Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00235 005105 12610289 na godz. na dobę w sumie
Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku - ebook/pdf
Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wiedza i Praktyka Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-269-4294-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Od 1 sierpnia tego roku obowiązują trzy nowe środki zabezpieczające pozycję artystów wykonawców. Z kolei już w 2016 roku zmienią się przepisy dotyczące prawa cytatu i zakresu dozwolonego użytku publicznego, zostanie uregulowane prawo co do zwielokrotniania i publicznego udostępnienia oraz zasady korzystania z utworów osieroconych. Wreszcie instytucje publiczne będą wiedzieć, jak przechowywać oraz udostępniać publiczności dzieła niedostępne w obrocie handlowym. Nowością jest także wynagrodzenie z tytułu użyczania egzemplarzy utworów przez biblioteki publiczne.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

W 2015 roku wprowadzono dwie nowelizacje prawa autorskiego. Dzięki pierwszej artyści wykonawcy są obecnie lepiej chronieni przez prawo. Z kolei pod koniec roku określono, kiedy twórcy przysługuje wynagrodzenie, gdy jego utwór jest wykorzystywany przez innych. Znamy już bowiem zasady: • określania i wypłaty wynagrodzenia za użyczanie egzemplarzy utworów przez biblioteki publiczne, a także • korzystania z utworów osieroconych. W książce znajdą Państwo nie tylko informacje o tych zmianach, ale również zasady wynagradzania z umów podlegających prawu autorskiemu oraz rozliczenia z ZUS i fiskusem, a także podpowiedzi, jak podpisać umowę o dzieło na prace twórcze, której nie podważy ZUS. Warto skorzystać również z wzorów dokumentów. ISBN 978-83-269-4294-5 UOB 65 Cena brutto 68,25 zł P r a w o a u t o r s k i e . Z m i a n y w 2 0 1 5 i 2 0 1 6 r o k u Prawo autorskie Zmiany w 2015 i 2016 roku (cid:166) Nowe przepisy dla instytucji kultury, budżetówki i firm prywatnych (cid:166) Prawo autorskie w Internecie (cid:166) Tantiemy, organizacje zbiorowego zarządzania (cid:166) Rozliczanie umów autorskich z ZUS i fiskusem (cid:166) Wzory dokumentów (cid:166) Wyciąg z aktów prawnych Prawo autorskie Zmiany w 2015 i 2016 roku (cid:166) Nowe przepisy dla instytucji kultury, budżetówki i firm prywatnych (cid:166) Prawo autorskie w Internecie (cid:166) Tantiemy, organizacje zbiorowego z ZUS i fiskusem (cid:166) Wzory dokumentów (cid:166) Wyciąg z aktów prawnych zarządzania (cid:166) Rozliczanie umów autorskich Autor Tomasz Król Współautorzy Mariusz Pigulski Elżbieta Młynarska-Wełpa Kierownik grupy wydawniczej Agnieszka Konopacka-Kuramochi Wydawca Agnieszka Gorczyca Redaktor Renata Kajewska Korekta Anna Marecka Druk Miller Druk Skład i łamanie Triograf, Dariusz Kołacz Nakład: 300 egz. ISBN 978-83-269-4294-5 Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Warszawa 2015 Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa, tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł. Publikacja „Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku” została opracowana we współpracy z Wydawnictwem VNR Verlag für die Deutsche Wirtschaft AG z Niemiec. „Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku” chronione są prawem autorskim. Przedruk materiałów zamieszczonych w publikacji „Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku” oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja „Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifi kacji, wiedzy i doświadcze- nia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publikacji „Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku” oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówki, porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako ofi cjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z po- wyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku” lub w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przykładów. Wydawca nie odpowiada za treść zamieszczonej reklamy; ma prawo od- mówić zamieszczenia reklamy, jeżeli jej treść lub forma są sprzeczne z linią programową bądź charakterem publikacji oraz interesem Wydawnictwa Wiedza i Praktyka. Informacje o prenumeracie tel.: 22 518 29 29 e-mail: cok@wip.pl Spis treści Wykaz aktów prawnych ................................................................................ 7 Wstęp ....................................................................................................................... 8 Rozdział 1. Przegląd najważniejszych zmian Autor otrzyma pieniądze za wypożyczenie książki z biblioteki ........................ 10 Internet zmienia europejskie prawo autorskie .................................................. 10 Odsłuchiwanie muzyki w bibliotece nie jest publicznym odtworzeniem .................................................................................................. 11 Koniec przeglądów prasy bez zgody wydawnictw ............................................ 12 Organizacje zbiorowego zarządzania w 2016 roku ............................................ 13 Czekamy na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego ............................ 14 Rozdział 2. Zmiany od 1 sierpnia 2015 r. Na czym polega obecnie ochrona artystów – zestawienie zmian .................... 16 Zasady pobierania dodatkowego wynagrodzenia dla artystów ...................... 27 Rozdział 3. Nowe przepisy na przełomie 2015 i 2016 roku Nowa definicja w prawie autorskim ................................................................... 31 Tymczasowe zwielokrotnienie utworu .............................................................. 32 Nagrania tymczasowe ......................................................................................... 33 Artykuły na aktualne tematy polityczne ............................................................ 33 Publiczne wystąpienia ......................................................................................... 34 Przekazywanie treści dydaktycznych ................................................................. 34 Użyczanie i zwielokrotnienie .............................................................................. 35 3 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku Prawo cytatu ....................................................................................................... 37 Parodia, pastisz, karykatura ............................................................................... 37 Niezamierzone włączenie ................................................................................... 38 Ceremonie religijne oraz oficjalne uroczystości ................................................. 38 Promocja wystaw ................................................................................................ 38 Zasady określania i wypłaty wynagrodzenia za użyczanie egzemplarzy utworów przez biblioteki publiczne ......................................... 39 Dozwolony użytek utworów osieroconych – zakres uprawnień ....................... 41 Dozwolony użytek utworów osieroconych – poszukiwanie uprawnionych .................................................................................................. 43 Dozwolony użytek utworów osieroconych – baza utworów ............................. 44 Niektóre sposoby korzystania z utworów niedostępnych w obrocie handlowym ..................................................................................... 46 Likwidacja wpłat na rzecz Funduszu Promocji Twórczości .............................. 49 Uchylenie sankcji za brak wpłat na Fundusz Promocji Kultury ........................ 49 Pierwsze wydania oraz wydania naukowe i krytyczne ...................................... 50 Rozdział 4. Zmiany w oskładkowaniu umów zlecenia od 1 stycznia 2016 r. Próg minimalnego wynagrodzenia .................................................................... 51 Ubezpieczony nie poinformuje, ZUS zawiadomi po czasie ............................... 52 Zgłoszenie okaże się błędne – niezbędna korekta ............................................ 53 Oświadczenia od zleceniobiorców w 2016 roku ................................................ 54 Rozdział 5. Umowy autorskie w orzecznictwie Sądu Najwyższego Co nie jest umową o dzieło ................................................................................. 56 Czym umowa o dzieło różni sie od umowy zlecenia ......................................... 57 Test wad fizycznych ............................................................................................ 58 Wykłady szkoleniowe .......................................................................................... 59 4 Rozdział 6. Wynagrodzenie z tytułu praw autorskich Spis treści Porównanie kosztów pracowniczych i kosztów podwyższonych, przy założeniu, że przychód stanowiący podstawę odliczenia kosztów uzyskania przychodu wynosi 2.000 zł .............................................. 61 Co jest przedmiotem prawa autorskiego ........................................................... 62 Twórca jest podmiotem prawa autorskiego ...................................................... 63 Kilku autorów jednego dzieła ............................................................................. 64 Świadczenie pracy twórczej musi wynikać z umowy o pracę ........................... 64 Zapisy dotyczące rozgraniczenia wynagrodzenia za pracę twórczą i pracę pozostałą w umowie o pracę ............................................................... 65 Informacja, w jaki sposób rozliczyć umowę o dzieło, obliczając od kwoty brutto do kwoty netto wysokość zaliczki na podatek dochodowy ....................................................................................................... 68 Koszty uzyskania przychodów przy umowach o dzieło .................................... 71 Powstanie i nabycie prawa do utworów pracowniczych zgodnie z art. 12 i 13 ustawy o prawie autorskim ......................................................... 74 Zadania służbowe objęte prawem autorskim ................................................... 77 W jaki sposób skorygować rozliczenie umowy o dzieło jako umowy zlecenia ....................................................................................... 79 Jak podpisać umowę o dzieło na prace twórcze, której nie podważy ZUS ................................................................................... 85 Oskładkowanie umów zlecenia od 2016 roku ................................................... 90 Umowa zlecenia z odpłatnością określoną w sposób inny niż kwotowy ..................................................................................................... 92 Rozdział 7. Wzór umowy o dzieło wraz z przeniesieniem praw autorskich .............................................. 94 Rozdział 8. Akty prawne opublikowane w 2015 roku Ustawa z 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 994) .......................................... 107 5 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku Ustawa z 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1639) .............................................................................. 112 Rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 11 września 2015 r. w sprawie pobierania i wypłaty dodatkowego wynagrodzenia należnego artystom wykonawcom od producenta fonogramu oraz wyznaczenia w drodze konkursu organizacji zbiorowego zarządzania uprawnionej do pobierania i wypłaty tego wynagrodzenia (Dz.U. z 2015 r. poz. 1572) ........................................... 131 Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.) – wyciąg ....................................................... 137 6 Wykaz aktów prawnych • Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631 ze zm.) • Ustawa z 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 994) • Ustawa z 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych (Dz.U.) ▶ Rozporządzenie ministra kultury i  dziedzictwa narodowego z  11 września 2015 r. w sprawie pobierania i wypłaty dodatkowego wynagrodzenia należ- nego artystom wykonawcom od producenta fonogramu oraz wyznaczenia w drodze konkursu organizacji zbiorowego zarządzania uprawnionej do po- bierania i wypłaty tego wynagrodzenia (Dz.U. z 2015 r. poz. 1572) • Ustawa z 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1620 ze zm.) • Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.) 7 Wstęp Wchodząca na przełomie 2015 i 2016 roku nowelizacja ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych wdraża do polskiego prawa wiele roz- wiązań wynikających z prawa europejskiego. Ustawodawca uwzględnił: ▶ dyrektywę 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z  22 maja 2001 r. w  sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i  pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.Urz. WE L 167 z 22.06.2001 r., s. 10; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 17, t. 1, s. 230), ▶ dyrektywę 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (wersja ujednolicona) (Dz.Urz. UE L 376 z 27.12.2006 r., s. 28) ▶ dyrektywę Parlamentu Europejskiego i  Rady 2012/28/UE z  25 października 2012 r. w sprawie niektórych dozwolonych sposobów korzystania z utworów osieroconych (Dz.Urz. UE L 299 z 27.10.2012 r., s. 5). Zmiany są istotne zarówno dla firm, jak i instytucji sektora publicznego. No- welizacja dotyczy m.in. instytucji oświatowych, uczelni, instytutów badawczych, instytutów naukowych PAN, bibliotek, muzeów, archiwów, instytucji kultury. Usta- wodawca wprowadził szeroką definicję instytucji oświatowej. Uregulował korzy- stanie z utworów osieroconych oraz dzieł niedostępnych w obrocie handlowym. Nowością jest wprowadzenia wynagrodzenia z tytułu użyczania egzemplarzy utworów przez biblioteki publiczne. Doprecyzowano przepisy o użytku informacyjnym, które ograniczają prawa posia- daczy praw autorskich ze względu na interes społeczny polegający na dostępie do informacji. W zakresie dostępu do szeroko rozumianej informacji nastąpiło jego rozszerzenie na wszystkie podmioty prawa – w kilku sytuacjach korzystne zasady prawa autorskiego przysługiwały tylko profesjonalnym mediom. Duże ułatwienia otrzymały instytucje edukacyjne, które obecnie mogą w szer- szym zakresie wykorzystywać utwory objęte prawem autorskim do organizowania odczytów, wykładów czy prelekcji, przygotowywania pomocy naukowych czy pro- wadzenia szkoleń online. Ułatwienia dotyczą tych form nauczania, które są prze- znaczone dla ograniczonego kręgu osób zidentyfikowanych za pomocą loginów, kont, haseł dostępowych. Rozszerzono licencję ustawową na wykorzystywanie 8 Wstęp w celach dydaktycznych i naukowych cudzych utworów w podręcznikach, wypi- sach i antologiach. Rozszerzono także dozwolony użytek dotyczący publicznego wykonywania utworów w trakcie ceremonii religijnych oraz uroczystości szkolnych i państwowych. Zapraszam do lektury. W książce znajdą Państwo również przykłady rozliczeń umów z kosztami autorskimi, wzory tych umów, nowe zasady oskładkowania umów zle- cenia od 1 stycznia 2016 r., a także akty prawne opublikowane w 2015 roku. Tomasz Król 9 Rozdział 1. Przegląd najważniejszych zmian W 2015 i w 2016 roku wprowadza się kilka ważnych zmian w prawie autorskim. Oto one. Autor otrzyma pieniądze za wypożyczenie książki z biblioteki Nowelizacja ustawy o prawie autorskim zapewnia twórcom książek piszącym po polsku i tłumaczom wynagrodzenia z tytułu użyczania egzemplarzy ich utworów przez biblioteki publiczne. Środki na te wynagrodzenia będą pochodzić z budżetu MKiDN. Według szacunków departamentu własności intelektualnej i mediów re- sortu kultury mają one wynosić ok. 4–5 mln zł. Możliwe jest już korzystanie z utwo- rów osieroconych przez instytucje kultury, a także szkoły, instytucje oświatowe, uczelnie, archiwa, instytuty badawcze i naukowe PAN oraz nadawców publicznych. Ponadto nowe przepisy umożliwiają instytucjom kultury korzystanie z dzieł niedo- stępnych w handlu. Pozostają one nadal chronione prawami autorskimi, ale nie są już dostępne na rynku. Właściciele praw autorskich nie publikują bowiem nowych wydań, a wydania wcześniejsze nie są dostępne ani w tradycyjnych kanałach dys- trybucji, ani w Internecie. Internet zmienia europejskie prawo autorskie Komisja Europejska w komunikacie prasowym ogłosiła plan działań, które mają prowadzić do utworzenia jednolitego rynku cyfrowego w Europie poprzez zniesie- nie ograniczeń regulacyjnych. Jedną z 16 inicjatyw jest nowoczesne, bardziej euro- pejskie prawo autorskie. Komisja zakłada ograniczenie różnic między krajowymi systemami prawa autor- skiego i umożliwienie szerszego dostępu online do utworów w całej Unii Europej- skiej. Działania te mają na celu poprawę dostępu obywateli do dóbr kultury w Internecie, przy jednoczesnym kształtowaniu nowych możliwości dla twórców. 10 Rozdział 1. Przegląd najważniejszych zmian Komisja m.in. zmierza do zapewnienia, by użytkownicy nabywający utwory w domu mogli korzystać z nich także w czasie podróży do innych państw europejskich. Ko- misja zbada także rolę pośredników online w udostępnianiu utworów chronionych prawami autorskimi, co ma ułatwić ściganie naruszeń praw własności intelektual- nej dokonywanych na dużą skalę. Strategia przewiduje ponadto przeprowadzenie przeglądu dyrektywy o audiowizu- alnych usługach medialnych. W najbliższym czasie rozpoczną się prace nad przygotowaniem stanowiska rządu do tego dokumentu. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje prze- prowadzenie konsultacji społecznych dotyczących proponowanych strategii działań w zakresie prawa autorskiego i mediów, a więc obszarów, które znajdują się we właściwości resortu. Dostęp do kultury w internecie. Aby ograniczyć różnice między krajowymi sys- temami prawa autorskiego i umożliwić szerszy dostęp online do utworów w całej Unii Europejskiej (w tym za pomocą środków harmonizacji), do końca 2015 roku zostaną przedstawione wnioski ustawodawcze. Celem jest poprawa dostępu oby- wateli do dóbr kultury w Internecie – a w ten sposób sprzyjanie różnorodności kul- turowej – jednocześnie ze stworzeniem nowych szans dla twórców i sektora treści cyfrowych. Udogodnienia w podróży. Użytkownicy, którzy nabywają filmy, utwory muzyczne lub artykuły w domu, będą mogli korzystać z nich także w czasie podróży po Eu- ropie. Komisja zbada także rolę pośredników online w związku z utworami chro- nionymi prawami autorskimi. Zintensyfikuje to ściganie naruszeń praw własności intelektualnej na dużą skalę. Odsłuchiwanie muzyki w bibliotece nie jest publicznym odtworzeniem Biblioteka nie musi odprowadzać tantiem za publiczne odtwarzanie muzyki. Takie jest oficjalne stanowisko Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Inaczej byłoby, gdyby wykorzystanie muzyki przekładało się np. na wzrost sprzedaży, jak to  odbywa się choćby w sklepach czy w klubach i dyskotekach, gdzie korzystanie z  muzyki ma bezpośredni związek z zarobkowym charakterem danego podmiotu. Ministerstwo zajęło oficjalne stanowisko po tym, jak organizacja zbiorowego za- 11 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku rządzania prawami autorskimi – Związek Stowarzyszeń Artystów Wykonawców  STOART – kontaktowała się z bibliotekami w sprawie konieczności odprowadza- nia tantiem za publiczne odtwarzanie muzyki w bibliotece. W przypadku biblio- teki w Rudzie podstawą dochodzenia wynagrodzenia miało być posiadanie przez bibliotekę radioodbiornika. Skoro w bibliotece jest radio, to personel bibliote- ki i czytelnicy mogą słuchać odtwarzanej za jego pośrednictwem muzyki. Takie działanie zdaniem STOART wypełnia warunki publicznego odtwarzania, za które należy się wynagrodzenie artystom  wykonawcom. Z kolei w przypadku biblioteki w Siemiatyczach STOART uznał, że biblioteka powinna odprowadzać tantiemy za ewentualną  możliwość odsłuchania muzyki z komputera przez pojedynczych użytkowników, którzy na dodatek używali słuchawek. Biblioteki zwróciły się z  pytaniami dotyczącymi tego problemu do Ministerstwa Kultury i  Dziedzictwa Narodowego. Oto oficjalne stanowisko resortu: „Bibliote- ka publiczna realizuje zasadę braku osiągania korzyści majątkowych. Dlatego też ustawa o prawie autorskim zwalnia posiadaczy tych  urządzeń z konieczności od- prowadzania wynagrodzenia – jeśli takie  wykorzystanie nie wiąże się z osiąganiem korzyści majątkowych”. W A Ż N E Przypomnijmy, że publiczne odtwarzanie to jedno z pól eksploata- cji (sposobów korzystania z utworu), które jest objęte monopolem autorskim, czyli wymaga zgody, w tym przypadku artysty wykonawcy i wypłacenia mu wy- nagrodzenia. W imieniu artysty o  takie wynagrodzenie może występować orga- nizacja zbiorowego zarządzania. Taką organizacją jest m.in. STOART. Możliwość pobierania wynagrodzenia za publiczne odtwarzanie podlega jednak pewnym ograniczeniom. I z nimi mamy właśnie do czynienia w przypadku bibliotek. Koniec przeglądów prasy bez zgody wydawnictw Z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych usunięto art. 30, który był pod- stawą działalności firm oferujących klientom komercyjnym zbiory fragmentów ar- tykułów prasowych (tzw. press-clipping). Przepis wprowadzał dwie normy: 1. Ośrodki informacji lub dokumentacji mogły sporządzać i rozpowszechniać wła- sne opracowania dokumentacyjne oraz pojedyncze egzemplarze, nie większe niż jeden arkusz wydawniczy, fragmenty opublikowanych utworów. 12 Rozdział 1. Przegląd najważniejszych zmian 2. Twórca albo właściwa organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi byli uprawnieni do pobierania od ośrodków wynagro- dzenia za odpłatne udostępnianie egzemplarzy fragmentów utworów. Przepis ten zawierał licencję ustawową, z której mogły korzystać ośrodki infor- macji i dokumentacji. Licencja zezwalała na sporządzanie i rozpowszechnianie wskazanych w niej utworów. Jeżeli udostępnianie fragmentów utworów miało charakter odpłatny, twórcy przysługiwało wynagrodzenie. Przedmiotem sporu było też to, czy licencja ustawowa zawarta w  nim obejmuje dystrybucję tre- ści przez Internet czy jedynie tzw. analogowe korzystanie. Autorzy nowelizacji przepisów wskazali też, że ww. art. 30 nie ma odpowiednika w art. 5 dyrekty- wy 2001/29/WE. Stanowi natomiast jeden z przykładów dozwolonego użytku określonych w art. 5 ust. 3 lit. o dyrektywy 2001/29/WE jako wyjątek, który był uregulowany w prawie polskim przed implementacją dyrektywy 2001/29/WE. Jednak dyrektywa 2001/29/WE nie zawiera obecnie żadnego wyjątku, który po- zwalałby na uregulowanie – w ramach dozwolonego użytku – cyfrowego korzy- stania z utworów w podobny sposób jak w art. 30 ustawy o prawie autorskim i  prawach pokrewnych. Wszystkie te argumenty zadecydowały o  uchyleniu przepisu. Organizacje zbiorowego zarządzania w 2016 roku Zmiany wprowadzone przez parlament powodują, że w 2016 roku powinny zostać podpisane umowy między ministrem kultury i dziedzictwa narodowego a organi- zacjami zbiorowego zarządzania: 1. Dofinansowanie na wypłatę wynagrodzenia za użyczanie jest przekazywa- ne na podstawie umowy zawieranej co roku między ministrem a organizacją zbiorowego zarządzania. Umowa ta określa m.in.: ▶ wysokość dofinansowania przeznaczonego na wypłatę wynagrodzenia za użyczanie wraz ze wskazaniem kosztów określenia jego wysokości i wypłaty w danym roku; ▶ terminy i tryb przekazywania dofinansowania; ▶ zobowiązanie OZZ do poddania się kontroli realizowanej przez ministra; ▶ sposób rozliczenia dofinansowania; ▶ warunki i sposób zwrotu niewykorzystanej części dofinansowania lub dofi- nansowania wykorzystanego niezgodnie z przeznaczeniem. 13 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku Wynagrodzenie za użyczanie egzemplarzy utworów przez biblioteki publiczne jest wy- płacane przez wyznaczoną przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dzie- dzictwa narodowego organizację zbiorowego zarządzania prawami autorskimi z dofi- nansowania przekazywanego jej przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego ze środków Funduszu Promocji Kultury. Organizację tę mini- ster wyznacza na okres nie dłuższy niż 5 lat, po przeprowadzeniu konkursu. 2. Archiwa, instytucje oświatowe, uczelnie, jednostki naukowe w  rozumie- niu ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki oraz instytu- cje kultury mogą, na podstawie umowy zawartej z wyznaczoną przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, zwielokrotniać znajdujące się w  ich zbiorach utwory niedostępne w  obrocie handlowym opublikowane po raz pierwszy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 24 maja 1994 r. oraz udostępniać je publicznie w taki sposób. Czekamy na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego Prawdopodobnie w 2016 roku NSA wyda uchwałę w sprawie odpowiedzi na pyta- nie: „czy, w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 i ust. 2a oraz art. 30 ust. 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.) pobierane opłaty przez organizacje zbiorowego zarządzania w rozumieniu art. 104 ust. 1 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 1994 r. nr 24, poz. 83 ze zm.) od producentów i importerów magnetofonów, magne- towidów i innych podobnych urządzeń oraz czystych nośników stanowią wynagro- dzenie za świadczone usługi i tym samym podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?”. Warto zwrócić uwagę na to rozstrzygnięcie. NSA wskaże, któ- ra interpretacja przepisów jest właściwa. Pierwsza zaprezentowana w wyroku z 9 grudnia 2014 r. NSA (sygn. akt I FSK 1740/13) polega na tym, że pobrania opłaty reprograficznej nie można traktować jako świadczenia usług w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Opłaty te nie wiążą się bowiem z przeniesieniem ja- kichkolwiek praw do wartości niematerialnych i prawnych, czy też zobowiązaniem do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Nie wiążą się też ze świadczeniem usług zgodnie z nakazem wynikającym z mocy prawa – z mocy prawa wynika obowiązek ponoszenia opłat reprograficz- nych przez podmioty zobowiązane, nie zaś obowiązek świadczenia na rzecz tych 14 Rozdział 1. Przegląd najważniejszych zmian podmiotów jakichkolwiek usług. W przypadku tych opłat są one pobierane w celu finansowania systemu rekompensat za szkody wyrządzone podmiotom praw au- torskich z tytułu tzw. użytku prywatnego. Podmioty zobowiązane do ponoszenia opłat nie otrzymują w zamian żadnego świadczenia, ani w postaci działania, ani też powstrzymania się od działania. W szczególności nie otrzymują żadnego prawa autorskiego lub prawa pokrewnego. Obowiązek wnoszenia opłat reprograficznych ciąży też na posiadaczach urządzeń reprograficznych, którzy prowadzą działalność gospodarczą w zakresie zwielokrotniania utworów dla własnego użytku osobiste- go osób trzecich – są oni obowiązani do uiszczania tych opłat również za pośred- nictwem organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. Opłaty te przypadają twórcom i wydawcom w częściach równych. Sprzeczny pogląd został sformułowany w wyroku NSA z 17 października 2014 r. (sygn. akt I FSK 1485/13). Uchwała NSA powinna wskazać jednoznaczny sposób stosowania przepisów usta- wy o podatku od towarów i usług. Przed zajęciem stanowiska przez NSA prawdopodobnie poznamy pogląd Trybuna- łu Sprawiedliwości UE w tej sprawie. 15 Rozdział 2. Zmiany od 1 sierpnia 2015 r. Artyści wykonawcy są obecnie lepiej chronieni przez prawo – od 1 sierpnia tego roku obowiązują trzy nowe środki zabezpieczające pozycję artystów wykonawców. Wprowadza je ustawa z 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i pra- wach pokrewnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 994). Na czym polega obecnie ochroma artystów – zestawienie zmian Stan prawny przed nowelizacją Art. 36 w pkt 5 ustawy jest nowym przepisem 16 Stan prawny po nowelizacji Art. 36 pkt 5 ustawy Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, autorskie prawa majątkowe gasną z upływem lat 70 w odniesieniu do utwo- ru słowno-muzycznego, jeżeli utwór słowny i utwór muzyczny zostały stworzo- ne specjalnie dla danego utworu słowno-muzycznego – od śmierci później zmarłej z wymienionych osób: autora utworu słownego albo kompozytora utworu muzycznego Komentarz Ustawodawca wyelimi- nował sytuację, w której w utworze słowno-muzycz- nym, nieuznanym za utwór współautorski, autorskie prawa majątkowe do tekstu wygasałyby w innym ter- minie niż prawa do muzyki. UWAGA! Artykuł 36 pkt 5 ustawy stosuje się do utwo- rów słowno-muzycznych, w których utwór słowny lub utwór muzyczny 1 listopada 2013 r. podlegał ochronie na podstawie przepisów dotychczasowych, oraz do utworów słowno-mu- zycznych stworzonych po tym dniu. Jeżeli rozpoczęte przed dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy korzystanie z utworu słow- no-muzycznego było według przepisów dotychczasowych dozwolone, natomiast od Rozdział 2. Zmiany od 1 sierpnia 2015 r. Stan prawny przed nowelizacją Stan prawny po nowelizacji Art. 89 ustawy Prawo, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2, wygasa z upływem pięćdziesięciu lat następu- jących po roku, w którym artystyczne wykonanie ustalono. Jeżeli jednak w tym czasie nastąpiła publikacja utrwalenia tego wykonania lub jego publiczne odtworzenie, okres ochrony liczy się od tych zdarzeń, a gdy miały miejsce obydwa – od tego z nich, które miało miejsce wcześniej. Art. 891 ustawy jest nowym przepisem Art. 89 ust. 1 i ust. 2 ustawy 1. Prawo, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2, wygasa z upływem 50 lat następujących po roku, w którym nastąpiło artystyczne wykonanie. 2. Jeżeli w okresie, o któ- rym mowa w ust. 1, nastąpiła publikacja lub inne rozpowszechnienie arty- stycznego wykonania utrwa- lonego w inny sposób niż na fonogramie, okres ochrony liczy się od tego zdarzenia, a gdy miały miejsce oby- dwa – od tego z nich, które miało miejsce wcześniej. Art. 891 ustawy Jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 89 ust. 1, nastąpiła publikacja lub inne rozpowszechnienie artystycz- nego wykonania utrwalonego na fonogramie, prawo, o któ- rym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2, wygasa z upływem siedemdziesięciu lat od tego zdarzenia, a gdy miały miejsce obydwa – od tego z nich, które miało miejsce wcześniej. Komentarz tego dnia wymaga ze- zwolenia – może być ono kontynuowane na podstawie przepisów dotychczaso- wych. Data wejścia w ży- cie to 1 sierpnia 2015 r. Ustawodawca zrezygnował z niejasnego pojęcia „usta- lenie wykonania”. Ustawo- dawca wydzielił w przepisie dwa ustępy. Ustawodawca wprowadził 70-letni okres ochronny. Wydłużenie czasu ochro- ny obejmuje artystyczne wykonania utrwalone na fonogramach, które zostały opublikowane lub rozpo- wszechnione w okresie lat 50 od ich wykonania. Pierw- sza publikacja lub rozpo- wszechnienie po upływie lat 50 od wykonania, a więc po wygaśnięciu czasu ochrony, nie spowoduje „odżycia” tej 17 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku Stan prawny przed nowelizacją Stan prawny po nowelizacji 18 Komentarz ochrony. Uwaga! Umowy, na mocy których prawa do artystycznego wykonania zostały przeniesione na producenta fonogramu oraz umowy, na mocy których producentowi fonogramu udzielona została licencja na korzystanie z artystycznego wykonania, obowiązujące 31 października 2013 r., zachowują moc obowiązują- cą do dnia upływu okresu, o którym mowa w art. 891 ustawy, chyba że strony postanowiły inaczej. Artykuł 891 ustawy stosuje się do artystycznych wyko- nań i fonogramów, które 1 listopada 2013 r. podle- gały ochronie na podstawie przepisów dotychczasowych, oraz do artystycznych wykonań i fonogramów powstałych po tym dniu. Je- żeli rozpoczęte przed dniem wejścia w życie znowelizowa- nych przepisów korzystanie z artystycznego wykonania lub fonogramu było według przepisów dotychczasowych dozwolone, natomiast od tego dnia wymaga zezwole- nia – może być ono konty- nuowane, pod warunkiem że uprawniony otrzyma stosowne wynagrodzenie należne od dnia wejścia w ży- cie znowelizowanej ustawy. Data wejścia w życie to 1 sierpnia 2015 r. Rozdział 2. Zmiany od 1 sierpnia 2015 r. Stan prawny przed nowelizacją Art. 95 ust. 2 i 3 ustawy 2. Jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1, fonogram został opubli- kowany, prawo, o którym mowa w art. 94 ust. 4 i 5, wygasa z upływem 50 lat następujących po roku, w którym fonogram został opublikowany. 3. Jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1, fonogram nie został opublikowany i jeżeli w tym okresie został rozpowszech- niony, prawo, o którym mowa w art. 94 ust. 4 i 5, wygasa z upływem 50 lat następujących po roku, w którym fonogram został rozpowszechniony. Stan prawny po nowelizacji Art. 95 ust. 2 i 3 ustawy 2. Jeżeli w okresie, o któ- rym mowa w ust. 1, fonogram został opublikowa- ny, prawo, o którym mowa w art. 94 ust. 4 i 5, wy- gasa z upływem 70 lat następujących po roku, w którym fonogram został opublikowany. 3. Jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1, fonogram nie został opublikowany i jeżeli w tym okresie został rozpowszech- niony w inny sposób, prawo, o którym mowa w art. 94 ust. 4 i 5, wygasa z upły- wem 70 lat następujących po roku, w którym fono- gram został rozpowszech- niony. Art. 952 ustawy jest nowym przepisem Art. 952 ustawy 1. Jeżeli po upływie 50 lat od publikacji fonogramu albo jego rozpowszechnienia w inny sposób, producent fonogramu nie wprowadza do obrotu wystarczającej liczby egzemplarzy fonogra- mu, która, biorąc pod Komentarz Ustawodawca wydłu- żył ochronę prawną do fonogramów, podobnie jak to zrobił w przypadku praw do utrwalonych na nich artystycznych wykonań. Artykuł 95 ust. 2 i 3 w brzmieniu nadanym nowe- lizacją ustawą, stosuje się do artystycznych wykonań i fo- nogramów, które 1 listopada 2013 r. podlegały ochronie na podstawie przepisów dotychczasowych, oraz do artystycznych wykonań i fonogramów powstałych po tym dniu. Jeżeli rozpoczęte przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów korzystanie z artystycznego wykonania lub fonogramu było według przepisów dotychczasowych dozwolo- ne, natomiast od tego dnia wymaga zezwolenia – może być ono kontynuowane, pod warunkiem że uprawniony otrzyma stosowne wyna- grodzenie należne od dnia wejścia w życie znowelizo- wanej ustawy. Data wejścia w życie to 1 sierpnia 2015 r. Ustawodawca wprowadził dodatkowe – poza okresem ochronnym – środki zabez- pieczające prawa artystów. Artyści mają możliwość odzyskania praw uprzednio przeniesionych na produ- centa fonogramu, jeżeli ten nie oferuje fonogramu do 19 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku Stan prawny przed nowelizacją Stan prawny po nowelizacji uwagę jego charakter, zaspokajałaby racjonalne potrzeby odbiorców, lub nie udostępnia go publicz- nie w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym, artysta wykonawca albo jego spadkobierca może wypowiedzieć umowę, na mocy której prawa do artystycznego wykonania zostały przeniesione w tym zakresie na producenta fonogramu, albo umowę, na mocy której producen- towi fonogramu udzielona została w tym zakresie licencja wyłączna na ko- rzystanie z artystycznego wykonania. 2. Wypowiedzenie umowy, o którym mowa w ust. 1, staje się skuteczne, jeżeli producent fonogramu w terminie roku od dnia doręczenia mu oświadczenia przez artystę wykonawcę albo jego spadkobiercę o wypowiedzeniu umowy, nie rozpocznie korzystania z fonogramu w żaden ze sposobów, o których mowa w ust. 1. 3. Jeżeli fonogram zawiera utrwalenie wykonań kilku ar- tystów wykonawców, prawo do wypowiedzenia umowy, o którym mowa w ust. 1, przysługuje każdemu z nich. 20 Komentarz sprzedaży. Prawo do wypo- wiedzenia umowy przysłu- guje tylko w przypadku, w którym artysta wykonaw- ca przeniósł swoje prawa na producenta fonogramu albo udzielił mu wyłącznej licencji. Prawo do wypowiedzenia umowy nie obejmie innych pól eksploatacji, takich jak np. nadawanie czy reemisja. Prawo do wypowiedzenia umowy nie podlega zrzecze- niu się ani zbyciu. Art. 952 ustawy stosuje się do artystycznych wyko- nań i fonogramów, które 1 listopada 2013 r. podlegały ochronie na podstawie przepisów dotychczasowych, oraz do artystycznych wykonań i fonogramów powstałych po tym dniu. Jeżeli rozpo- częte przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów korzystanie z artystycznego wykonania lub fonogramu było według przepisów dotychczaso- wych dozwolone, natomiast od tego dnia wymaga zezwolenia – może być ono kontynuowane, pod warunkiem że uprawniony otrzyma stosowne wyna- grodzenie należne od dnia wejścia w życie znowelizo- wanej ustawy. Data wejścia w życie to 1 sierpnia 2015 r. Rozdział 2. Zmiany od 1 sierpnia 2015 r. Stan prawny przed nowelizacją Stan prawny po nowelizacji Komentarz Art. 953 ustawy jest nowym przepisem 4. W przypadku skutecz- nego wypowiedzenia umów zawartych w odniesieniu do wszystkich artystycznych wykonań utrwalonych na fonogramie, prawo pro- ducenta tego fonogramu, o którym mowa w art. 94 ust. 4 i 5, wygasa. 5. Prawo do wypowiedzenia umowy, o którym mowa w ust. 1, nie podlega zrze- czeniu się ani zbyciu. Art. 953 ustawy 1. Jeżeli przeniesienie praw do artystycznego wykonania na producenta fonogramu albo udzielenie mu licencji wyłącznej na korzystanie z artystycznego wykonania nastąpiło za jednorazowym wynagrodzeniem, artysta wykonawca ma prawo do corocznego dodatkowego wynagrodzenia od produ- centa fonogramu za każdy rok następujący po upływie 50 lat po roku publikacji fonogramu albo jego rozpo- wszechnienia w inny sposób. 2. Kwota dodatkowego wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, wynosi 20 przychodu producen- ta fonogramu uzyskanego w poprzednim roku z tytułu zwielokrotniania, wprowa- dzania do obrotu i publiczne- go udostępniania fonogramu w taki sposób, aby każdy Ustawodawca wprowadził dodatkowe – poza okresem ochronnym – środki zabez- pieczające prawa artystów. Jej elementem jest m.in. dodatkowe wynagrodzenie wynoszące 20 przychodu producenta fonogramu. Prawo do dodatkowego wynagrodzenia nie podlega zrzeczeniu się ani zbyciu. Prawo do dodatkowego wynagrodzenia należnego od producentów fonogra- mów w wydłużonym okresie ochrony przysługuje tym artystom wykonawcom, którzy za jednorazowym wynagrodzeniem przenie- śli swoje prawa na rzecz producentów albo udzielili im wyłącznej licencji. Wy- nagrodzenie to będzie więc przysługiwać po upływie 50 lat od publikacji lub roz- powszechnienia fonogramu w inny sposób. 21 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku Stan prawny przed nowelizacją Stan prawny po nowelizacji mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym. 3. Prawo do dodatkowego wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, nie podlega zrzeczeniu się ani zbyciu. 4. Wypłata dodatkowego wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, następuje za pośrednictwem organiza- cji zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi do artystycznych wykonań, wyznaczonej na okres nie dłuższy niż pięć lat przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego po przeprowadzeniu konkursu uwzględniającego następują- ce kryteria: 1) reprezentatywność; 2) zdolność organizacyjną do realizacji zadania w spo- sób zapewniający efektywny pobór wynagrodzeń, o któ- rych mowa w ust. 1, i ich wypłaty; 3) skuteczność i prawidło- wość działania; 4) zasadność planowanych kosztów wypłaty wyna- grodzeń, o których mowa w ust. 1, i ich wysokość. 5. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego ogłasza w Biuletynie Infor- macji Publicznej na 22 Komentarz Prawo do wynagrodzenia słu- ży zabezpieczeniu interesów tych artystów wykonawców, którzy – ze względu na to, że przenieśli swoje prawa na producenta fonogramu bądź udzielili mu wyłącznej licencji za jednorazowym wynagro- dzeniem – nie mają udziału w bieżących zyskach uzyski- wanych przez producenta fonogramu w wydłużonym czasie ochrony. Art. 953 ustawy stosuje się do artystycznych wykonań i fonogramów, które 1 listopada 2013 r. podlegały ochronie na podstawie prze- pisów dotychczasowych, oraz do artystycznych wykonań i fonogramów powstałych po tym dniu. Jeżeli rozpoczęte przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów korzystanie z artystycznego wykonania lub fonogramu było według przepisów dotychcza- sowych dozwolone, nato- miast od tego dnia wymaga zezwolenia – może być ono kontynuowane, pod warun- kiem że uprawniony otrzyma stosowne wynagrodzenie na- leżne od dnia wejścia w życie znowelizowanej ustawy. Data wejścia w życie to 1 sierpnia 2015 r. Na kolejnych stronach omawiamy zasady pobie- rania dodatkowego wyna- grodzenia dla artystów. Rozdział 2. Zmiany od 1 sierpnia 2015 r. Stan prawny przed nowelizacją Stan prawny po nowelizacji Komentarz swojej stronie podmiotowej konkurs, o którym mowa w ust. 4, oraz jego wynik. 6. Organizacja zbiorowe- go zarządzania prawami pokrewnymi do artystycz- nych wykonań biorąca udział w konkursie, o którym mowa w ust. 4, może złożyć do ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku tego konkursu, odwołanie od jego wyniku ze względu na naru- szenie przepisów prawa. 7. Odwołanie, o którym mowa w ust. 6, minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego rozpatruje w terminie 14 dni od dnia jego wpływu. W przypadku uwzględnienia odwołania minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego unieważnia konkurs, o którym mowa w ust. 4. 8. Artysta wykonawca lub organizacja zbiorowego zarządzania, o której mowa w ust. 4, mogą domagać się od producenta fonogramu udzielenia wszelkich infor- macji oraz udostępnienia dokumentów niezbędnych do określenia wysokości należnego im dodatkowego wynagrodzenia, o którym 23 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku Stan prawny przed nowelizacją 24 Komentarz Stan prawny po nowelizacji mowa w ust. 1, i jego wypłaty. 9. Organizacja zbiorowe- go zarządzania, o której mowa w ust. 4, ma prawo przeznaczyć z dodatkowego wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, nie więcej niż 10 jego wartości na pokrycie ponoszonych przez nią uzasadnionych i udo- kumentowanych kosztów dochodzenia oraz wypłaty tego wynagrodzenia. 10. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, po zasięgnięciu opinii orga- nizacji zbiorowego zarzą- dzania prawami pokrew- nymi do artystycznych wykonań oraz organizacji producentów fonogramów, określi, w drodze rozpo- rządzenia: 1) sposób pobierania do- datkowego wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, dokonywania z niego potrąceń oraz jego wypłaty, mając na uwadze koniecz- ność zapewnienia, aby pobór i wypłata tego wynagrodze- nia były dokonywane w spo- sób efektywny i przejrzysty, a potrącenia były uzasadnio- ne i udokumentowane; 2) wymagany zakres informacji umieszczanych w ogłoszeniu o konkursie, o którym mowa w ust. 4, Rozdział 2. Zmiany od 1 sierpnia 2015 r. Stan prawny przed nowelizacją Art. 954 ustawy jest nowym przepisem Stan prawny po nowelizacji mając na uwadze, że minimalny zakres tych informacji ma obejmować co najmniej warunki uczest- nictwa w konkursie, termin składania ofert i kryteria ich oceny; 3) zakres dokumentacji konkursowej, mając na uwadze, że zakres tej dokumentacji ma co najmniej określać warunki uczestnic- twa w konkursie, o którym mowa w ust. 4, wymagania, jakim ma odpowiadać oferta i kryteria oceny ofert; 4) tryb postępowania konkursowego, mając na uwadze przejrzystość, rzetelność i obiektywność postępowania konkurso- wego. Art. 954 ustawy Jeżeli przeniesienie praw do artystycznego wykonania na producenta fonogramu albo udzielenie mu licencji wyłącznej na korzystanie z artystycznego wykonania nastąpiło za wynagrodze- niem wypłacanym artyście wykonawcy przez produ- centa fonogramu okresowo, od wypłat z tego tytułu nie potrąca się zaliczek lub innych odliczeń określonych w umowie po upływie pięć- dziesięciu lat od publikacji fonogramu albo jego rozpo- wszechnienia w inny sposób Komentarz Jest to trzeci dodatkowy środek zabezpieczający pozycję artystów wykonaw- ców. Został przewidziany w art. 3 ust. 2e dyrektywy 2006/116/WE w brzmie- niu nadanym dyrektywą 2011/77/UE. Korzystają z niego artyści wykonawcy, którzy przenieśli prawa albo udzielili wyłącznej licencji producentowi fonogramów w zamian za tantiemy lub wynagrodzenia wypłacane okresowo. To wynagro- dzenie (lub tantiemy) – po upływie lat 50 od publikacji lub rozpowszechnienia 25 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku Stan prawny przed nowelizacją Stan prawny po nowelizacji . Komentarz fonogramu – nie jest po- mniejszane o żadne okre- ślone w umowach zaliczki lub odliczenia (tzw. klauzula czystego konta). Artykuł 954 ustawy stosuje się do artystycznych wyko- nań i fonogramów, które 1 listopada 2013 r. podlegały ochronie na podstawie przepisów dotychczasowych, oraz do artystycznych wykonań i fonogramów powstałych po tym dniu. Jeżeli rozpo- częte przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów korzystanie z artystycznego wykonania lub fonogramu było według przepisów dotychczaso- wych dozwolone, natomiast od tego dnia wymaga zezwolenia – może być ono kontynuowane, pod warunkiem że uprawniony otrzyma stosowne wyna- grodzenie należne od dnia wejścia w życie znowelizo- wanej ustawy. Data wejścia w życie to 1 sierpnia 2015 r. 26 Rozdział 2. Zmiany od 1 sierpnia 2015 r. Zasady pobierania dodatkowego wynagrodzenia dla artystów Od 24 października 2015 r. weszło w życie nowe rozporządzenie z 11 września 2015 r. ministra kultury i dziedzictwa narodowego określające sposób pobierania dodat- kowego wynagrodzenia należnego artystom wykonawcom od producenta fono- gramu za każdy rok następujący po upływie lat 50 po roku publikacji fonogramu albo jego rozpowszechnienia w inny sposób. Jak już wspominaliśmy, od 1 sierpnia 2015 r. obowiązuje nowy art. 953 ustawy o prawach autorskich i pokrewnych. Przepis ten reguluje sytuację, gdy przeniesie- nie praw do artystycznego wykonania na producenta fonogramu albo udzielenie mu licencji wyłącznej na korzystanie z artystycznego wykonania nastąpiło za jed- norazowym wynagrodzeniem. Według nowych zasad artysta wykonawca ma wte- dy prawo do corocznego dodatkowego wynagrodzenia od producenta fonogramu za każdy rok następujący po upływie 50 lat po roku publikacji fonogramu albo jego rozpowszechnienia w inny sposób. W A Ż N E Kwota tego dodatkowego wynagrodzenia wynosi 20 przychodu producenta fonogramu uzyskanego w poprzednim roku z tytułu zwielokrotniania, wprowadzania do obrotu i publicznego udostępniania fonogramu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym. Prawo do dodatkowego wynagrodzenia nie podlega zrzeczeniu się ani zbyciu. Wy- płata dodatkowego wynagrodzenia następuje za pośrednictwem organizacji zbio- rowego zarządzania prawami pokrewnymi do artystycznych wykonań, wyznaczo- nej na okres nie dłuższy niż 5 lat po przeprowadzeniu konkursu. Rozporządzenie z 11 września 2015 r. określa warunki przeprowadzania tego kon- kursu co do: ▶ zakresu informacji umieszczanych w ogłoszeniu o konkursie; ▶ zakresu dokumentacji konkursowej; ▶ trybu postępowania konkursowego. Rozporządzenie zawiera też informacje dotyczące sposobu pobierania wynagro- dzenia. Dla wyznaczonej w drodze konkursu OZZ obowiązują następujące zasady. Organizacja ta: 27 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku 1) pobiera wynagrodzenie od producenta fonogramu jednorazowo za dany rok ka- lendarzowy; 2) może wystąpić do producenta fonogramu o udzielenie informacji oraz o udo- stępnienie dokumentów niezbędnych do określenia wysokości wynagrodzenia należnego za dany rok kalendarzowy; 3) przekazuje producentowi fonogramu dokument księgowy stanowiący podsta- wę uiszczenia wynagrodzenia, z terminem płatności nie krótszym niż 14 dni od dnia otrzymania tego dokumentu; 4) może dokonać potrącenia z pobranych wynagrodzeń uzasadnionych i udoku- mentowanych kosztów poniesionych w celu ich dochodzenia (koszty inkasa) oraz odrębnie uzasadnionych i  udokumentowanych kosztów poniesionych w celu ich wypłaty (koszty wypłaty); 5) źródłem finansowania kosztów inkasa i kosztów wypłaty nie mogą być odsetki ani inne pożytki uzyskane z wynagrodzeń. Nie dotyczy to jedynie odsetek od kwot już potrąconych tytułem tych kosztów. Odsetki oraz inne pożytki uzyskane z wynagrodzeń przeznaczonych do wypłaty artystom wykonawcom lub innym uprawnionym przypadają tym podmiotom na takich samych zasadach jak te wynagrodzenia; 6) gromadzi pobierane wynagrodzenia na wyodrębnionym rachunku bankowym przeznaczonym wyłącznie do tego celu oraz do wypłaty wynagrodzeń podmio- tom uprawnionym; 7) dokonuje wypłaty pobranych wynagrodzeń podmiotom uprawnionym nie póź- niej niż w terminie 7 dni od dnia uzyskania danych niezbędnych do dokonania wypłaty w formie przelewu na rachunek bankowy lub w formie gotówkowej. Podstawa prawna ▶ Rozporządzenie ministra kultury i  dziedzictwa narodowego z  11 września 2015 r. w sprawie pobierania i wypłaty dodatkowego wynagrodzenia należnego artystom wy- konawcom od producenta fonogramu oraz wyznaczenia w drodze konkursu organiza- cji zbiorowego zarządzania uprawnionej do pobierania i wypłaty tego wynagrodzenia (Dz.U. z 2015 r. poz. 1572). 28 Rozdział 3. Nowe przepisy na przełomie 2015 i 2016 roku Od 20 listopada 2015 r. oraz częściowo od 1 stycznia 2016 r. zaczyna obowiązy- wać ustawa z 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i pra- wach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych. Jest to druga nowelizacja prawa autorskiego w 2015 roku. Zmienia ona regulacje dotyczące dozwolonego użytku edukacyjnego, niestety w sposób niekorzystny dla organizacji. Korzystna dla wszystkich zmiana dotyczy natomiast przepisów o utworach osieroconych. Jej celem jest pełne wdrożenie do polskiego porządku prawnego wielu regulacji prawa europejskiego z  zakresu prawa autorskiego i  praw pokrewnych. Zmiany dotyczą nowych, jeszcze nieimplementowanych dyrektyw Unii Europejskiej oraz przepisów już formalnie wdrożonych do prawa krajowego, które – po przeanalizo- waniu praktyki ich stosowania oraz aktualnych potrzeb polityki kulturalnej Rzeczy- pospolitej Polskiej – wymagają poprawy. W A Ż N E Wprowadzane od 20 listopada 2015 r. zmiany mają na celu uła- twienie legalnego dostępu obywateli do twórczości w inny sposób niż wyłącznie na podstawie bezpośredniej zgody uprawnionego. Zmiany w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1) wprowadzenie możliwości korzystania w granicach uzasadnionych celem infor- macji z przemówień politycznych i mów wygłoszonych na publicznych rozpra- wach, a także fragmentów publicznych wystąpień, wykładów oraz kazań (doda- ny art. 261); 2) przyznanie uprawnienia do zamieszczania w celach dydaktycznych i naukowych rozpowszechnionych drobnych utworów lub fragmentów większych utworów w podręcznikach, wypisach i antologiach; w takich przypadkach twórcy będzie przysługiwało wynagrodzenie (dodany art. 271); 3) rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych na gruncie obecnego art. 28 do korzystania w ramach licencji ustawowej z utworów o: instytucje oświa- 29 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku towe, uczelnie, instytuty badawcze, instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk, muzea. Instytuty będą objęte normą powołanego przepisu, tylko jeśli prowadzą studia doktoranckie lub podyplomowe, ewentualnie inne formy kształcenia, 4) rozszerzenie w art. 29 ustawie o prawie autorskim prawa cytatu poprzez wy- raźne wskazanie możliwości cytowania w całości utworów plastycznych oraz fotograficznych, 5) umożliwienie korzystania z utworów na potrzeby parodii, pastiszu lub karykatu- ry, w zakresie uzasadnionym prawami tych gatunków twórczości, a także korzy- stania z utworu włączonego w sposób niezamierzony do innego utworu, jeśli nie ma on znaczenia dla tego utworu (dodawany art. 291 i art. 292); 6) skreślenie art. 30 pr. aut. zawierającego licencję ustawową na rzecz ośrodków in- formacji i dokumentacji, zezwalając im na sporządzanie i rozpowszechnianie wła- snych opracowań dokumentacyjnych oraz pojedynczych egzemplarzy fragmen- tów opublikowanych utworów, jeżeli nie wykraczają one poza arkusz wydawniczy, 7) uregulowanie zasad określania i wypłaty wynagrodzenia za użyczanie egzem- plarzy utworów przez biblioteki publiczne – wynagrodzenie to będzie wypła- cane przez wyznaczoną przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego organizację zbiorowego zarządzania prawami autor- skimi z dofinansowania przekazywanego jej przez ministra ze środków Fundu- szu Promocji Kultury, 8) określenie zasad korzystania z utworów osieroconych, czyli utworów opubli- kowanych w książkach, dziennikach, czasopismach lub innych formach publi- kacji drukiem, utworów audiowizualnych oraz utworów zamówionych lub włą- czonych do utworów audiowizualnych bądź utrwalonych na wideogramach, a  także utworów utrwalonych na fonogramach, znajdujących się w  zbiorach instytucji takich jak: archiwa, instytucje oświatowe, biblioteki, muzea, instytu- cje kultury, jeżeli uprawnieni, którym przysługują autorskie prawa majątkowe do tych utworów, nie zostali ustaleni lub odnalezieni pomimo przeprowadzenia starannych poszukiwań (dodawany art. 355 ust. 1); 9) uregulowanie kwestii korzystania z utworów niedostępnych w obrocie handlo- wym, czyli utworów opublikowanych w książkach, dziennikach, czasopismach lub w innych formach publikacji drukiem, jeżeli utwory te nie są dostępne dla odbiorców w obrocie handlowym za zezwoleniem uprawnionych, którym przy- sługują autorskie prawa majątkowe do tych utworów. 30 Rozdział 3. Nowe przepisy na przełomie 2015 i 2016 roku Nowa definicja w prawie autorskim Ustawodawca wprowadził do prawa autorskiego definicję ustawową „instytu- cji oświatowej”. Są to jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm. ). Na podstawie tego przepisu pojęcie instytucji oświatowej obejmuje: ▶ przedszkola, w  tym z  oddziałami integracyjnymi, przedszkola specjalne oraz inne formy wychowania przedszkolnego; ▶ szkoły: – podstawowe, w  tym: specjalne, integracyjne, z  oddziałami integracyjnymi i sportowymi, sportowe i mistrzostwa sportowego, – gimnazja, w tym: specjalne, integracyjne, dwujęzyczne, z oddziałami integra- cyjnymi, dwujęzycznymi, sportowymi i przysposabiającymi do pracy, sporto- we i mistrzostwa sportowego, – ponadgimnazjalne, w tym: specjalne, integracyjne, dwujęzyczne, z oddzia- łami integracyjnymi, dwujęzycznymi i  sportowymi, sportowe, mistrzostwa sportowego, rolnicze i leśne, – artystyczne; ▶ placówki oświatowo-wychowawcze, w  tym szkolne schroniska młodzieżowe, umożliwiające rozwijanie zainteresowań i uzdolnień oraz korzystanie z różnych form wypoczynku i organizacji czasu wolnego; ▶ placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcania i  doskonalenia zawodowego, umożliwiające uzyskanie i uzupełnienie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych; ▶ placówki artystyczne – ogniska artystyczne umożliwiające rozwijanie zain- teresowań i uzdolnień artystycznych; ▶ poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne udziela- jące dzieciom, młodzieży, rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pe- dagogicznej, a także pomocy uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu; ▶ młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, spe- cjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, me- tod pracy i wychowania, ▶ ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży upośledzonej umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, ▶ placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania na- uki poza miejscem stałego zamieszkania; 31 Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku ▶ zakłady kształcenia i placówki doskonalenia nauczycieli (od 1 października 2016 r. będą to placówki doskonalenia nauczycieli); ▶ biblioteki pedagogiczne; ▶ kolegia pracowników służb społecznych. Oprócz ww. jednostek w definicji „instytucji oświatowej” ustawodawca umie- ścił także szkoły, zespoły szkół oraz szkolne punkty konsultacyjne przy przed- stawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i  przedstawiciel- stwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w art. 5 ust. 3b pkt 1 lit. a  ustawy o  systemie oświaty. Definicja te obejmuje także szkoły podoficerskie i ośrodki szkolenia, o których mowa w art. 127 pkt 2 i 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1414 ze zm. ). Przykładem zastosowania nowej definicji ustawowej jest art. 28 ust. 1 ustawy o pra- wie autorskim, który stanowi, że m.in. instytucje oświatowe mogą zwielokrotniać utwory znajdujące się we własnych zbiorach w celu uzupełnienia, zachowania lub ochrony tych zbiorów, jeżeli czynność ta nie jest dokonywana w celu osiągnięcia bezpośredniej lub pośredniej korzyści majątkowej. Przed nowelizacją przepis ten obejmował biblioteki, archiwa i szkoły. Tymczasowe zwielokrotnienie utworu Korzystanie z Internetu wiąże się z aktami tymczasowego zwielokrotniania. Arty- kuł 231 ustawy o prawie autorskim jest przepisem niezbędnym do uregulowania zasad korzystania w  Internecie z  utworów podlegających prawu autorskiemu. Tak zwane tymczasowe akty zwielokrotnienia wiążą się m.in. z tworzeniem kopii ekranowych oraz kopii w „pamięci podręcznej” na twardym dysku komputera, które są tworzone przez użytkownika końcowego podczas przeglądania strony internetowej. Po nowelizacji art. 231 ustawy o prawie autorskim stanowi, że nie wymaga zezwo- lenia twórcy tymczasowe zwielokrotnienie, o charakterze przejściowym lub incy- dentalnym, niemające samodzielnego znaczenia gospodarczego, a stanowiące in- tegralną i niezbędną część procesu technologicznego, którego celem jest wyłącznie umożliwienie: 32 Rozdział 3. Nowe przepisy na przełomie 2015 i 2016 roku 1) przekazu utworu w systemie teleinformatycznym pomiędzy osobami trzecimi przez pośrednika lub 2) zgodnego z prawem korzystania z utworu. Przed nowelizacją przepis ten stanowił, że „nie wymaga zezwolenia twórcy przej- ściowe lub incydentalne zwielokrotnianie utworów, niemające samodzielnego znaczenia gospodarczego, a stanowiące integralną i podstawową część procesu technologicznego oraz mające na celu wyłącznie umożliwienie osiągnięcia celów wskazanych w w/w dwóch punktach”. Nowelizacja podkreśliła, że zwielokrotnienie utworu ma mieć zawsze charakter tymczasowy. Nagrania tymczasowe Nowy art. 232 ustawy o  prawie autorskim reguluje zasady nagrań tymcza- sowych. Przepis ten jest istotny dla każdego podmiotu, który wykorzystuje w swojej działalności przekaz nagrany przed emisją. Dzięki temu podmiotom nadawczym przyznano dozwolony użytek chronionych utworów w  zakresie tzw. nagrań efemerycznych (tymczasowych). Organizacjom radiowym i telewizyjnym wolno za pomocą własnych środków utrwalać utwory na potrzeby własnych nadań. Utrwalenia powinno się znisz- czyć w terminie miesiąca od dnia wygaśnięcia uprawnienia do nadania utworu. Nie niszczy się jednak materiałów mających charakter archiwalny wchodzący do narodowego zasobu archiwalnego. Artykuły na aktualne tematy polityczne Nowelizacją został zmieniony art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o prawie autorskim, który jest podstawą rozpowszechniania w celach informacyjnych w prasie, radiu i  telewizji już rozpowszechnionych artykułów na aktualne tematy polityczne, gospodarcze lub religijne, chyba że zostało wyraźnie zastrzeżone, że ich dalsze rozpowszechnianie jest zabronione. Przepis ma służyć tzw. użytkowi informa- cyjnemu: pozwala na ograniczenie praw uprawnionych ze względu na interes społeczny polegający na dostępie ogółu społeczeństwa do informacji. Przed no- welizacją przepis stanowił o „aktualnych artykułach”, a nie jak obecnie o „arty- kułach na aktualne tematy”. Artykuł może być „aktualny” wiele lat po publikacji, 33
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo autorskie. Zmiany w 2015 i 2016 roku
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: