Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00658 010871 7479404 na godz. na dobę w sumie
Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz - ebook/pdf
Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , , , , , Liczba stron: 1560
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-8528-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Komentarz, przygotowany przez zespół doświadczonych praktyków i teoretyków prawa autorskiego, stanowi kompleksowe opracowanie zagadnień i przepisów ustawy o prawie autorskim l prawach pokrewnych. W związku z rozwojem techniki, a także wpływem dyrektyw unijnych na prawo polskie, od czasu uchwalenia ustawy pojawiły się zupełnie nowe kwestie, wymagające zaadaptowania utrwalonych konstrukcji prawnych do rzeczywistości.

W książce znajdują się liczne wskazówki o charakterze praktycznym, które będą przydatne w rozwiązywaniu problemów powstających na tle stosowania przepisów tej regulacji oraz w prowadzonych sporach sądowych. Jednocześnie w opracowaniu zawarto analizę kwestii fundamentalnych dla całego systemu prawa autorskiego, co pozwala na pogłębienie i usystematyzowanie obecnego stanu wiedzy z tego zakresu. Niektóre z komentowanych zagadnień, np. Dotyczące zbiorowego zarządu prawami autorskimi i pokrewnymi, są jednymi z pierwszych opracowań tej tematyk] w literaturze przedmiotu.

Publikacja zawiera bogate orzecznictwo sądów krajowych i zagranicznych (przede wszystkim Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej) oraz liczne odniesienia do wypowiedzi przedstawicieli doktryny.

Adresaci:
Komentarz jest przeznaczony dla sędziów, prokuratorów, radców prawnych, adwokatów oraz aplikantów tych zawodów. Będzie przydatny także dla twórców, artystów wykonawców, wydawców, producentów, pracowników organizacji zbiorowego zarządzania, a także studentów prawa lub kierunków artystycznych.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ........................................................................................ Wstęp ......................................................................................................... Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych .............................................................................................. ROZDZIAŁ 1 PRZEDMIOT PRAWA AUTORSKIEGO ........................................... ROZDZIAŁ 2 PODMIOT PRAWA AUTORSKIEGO ................................................ ROZDZIAŁ 3 TREŚĆ PRAWA AUTORSKIEGO ....................................................... Oddział 1 Autorskie prawa osobiste ....................................................................... Oddział 2 Autorskie prawa majątkowe .................................................................. Oddział 3 Dozwolony użytek chronionych utworów ......................................... ROZDZIAŁ 4 CZAS TRWANIA AUTORSKICH PRAW MAJĄTKOWYCH ........ 9 17 19 21 159 213 213 262 327 603 5 Spis treści ROZDZIAŁ 5 PRZEJŚCIE AUTORSKICH PRAW MAJĄTKOWYCH ................... ROZDZIAŁ 6 PRZEPISY SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE UTWORÓW AUDIOWIZUALNYCH .......................................................................... ROZDZIAŁ 7 PRZEPISY SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE PROGRAMÓW KOMPUTEROWYCH ............................................................................. ROZDZIAŁ 8 OCHRONA AUTORSKICH PRAW OSOBISTYCH ........................ ROZDZIAŁ 9 OCHRONA AUTORSKICH PRAW MAJĄTKOWYCH .................. ROZDZIAŁ 10 OCHRONA WIZERUNKU, ADRESATA KORESPONDENCJI I TAJEMNICY ŹRÓDEŁ INFORMACJI ............................................. ROZDZIAŁ 11 PRAWA POKREWNE ............................................................................. Oddział 1 Prawa do artystycznych wykonań ........................................................ Oddział 2 Prawa do fonogramów i wideogramów .............................................. Oddział 3 Prawa do nadań programów ................................................................. Oddział 31 Prawa do pierwszych wydań oraz wydań naukowych i krytycznych ............................................................................................ Oddział 4 Postanowienia wspólne dotyczące praw pokrewnych .................... 616 915 941 1024 1045 1138 1163 1163 1198 1211 1216 1261 6 ROZDZIAŁ 12 ORGANIZACJE ZBIOROWEGO ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI LUB PRAWAMI POKREWNYMI ............................ ROZDZIAŁ 121 KOMISJA PRAWA AUTORSKIEGO .................................................. Oddział 1 Przepisy ogólne ........................................................................................ Oddział 2 Zatwierdzanie tabel wynagrodzeń ....................................................... Oddział 3 Wskazywanie organizacji właściwej w rozumieniu ustawy ........... Oddział 4 Rozstrzyganie sporów ............................................................................ Oddział 5 Pozostałe postępowania ......................................................................... Oddział 6 Postępowanie przed sądem ................................................................... ROZDZIAŁ 122 KONTROLA PRODUKCJI NOŚNIKÓW OPTYCZNYCH ............. ROZDZIAŁ 13 FUNDUSZ PROMOCJI TWÓRCZOŚCI ............................................ ROZDZIAŁ 14 ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA ....................................................... ROZDZIAŁ 15 PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE .......................................... Bibliografia .............................................................................................. Skorowidz ................................................................................................ Autorzy ..................................................................................................... Spis treści 1266 1336 1336 1349 1368 1371 1372 1375 1378 1390 1395 1500 1527 1547 1557 7 Wykaz skrótów Akty prawne Prawo unijne i międzynarodowe – – – – dyrektywa Rady 91/250/EWG z dnia 14 maja 1991 r. w sprawie ochrony prawnej programów kompute- rowych (Dz. Urz. WE L 122 z 17.05.1991, s. 42; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 17, t. 1, s. 114, z późn. zm.) dyrektywa Rady 92/100/EWG z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (Dz. Urz. WE L 346 z 27.11.1992, s. 61; Dz. Urz. UE Polskie wyda- nie specjalne, rozdz. 17, t. 1, s. 120, z późn. zm.) dyrektywa Rady 93/83/EWG z dnia 27 września 1993 r. w sprawie koordynacji niektórych zasad dotyczących prawa autorskiego oraz praw pokrew- nych stosowanych w odniesieniu do przekazu sate- litarnego oraz retransmisji drogą kablową (Dz. Urz. WE L 248 z 6.10.1993, s. 15; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 17, t. 1, s. 134, z późn. zm.) dyrektywa Rady 93/98/EWG z dnia 29 października 1993 r. w sprawie harmonizacji czasu ochrony pra- wa autorskiego i niektórych praw pokrewnych (Dz. Urz. WE L 290 z 24.11.1993, s. 9; Dz. Urz. UE 9 dyrektywa 91/250/EWG dyrektywa 92/100/EWG dyrektywa 93/83/EWG dyrektywa 93/98/EWG Wykaz skrótów dyrektywa 96/9/WE – – – – – – dyrektywa 2001/29/WE dyrektywa 2001/84/WE dyrektywa 2004/48/WE (dyrektywa enforcement) dyrektywa 2006/115/WE dyrektywa 2006/116/WE 10 Polskie wydanie specjalne, rozdz. 17, t. 1, s. 141, z późn. zm.) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 96/9/WE z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych, Dz. Urz. WE L 77 z 27.03.1996, s. 20; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 15, s. 459, z późn. zm.) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/29/WE z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmo- nizacji niektórych aspektów praw autorskich i po- krewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz. Urz. WE L 167 z 22.06.2001, s. 10; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 17, t. 1, s. 230 z późn. zm.) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/84/WE z dnia 27 września 2001 r. w sprawie prawa autora do wynagrodzenia z tytułu odsprze- daży oryginalnego egzemplarza dzieła sztuki (Dz. Urz. WE L 272 z 13.10.2001, s. 32; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 17, t. 1, s. 240) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/48/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (Dz. Urz. UE L 157 z 30.04.2004, s. 45; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 17, t. 2, s. 32) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/115/WE z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własno- ści intelektualnej (Dz. Urz. UE L 376 z 27.12.2006, s. 28) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/116/WE z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie czasu ochrony prawa autorskiego i niektórych praw pokrewnych (Dz. Urz. UE L 376 z 27.12.2006, s. 12 z późn. zm.) dyrektywa 2009/24/WE dyrektywa 2011/77/UE dyrektywa 2012/28/UE konwencja berneńska konwencja powszechna – – – – – konwencja rzymska – porozumienie TRIPS – Wykaz skrótów dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych (Dz. Urz. UE L 111 z 5.05.2009, s. 16) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/77/UE z dnia 27 września 2011 r. dotycząca zmiany dyrektywy 2006/116/WE w sprawie czasu ochrony prawa autorskiego i niektórych praw po- krewnych (Dz. Urz. UE L 265 z 11.10.2011, s. 1) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/28/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie niektórych dozwolonych sposobów korzystania z utworów osieroconych (Dz. Urz. UE L 299 z 27.10.2012, s. 5) Konwencja berneńska o ochronie dzieł literackich i artystycznych z dnia 9 września 1886 r. uzupełnio- na w Paryżu dnia 4 maja 1896 r., zrewidowana w Berlinie dnia 13 listopada 1908 r., uzupełniona w Bernie dnia 20 marca 1914 r., zrewidowana w Rzymie dnia 2 czerwca 1928 r., w Brukseli dnia 26 czerwca 1948 r., w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. i w Paryżu dnia 24 lipca 1971 r. oraz popra- wiona dnia 2 października 1979 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 82, poz. 474, zał.) Powszechna konwencja o prawie autorskim zrewi- dowana w Paryżu dnia 24 lipca 1971 r. (Dz. U. z 1978 r. Nr 8, poz. 28, zał.) Międzynarodowa konwencja o ochronie wykonaw- ców, producentów fonogramów oraz organizacji nadawczych, sporządzona w Rzymie dnia 26 paź- dziernika 1961 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 125, poz. 800) Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej stanowiące załącznik do porozumienia ustanawiającego Światową Orga- nizację Handlu sporządzonego w Marrakeszu dnia 15 kwietnia 1994 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143, zał.) 11 Wykaz skrótów TFUE traktat WCT traktat WPPT TWE k.c. k.k. k.k.s. Konstytucja RP k.p. k.p.a. k.p.c. k.p.k. 12 – – – – – – – – – – – – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 25 marca 1957 r. (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 47) Traktat WIPO o prawie autorskim sporządzony w Genewie dnia 20 grudnia 1996 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 3, poz. 12) Traktat WIPO o artystycznych wykonaniach i fono- gramach sporządzony w Genewie dnia 20 grudnia 1996 r. (Dz. U. 2004 r. Nr 41, poz. 375) Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 r. (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE L 321 z 29.12.2006, s. E/1) Prawo polskie ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502) ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępo- wania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępo- wania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) k.r.o. p.p.m. pr. aut. pr. aut. z 1926 r. pr. aut. z 1952 r. pr. pras. pr. stow. p.s.w. p.w.k.c. p.w.p. u.n.z.a. u.o.b.d. u.r.t. u.ś.u.d.e. Wykaz skrótów – – – – – – – – – – – – – – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm.) ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. Nr 80, poz. 432) ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) ustawa z dnia 29 marca 1926 r. o prawie autorskim (tekst jedn.: Dz. U. z 1935 r. Nr 36, poz. 260 z późn. zm.) ustawa z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim (Dz. U. Nr 34, poz. 234 z późn. zm.) ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.) ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowa- rzyszeniach (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wpro- wadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1410) ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 123, poz. 698 z późn. zm.) ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych (Dz. U. Nr 128, poz. 1402 z późn. zm.) ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i tele- wizji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.) ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1422) 13 Wykaz skrótów u.z.f.n. u.z.n.k. BGHZ Biul. SN CIP CzPKiNP EIPR GRUR GRUR Int. KPP KZS M.P. M. Praw. MSiG NP ONSA ONSA WSA OSA OSG OSN OSNAPiUS OSNC OSNCK OSN(C) 14 – – ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finan- sowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 z późn. zm.) ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nie- uczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.) Czasopisma i publikatory – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – Die Entscheidungen des Bundesgerichtshofs in Zivilsachen Biuletyn Sądu Najwyższego ang. Code Intellectual Property; fr. Code de la pro- priété intellectuelle Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych European Intellectual Property Review Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht, In- ternationaler Teil Kwartalnik Prawa Prywatnego Krakowskie Zeszyty Sądowe Monitor Polski Monitor Prawniczy Monitor Sądowy i Gospodarczy Nowe Prawo Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych Orzecznictwo Sądów Gospodarczych Orzecznictwo Sądu Najwyższego Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administra- cyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej i Izby Karnej Orzecznictwo Sądu Najwyższego (Izba Cywilna) Wykaz skrótów OSNCP OSN(K) OSNKW OSNP OSNPG OSNwSK OSP OSPiKA OTK OTK-A PiP PME POSAG PPH Pr. Gosp. Prok. i Pr. Prok. i Pr.-wkł. PS PUG RGBl. RIDA RPEiS St. Cyw. TPP ZNUJ PIPWI ZNUJ PPWI – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – Izba Karna Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Orzecznictwo Sądu Najwyższego (Izba Karna) Orzecznictwo Sądu Najwyższego. i Wojskowa Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Wydawnictwo Prokuratury Generalnej Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażo- wych Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Seria A Państwo i Prawo Prawo Mediów Elektronicznych Przegląd Orzecznictwa w Gdańsku Przegląd Prawa Handlowego Prawo Gospodarcze Prokuratura i Prawo Prokuratura i Prawo – wkładka Przegląd Sądowy Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego Reichsgesetzblatt Revue Internationale du Droit d Auteur Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Studia Cywilistyczne Transformacje Prawa Prywatnego Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Instytutu Prawa Własności Intelektualnej Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej Sądu Apelacyjnego 15 – – – – – – – – – – – – – – – – – – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelek- tualnej Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht. Recht- sprechungsdienst Inne Bundesgerichtshof (Federalny Trybunał Sprawied- liwości) Creative Commons Europejski Obszar Gospodarczy High Court of Justice of England and Wales Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte European Grouping of Societes of Authors and Composers intermediary service provider Komisja Prawa Autorskiego Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Oberlandesgericht (niemiecki sąd apelacyjny) organizacja/organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi post mortem auctoris Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (w poprzednim stanie prawnym: ETS – Europejski Trybunał Sprawiedliwości) World Intellectual Property Organization (Światowa Organizacja Własności Intelektualnej) Wykaz skrótów ZNUJ PWiOWI ZUM ZUM-RD BGH CC EOG EWHC GEMA GESAC ISP KPA MKiDN OLG OZZ p.m.a. SOKiK TSUE WIPO 16 Wstęp Dzięki bogatemu orzecznictwu oraz licznym publikacjom z zakresu prawa autorskiego, w tym kilku komentarzy, prawo autorskie staje się coraz lepiej poznaną dziedziną prawa. Stan ten jest jednak wciąż daleki od zado- walającego i to mimo upływu 20 lat od wejścia w życie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zasadniczym powodem takiego stanu rzeczy jest z jednej strony permanentny rozwój istotnej z punktu widzenia prawa autorskiego materii i pojawianie się zupełnie nowych zagadnień wymagających zaadaptowania utrwalonych konstrukcji prawnych do nowej rzeczywistości, z drugiej zaś strony niezwykle ważny wpływ na kształt polskiego prawa autorskiego wywierają unijne dyrektywy. Trudna do przecenienia jest wreszcie ranga orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wymaga to pogłębionej refleksji nad rodzimymi przepisami, a w niektórych przypadkach – całkowitej zmiany sposobu ich interpretacji. Celem komentarza, który w imieniu autorów oddaję do rąk Czytelni- ków, jest uczynienie kolejnego kroku na drodze do lepszego zrozumienia ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszyscy autorzy pra- cujący nad komentarzem są zarówno teoretykami, jak i praktykami prawa autorskiego. W opracowaniu poruszone zostały w pierwszym rzędzie za- gadnienia doniosłe przede wszystkim w praktyce stosowania prawa autor- skiego, autorzy nie stronią jednak od własnej, doktrynalnej próby oceny spornych zagadnień. Komentarz stanowi opracowanie zbiorowe, każdy z autorów odpo- wiada za prezentowane przez siebie poglądy. Damian Flisak 17 Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych1 (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631; zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 94, poz. 658, Nr 121, poz. 843; z 2007 r. Nr 99, poz. 662, Nr 181, poz. 1293; z 2009 r. Nr 157, poz. 1241; z 2010 r. Nr 152, poz. 1016) 1 Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw Wspólnot 1) dyrektywy 91/250/WE z dnia 14 maja 1991 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych Europejskich: (Dz. Urz. WE L 122 z 17.05.1991), 2) dyrektywy 92/100/WE z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (Dz. Urz. WE L 346 z 27.11.1992), 3) dyrektywy 93/83/WE z dnia 27 września 1993 r. w sprawie koordynacji niektórych zasad dotyczących prawa autorskiego oraz praw pokrewnych stosowanych w odniesieniu do przekazu satelitarnego oraz retransmisji drogą kablową (Dz. Urz. WE L 248 z 06.10.1993), 4) dyrektywy 93/98/WE z dnia 29 października 1993 r. w sprawie harmonizacji czasu ochrony prawa autorskiego i niektórych praw pokrewnych (Dz. Urz. WE L 290 z 24.11.1993), 5) dyrektywy 96/9/WE z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych (Dz. Urz. WE L 77 z 27.03.1996). Dane dotyczące ogłoszenia aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszej ustawie – z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej – dotyczą ogłoszenia tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej – wydanie specjalne. Rozdział 1 Przedmiot prawa autorskiego Art. 1. 1. Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw dzia- łalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). 2. W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory: 1) wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficz- nymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe); 2) plastyczne; 3) fotograficzne; 4) lutnicze; 5) wzornictwa przemysłowego; 6) architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne; 7) muzyczne i słowno-muzyczne; 8) sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne; 9) audiowizualne (w tym filmowe). 21. Ochroną objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia; nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne. 3. Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia, chociażby miał postać nieukończoną. 4. Ochrona przysługuje twórcy niezależnie od spełnienia jakichkol- wiek formalności. Damian Flisak 21 Art. 1 Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego Spis treści Uwagi ogólne ...................................................................................................... Działalność twórcza ............................................................................................ Indywidualny charakter ....................................................................................... Utwór – aspekt procesowy ................................................................................. Utwór w orzecznictwie ........................................................................................ Brak ochrony idei i metod ................................................................................... Powstanie utworu – okoliczności pozbawione znaczenia .................................. Granica ochrony prawnoautorskiej ..................................................................... Ustalenie utworu ................................................................................................. Brak formalności ................................................................................................. Katalog utworów – uwagi ogólne ........................................................................ Utwory kartograficzne ......................................................................................... Programy komputerowe ..................................................................................... Utwory fotograficzne ........................................................................................... Wzornictwo przemysłowe ................................................................................... Utwory architektoniczne i urbanistyczne ............................................................ Utwory muzyczne ............................................................................................... Utwory sceniczne oraz choreograficzne ............................................................. Utwory audiowizualne ........................................................................................ Dzieła sztuki ludowej .......................................................................................... Pozostałe uwagi ................................................................................................. 22 23 25 30 36 41 44 46 52 54 55 57 58 60 62 65 67 68 70 72 73 • Uwagi ogólne 1. Przedmiotem prawa autorskiego jest utwór. Został on zdefiniowany w ust. 1 jako „każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym cha- rakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przezna- czenia i sposobu wyrażenia”. Definicja ta koryguje powszechne rozumienie pojęcia utworu, które jest chyba szersze niż nadane mu na gruncie prawa autorskiego. Zawarta w ust. 1 syntetyczna definicja została uzupełniona o przykładowy katalog utworów. Taka technika legislacyjna jest często spotykana w europejskich ustawodawstwach prawnoautorskich (zob. D. Sokołowska, „Omnis definitio periculosa”, czyli kilka uwag o zmianie paradyg- matu utworu (w:) Granice prawa autorskiego, red. J. Kępiński, K. Klafkowska-Wi- 22 Damian Flisak Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego Art. 1 śniowska, R. Sikorski, Warszawa 2010, s. 16 i n.). Podstawowe znaczenie w procesie interpretacji pojęcia utworu ma sformułowanie „działalność twórcza o indywidualnym charakterze”. Zawiera ono dwie przesłanki wa- runkujące istnienie utworu: po pierwsze, musi być on przejawem działalności twórczej, po drugie – wykazywać indywidualny charakter. Trzecią, konsty- tutywną przesłanką jest ustalenie utworu w jakiejkolwiek postaci. Zasadniczy ciężar rekonstrukcji znaczenia poszczególnych elementów definicji utworu spoczywa na orzecznictwie. Na przykład Sąd Najwyższy scharakteryzował utwór jako „kreacyjny, subiektywnie nowy, oryginalny wytwór intelektu, wywołany niepowtarzalną osobowością twórcy, który – wykonany przez kogoś innego – wyglądałby inaczej” (wyrok SN z dnia 5 lipca 2002 r., III CKN 1096/00, LEX nr 81369; zob. też np. wyrok SA w Białymstoku z dnia 9 marca 2004 r., I ACa 73/04, niepubl.). Działalność twórcza 2. Przesłankę twórczości uznaje się za spełnioną, kiedy stworzone dzieło jest nowe z punktu widzenia twórcy (zob. np. wyrok SN z dnia 22 czerwca 2010 r., IV CSK 359/09, OSP 2011, z. 5, poz. 59). Cecha tak rozu- mianej, subiektywnej nowości, określanej także jako „oryginalność” (za: J. Barta, R. Markiewicz (w:) Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. J. Barta, R. Markiewicz, Warszawa 2011, s. 22), podlega w procesie sądo- wym retrospektywnej weryfikacji (zob. wyrok SA w Poznaniu z dnia 7 lis- topada 2007 r., I ACa 800/07, LEX nr 370747). Mimo zgłaszanych w doktrynie wątpliwości odnośnie do trafności określenia „oryginalność” (zob. K. Woj- ciechowski, Widowisko sportowe w telewizji. Widowisko sportowe i audiowizualna relacja z niego jako dobra chronione w świetle polskiego prawa prywatnego, Warsza- wa 2005, s. 50 i n.) czy też w ogóle zasadności wyodrębniania takiej przesłanki (zob. R.M. Sarbiński, Utwór fotograficzny i jego twórca w prawie autorskim, Kraków 2004, s. 65 i n.) jej istnienie oraz oznaczenie zostały słusznie po- wszechnie zaakceptowane w praktyce. Badanie tej przesłanki – przynajmniej z teoretycznego punktu widzenia – powinno polegać na stwierdzeniu u autora dzieła aktywności o charakterze tworzenia, dla którego niezbędne jest, aby w przekonaniu tego ostatniego doprowadził on do powstania wy- tworu będącego projekcją jego wyobraźni. Nie stoi przy tym na przeszkodzie twórczemu działaniu wykorzystanie elementów powszechnie znanych czy Damian Flisak 23 Art. 1 Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego ogólnie dostępnych, jednak pod warunkiem że ich „wybór, segregacja, sposób przedstawienia ma znamiona oryginalności” (wyrok SN z dnia 25 stycznia 2006 r., I CK 281/05, OSNC 2006, nr 11, poz. 286). Wskazuje się, że wyróżnikiem pracy twórczej jest brak możliwości przewidzenia końco- wego rezultatu podjętej aktywności – „praca twórcza cechuje się tym, że jej rezultat jest niepewny” (wyrok NSA z dnia 12 marca 2010 r., II FSK 1791/08, LEX nr 595971). Należy jednak z pewną ostrożnością podchodzić do tak sformułowanej tezy. Nieprzewidywalność końcowego rezultatu nie może stanowić bezwzględnego warunku tworzenia, trudno byłoby bowiem stwierdzić, co tak naprawdę oznacza „nieprzewidywalność” tworzenia. Wskazane orzeczenie należałoby raczej rozumieć jako próbę wyróżnienia działalności twórczej na tle czynności nieprowadzących do powstania utworu, bo podejmowanych rutynowo, w sposób powtarzalny, schematycz- ny, oczywisty dla innych jej potencjalnych wykonawców, innymi słowy – czynności, w przypadku których podstawową i jedyną wartością jest zupełna przewidywalność osiągnięcia zakładanego celu. Jednocześnie jednak należy koniecznie podkreślić, że wykonywanie czynności zawodowych o cesze powtarzalności (np. sporządzanie analiz o charakterze technicznym) nie musi wcale wykluczać per se powstania utworu, jeśli tylko występująca wówczas w naturalny sposób „powtarzalność” nie redukuje samych działań autora do zwykłego, odtwórczego naśladownictwa (wyrok SN z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 763/04, OSNC 2006, nr 5, poz. 92). 3. Powszechne wykorzystanie komputerów w procesie twórczej kreacji (z ang. computer assisted creativity) może niekiedy utrudniać rozstrzyg- nięcie, czy ostateczny efekt takiego tworzenia należy przypisać ludzkiemu intelektowi, czy też technicznej sprawności maszyny. Z jednej strony jest oczywiste, że posłużenie się oprogramowaniem – zarówno powszechnie dostępnym, jak i specjalnie stworzonym – w celu napisania tekstu czy stworzenia muzyki nie może stać na przeszkodzie zakwalifikowaniu jako utwór powstałych w ten sposób tekstu czy muzyki. W takich sytuacjach rola oprogramowania wyczerpuje się w funkcji technicznego środka prowa- dzącego do uzewnętrznienia określonej idei (z ang. computer aided works). Z drugiej jednak strony faktyczne zastąpienie człowieka przez maszynę, np. przez wykorzystanie translatorskiego oprogramowania do przetłuma- czenia tekstu, nie będzie prowadziło do powstania utworu, gdyż końcowy efekt w postaci tłumaczenia nie będzie pochodną wysiłku ludzkiego intelek- tu, lecz zautomatyzowanej logiki (z ang. computer generated works). Należy 24 Damian Flisak Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego Art. 1 liczyć się z tym, że coraz powszechniejsze wykorzystanie programów komputerowych będzie sprzyjać większej liczbie przypadków łączenia wysiłku ludzkiego ze sprawnością maszyn, co może doprowadzić do istot- nych trudności w identyfikacji rzeczywistego twórcy utworu. 4. Warto w tym miejscu wskazać konkretną propozycję wzbogacenia treści przesłanki „twórczego charakteru” o element, który można określić jako „doniosłość kulturowa” dzieła (W. Machała, Utwór – przedmiot prawa autorskiego, Warszawa 2013, s. 150 i n.). W. Machała rozumie tę cechę jako „dające się zauważyć oddziaływanie badanego obiektu na stan szeroko ro- zumianej kultury społeczeństwa (w tym również kultury materialnej, cywi- lizacji)”. Inaczej mówiąc, ochrona prawnoautorska powinna w takim ujęciu dotyczyć jedynie dzieł o jakkolwiek wyrażonej istotności dla rozwoju spo- łeczeństwa, dzieł – dla przykładu – cechujących się innowacyjnością bądź artyzmem. Podstawową konsekwencją stosowania tego kryterium byłoby znaczne zawężenie obecnie istniejącego zakresu ochrony wskutek eliminacji przede wszystkim dzieł należących do zbioru „drobnej monety” lub mają- cych charakter czysto utylitarny. Już chociażby z tego powodu nowa propo- zycja zasługuje na szczególną uwagę. Zaprezentowana koncepcja, starannie i przekonująco uzasadniona przez autora, posiada jednak znaczącą wadę, polegającą na tym, że nie eliminuje ona, ani nawet nie redukuje, olbrzymiego zakresu ocenności spełnienia przez dzieło kryteriów ochronnych. Ponadto mimo dostrzeżenia tego problemu przez samego W. Machałę, wskazane kryterium może pozostawać w kolizji z zakazanym przez ustawę różnico- waniem dzieł według jakichkolwiek kryteriów, w szczególności według wartości czy przeznaczenia. Poza tym – i jest to chyba argument najistotniej- szy – zmierza ona w kierunku odmiennym od kierunku wyznaczonego przez kształtujące się orzecznictwo TSUE, chroniące „każdą własną intelek- tualną twórczość autora” (zob. uwaga 18 poniżej). Indywidualny charakter 5. Sama okoliczność stworzenia własnego dzieła nie będzie wystar- czająca do objęcia go ochroną, jeśli nie będzie ono miało „indywidualnego charakteru” (zob. np. wyrok SA w Warszawie z dnia 18 lutego 2009 r., I ACa 809/08, LEX nr 1120180). W swoim założeniu ta ostatnia przesłanka ma umożliwić powiązanie utworu z jego twórcą, czego skutkiem powinno być Damian Flisak 25 Art. 1 Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego powstanie pomiędzy nimi „więzi” chronionej na podstawie art. 16 (zob. M. Poźniak-Niedzielska, A. Niewęgłowski (w:) System Prawa Prywatnego, t. 13, Prawo autorskie, red. J. Barta, Warszawa 2013, s. 9). Przedmiotem badania cechy indywidualności powinien być jednak nie tyle proces tworzenia, ile sam utwór (zob. wyrok SA w Krakowie z dnia 29 października 1997 r., I ACa 477/97, LEX nr 533708). Obecnie jedynie historyczną wartość ma natomiast stanowisko, według którego ocena przesłanki indywidualności powinna sprowadzać się do poszukiwania w dziele refleksów niepowtarzalnej oso- bowości twórcy. Doszukiwanie się jakkolwiek rozumianego rysu osobowości w dziele zostało ostatecznie pozbawione zasadności co najmniej w momencie wprowadzenia do katalogu utworów programów komputerowych w 1994 r. (zob. też wyrok SN z dnia 13 stycznia 2006 r., III CSK 40/05, Biul. SN 2006, nr 3, s. 13). 6. W celu stwierdzenia przymiotu indywidualnego charakteru utworu zostały wypracowane różne zobiektywizowane sposoby oceny jego występowania. Jednym z nich jest tzw. teoria statystycznej jednorazowości. Odwołuje się ona do koncepcji stworzonej przez szwajcarskiego profesora Maxa Kummera w latach 60. ubiegłego wieku. Powołanie się na teorię Kummera doprowadziło Sąd Najwyższy w jednym z orzeczeń do stwier- dzenia, że indywidualność charakteryzuje dzieło wówczas, gdy nie istnieje już inne dzieło o zbliżonej postaci (ujęcie retrospektywne), jak też nie jest statystycznie prawdopodobne (tj. nie istnieje duże prawdopodobieństwo) stworzenie takiego dzieła w przyszłości (zob. wyrok SN z dnia 27 lutego 2009 r., V CSK 337/08, LEX nr 488738). Teoria Kummera była już wielokrotnie przywoływana w orzeczeniach (zob. np. wyrok SA w Łodzi z dnia 22 listo- pada 2013 r., I ACa 634/13, LEX nr 1416102). Próba weryfikacji cechy indywi- dualnego charakteru z powołaniem się na stanowisko wypracowane przez tego autora nie jest jednak właściwa. Kompleksowa lektura monografii Kummera (Das urheberrechtlich schützbare Werk, Bern 1968) przekonuje wła- ściwie o tym, że przypisywanej mu teorii „statystycznej jednorazowości” nadano w Polsce treść odbiegającą od stanowiska samego autora (zob. szerzej D. Flisak, Maxa Kummera teoria statystycznej jednorazowości – pozorne rozwiązanie problematycznej oceny indywidualności dzieła (w:) Spory o własność intelektualną. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorom Januszowi Barcie i Ryszardowi Mar- kiewiczowi, red. A. Matlak, S. Stanisławska-Kloc, Warszawa 2013, s. 283–292). Warto zwrócić w tym miejscu uwagę choćby na fakt, że przyjęcie jego skrajnie zobiektywizowanej metody badania, zatem takiej, która całkowicie 26 Damian Flisak Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego Art. 1 abstrahuje od procesu tworzenia, a skupia się wyłącznie na jej finalnym rezultacie, znacznie utrudnia uzasadnienie istnienia więzi autorskiej, która warunkuje przecież istnienie praw osobistych. Jedynie na marginesie należy wskazać, że logika omawianej teorii wyklucza możliwość „tworzenia rów- noległego”, ponieważ w opinii Szwajcara przypadkowe stworzenie takiego samego dzieła czy przypadkowe naśladownictwo utworu wymyka się prawdopodobieństwu. Również na płaszczyźnie procesowej konsekwentne stosowanie teorii Kummera byłoby nadzwyczaj skomplikowane. Dokonanie podczas procesu sądowego retrospektywnego, a zwłaszcza skierowanego na przyszłość badania wymagałoby automatycznego odwoływania się do wsparcia biegłych. Z uwagi na przybranie skrajnie obiektywnej perspektywy niezbędne byłoby bowiem w przypadku każdego sporu sądowego dostar- czenie sądowi wiadomości specjalnych, zwłaszcza w odniesieniu do oceny zorientowanej pro futuro. W ten sposób dowód z opinii biegłego właściwie regularnie zastępowałby ocenę sędziego, gdyż rozstrzygnięcie sprawy sprowadzałoby się w zasadzie do udzielenia odpowiedzi na pytanie doty- czące prawdopodobieństwa wystąpienia powtórzenia. Sam M. Kummer nie rozwinął podstawowego zagadnienia swojej teorii, w jaki sposób powin- na przebiegać ocena „statystycznego prawdopodobieństwa”. W odniesieniu do niektórych rodzajów utworów, np. literackich, koncepcja ta wydaje się zupełnie bezużyteczna. Nie zyskała ona zresztą większego uznania nawet na obszarze krajów niemieckojęzycznych, z wyjątkiem Szwajcarii, gdzie większość orzeczeń odwołująca się do dorobku Maxa Kummera dotyczy utworów fotograficznych. 7. Bardziej przekonującym „miernikiem” indywidualności jest odwo- łanie się do obiektywnie doświadczalnych cech utworu w celu stwierdzenia, czy różni się on od innych dzieł tego samego gatunku (co do „zobiektywi- zowania” tego kryterium jest to punkt zbieżny z teorią statystycznej jedno- razowości M. Kummera). Niewątpliwie pozbawione indywidualnego cha- rakteru będą dzieła realizujące określony schemat (zob. wyrok SN z dnia 15 listopada 2002 r., II CKN 1289/00, OSNC 2004, nr 3, poz. 44), mające cha- rakter rutynowy czy banalny. Pozbawiony indywidualnego rysu będzie taki rezultat działania, który w świetle realizowanego zadania jest niejako oczywisty, narzucający się. Z uwagi na różnorodność form tworzenia nie jest możliwe ustalenie uniwersalnego wzorca badania występowania cechy indywidualności (J. Barta, R. Markiewicz (w:) Prawo autorskie i prawa..., red. J. Barta, R. Markiewicz, 2011, s. 23 i n.). Z pewnością należy tutaj Damian Flisak 27 Art. 1 Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego uwzględnić rodzaj dzieła, inne bowiem właściwości są decydujące w odnie- sieniu do utworów literackich (poetyckość języka, dobór środków stylistycz- nych i wersyfikacji), inne w przypadku utworów o charakterze referencyj- nym (dobór słownictwa i składni, układ poszczególnych kwestii przedsta- wianych w ramach opracowania, sposób formułowania śródtytułów, zob. wyrok SN z dnia 27 lutego 2009 r., V CSK 337/08; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2010 r., I ACa 1109/09, niepubl.), a jeszcze inne w przypad- ku kompilacji wykorzystujących powszechnie dostępne dane (decydujące mogą być w tym przypadku: własny wybór poszczególnych elementów, segregacja, sposób przedstawienia; zob. wyrok SN z dnia 25 stycznia 2006 r., I CK 281/05). Kryteriami pomocnymi dla stwierdzenia cechy indywidualnego charakteru są istnienie swobodnej przestrzeni twórczej oraz jej efektywne wykorzystanie przez autora w trakcie tworzenia. Znaczenie tych okoliczności zostało wyeksponowane w orzecznictwie: „przeciwstawieniem działalności technicznej jest taka działalność mająca na celu osiągnięcie określonego re- zultatu, którego co najmniej niektóre elementy nie mogą być w całości przewidziane, jako że są pozostawione osobistemu ujęciu (interpretacji, wizji) wykonującego ten rezultat” (wyrok SA w Warszawie z dnia 5 lipca 1995 r., I ACr 453/95, LEX nr 62609; zob. też wyrok SA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2003 r., I ACa 510/03, TPP 2004, nr 1–2, s. 143: „dla możliwości indywidualnego ukształtowania wytworu intelektualnego rozstrzygające jest to, czy w pracy autora (niezależnie od wielkości jej nakładu i od jej ro- dzaju) skierowanej na wytworzenie tego wytworu aktualizują się możliwości wyboru elementów jego treści i/lub formy”). 8. Swoboda indywidualnego ujęcia może zostać znacznie zreduko- wana bądź też zupełnie wyeliminowana z uwagi na obiektywne ogranicze- nia. Dla przykładu właściwie sporządzone zdjęcia paszportowe czy togi prawnicze powinny pozostawać poza zakresem ochrony prawa autorskiego z uwagi na istniejące w zakresie ich tworzenia ścisłe wytyczne wynikające choćby z przepisów prawa. Nie spełnia również kryteriów stawianych utworom dzieło wymagające zastosowania specjalistycznej wiedzy technicz- nej, jeśli jego treść jest „z góry zdeterminowana obiektywnymi warunkami i wymaganiami technicznymi oraz charakterem realizowanego (rozwiązy- wanego) problemu (zadania) technicznego” (wyrok SA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2006 r., I ACa 490/06, LEX nr 298567; podobnie orzeczono w przypadku projektowania przyłącza energetycznego, zob. wyrok SA w Szczecinie z dnia 1 października 2009 r., I ACa 504/09, niepubl.). Z kolei 28 Damian Flisak Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego Art. 1 nie eliminuje całkowicie swobody indywidualnego ukształtowania narzu- cony przez prawo obowiązek stworzenia określonego dokumentu, np. projektu gminnej strategii rozwoju (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2010 r., I ACa 1109/09), podobnie zawarty w rozporządzeniu zarys treści programowych nie wyklucza ochrony szkolnych podręczników (nie czyni z nich również materiału urzędowego w rozumieniu art. 4; zob. wyrok SA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2007 r., VI ACa 736/06, LEX nr 575142). Wykluczono jednak z zakresu ochrony dokumentację związaną z zarządzaniem i administrowaniem nieruchomościami, na którą składały się wzory umów z wykonawcami, oświadczenia o stanie wodomierzy czy wzory protokołu szkód (wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 czerwca 2009 r., III SA/Wa 3289/08, LEX nr 514328). 9. Jeśliby przyjąć, że możliwe jest wytyczenie granicy wyznaczającej pułap ochrony prawnoautorskiej, przypadki utworów lokujących się tuż ponad tą linią, tj. pospolitych, nacechowanych szczególnie trudno identyfi- kowalnym ładunkiem indywidualnej twórczości, zwykło się – w ślad za niemiecką doktryną – określać jako „drobną monetę” (z niem. kleine Münze); istnieje również określenie, które można przetłumaczyć jako „utwory zde- personalizowane” (z niem. unpersönliche Werke). W odniesieniu do takich dzieł wykazanie na płaszczyźnie procesowej właściwości zasługujących na ochronę prawa autorskiego jest utrudnione. Do tej grupy zwykło zaliczać się wiele wytworów z reguły o charakterze stricte użytkowym, np. bilety wstępu, instrukcje obsługi, tabele, katalogi, prospekty reklamowe, cenniki, proste melodie, zdjęcia urlopowe czy nieskomplikowane filmy reklamowe. Z uwagi na nieformalny charakter tej kategorii praktyczna przydatność jej wyodrębnienia jest jednak znikoma. Niewątpliwie utwory z gatunku „drobnej monety” sprawiają szczególnie dużo trudności z racjonalnym uzasadnieniem objęcia ochroną tak rozległą i długotrwałą, jaką oferują przepisy prawa autorskiego. Sytuacja ta powinna prowokować do szczegól- nie wnikliwego badania występowania w nich pierwiastka indywidualnej twórczości, gdyż „zbyt szerokie rozumienie pojęcia «utwór», prowadzące do obejmowania ochroną wszelkich przejawów działalności człowieka (...) groziłoby deprecjacją pojęcia twórczości (wyrok SA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2011 r., VI ACa 481/10, niepubl.; podobnie wyrok SN z dnia 22 czerwca 2010 r., IV CSK 359/09). 10. Zaprezentowane powyżej rozważania prowadzą do wniosku, że niezależnie od wybranego sposobu oceny waloru twórczości, w szczególności Damian Flisak 29 Art. 1 Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego w odniesieniu do cechy indywidualności, nie jest możliwe wypracowanie kryteriów całkowicie wykluczających subiektywny element ocenny. Jego włączenie w proces badania możliwości objęcia ochroną dzieła jest nieunik- nione i wynika z niedookreślonej natury samego zjawiska tworzenia. Nie- zależnie od obranego sposobu weryfikacji cechy indywidualnego charakteru utworu, pojawia się on najpóźniej w momencie decydowania, czy właści- wości wyróżniające dzieło spośród innych wytworów tego gatunku – w rozumieniu stwierdzonych różnic – uzasadniają przyznanie mu kwalifi- kacji utworu. Przecież nawet jeśli ustawodawca nakazuje ochronę „każdego” przejawu działalności twórczej o indywidualnym charakterze, co odpowiada zresztą jednolitej tradycji orzeczniczej (zob. np. orzeczenie SN z dnia 23 czerwca 1936 r., 1 K 336/36, LEX nr 575018), nie eliminuje to potrzeby stwierdzenia wystąpienia takiego przejawu. W każdym przypadku, zwłaszcza zaś w przypadkach braku „oczywistości” ochrony (np. przy „drobnej monecie”), istotne znaczenie powinno mieć staranne ważenie racji o charakterze systemowym, przemawiających za wyłączeniem oraz przeciw wyłączeniu określonego dzieła z zasobów dostępnej domeny publicznej (podobnie J. Barta, R. Markiewicz (w:) Prawo autorskie i prawa..., red. J. Barta, R. Markiewicz, 2011, s. 27). Ponadto niezależnie od sposobu rozumienia pojęcia utworu, wykazuje ono cechy dynamiczne. Jeśli bowiem miarodajne dla uznania ochrony jest odniesienie się do okoliczności istniejących w momencie tworzenia utworu, staje się oczywiste, że ocena zdolności ochronnej mogłaby być różna, gdyby to samo dzieło podlegało ocenie w innym czasie i odmiennych okolicznościach. O ile zatem przekonujące jest stanowisko, że zmiany w sposobie definiowania utworu w kolejnych ustawach prawnoautorskich zasadniczo nie zmieniły kryteriów przyznania ochrony (tj. nie zaostrzyły ich, ale i nie złagodziły), o tyle ryzykiem pomyłki obarczone jest stwierdzenie, że analogiczne dzieło oceniane na tle dwóch różnych ustaw powinno być zawsze tak samo kwalifikowane (tak jednak J. Barta, R. Markiewicz (w:) Prawo autorskie i prawa..., red. J. Barta, R. Markie- wicz, 2011, s. 807). Utwór – aspekt procesowy 11. W ślad za Sądem Apelacyjnym w Poznaniu należy powtórzyć, że stwierdzenie, czy dzieło ma charakter twórczy, należy nie do sfery zarzu- 30 Damian Flisak Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego Art. 1 tów prawa materialnego, ale do sfery ustaleń faktycznych będących dopiero podstawą zastosowania prawa (wyrok SA w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2000 r., I ACa 1087/99, niepubl.). Ciężar wykazania relewantnych właściwości utworu spoczywa na podmiocie dochodzącym ochrony. Oznacza to zatem, że dochodzący ochrony na podstawie prawa autorskiego powinien wykazać sam fakt istnienia utworu (zarówno będącego przedmiotem ochrony, jak i – jeśli jest to zgodne z podniesionym zarzutem – dzieła naruszycielskiego) oraz jego walory twórcze (zob. np. wyrok SA w Warszawie z dnia 25 czerwca 2012 r., I ACa 1083/11, LEX nr 1238157). Co do zasady, okoliczności te nie mogą być wywiedzione z tzw. osobowych środków dowodowych. Wskazuje się, że przeprowadzany dowód powinien mieć charakter pozy- tywny, tj. prowadzić do wykazania niezbędnych cech utworu, nie zaś nega- tywny, polegający na wykazaniu niebanalnego, nierutynowego charakteru ocenianego dzieła (zob. W. Machała, Utwór..., s. 233). Praktyka jednak słusznie dozwoliła na dopuszczanie tez dowodowych sformułowanych również negatywnie, ponieważ uzyskane w ten sposób wnioski z reguły dostarczają sądowi oczekiwanej „wiedzy specjalistycznej”. Dodatkowo w praktyce wypowiedzi biegłych wykraczają daleko poza stwierdzenie ist- nienia (lub braku) schematyczności ocenianego dzieła. Sama wola kreacji czy subiektywne przekonanie autora o stworzeniu utworu nie ma wpływu na ocenę, czy dzieło faktycznie zasługuje na ochronę, o ile w finalnym produkcie nie aktualizuje się cecha indywidualnej (zob. np. wyrok SA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2011 r., VI ACa 481/10). Po- zbawione prawnej doniosłości jest zatem „uzgadnianie” przez strony umowy kwalifikacji tworzonego dzieła jako utwór (zob. np. wyrok SA w Białymstoku z dnia 22 marca 2013 r., I ACa 827/11, LEX nr 1307407; zob. też uwaga 5 do art. 41). W przypadku jednak, gdy strony umowy uzgodniły taką kwalifikację dzieła jako utwór, brak posiadania przez niego walorów twórczych może niekiedy – choć jedynie w wyjątkowych sytuacjach – sta- nowić wadę prawną (zob. uwaga 45 do art. 55). Podobnie ocenie sądu pod- lega kwalifikacja dzieła w aspekcie podmiotowym – nie będzie zatem wią- żące ustalenie przez strony charakteru utworu współautorskiego, podczas gdy dzieło spełnia np. kryteria utworu zbiorowego wraz z wynikającego z tego faktu konsekwencjami w sferze ustawowego nabycia majątkowych praw autorskich (zob. np. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 1 lutego 2012 r., I ACa 1344/11, LEX nr 1125302). twórczości Damian Flisak 31 Art. 1 Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego 12. Mimo zabiegów interpretacyjnych kategoria utworu pozostaje nieostra. Owa nieostrość jest postrzegana jako „immanentna cecha prawa autorskiego (...), co (...) tym bardziej obliguje sąd do wszechstronnego bada- nia cech takiego utworu” (wyrok SA w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2010 r., I ACa 136/10, niepubl.). Zgodnie z ustalonym w tym zakresie orzecznictwem ocena właściwości dzieła, tj. stwierdzenie, czy spełnia ono kryteria ochrony prawnoautorskiej, powinna stanowić wyłączną domenę orzekającego sądu, „jest to bowiem kwalifikacja prawna, która nie może być wprost przedmio- tem opinii biegłego” (wyrok SA w Warszawie z dnia 18 lutego 2009 r., I ACa 809/08; zob. też wyrok SA w Białymstoku z dnia 9 listopada 2005 r., I ACa 525/05, LEX nr 279967). Wynika to z faktu, że dowód z opinii biegłego nie może dotyczyć wiedzy odnoszącej się do treści obowiązującego prawa i reguł jego tłumaczenia, w przeciwnym razie naruszona zostałaby zasada swobody oceny dowodów (zob. np. wyrok SA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2005 r., I ACa 154/04, LEX nr 567213; podobnie wyrok SA w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2000 r., I ACa 1087/99). Powinien on jedynie dostarczyć informacji niezbędnych sądowi do podjęcia decyzji (zob. wyrok SA w Łodzi z dnia 17 grudnia 2002 r., I ACa 254/02, LEX nr 535064), choć w praktyce nagminną praktyką jest „wyręczanie” sądów w prawnoautorskiej kwalifikacji przed- miotu sporu (zob. np. wyrok SA w Białymstoku z dnia 22 marca 2013 r., I ACa 827/11, gdzie sąd dwukrotnie powołał z urzędu biegłego odnośnie do prawnoautorskiej kwalifikacji dzieła). Uogólniając nieco tę kwestię, można stwierdzić, że przedmiotem opinii biegłego (dotyczącej w rzeczy samej przesłanki indywidualności) powinna być ocena istnienia odmienności dzieła w świetle porównywalnych dzieł (ewentualnie istniejącego stanu wiedzy i umiejętności), również wskazanie ewentualnych okoliczności ograniczających swobodę tworzenia w danym zakresie (zob. pouczający fragment uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego, w którym przedmiot sporu dotyczył możliwości prawnoautorskiej ochrony projektu wykonawczego konstrukcji stalowej hali magazynowej: „Nie kwestionując trafności stanowiska, że co do zasady kwestie prawne nie wymagają zasię- gania opinii biegłych (iura novit curia), trzeba stwierdzić, że to dopiero in concreto możliwa jest ocena potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych, obejmującej także kwestie prawne, które immanentnie związane są z problemami natury np. technicznej”; postanowienie SN z dnia 6 lutego 2014 r., III KK 359/13, LEX nr 1430390). Wyłącznym zadaniem sędziego jest już jednak ocena znaczenia stwierdzonych odmienności dla uznania, czy 32 Damian Flisak Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego Art. 1 uzasadniają one przyznanie dziełu statusu indywidualnego. Weryfikacja przesłanki twórczości powinna być natomiast dokonywana przede wszystkim poprzez zeznania twórcy, których przedmiotem powinny być okoliczności towarzyszące powstaniu utworu; raczej trudno znaleźć alter- natywę dla tego środka dowodowego. Z powodu oczywistego zaintereso- wania tego ostatniego stwierdzeniem ochrony oraz trudnej do zbadania sfery przeżyć wewnętrznych twórcy – akurat ten dowód nie powinien mieć decydującego znaczenia dla zakwalifikowania jako utwór. 13. Powoływanie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wystąpie- nia właściwości uzasadniających ochronę nie zawsze będzie niezbędne. Nie zawsze bowiem stwierdzenie tych okoliczności będzie wymagać dostarczenia sądowi „wiadomości specjalnych” (za powoływaniem biegłego w każdym przypadku sporu prawnoautorskiego opowiada się D. Sokołowska, Omnis definitio periculosa..., s. 13; podobnie W. Machała, Utwór..., s. 234). Słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Lublinie, że „ocena elementu twórczości, orygi- nalności przy nieskomplikowanych utworach może być dokonana według odczucia sądu opartego na swobodnej ocenie treści dowodowego materiału (...), doświadczenia życiowego oraz wykładni przepisów prawa autorskiego, a zwłaszcza definicji utworu. Ocena przesłanki oryginalności i charakteru twórczego danego utworu może być dokonana samodzielnie przez sąd i nie jest w tym przedmiocie wymagana wiedza specjalistyczna osób specjalizu- jących się w ochronie praw autorskich” (wyrok SA w Lublinie z dnia 26 maja 2010 r., I ACa 206/10, www.orzecznictwo.net; podobnie w odniesie- niu do utworu kartograficznego – wyrok SA w Łodzi z dnia 20 lutego 2013 r., I ACa 1173/12, LEX nr 1311986). Brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w tym zakresie wymaga od obu stron sporu szczególnej aktywności w zakresie dowodzenia okoliczności korzystnych dla siebie (zob. wyrok SA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., I ACa 1224/12, orzecze- nia.was.sa.gov.pl). Przeprowadzenia dowodu nie eliminuje natomiast oko- liczność, że żadna ze stron nie kwestionuje spełnienia cech ochronnych przez przedmiot sporu. Wyłącznie posiłkowy charakter mogą mieć wszelkie wyjaśnienia urzędowe w zakresie kwalifikacji jako utwór (zob. wyrok SA w Białymstoku z dnia 9 listopada 2005 r., I ACa 525/05). Choć brak jest na gruncie polskiego prawa autorskiego podstaw do formułowania domniema- nia twórczego charakteru dzieła (zob. np. wyrok SA w Łodzi z dnia 17 grudnia 2002 r., I ACa 254/02; wyrok SA w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2010 r., I ACa 644/10, niepubl.; inaczej jednak: R. Golat, Prawo autorskie. Ko- Damian Flisak 33 Art. 1 Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego mentarz dla praktyków, Gdańsk 2010, s. 10), w wielu przypadkach jego stwierdzenie będzie niemal intuicyjne. Sytuacja taka dotyczy przede wszystkim dzieł należących do tradycyjnej sfery tworzenia (obrazy, rzeźby, utwory muzyki poważnej, utwory audiowizualne, utwory literackie). W określonych przypadkach, np. utworów z gatunku „drobnej monety”, wzornictwa przemysłowego bądź prostych utworów muzycznych, potrzeba przybrania biegłego może być szczególnie uzasadniona trudno uchwytnym ładunkiem własnej kreatywności (zob. też J. Barta, R. Markiewicz (w:) Prawo autorskie i prawa..., red. J. Barta, R. Markiewicz, 2011, s. 30), z kolei w przy- padku programów komputerowych – technicznym skomplikowaniem ma- terii będącej przedmiotem oceny sądu. Nie ma jednocześnie podstaw, aby ewentualne wątpliwości w zakresie spełnienia ustawowych kryteriów ochrony były rozstrzygane na korzyść podmiotu dochodzącego ochrony w myśl zasady in dubio pro auctore. Warto także wskazać kształtującą się praktykę powoływania biegłych w zakresie prawnoautorskiej kwalifikacji przedmiotu sporu pod kątem nie tyle jego zdolności ochronnej, ile przypo- rządkowania określonym formom tworzenia. Biegli bywali już powoływani w celu wskazania, czy dzieło jest przejawem twórczości samoistnej, czy też niesamoistnej, a w przypadku tej ostatniej sytuacji – czy stanowi ono opra- cowanie, czy też utwór z zapożyczeniami (zob. wyrok SA w Warszawie z dnia 27 października 2011 r., VI ACa 461/11, LEX nr 1102077; wyrok SA w Warszawie z dnia 18 października 2011 r., VI ACa 496/11, LEX nr 1128975). Odrębnym problemem jest notoryczne sięganie przez sądy do pomocy biegłych w przypadku spraw karnych nie tylko w odniesieniu do kwalifikacji prawnoautorskiej spornego dzieła (działanie to znajdowałoby ewentualne wsparcie w art. 193 § 1 k.p.k.: „Jeżeli stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga wiadomości specjal- nych, zasięga się opinii biegłego albo biegłych”), lecz także w odniesieniu do identyfikacji podmiotu pokrzywdzonego czy – ujmując ogólnie – oceny „legalności” działania oskarżonego. Niewątpliwie ryzyko decyzji co do zło- żenia odpowiednich wniosków dowodowych z właściwie zakreśloną tezą dowodową, w tym w szczególności dotyczących biegłego, spoczywa na osobie domagającej się ochrony. Poruszając tę materię, trzeba wskazać na stosowane w praktyce przez sądy faktyczne domniemanie ochrony utworów (np. muzycznych) w przypadku sporów z czynnie legitymowanymi organi- zacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub pokrewnymi. W takich sytuacjach wychodzi się zapewne z założenia, że sprostanie cięża- 34 Damian Flisak Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego Art. 1 rowi przeprowadzenia dowodu w odniesieniu do każdego z setek bądź ty- sięcy utworów byłoby w praktyce niemożliwe. Trudno racjonalnie polemi- zować z taką praktyką. 14. Konsekwencją braku w prawie autorskim przesłanki obiektywnej nowości (w sensie absolutnym), również braku respektowania typowej dla systemu ochrony praw własności przemysłowej zasady (chronologicznego) pierwszeństwa, jest stworzenie figury prawnej określanej jako twórczość paralelna (z niem. Doppelschöpfung). Mianem tym określa się sytuacje, w których różne osoby, działając zupełnie niezależnie od siebie, tworzą utwory identyczne lub istotnie do siebie zbliżone (zob. wyrok SA w Warsza- wie z dnia 15 września 1995 r., I ACr 620/95, LEX nr 62623). W takiej sytuacji nie dochodzi do naruszenia prawa autorskiego, ponieważ – jak już wielo- krotnie sygnalizowano – prawo autorskie nie tyle premiuje ochroną pierw- szeństwo w stworzeniu utworu, ile zapobiega nieuprawnionemu czerpaniu z cudzego wysiłku intelektualnego przez przejmowanie cudzego, oryginal- nego ujęcia. W tym kontekście wypada stwierdzić, że często wykorzystywane sformułowanie o „monopolu prawnoautorskim” podmiotów uprawnionych do utworu stanowi pewne uproszczenie w tym sensie, że wskazany monopol nie ma charakteru absolutnego. Istnieją bowiem sytuacje, w których więcej niż jeden podmiot może dysponować prawem autorskim do takiego samego utworu. W praktyce, odwołując się do doświadczenia życiowego, sytuacje paralelnego tworzenia będą należeć do rzadkich przypadków, możliwych (prawdopodobnych) przede wszystkim w razie utworów o nieskompliko- wanej strukturze wewnętrznej, zwłaszcza nieskomplikowanych utworów muzycznych bądź tzw. utworów niefikcjonalnych, do których zalicza się dzieła naukowe czy „drobną monetę” (wyrok SN z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 763/04, OSNC 2006, nr 5, poz. 92). Dopuszczalne podobieństwa po- między utworami mogą wynikać przede wszystkim ze znacznie ograniczo- nego zakresu swobody twórczej, zbieżności tematu (np. wykorzystania powszechnie znanych motywów muzycznych, tzw. wędrujących melodii – z niem. wandernde Melodien), wykorzystania identycznego pomysłu czy zastosowania takich samych środków artystycznych (zob. też wyrok SA w Warszawie z dnia 15 września 1995 r., I ACr 620/95). Z procesowego punktu widzenia powołanie się na okoliczność niezależnego tworzenia bę- dzie wymagać wykazania okoliczności układających się w łańcuch zdarzeń, który mógł doprowadzić do niezależnego powstania zbieżnego utworu. Częścią takiego dowodzenia może być np. wykazanie, że utwór, wobec Damian Flisak 35 Art. 1 Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego którego zarzucane jest niedozwolone podobieństwo, z przyczyn obiektyw- nych nie mógł być znany autorowi drugiego dzieła. Sytuacje równoległego tworzenia należy odróżnić od przypadków naśladownictwa świadomego oraz nieuświadomionego (np. w wyniku kryptomnezji). W obu tych przy- padkach nieautoryzowane wykorzystanie wcześniejszego utworu będzie już prowadziło do naruszenia prawa autorskiego. Okoliczność braku zawi- nienia będzie miała znaczenie jedynie dla konsekwencji prawnych. Utwór w orzecznictwie 15. Odwoływanie się do licznych judykatów dotyczących kwalifikacji prawnoautorskiej z pewnością może być pomocne przy ustabilizowaniu zasad udzielania ochrony. Należy jednak pamiętać, że zapadłe rozstrzygnię- cia dotyczą zawsze konkretnego przedmiotu ochrony (zapadają ad casum), nie odnoszą się zaś do rodzajowo rozumianych przedmiotów ochrony. Korzystanie z takich judykatów bez znajomości stanu faktycznego leżącego u ich podstaw będzie mało pożyteczne (zob. np. wyrok SA w Lublinie z dnia 5 lutego 2013 r., I ACa 681/12, w którym sąd rozstrzygał o twórczych walorach utworu kartograficznego). W każdej sytuacji niezbędne jest zbadanie in concreto, czy dany wytwór jest przedmiotem ochrony w świetle art. 1 ust. 1; ograniczenie się przez sąd jedynie do przywołania zapadłego orzecznictwa, choćby w odniesieniu do rodzajowo tożsamych przedmiotów, może skut- kować w instancji odwoławczej zarzutem braku poprawnej subsumcji, a tym samym – naruszeniem art. 328 § 2 k.p.c. (zob. np. wyrok SA w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2013 r., VI ACa 23/13, orzeczenia.waw.sa.gov.pl). Dlatego też objęcie ochroną w określonym sporze np. kalendarza czy kolejowego rozkładu jazdy (przykłady zaczerpnięte z orzecznictwa) nie powinno się postrzegać jako kierunkowej dyrektywy objęcia ochroną wszystkich kalen- darzy bądź rozkładów jazdy. Brak domniemania ochrony prawnoautorskiej dotyczy oczywiście zarówno utworów nazwanych w art. 1 ust. 2, jak i tych niewystępujących w katalogu (tzw. utworów nienazwanych lub utworów sui generis). 16. Odwołując się do konkretnych przykładów orzeczeń, żądanie udzielenia ochrony prawnoautorskiej uznano za zasadne w odniesieniu do: produktów ubezpieczeniowych (grupowego ubezpieczenia na życie osób niepełnosprawnych – wyrok SA w Warszawie z dnia 9 maja 2006 r., 36 Damian Flisak Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego Art. 1 I ACa 1186/05, niepubl.; ubezpieczenia rowerzystów – wyrok SA w Warsza- wie z dnia 4 listopada 2008 r., I ACa 234/08, LEX nr 1120095, w przypadku którego w opinii sądu ochrona wynikała z „istotnego sensu produktu, jego treści i znaczenia, charakterystyki podmiotu ubezpieczenia w kombinacji z jego przedmiotem (rowerem), objęcia różnych ryzyk”; z kolei Sąd Okręgo- wy w Szczecinie w wyroku z dnia 17 marca 2005 r., I C 357/02, za: wyrok SA w Szczecinie z dnia 15 grudnia 2005 r., I ACa 627/05, niepubl., odmówił ochrony produktowi ubezpieczeniowemu polegającemu na połączeniu kilku innych powszechnie znanych ubezpieczeń); stworzenia projektu kie- runku specjalizacyjnego na uczelni wyższej (z uwagi na „osobiste piętno przygotowania merytorycznego powoda i przez to (...) indywidualny cha- rakter” – wyrok SA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2008 r., VI ACa 695/08, niepubl.); gminnej strategii rozwoju (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2010 r., I ACa 1109/09); projektu wystroju wnętrza sklepu odzieży damskiej wraz z elementami akcesoryjnymi (wyrok SA w Warszawie z dnia 26 stycznia 2006 r., VI ACa 843/05, LEX nr 1120294); stylizacji modelki (poprzez „powiązanie poszczególnych elementów – dobór i przygotowanie makijażu, stroju, stylizacji nadaje ukształtowanej postaci modelki piętno osobowości twórczej autorki, jest wyrazem jej własnego ujęcia” – wyrok SA w Warszawie z dnia 18 lutego 2009 r., I ACa 809/08); graficznego projektu gazety (wyrok SN z dnia 28 stycznia 2004 r., IV CK 417/02, LEX nr 558607); kolekcji odzieży kucharskiej (fartuchów, zapasek, marynarek kucharskich – wyrok SA w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2013 r., I ACa 211/13, niepubl.). Status utworu przyznano także projektowi obudowy aparatu ultrasonogra- ficznego (wyroki SA w Lublinie: z dnia 20 maja 2010 r., I ACa 223/10, niepubl., z dnia 30 maja 2012 r., I ACa 287/11, niepubl.); prospektowi reklamowemu firmy (wyroki SA w Białymstoku z dnia 9 marca 2004 r.: I ACa 73/04, I ACz 118/04, niepubl.); exlibrisom (wyrok SN z dnia 5 lipca 2001 r., II CKN 907/99, LEX nr 551102); zdjęciom wykonanym z lotu ptaka (z uwagi na „kompozycję obrazu, wybór obszaru fotograficznego, przyjęcia określonego punktu foto- grafowania, wykorzystania światła i użycia określonych barw” – wyrok SA w Białymstoku z dnia 11 lutego 2004 r., I ACa 730/03, niepubl.); wzorowi graficznemu karty telefonicznej (wyrok SA w Białymstoku z dnia 23 listopada 2004 r., I ACa 639/04, niepubl.); scenografii do programu o charakterze talk show (wyrok SA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2005 r., I ACa 79/05, LEX nr 1120175); projektowi wystawy fotograficznej (wyrok SA w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2010 r., I ACa 1126/10, niepubl.); modelom historycznych Damian Flisak 37 Art. 1 Rozdział 1. Przedmiot prawa autorskiego okrętów żaglowych (wyrok SA w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2011 r., I ACa 485/11, niepubl.) czy też opracowaniu koncepcji prowadzenia zajęć szkolnych (zob. wyrok SA w Białymstoku z dnia 4 września 2012 r., III APa 7/12, LEX nr 1217657). Wreszcie należy wspomnieć o skrajnie kontrowersyjnym wy- roku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który obją
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: