z opłat licencyjnych lub dochodu kontrahenta w danym roku obrotowym, aż do osiągnięcia kwoty stanowiącej 5 rocznego budżetu wykorzystywanych urządzeń i instalacji, powinno być wykorzystane przez niego na cele badawczo-rozwojowe oraz edukacyjne realizowane przy pomocy tej właśnie instalacji. Mogą to być wydatki ponoszone np. na zwiększenie potencjału licencyjnego danej tech- nologii. W sytuacji gdy korzyści przekraczają wskazane 5 rocznego budżetu danej instalacji, 75 kwoty stanowiącej nadwyżkę przekazuje się do budżetu Stanów Zjednoczonych, 25 zaś przeznacza się na cele wskazane wyżej. Administrowanie procesem licencyjnym powinno być powierzone pracow- nikom beneficjenta, będącym blisko komercjalizowanej instalacji i urzą- dzeń38. W sytuacji gdy uczelnia lub inny beneficjent środków federalnych zdecyduje, że nie będzie się ubiegał o ochronę patentową, wówczas agencja rządowa może po konsultacjach z kontrahentem przyznać prawo do uzyskania patentu wynalazcy, o ile o to wnosi. Wówczas także będą miały zastosowanie uprawnienia administracji rządowej oraz warunki określone w ustawie. Z kolei w sytuacji, gdy pracownik federalny jest współwynalazcą rozwiązania opracowanego w ramach uczelni, federalna agencja zatrudniająca takiego pracownika może podjąć decyzje podyktowane chęcią konsolidacji praw lub przez wzgląd na dalszy rozwój określonej technologii39. Po pierwsze, 37 A. Butler, Stealing Thunder from Government..., s. 485. 38 W. Valdivia, The Stakes in Bayh-Dole..., s. 34 39 D. Mowry (w:) G. Libecap (red.), University Entrepreneurship and Technology..., s. 61. 36 2. Uprawniony do dóbr własności intelektualnej agencja może udzielić licencji lub nawet przenieść prawa do wynalazku na uczelnię lub wynalazcę niebędącego pracownikiem federalnym. Po drugie, może uzyskać odpowiednie prawa własności intelektualnej od uczelni lub innego beneficjenta, ale pod warunkiem uzyskania zgody z ich strony40. Wyrazem poszanowania dla autonomii polityki licencyjnej uczelni jest zapis § 202 lit. f pkt 1 i 2 Bayh-Dole Act, który stanowi, że umowa o finansowanie badań z uczelnią lub małym przedsiębiorcą nie powinna zawierać upoważ- nienia dla agencji federalnej do wymagania od partnera, aby udzielił licencji stronie trzeciej na wynalazki, które nie powstały w wyniku realizacji kontrak- tu. W drodze wyjątku takie postanowienie jest dopuszczalne, lecz wymaga pisemnego uzasadnienia przez szefa agencji. Postanowienie to powinno wskazywać, dlaczego udzielenie takiej licencji jest uzasadnione. Może to być wzgląd na prawidłowe korzystanie z wynalazku powstałego w wyniku reali- zacji umowy. Dodatkowo ustawa zakazuje szefowi agencji delegowania tych uprawnień. Ponadto federalna agencja nie może żądać udzielenia licencji osobie trzeciej, chyba że szef agencji stwierdzi, że skorzystanie z wynalazku uczelni przez określony podmiot jest konieczne dla wdrożenia wynalazku powstałego w wyniku umowy i realizacji jej celów. W świetle badań przeprowadzonych przez Ogólne Biuro Rachunkowe (the General Accounting Office), obecnie Rządowe Biuro Rachunkowe (the Government Accountability Office, GAO) Bayh-Dole Act wywarł istotny wpływ na działania administracji uczelni oraz małych przedsiębiorstw41. Szczegółowym badaniom poddano 25 uczelni amerykańskich. W okresie od 1980 do 1985 r. stwierdzono wzrost o 74 finansów uzyskiwanych przez uczelnie na badania od sponsorów prywatnych. Zjawisko wzrostu udziału przemysłu w finansowaniu badań potwierdziły także badania Narodowej Fundacji Nauki (the National Science Foundation)42. Udział przemysłu 40 M. Kumar, Ethical Conflicts in Commercialization..., s. 330. 41 U.S. General Accounting Office, Technology Transfer: Administration of the Bayh-Dole Act by Research Universities, RCED-98-126, May 1998, s. 2. 42 National Academy of Sciences, Board on Science, Technology, and Economic Policy, Workshop on Academic IP: Effects of University Patenting and Licensing on Commercialization and Re- search, April 17, 2001 [transcript], s. 261–262, http://www.nas.edu; National Science Foundation, Changes in Federal and Non-Federal Support for Academic R D Over the Past Three Decades, InfoBrief 2002, http: // www. nsf. gov ; National Science Foundation, National Patterns of R D 37 Rozdział I. Prawo amerykańskie w finansowaniu badań wzrósł z 3,9 ogółu środków przeznaczonych na badania przez uczelnie w 1980 r. do 7,2 w 2000 r. Z kolei w 2006 r. odno- towano spadek tej wartości do 5,1 . Odpowiednio udział środków federal- nych w finansowaniu działalności badawczej uniwersytetów w 1980 r. wy- nosił 67,5 , w 2000 r. – 58.2 , w 2006 r. zaś odnotowano 62,9 . Nie zmienia to faktu, że nadal uniwersytety w Stanach Zjednoczonych są finan- sowane głównie ze środków federalnych. Bez wątpienia skutkiem uchwalenia Bayh-Dole Act był wzrost liczby patentów akademickich. W 1980 r. uniwer- sytetom udzielono 390 patentów, w 2005 r. zaś było ich już 2725. W 2004 r. przychody uczelni amerykańskich z tytułu udzielonych licencji (11 414 licencji patentowych) wyniosły 1,4 mld dolarów. Największe dochody uzyskały: Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley (91.000.000 dolarów), Uni- wersytet Columbia (80.000.000 dolarów), Uniwersytet Stanowy na Florydzie (45.000.000 dolarów). Związek między zjawiskiem komercjalizacji akademickiej własności intelek- tualnej a opóźnianiem publikacji wyników badań jest dostrzegany przez amerykańskich badaczy. Według badań prof. Davida Blumenthala około 20 naukowców reprezentujących szeroko pojęte nauki przyrodnicze przynajmniej raz opóźniło publikację na dłużej niż sześć miesięcy ze względu na ochronę patentową lub komercjalizację wyników badań. Nato- miast około 9 naukowców odmówiło, w ciągu trzech lat poprzedzających badanie, udostępnienia materiałów badawczych innym naukowcom. Jedno- cześnie naukowcy podkreślają, że wstrzymywanie się z ogłaszaniem wyników badań nie jest powszechnie panującą praktyką w naukach przyrodniczych43. Z kolei zespół prof. Wesleya Cohena, badając uczelniane centra transferu technologii, ustalił, że ponad połowa z nich pozwoliła przedsiębiorcom na wprowadzenie klauzuli opóźniającej publikację. Jednocześnie 35 instytucji pozwoliło naukowcom na usunięcie informacji przed publikacją. W ramach centrów transferu technologii 63 z przebadanych pozwoliło na opóźnienie Resources: 2003, Special Report, http: // www. nsf. gov/ statistics/ nsf05308/ pdfstart. htm ; National Science Foundation, Universities Report Stalled Growth in Federal R D Funding in FY2006, InfoBrief 2007, http: // www. nsf. gov/ statistics/ infbrief/nsf07336/nsf07336.pdf. 43 W. Schacht (w:) W. Schacht, D. Hyman, Ch. Jansen, Patents, technology..., s. 73, przypis 91; D. Blumenthal, E.G. Campbell, M.S. Anderson, N. Causino, K. Seashore, Withholding Research Results in Academic Life, Journal of the American Medical Association 1997, nr 277, s. 1224. 38 2. Uprawniony do dóbr własności intelektualnej publikacji, 54 zaś pozwoliło na usunięcie informacji przed publikacją. Profesor Rochard Florida wskazuje, że opóźnianie publikacji i przepływu informacji z uczelni może przyczynić się do osłabienia transferu wiedzy z nauki do gospodarki i powodować zwolnienie postępu technicznego pro- duktów oraz spadek innowacyjności przedsiębiorstw44. Wspomniany badacz negatywnie odnosi się także do obejmowania przez uczelnię wyższą udziałów w spółkach kapitałowych. W jego ocenie odwodzi to uniwersytet od podsta- wowej misji polegającej na prowadzeniu badań i generowaniu talentów. Konkludując, prof. Florida stwierdza, że Bayh-Dole Act, a wraz z nim opóźnianie publikacji i zwiększenie poufności w procesie badawczym, od- dalił uczelnie wyższe od ich podstawowych, tradycyjnych celów. Trudno nie zgodzić się z poglądem, że opatentowanie wynalazku lub wcze- śniejsze dokonanie zgłoszenia patentowego często związane jest ze wzmożoną aktywnością naukową i publikacjami. Samo opatentowanie wynalazku, nawet ze względu na cechy wynalazku, stanowi dobrą podstawę do stworzenia materiału naukowego i jego publikacji. Co więcej, wiele uczelni amerykań- skich wskazuje prowadzenie badań, kształcenie oraz rozpowszechnianie wiedzy jako swoją główną misję i podstawowy cel polityki realizowanej w sferze własności intelektualnej. 2.4. Sprawa Stanford v. Roche Nie sposób nie uwzględnić interpretacji pos
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawna regulacja komercjalizacji własności intelektualnej publicznych szkół wyższych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: