Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00293 005179 20934954 na godz. na dobę w sumie
Prawnokarna ochrona wierzycieli. Zagadnienia teorii i praktyki - ebook/pdf
Prawnokarna ochrona wierzycieli. Zagadnienia teorii i praktyki - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 320
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8220-162-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> gospodarcze i handlowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).

Autorka monografii koncentruje się na problematyce kompletności ochrony wierzycieli przed działaniami zagrożonych niewypłacalnością dłużników. Przedstawia rozwój instytucji ochrony wierzycieli od czasów starożytnych do współczesnych.

Książka zawiera z jednej strony wykładnię znamion czynów zabronionych, które popełniane są przez dłużników na szkodę wierzycieli, oraz odpowiedź na pytanie o możliwość więzienia za długi. Z drugiej strony przedmiotem analizy są okoliczności uwalniające dłużnika od odpowiedzialności karnej. W publikacji zostały zaprezentowane regulacje prawa międzynarodowego i europejskiego, które mają chronić wierzycieli w obrocie handlowym. Monografia obejmuje także analizę przepisów karnych dotyczących wierzycieli w wybranych krajach systemu kontynentalnego oraz common law.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Krystyna Patora – Uniwersytet Łódzki, Wydział Prawa i Administracji Katedra Prawa Karnego, 90-232 Łódź, ul. Kopcińskiego 8/12 RECENZENT Anna Błachnio-Parzych REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk OPRACOWANIE REDAKCYJNE Izabela Baran SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR KOREKTA TECHNICZNA Leonora Gralka PROJEKT OKŁADKI Agencja Reklamowa efectoro.pl Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/Jirsak © Copyright by Krystyna Patora, Łódź 2020 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2020 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.09843.20.0.M Ark. wyd. 22,0; ark. druk. 20,0 ISBN 978-83-8220-161-1 e-ISBN 978-83-8220-162-8 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. 42 665 58 63 Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I Dotychczasowe doświadczenia w  zwalczaniu zjawiska udarem- nienia zaspokojenia wierzyciela 1. Ochrona wierzyciela w czasach starożytnych i nowożytnych 1.1. Podstawowe tendencje kryminalizacyjne udaremnienia zaspokojenia wierzy- ciela na świecie 1.2. Podstawowe tendencje kryminalizacyjne udaremnienia zaspokojenia wierzy- ciela w Polsce do roku 1932 2. Ochrona wierzyciela w Kodeksie karnym z 1932 r. 3. Ochrona wierzyciela w latach 1945–1994 4. Ochrona wierzyciela w Ustawie z dnia 12 października 1994 r. o ochronie obrotu gospodarczego i zmianie niektórych przepisów prawa karnego 5. Uwagi końcowe Rozdział II Wątpliwości dotyczące interpretacji znamion przestępstw na szkodę wierzycieli zawartych w artykułach 300–302 Kodeksu karnego 1. Uwagi wprowadzające 2. Pojęcie „przestępstwo gospodarcze” 3. Pojęcie „obrót gospodarczy” 4. Pojęcie „działalność gospodarcza” 5. Pojęcia „obrót gospodarczy” oraz „działalność gospodarcza” w wykładni art. 300 k.k. 6. Dłużnicy faktycznie prowadzący działalność gospodarczą 7. Pojęcie „przedsiębiorca” 8. Pojęcia „dłużnik” oraz „wierzyciel” 9. Pojęcie „wierzytelność” 10. Wątpliwości interpretacyjne wynikające z art. 300 k.k. 10.1. Znamię „pozornego obciążania składników majątkowych” 10.2. Znamię „wielu” – użyte w art. 300 § 3 k.k. – jako problem interpretacyjny 9 11 15 15 15 21 24 26 30 33 35 35 36 38 42 44 54 55 56 65 68 68 73 6 11. Wykładnia znamion przestępstwa z art. 301 § 1 k.k. 11.1. Pojęcie „nowa jednostka gospodarcza” 11.2. Znamię „tworzenie nowej jednostki gospodarczej” 11.3. Związek przyczynowy oraz tożsamość podmiotu 11.4. Znaczenie znamienia „kilku wierzycieli” w art. 301 § 1 k.k. 11.5. Czas powstania zobowiązania 11.6. Kolejność znamion czasownikowych oraz znaczenie skutku czynu zabronio- nego i znaczenie ważności czynności 12. Wykładnia znamion przestępstwa z art. 301 § 2 k.k. 12.1. Znamię „doprowadzenie do swej upadłości lub niewypłacalności” 12.2. Zasada lex certa a  znamię „doprowadzenie do swojej niewypłacalności lub upadłości” 13. Wykładnia znamion przestępstwa z art. 301 § 3 k.k. 13.1. Znamię czynu „w sposób lekkomyślny” 13.2. Znamię „trwonienie części składowych majątku” 13.3. Znamię „zaciąganie zobowiązań lub zawieranie transakcji oczywiście sprzecznych z zasadami gospodarowania” 14.1. Wymóg równomiernego zaspokajania wierzycieli 14.2. Faworyzowanie wierzycieli a decyzje innych organów 14. Wykładnia znamion przestępstwa z art. 302 § 1 k.k. 15. Wykładnia znamion przestępstwa z art. 302 § 2 k.k. 16. Uwagi dotyczące pojęcia „korzyść” 17. Uwagi końcowe 15.1. Pojęcie „korzyści” z art. 302 § 2 k.k. 15.2. Pozostałe uwagi do art. 302 § 2 k.k. Rozdział III Oceny prawnokarne zachowań wypełniających znamiona czynów zabronionych dotyczących ochrony wierzycieli na podstawie nie- których przepisów części ogólnej Kodeksu karnego 1. Uwagi wprowadzające 2. Relacja art. 300–302 k.k. do zasad odpowiedzialności karnej 2.1. Relacja art. 300–302 k.k. do art. 1 k.k. 2.1.1. Elementy określające bezprawność przestępstw gospodarczych na pod- stawie art. 1 § 1 k.k. 2.1.2. Ocena społecznej szkodliwości przestępstw na szkodę wierzycieli 2.2. Problem obowiązywania ustaw w czasie 3. Relacje art. 300–302 k.k. do okoliczności wyłączających bezprawność 3.1. Stan wyższej konieczności 3.2. Kolizja obowiązków 3.3. Ryzyko gospodarcze 3.4. Zgoda pokrzywdzonego 3.3.1. Eksperyment ekonomiczny 3.3.2. Ryzyko gospodarcze dnia powszedniego 77 77 80 85 87 89 90 91 91 95 97 97 99 100 103 103 109 111 111 113 114 115 117 117 117 117 118 119 124 126 126 129 130 130 135 137 Spis treści 4. Relacja art. 300–302 k.k. do okoliczności wyłączających winę 4.1. Stan wyższej konieczności (ekskulpacyjny) 4.2. Błąd co do znamion ustawowych 4.3. Nieświadomość bezprawności czynu 5. Uwagi końcowe Rozdział IV Zbieg art. 300 Kodeksu karnego z innymi przepisami 1. Uwagi wprowadzające 2. Zbieg przepisów ustaw 3. Kwalifikacja prawna przy zastosowaniu art. 12 k.k. 4. Zbieg przepisów 4.1. Zbieg art. 300 § 1 k.k. z art. 300 § 2 k.k. oraz z art. 300 § 3 k.k. 4.2. Zbieg art. 300 § 1 i § 3 k.k. z art. 301 § 1 k.k. oraz art. 300 § 2 k.k. z art. 301 § 1 k.k. oraz art. 300 § 1 i § 3 k.k. z art. 301 § 2 k.k. 4.3. Zbieg art. 300 § 1 i § 3 k.k. z art. 302 § 1 k.k. oraz art. 300 § 2 k.k. z art. 302 § 1 k.k. 4.4. Zbieg art. 302 § 2 k.k. z art. 229 § 1 k.k. oraz art. 302 § 3 k.k. z art. 228 § 1 k.k. 4.5. Zbieg art. 300 k.k. z art. 303 k.k. 4.6. Zbieg art. 300 k.k. z art. 284 k.k. 4.7. Zbieg art. 300 k.k. z art. 286 k.k. oraz z art. 297 k.k. 4.8. Zbieg art. 300 k.k. z art. 296 k.k. oraz art. 301 § 1 k.k. z art. 296 § 1 k.k. 4.9. Zbieg art. 300 k.k. z art. 288 k.k. oraz art. 300 k.k. z art. 291 k.k. 4.10. Zbieg art. 300 § 2 k.k. z art. 239 § 1 k.k. 4.11. Zbieg art. 300 k.k. z art. 522 oraz z art. 523 Prawa upadłościowego 4.12. Zbieg art. 300 k.k. z art. 301 k.h., obecnie art. 586 k.s.h. 4.13. Zbieg art. 300 k.k. z art. 267b Prawa spółdzielczego 4.14. Zbieg art. 300 k.k. z art. 229 oraz art. 229a Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o dzia- łalności ubezpieczeniowej, obecnie art. 435 i 436 Ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej 4.15. Zbieg art. 300 k.k. z art. 310 k.k. 4.16. Zbieg art. 300 § 1 k.k. z art. 270 k.k. 4.17. Zbieg art. 300 k.k. i art. 271 k.k. 4.18. Zbieg art.  300 §  1 i  3 k.k. z  przepisami Ustawy z  dnia 29 września 1994  r. o rachunkowości 4.19. Zbieg art. 300 k.k. z art. 272 k.k. 4.20. Zbieg art. 300 § 2 k.k. z art. 90 k.k.s. 5. Uwagi końcowe 7 139 139 140 142 143 145 145 146 156 161 161 163 165 167 168 171 173 176 182 183 185 189 193 194 195 199 203 208 210 211 213 Spis treści 8 Rozdział V Ochrona wierzycieli w  prawie międzynarodowym, europejskim i w wybranych krajach 1. Uwagi wprowadzające 2. Rodzaje ochrony w prawie międzynarodowym 3. Rodzaje ochrony w aktach Rady Europy oraz prawie unijnym 4. Przepisy karne niektórych państw dotyczące ochrony wierzycieli 4.1. Wprowadzenie 4.2. Prawnokarna ochrona wierzycieli w niemieckim Kodeksie karnym 4.3. Prawnokarna ochrona wierzycieli w austriackim Kodeksie karnym 4.4. Prawnokarna ochrona wierzycieli we francuskim Kodeksie karnym 4.5. Prawnokarna ochrona wierzycieli w rosyjskim Kodeksie karnym 4.6. Prawnokarna ochrona wierzycieli w czeskim Kodeksie karnym 4.7. Prawnokarna ochrona wierzycieli w słowackim Kodeksie karnym 4.8. Prawnokarna ochrona wierzycieli w ukraińskim Kodeksie karnym 4.9. Prawnokarna ochrona wierzycieli w białoruskim Kodeksie karnym 4.10. Prawnokarna ochrona wierzycieli w litewskim Kodeksie karnym 4.11. Prawnokarna ochrona wierzycieli w prawie angielskim 5. Uwagi końcowe Zakończenie Bibliografia Akty prawne i decyzje Orzeczenia Wykaz stron internetowych 215 215 216 219 243 243 244 252 257 258 259 262 265 266 267 268 272 273 277 300 307 319 Spis treści Wykaz skrótów Biul.SAKa. BPK dodatek Orzecznictwo Dz.U. Dz.Urz. ETPC ETS k.h. k.k. k.k. z 1932 r. k.k.s. k.p.c. k.p.k. k.s.h. KZS M.Pr.Bank. MPPOiP NSA u.p.z. OSA OSAŁ OSASz OSAW OSNC OSN(K) OSAKat OSNKW – Orzeczenia Sądów Administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Łodzi – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Szczecinie – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna (od 1962 do końca 1994 r. – OSNCP) – Orzeczenia Sądu Najwyższego (Izba Karna) – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i Wojskowa – „Biuletyn Sądu Apelacyjnego w Katowicach” – „Biuletyn Prawa Karnego” – dodatek miesięcznika „Prokuratura i  Prawo” zawierający orzeczenia Sądu Najwyższego, Sądów Apelacyjnych, Naczel- nego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy – Europejski Trybunał Praw Człowieka – Europejski Trybunał Sprawiedliwości – Kodeks handlowy – Kodeks karny – Kodeks karny z 1932 r. – Kodeks karny skarbowy – Kodeks postępowania cywilnego – Kodeks postępowania karnego – Kodeks spółek handlowych – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” – „Monitor Prawa Bankowego” – Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i  Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. – Naczelny Sąd Administracyjny – Ustawa z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary 10 OSNPG OSNwSK OSP OTK OTK-A  PUiN SA SN t.j. TFUE TPP TWE u.o.o.g. wkł. Zb.Orz. – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Wydawnictwo Prokuratu- ry Generalnej Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – – – – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Seria A – Prawo upadłościowe i naprawcze – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – tekst jednolity – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – wersja skonsoli- dowana Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu o funkcjo- nowaniu Unii Europejskiej „Transformacje Prawa Prywatnego” Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z 1957 r. Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o ochronie obrotu go- spodarczego i zmianie niektórych przepisów prawa karnego – – – – wkładka – Zbiór Orzeczeń Wykaz skrótów Wstęp Przedmiotem niniejszej pracy jest ocena przepisów kryminalizujących zachowania na szkodę wierzycieli w zakresie postawionej hipotezy badawczej, zgodnie z którą obowiązujące przepisy prawa karnego zapewniają kompletną ochronę wierzycieli. Aby jednak dokonać owej oceny, niezbędne jest ustalenie istoty zachowań, które szkodzą wierzycielom. Dlatego zaproponowana została analiza rozwiązań historycz- nych w Europie pozwalająca ustalić cechy charakterystyczne czynów szkodzących wierzycielom, rozwój instytucji dotyczących ochrony wierzycieli i podstawy karal- ności zachowań dłużników w określonym kształcie, przeprowadzona w rozdziale I. Analiza historyczna prowadzi do wniosków, jakie płyną z rozwoju instrumentów prawnych służących ochronie wierzycieli, które mogą być wykorzystane do dosko- nalenia tej ochrony. Wskazuje jednocześnie na to, że zakres regulacji powiązany jest z danym systemem gospodarczym, a pośrednio wyznaczony przez system polityczny, co daje przesłanki do dopasowania ochrony w zależności od funkcjonującego syste- mu gospodarczego. Rozwiązania, jakie były stosowane w poszczególnych krajach, różniły się od siebie, czego podstawą były właśnie rozbieżności w rozwoju handlu i gospodarki. Dysproporcje dotyczyły również poszczególnych grup społecznych, w tym ich uprzywilejowania. Analiza rozwoju regulacji odnoszących się do ochrony wierzycieli dotyczy także ziem polskich, ponieważ i tutaj stosowane były rozwią- zania, które miały odstraszać dłużników od zachowań krzywdzących wierzycieli. Należy zaznaczyć, że istotne z  punktu widzenia wierzycieli było uznanie, iż przestępstwa te na tyle szkodzą rozwojowi gospodarki, że konieczne jest ściganie ich przez państwo z wykorzystaniem jego organów. W polskiej tradycji prawnej najważniejszym aktem prawnym był Kodeks karny z 1932 r., a to z kilku powo- dów, przede wszystkim ze względu na przyjęcie uregulowań, które były nowe w tym sensie, że nie opierały się na poprzednich kodeksach karnych, a ponadto były rozwiązaniami nowoczesnymi w systemie gospodarki przemysłowej, niespo- tykanymi w  Europie. Ponadczasowość regulacji przyjętych w  Kodeksie karnym z 1932 r. jako wzoru dla nowych rozwiązań prawnych potwierdziły niedoskonałe uregulowania Kodeksu karnego z 1969 r., które chroniły tylko wybranych wie- rzycieli i z których ustawodawca, po zmianie ustroju gospodarczego, pośpiesznie się wycofał. Tę ponadczasowość potwierdził fakt, że w ustawie o ochronie obrotu gospodarczego z 1994 r. przepisy Kodeksu karnego z 1932 r. przyjęte zostały w du- żym zakresie, a modyfikacje wprowadzone również w Kodeksie karnym z 1997 r. 12 Wstęp wynikały głównie z popełnionych błędów legislacyjnych i nieuwzględnienia kon- cepcji ochrony wierzycieli oraz istotnych rozwiązań przewidzianych w Kodeksie karnym z 1932 r. Trzeba też podkreślić, że ochrona karna wierzycieli jest istotna z punktu widze- nia rozwoju gospodarki, na co zwrócono uwagę w motywach do Kodeksu kar- nego z  1932  r., wskazując, że przyczynia się także do napływu pozakrajowe- go kapitału, który stymuluje rozwój gospodarki i dobrobyt obywateli. Historyczna analiza przyjętych i rozwijających się instrumentów prawnych ochrony wierzycieli przed nieuczciwymi dłużnikami dała podstawy do rozważań, czy przepisy karne tworzą spójny system ochrony wierzycieli na płaszczyźnie prawa karnego. Prze- stępstwa na szkodę wierzycieli są zaliczane do przestępstw gospodarczych i jak prawie żadne inne są powiązane z prawem cywilnym, upadłościowym, restruk- turyzacyjnym, handlowym, a  także z  prowadzeniem dokumentacji działalności gospodarczej. To na gruncie prawa cywilnego należy dokonywać wykładni takich pojęć jak „wierzyciel” czy „dłużnik”, a na podstawie prawa upadłościowego pojęcia „niewypłacalność” oraz „upadłość”. Stąd cały rozdział II poświęcony jest właśnie takim ocenom, które mają dać odpowiedź na pytanie o prawidłowość legislacji, dopuszczalną wykładnię przepisów oraz ich spójność wewnętrzną i zewnętrzną. Trzeba jednak zwrócić uwagę na to, że ocena podstawowa dokonywana jest na płaszczyźnie wykładni znamion poszczególnych przepisów dotyczących czynów na szkodę wierzycieli, ale kolejnym etapem jest możliwa modyfikacja na podsta- wie przepisów części ogólnej oraz szczególnej Kodeksu karnego, co jest przedmio- tem rozdziału III. Niewypłacalność, upadłość to nieodłączny element gospodarki rynkowej. Dla- tego szczególnie interesująca jest ocena w  ramach dopuszczalnego ryzyka go- spodarczego, ale również ryzyka dnia powszedniego prowadzenia działalności gospodarczej, to ryzyko bowiem towarzyszy podmiotom prowadzącym działal- ność gospodarczą każdego dnia, a w przypadku niepowodzenia jest przedmiotem oceny w  kierunku ustalenia popełnienia przestępstwa. Ważne jest oddzielenie bankructw przestępczych od tych, które są niezawinione, a do tego konieczna jest wiedza. Praktyka pokazuje, że zachowania gospodarcze, które są przedmiotem postępowań przygotowawczych i sądowych, pod względem czasowym są długo- trwałe, a pod względem ilościowym są bardzo skomplikowane. W ramach – już początkowych – ustaleń trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy mamy do czynienia z jednym czynem, który wypełnia znamiona wielu przepisów Kodeksu karnego oraz innych ustaw pozakodeksowych, czy też z wieloma, przy czym każdy z nich wypełnia znamiona jednego przestępstwa, ale nie można wykluczyć, że w rachubę wchodzi również kwalifikacja kumulatywna na podstawie wielu przepisów. Stąd problematyce zbiegu przepisów oraz zbiegu przestępstw poświęcony jest kolejny, IV rozdział niniejszej pracy. Trzeba też zwrócić uwagę na właściwe stosowanie przepisów wobec dłużni- ków, tak aby reakcja prawnokarna była właściwa i nie krępowała prowadzących Wstęp 13 działalność gospodarczą. Stąd zajęcie się problematyką ochrony wierzycieli ze względu na jej ponadczasową aktualność oraz przede wszystkim weryfikację hi- potezy badawczej dotyczącej oceny kompletności przyjętych rozwiązań i ewentu- alnych postulatów de lege ferenda jest jak najbardziej zasadne. Praca jest przeredagowaną, uaktualnioną oraz skróconą wersją rozprawy doktor- skiej, obronionej 4 lipca 2019 r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. W tym miejscu chciałabym wyrazić serdeczne podziękowania dla mojego Pro- motora – prof. dr. hab. Witolda Kuleszy – za poświęcony czas i istotne wskazówki przekazane podczas pisania tej monografii. Pragnę również złożyć wyrazy podzię- kowania Recenzentom – dr hab. prof. ALK Annie Błachnio-Parzych oraz dr hab. prof. UKSW Marii Szczepaniec – za cenne uwagi, które zdecydowały o ostatecz- nym kształcie pracy. Podziękowania kieruję także do mojej Rodziny, w szczególności Rodziców oraz Brata, za udzielone wsparcie i pomoc. Rozdział I Dotychczasowe doświadczenia w zwalczaniu zjawiska udaremnienia zaspokojenia wierzyciela 1. Ochrona wierzyciela w czasach starożytnych i nowożytnych 1.1. Podstawowe tendencje kryminalizacyjne udaremnienia zaspokojenia wierzyciela na świecie Zrozumienie istoty przestępstw przeciwko wierzycielom nie jest możliwe bez od- niesienia się do zjawiska braku spłaty długów i w konsekwencji upadłości, określa- nej również jako bankructwo, oraz jego rozwoju, a także instytucji prawnych z nim związanych, na tle zmian społeczno-gospodarczych, które następowały w Europie. Na początku rozważań należy poczynić ogólne zastrzeżenie, że instytucje powią- zane z faktem braku zapłaty długu pojawiły się już w zamierzchłych czasach, kiedy ludzie zaczęli handlować pomiędzy sobą. Postępowanie, które wówczas stosowano wobec dłużników zaprzestających płacenia swoich długów, wytworzyło instytucje, które na przestrzeni wieków zostały zmodyfikowane i miały wpływ na obecne roz- wiązania prawne. Należy zauważyć, że początkowo pojęcie „przestępstwa” rozu- miane było nieco inaczej niż obecnie i oznaczało zło wyrządzone drugiemu, nie- zależnie od strony cywilnej czy karnej tego zła1. Trzeba też nadmienić, że rozwój prawa karnego był ściśle związany z odwetem pokrzywdzonego za dokonane zło. Dopiero w momencie powstania organizacji rodzinnej (rodowej) pojawiło się wraz z  odwetem pojęcie „kary”. Postrzegano wówczas przestępstwo jako niekorzystny skutek naruszający prawa jednostki, ale dotyczący też ogółu. Istotne jest, że począt- kowo nie wskazywano formy zawinienia, tylko skutek, który musiał rodzić reakcję 1 H. Behrman, Bankructwo, Gebethner i Wolff, Warszawa 1932, s. 4. 16 karną2. Stąd brak realizacji zobowiązania cywilnego uważany był za przestępstwo. Efektem tego było powstanie ogólnego typu przestępstwa (delictum ex obligatione)3. Stosowane sankcje karne miały zmusić do efektu najbardziej pożądanego ze strony wierzyciela, a mianowicie realizacji zobowiązania przez dłużnika. W  prawie mojżeszowym możliwe było ze względu na sytuację dłużnika od- różnienie trzech okresów. W pierwszym z nich, w przypadku niewypłacalności dłużnika, następowała niewola za długi. Dopuszczalne było zwolnienie z niedo- pełnionego obowiązku w roku odpuszczenia, który miał miejsce co siedem lat4. W drugim okresie egzekucja w roku odpuszczenia nie była możliwa, ponieważ wiązało się to z tym, że w tym roku pola nie były uprawiane5. Trzeci okres następo- wał po wygnaniu. Przepisy Deuteronomium, które przewidywały to rozwiązanie, były więc korzystne dla tych dłużników, którzy nie posiadali nic6. Ze względu na szerzącą się samowolę wierzycieli wobec dłużników kolejne rozwiązania prawne wykluczyły niewolę za długi i wprowadziły wolną pracę w celu odrobienia długów. Pomimo że przepisy księgi Leviticus z Pentateuchu złagodziły sytuację dłużnika w ten sposób, że zakazały niewoli za długi, to w rzeczywistości nie poprawiło to położenia dłużników, ponieważ przepisy te były nagminnie łamane7. W starożytnej Grecji ustawodawstwo Likurga zabraniało kontraktów handlo- wych z zagranicą. Stąd też stosunki zobowiązaniowe nie mogły się należycie roz- wijać8. W Atenach, w ustawodawstwie Drakona, przewidywano, że niewypłacalny dłużnik dostawał się w niewolę wierzyciela, który mógł uczynić go swym niewol- nikiem lub sprzedać9. Późniejsze rozwiązania znacznie poprawiły los niewypła- calnych dłużników. Sejsachteja Solona zniosła niewolę za długi i wprowadziła ter- minowe pozbawienie wolności10. Rozwój ekonomiczny Rzymu wiązał się z rozwojem prawa obligacyjnego, któ- rego rozwiązania funkcjonują w prawie do dziś. Prawo rzymskie chroniło wierzy- ciela w stosunkach obligacyjnych. Chodziło tutaj o ochronę obrotu gospodarczego wewnątrz klasy właścicieli, co łączyło się między innymi z wyodrębnieniem prze- stępstw działania na szkodę wierzycieli11. Początkowa pozycja dłużnika była bar- dzo niekorzystna. Przepisy Prawa XII Tablic były dla dłużników niezwykle surowe (np. Tablica III, 1–3). Przewidywały egzekucję personalną na dłużniku, opartą na legis actio per manus iniectionem. Dłużnik miał 30-dniową zwłokę, kiedy to winien 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Ibidem. Ibidem. Ibidem, s. 6. Ibidem. Ibidem. Ibidem. Ibidem. Ibidem. Ibidem, s. 6–7. W. Pawełko, Zapobieganie przestępstwom gospodarczym, Państwowe Wydawnictwo Nauko- we, Warszawa 1971, s. 26–27. Dotychczasowe doświadczenia w zwalczaniu zjawiska… Ochrona wierzyciela w czasach starożytnych i nowożytnych 17 wypełnić zobowiązanie. Jeżeli tego nie uczynił, wierzyciel miał prawo przetrzy- mywać go przez 60 dni, w formie zastawu12. W tym czasie dłużnik był trzykrotnie wystawiany na forum w celu wykupienia przez wyręczycieli. Po bezskutecznym upływie terminu dłużnik wraz z rodziną i majątkiem był sądownie przyznawa- ny na własność wierzycielowi. Wierzyciel mógł zbyć dłużnika, uczynić go swym niewolnikiem, a nawet decydować o jego życiu13. Przepis Prawa XII Tablic przewi- dywał, w przypadku wielości wierzycieli, możliwość nawet pokrajania dłużnika14. Przepisy zostały złagodzone, ponieważ już w 312 r. przed Chrystusem Lex Poetelia wykluczyła możliwość zabijania dłużnika i jego niewolę15. Dłużnik, na podstawie addictio praetoris, mógł być przyznany wierzycielowi w celu odpracowania długu. W 110 r. przed Chrystusem pretor Rutilius wprowadził missio in bona debitoris, na podstawie której wierzyciel wchodził w majątek dłużnika. W tym czasie dłużnik tracił swój majątek, który mógł być przejęty od wierzyciela przez tego, kto wierzy- cielowi oferował wyższy procent jego żądań. Dłużnik tracił swój majątek, ale też popadał w infamię16. W 16 r. przed Chrystusem, na podstawie Lex Iulia iudiciorum privatorum, wprowadzono instytucję o nazwie cessio bonorum, która polegała na dobrowolnym odstąpieniu przez dłużnika swojego majątku wierzycielowi. Korzy- stającego z tej instytucji dłużnika nie spotykała infamia, nie mógł też być wtrącony do więzienia za długi. Rozwiązanie takie – korzystne dla dłużników – było przez nich nadużywane, co doprowadziło do tego, że cesarz Gracjan (375–383 rok po narodzeniu Chrystusa) żądał ograniczenia cessio bonorum do niezawinionej nie- wypłacalności17. W  prawie rzymskim odmiennie traktowano dłużników, którzy pochodzili ze stanu senatorskiego, a służyła temu distractio bonorum, polegają- ca na publicznej sprzedaży poszczególnych składników majątkowych dłużnika18. W okresie późnego cesarstwa do prawa rzymskiego została wprowadzona nowa forma egzekucji –  pignoris capio, będąca odpowiednikiem dzisiejszej egzekucji specjalnej19. W starożytnym Rzymie pretor – w związku z uszczupleniem majątku przez dłużnika – stworzył ochronę prawną dla wierzycieli, mającą na celu umoż- liwienie przeprowadzenia na majątku dłużnika egzekucji. Wierzyciele mogli sku- tecznie zakwestionować zdziałane czynności, mając do dyspozycji trzy instytucje: 1) interdictum fraudatorium, 2) restitutio in integrum, 3) Actio Pauliana. Pierwsza z wymienionych instytucji to interdykt, za pomocą którego wierzy- ciele mogli kwestionować skuteczność oszukańczych rozporządzeń majątkowych. Druga z  przedstawionych to pozaprocesowy środek prawny udzielony przez 12 13 14 15 16 17 18 19 H. Behrman, Bankructwo, s. 7. Ibidem. Ibidem. Ibidem. Ibidem. Ibidem, s. 9. Ibidem. Ibidem. 18 pretora po zapoznaniu się ze sprawą. Jego istotą było, w przypadku ustalenia, że zdarzenie wywołuje ujemne skutki prawne, uznanie go za niebyłe. Obie instytucje zostały zastąpione przez Actio Pauliana – skargę, której celem było unieważnienie czynności zdziałanych przez dłużnika w celu oszukańczego pomniejszenia swego majątku i uniemożliwienia zaspokojenia wierzycieli20. Na podstawie Actio Paulia- na prowadzący egzekucję lub wierzyciel mogli żądać zwrotu podstępnie zbytego majątku od nabywcy, który wiedział, że nabył go z pokrzywdzeniem wierzycieli. Na marginesie należy zaznaczyć, że obecnie art. 527 k.c. stanowi podstawę uznania za bezskuteczne czynności, które podjęte zostały z pokrzywdzeniem wierzycieli21. Dopiero od 312 r. przed narodzeniem Chrystusa wierzycielowi przyznano pra- wo zaspokojenia się z majątku dłużnika. Instrumenty prawne dochodzenia swej należności pozostawiono do dyspozycji wierzyciela. Jeżeli chodzi o  ochronę wierzycieli w  średniowieczu, to prawo kanoniczne przejęło, w  zakresie środków egzekucyjnych, rozwiązania z  prawa rzymskiego, z pewnymi modyfikacjami, w tym ze zniesieniem aresztu za długi. Pewne przywi- leje uzyskali duchowni, którzy mieli możliwość złożenia przysięgi zapłaty długów w przypadku poprawy swej sytuacji materialnej22. Prawo kanoniczne rozszerzyło skutki niepłacenia długów, ponieważ przyjmowało, że jest to grzech, do którego możliwe było stosowanie ekskomuniki i interdyktu. Rozwój prawa obligacyjnego dokonał się dopiero w miastach włoskich, gdzie nastąpił rozkwit handlu. Zasadą statutów włoskich było twierdzenie, że upadli są oszustami. Upadli, na podstawie Statutu Brescii z 1225 r., poddawani byli różnym praktykom, w tym wygnaniu z miasta po dokonaniu cesji i możliwości powrotu dopiero po tym, jak dłużnik porozumiał się z wierzycielami23. Wierzyciele, któ- rzy nie zostali zaspokojeni, mogli odebrać dłużnikowi oraz jego zstępnym mienie, z wyjątkiem odzieży. Upadły musiał przyrzec, że ureguluje dług, gdy poprawi się jego sytuacja materialna (Statut Florencji z 1393 r., Statut Rawenny z 1471 r.)24. Wierzyciele mieli prawo wymuszania spłaty długu za pomocą tortur (Statuty florenckie z 1393 i 1415 r. oraz mediolański z 1396 r.). Nie były to wszakże jedy- ne kary, jakie spotykały niewypłacalnych dłużników, nakładano bowiem na nich lub na ich rodziny infamię25. Przepisy te obejmowały tylko kupców, a więc osoby zawodowo trudniące się handlem. Nadto przepisy karne obejmowały bankructwa o charakterze kwalifikowanym, a dotyczące dłużników, którzy zbiegli, fałszowali księgi i dokumenty bądź oszukiwali. Przepisy karne obejmowały też osoby współ- działające z takimi dłużnikami26. 20 21 22 23 24 25 26 W. Wołodkiewicz (red.), Prawo rzymskie. Słownik encyklopedyczny, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1986, s. 218. W. Dajczak, T. Giaro, F. Longchamps de Bérier, Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatne- go, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2014, s. 564. H. Behrman, Bankructwo, s. 12. Ibidem. Ibidem, s. 13. Ibidem. Ibidem. Dotychczasowe doświadczenia w zwalczaniu zjawiska… Ochrona wierzyciela w czasach starożytnych i nowożytnych 19 Prawo germańskie przewidywało karanie za niedotrzymanie zobowiązań wyni- kających z umów prywatnych. Głównym środkiem pozostawionym do dyspozycji wierzyciela była grzywna. Prawo dopuszczało także oddanie dłużnika wierzycie- lowi w celu odpracowania długu (Lex Salica, Lex Baiuvariorum, Lex Longobardo- rum). Bardziej rygorystyczne rozwiązania znalazły się w Lex Visigothorum, które przewidywało, że dłużnik „albo ma oddać wszystko, albo też zostanie przysądzony jako niewolnik”27. W prawie germańskim nie był znany areszt za długi. Bankruc- two wiązano nie tyle z bezskutecznością egzekucji, co z faktem niepłacenia długu i złamania zawartej umowy. Choć niepłacenie długu miało miejsce w sferze pry- watnoprawnej, uważano, że jest natury kryminalnej, a nie cywilistycznej. Przyj- mowano, iż jest formą kradzieży, ponieważ w skład obciążonego długiem majątku wchodziły składniki należące do wierzycieli. Dlatego tych, co nie spłacali długu lub ukrywali jego składniki, traktowano jako dopuszczających się kradzieży i dłuż- nik musiał odpracować dług, przy czym nie tracił wolności osobistej28. W przeciwieństwie do wymienionych rozwiązań pozostawało klasyczne prawo miejskie. Prawo magdeburskie z 1261 r., Prawo miejskie augsburskie z 1276 r., bre- meńskie z 1303 r. oraz statuty pruskie z 1338 r. przewidywały, że niewypłacalnego z własnej winy dłużnika można oddać w ręce wierzyciela lub oddać w niewolę za dłu- gi29. Wiedeńskie prawo miejskie z 1340 r. i kolońskie prawo miejskie z 1437 r. prze- widywały kary cielesne, które były stosowane do wydalonych z miast dłużników30. Prawo niemieckie nastawione było na wyrównanie szkody i dlatego karą śmier- ci karano dłużnika, który zbiegł bez pozostawienia majątku. Pragmatyzm owego prawa przejawiał się w tym, że niektóre miasta niemieckie przewidywały wolny glejt dla tych dłużników, którzy powrócili z majątkiem lub ułożyli się z wierzycie- lami31. Na marginesie należy wskazać, iż niemieckie kodyfikacje karne z początku XVI w., tj. Bambergensis z 1507 r. oraz Constitutio Criminalis Carolina z 1532 r., nie zawierały przepisów o bankructwie32. Natomiast Ordynacja Policyjna Rzeszy z 1548 r. wprowadziła pojęcie bankructwa do prawa powszechnego. Ordynacja przewidywała nadto wzajemną pomoc na terenie całej Rzeszy w ściganiu zbiegłych dłużników. Wymieniony akt prawny zrównał pojęcie bankructwa z kradzieżą33. Podobne przepisy przewidywała Ordynacja Policyjna Rzeszy z 1577 r.34 Również według przepisów Josephiny z 1787 r. traktowany jako złodziej był ten dłużnik, który ukrył, przemilczał lub w jakikolwiek sposób usunął część swego majątku 27 28 29 30 31 32 33 34 Ibidem, s. 14. Ibidem, s. 15. Ibidem. Ibidem. Ibidem, s. 16. Ibidem; M. Sczaniecki, Powszechna historia państwa i  prawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973, s. 327. H. Behrman, Bankructwo, s. 16–17. Ibidem, s. 17. 20 względem swoich prawowitych wierzycieli35. Późniejsze niemieckie prawo karne z  XVII i  XVIII  w. rozwijało się w  formie ustawodawstwa partykularnego, któ- re także przewidywało karanie dłużników. Powszechne Pruskie Prawo Ziem- skie z 1794 r. rozróżniało cztery formy bankructwa: 1) oszukańcze, 2) swawolne, 3) nieostrożne, 4) lekkomyślne, dla których przypisane były szczegółowo omó- wione stany faktyczne36. Dalszy rozwój prawa został zdominowany rozwiązaniami kodyfikacji napoleońskiej. Należy tylko podkreślić, że w Kodeksie karnym Rzeszy z 1871 r. ograniczono karalność do kupców37. Rozwiązanie to było wyrazem poglą- du, że karani mogą być tylko profesjonalni uczestnicy obrotu. W prawie francuskim unormowania dotyczące bankructwa znalazły się w tzw. ordonnances królewskich, których wprowadzenie było wyrazem rozwijającego się systemu kapitalistycznego38. Pierwszy z nich wydał Franciszek I w 1536 r. W tym akcie prawnym przewidywano sankcje dla upadłych w postaci kar cielesnych oraz pręgierza39. Ordonnance Karola IX z 1560 r. oraz ordonnance Ludwika XIII z 1629 r. przewidywały karę śmierci dla dłużników, którzy nie spłacili długu. W prawie fran- cuskim, w edykcie Henryka IV z 1609 r., pojawiły się obok norm karnych również normy cywilne przewidujące unieważnienie czynności dokonanych przez dłuż- ników40. Więcej uwagi odnośnie do upadłości poświęcono dopiero w ordonnance z 1673 r., który zawierał trzynaście artykułów, dotyczących między innymi: ustale- nia bilansu przez upadłego, unieważnienia czynności mających na celu oszukanie wierzycieli, mocy wiążącej decyzji większości wierzycieli w stosunku do mniejszo- ści, z wyjątkiem wierzycieli hipotecznych i uprzywilejowanych. Nadto przepisy te dotyczyły działalności syndyka, kary śmierci za bankructwo i kar pieniężnych dla współuczestników przestępstwa41. Kolejne zmiany wprowadzone zostały na pod- stawie Deklaracji z 1721 r., która przewidywała ściganie bankrutów tylko wtedy, gdy zgodę wyraziła większość wierzycieli42. Najdawniejsze prawo rosyjskie przewidywało także odpowiedzialność osobistą dłużnika. Dłużnik mógł być sprzedany na targu, jeżeli nie udowodnił, że niewy- płacalność powstała bez jego winy. W wiekach XV i XVI niewypłacalność dzielo- no na zawinioną i niezawinioną oraz handlową i niehandlową. Należy też wspo- mnieć o akcie prawnym z 1800 r. – Bankrotskij ustaw – który dzielił upadłość na 35 36 37 38 39 40 41 42 Ibidem. Ibidem, s. 18. Ibidem. Kwestia ta została podniesiona przez K. Koranyia w pracy Powszechna historia prawa, Pań- stwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1976, s. 248, gdzie autor pisze, że wpływ rozwi- jających się stosunków kapitalistycznych przejawiał się we wprowadzeniu karalności pod- stępnego bankructwa (fałszywa kryda). Ponadto wskazuje, że już w pierwszej połowie XVI w. stosowane były dotkliwe kary, z  karą chłosty, pręgierza, karami na czci włącznie. Edykt z 1609 r. przewidywał nawet karę śmierci, która w praktyce nie była jednak stosowana. H. Behrman, Bankructwo, s. 19. Ibidem. Ibidem, s. 19–20. Ibidem, s. 21. Dotychczasowe doświadczenia w zwalczaniu zjawiska… Ochrona wierzyciela w czasach starożytnych i nowożytnych 21 nieszczęśliwą, nieostrożną lub złośliwą, przy czym te dwie ostatnie formy upadło- ści uznawano za bankructwo43. Bankructwa nieostrożnego mógł się dopuścić tyl- ko handlujący. Pozostałych form mógł się dopuścić również niehandlujący44. Ban- kructwo złośliwe, którego dopuścił się niehandlujący, zrównane było z fałszem, natomiast jeśli dopuścił się go handlujący, uważane było za kradzież publiczną. Od 1832 r. obowiązywała w Rosji ustawa o upadłości handlowej, która odnosiła się tylko do handlujących i przewidywała kazuistyczne przypadki bankructw45. Ko- lejny akt prawny, tj. Kodeks kar głównych i poprawczych z 1847 r., ustanawiał dla złośliwych bankrutów kary w postaci ciężkich robót oraz 40–60 chłost. Ten krótki rys historyczny uprawnia do postawienia tezy, że od samego począt- ku pozycja wierzyciela była silna, choć zakres przysługujących mu środków do wy- muszenia spłaty długu ulegał zmianie, ponieważ na przestrzeni wieków widoczne jest wyraźne przejście od odnoszenia bankructwa do sfery cywilnej i osobistej od- powiedzialności dłużnika do uznania, że bankructwo ma charakter przestępstwa i egzekucję należy skierować do majątku dłużnika, a nie jego osoby46. Należy pod- kreślić, że ten kierunek zmian miał charakter czysto pragmatyczny. 1.2. Podstawowe tendencje kryminalizacyjne udaremnienia zaspokojenia wierzyciela w Polsce do roku 1932 Zrozumienie istoty przestępstw przeciwko wierzycielom, które uregulowane są w obecnie obowiązującym Kodeksie karnym, nie jest możliwe bez choćby frag- mentarycznego wskazania polskich rozwiązań prawnych. Początkowo – w ramach ochrony wierzycieli – nacisk został położony na od- zyskanie przez wierzyciela utraconego majątku. Istotne było wyrównanie szkody. Miało to tym większe znaczenie, że w przeważającym zakresie odzyskanie długu zależało do inwencji wierzyciela. Wierzyciel miał prawo skierować swoje postępo- wanie do dłużnika jako osoby. Dopiero w późniejszym czasie straciła na znaczeniu odpowiedzialność osobista dłużnika za długi, a zyskała odpowiedzialność mająt- kowa. Dawne prawo polskie oceniało czyn na podstawie skutku, bez odróżniania krzywdy cywilnej od kryminalnej. Początkowo sankcję karną traktowano jako in- dywidualny odwet. W miarę rozwoju instytucji władzy wykształciło się pojęcie kary jako formy materialnego odszkodowania na rzecz tejże władzy47. W okresie wczesnego średniowiecza kara zastosowana przez wierzyciela miała charakter per- sonalny, kierowana była do dóbr osobistych dłużnika, takich jak życie i wolność 43 44 45 46 47 Ibidem, s. 23. Ibidem. Ibidem. J. Piotrowski, Przedsiębiorstwo państwowe w sądowym postępowaniu egzekucyjnym i zabezpie- czającym, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1982, s. 7, pisze o odejściu od wykonywania wyroków przez wierzyciela i przekazaniu tej czynności władzy państwowej. H. Behrman, Bankructwo, s. 24. 22 osobista. Wierzyciel mógł uczynić dłużnika swoim niewolnikiem. Jeszcze do wie- ku XIV wierzyciel mógł dłużnikowi uwłaczać, odebrać mu majątek, okaleczyć, a nawet pozbawić życia48. Dopiero Statut wiślicki z 1347 r. ograniczył możliwości postępowania wierzyciela w stosunku do dłużnika do czasowej niewoli za długi, która mogła być stosowana do momentu wykupienia się dłużnika poprzez zapłatę długu, wyręczenie lub stawienie rękojemców49. Statut wiślicki, podobnie jak prawo niemieckie, pojęciem furtum obejmował stany faktyczne, polegające na usuwaniu mienia, do którego wierzyciel rościł pretensje. Następnie rozwinęła się egzekucja do majątku dłużnika. Do dłużników, którzy nie mieli majątku, a także do dłużni- ków nieściągalnych, stosowano więzienie za długi. Trwało ono tak długo, aż dług nie został spłacony50. Gdy czynności egzekucyjne, w części, zostały przejęte przez organy państwowe, niewykonanie zobowiązania traktowano jako obrazę sądu51. Organy państwowe nakładały karę na dłużnika, który nie dopuszczał do zajęcia mienia przez woźnego sądowego. Taką samą karę pieniężną stosowano do dłuż- nika, który nie dopuszczał do realizacji środka egzekucyjnego w postaci tzw. in- tromisji, tj. wwiązania się wierzyciela w część majątku dłużnika odpowiadającą wielkości należności52. Na podstawie Formula processus z 1523 r. procedura została znacznie uproszczona. Zrezygnowano ze stosowania kary za niedopuszczenie do egzekucji. W razie odbicia intromisji starosta po bezskutecznym zawezwaniu dłuż- ników nakazywał intromisję pod groźbą potrójnego vadium, w połowie przypada- jącego wierzycielowi, a w połowie jemu53. Nadto opornego dłużnika można było skazać na banicję lub zamknięcie w wieży54. Podobne rozwiązania zawierały Kon- stytucje inflanckie króla Stefana Batorego z 1582 r.55 Konstytucja z 1548 r. zmieniła natomiast procedurę egzekucyjną wobec nieosiadłych dłużników. Przewidywała ona, że w terminie 2 tygodni po wyroku zasądzającym dłużników, którzy nie ure- gulowali długu lub nie dali rękojmi, można było skazać na banicję lub zamknąć w wieży56. Podobne rozwiązania przewidziano w Statucie litewskim 1529 r. oraz w jego nowej redakcji z 1566 r. Pewne złagodzenie stanowiska wprowadziła kon- stytucja uchwalona na Sejmie Wileńskim w 1578 r., przewidywała bowiem inter- wencję starosty lub sędziego po wyczerpaniu zwykłych środków egzekucyjnych. Oporny dłużnik był wzywany przed sąd królewski, który mógł orzekać więzienie, grzywnę oraz przymusowe wwiązanie. Niestawiennictwo skutkowało banicją57. 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 Ibidem, s. 25. Ibidem. J. Makarewicz, Polskie prawo karne. Część ogólna, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2017, s. 309. H. Behrman, Bankructwo, s. 26. Ibidem. Ibidem. Ibidem. Ibidem. Ibidem, s. 27. Ibidem. Dotychczasowe doświadczenia w zwalczaniu zjawiska…
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawnokarna ochrona wierzycieli. Zagadnienia teorii i praktyki
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: