Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00346 008990 7432630 na godz. na dobę w sumie
Prawo celne - ebook/pdf
Prawo celne - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 197
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-4373-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Seria Skrypty Becka przeznaczona jest dla studentów wydziałów prawa i aplikantów. Książki z tej serii zawierają najistotniejsze wiadomości z określonej dziedziny prawa oraz pozwalają na szybką i efektywną naukę.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

SKRYPTY BECKA Prawo celne Polecamy w serii: K. Flaga-Gieruszyńska PRAWO UPADLOŚCIOWE I NAPRAWCZE, wyd. 4 H. Dzwonkowski PRAWO PODATKOWE, wyd. 2 A. Grześkowiak PRAWO KARNE, wyd. 4 T. Chauvin, T. Stawecki, P. Winczorek WSTĘP DO PRAWOZNAWSTWA, wyd. 7 H. Witczak, A. Kawałko ZOBOWIĄZANIA, wyd. 4 A. Zieliński POSTĘPOWANIE CYWILNE. KOMPENDIUM, wyd. 13 www.ksiegarnia.beck.pl Prawo celne Robert Oktaba Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie WYDAWNICTWO C. H. BECK WARSZAWA 2012 Wydawca: Aneta Flisek © Wydawnictwo C.H. Beck 2012 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: DTP Service Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-4372-3 ISBN e-book: 978-83-255-4373-0 SPIS TREŚCI 1 1 2 4 9 15 Wykaz skrótów ............................................................................................................. IX Wykaz literatury .......................................................................................................... XI Przedmowa ................................................................................................................... XV Rozdział I. Miejsce prawa celnego w systemie prawa ............................................. § 1. Zagadnienia ogólne ........................................................................................... § 2. Ewolucja prawa celnego ..................................................................................... § 3. Polskie regulacje celne ...................................................................................... § 4. Cła w międzynarodowych ugrupowaniach integracyjnych ............................. § 5. Liberalizacja handlu międzynarodowego ......................................................... Rozdział II. Źródła i zasady prawa celnego .............................................................. § 6. Źródła prawa celnego ......................................................................................... I. Źródła prawa celnego międzynarodowego ................................................. II. Źródła prawa celnego wspólnotowego ....................................................... III. Źródła prawa celnego krajowego ............................................................... § 7. Zasady i funkcje prawa celnego ........................................................................ I. Zasady prawa celnego ................................................................................. II. Funkcje prawa celnego ............................................................................... Rozdział III. Elementy kalkulacyjne ......................................................................... § 8. Zagadnienia ogólne ............................................................................................ § 9. Taryfa celna i klasyfikacja taryfowa towarów ................................................... § 10. Bariery handlowe ............................................................................................... Rozdział IV. Wprowadzenie towarów na obszar celny ............................................ § 11. Wprowadzanie towarów na obszar celny Wspólnoty ........................................ § 12. Przedstawienie towarów organom celnym ........................................................ § 13. Przywozowa deklaracja skrócona ...................................................................... § 14. Zgłoszenie celne ................................................................................................. § 15. Dostarczanie i przepływ informacji .................................................................. § 16. Przeznaczenie celne ........................................................................................... § 17. Kontrola celna .................................................................................................... § 18. Przedstawicielstwo celne ................................................................................... 33 33 34 35 37 41 42 43 45 21 21 21 21 22 22 22 23 25 25 25 28 VI Spis treści Rozdział V. Dług celny i zabezpieczenie długu celnego ........................................... § 19. Dług celny .......................................................................................................... § 20. Zabezpieczenie długu celnego ........................................................................... Rozdział VI. Procedury celne .................................................................................... § 21. Zagadnienia ogólne ............................................................................................ § 22. Procedura dopuszczenia do wolnego (swobodnego) obrotu ............................. § 23. Procedura tranzytu ............................................................................................. § 24. Procedura składu celnego .................................................................................. § 25. Procedura odprawy czasowej ............................................................................. § 26. Procedura uszlachetniania czynnego ................................................................. § 27. Procedura uszlachetniania biernego .................................................................. § 28. Procedura przetwarzania pod kontrolą celną .................................................... § 29. Procedura końcowego przeznaczenia ................................................................ § 30. Procedura wywozu ............................................................................................ § 31. Powrotny wywóz, zniszczenie i zrzeczenie się towarów .................................. Rozdział VII. Podatki w procedurach celnych ......................................................... § 32. Zagadnienia ogólne ............................................................................................ § 33. Podatki w procedurze dopuszczenia do obrotu ................................................. § 34. Podatki w procedurze tranzytu ......................................................................... § 35. Podatki w procedurze składu celnego ............................................................... § 36. Podatki w procedurze odprawy czasowej .......................................................... § 37. Podatki w procedurze uszlachetniania czynnego .............................................. § 38. Podatki w procedurze uszlachetniania biernego ............................................... § 39. Podatki w procedurze przetwarzania pod kontrolą celną ................................. § 40. Podatki w procedurze wywozu ......................................................................... Rozdział VIII. Postępowanie celne ............................................................................ § 41. Zagadnienia ogólne ............................................................................................ § 42. Stosunek prawnocelny ...................................................................................... I. Istota stosunku prawnocelnego .................................................................. II. Zakres stosunku prawnocelnego ................................................................. § 43. Administracja celna ........................................................................................... I. Właściwość miejscowa i rzeczowa ............................................................. II. Wyłączenie pracownika organu celnego oraz organu celnego .................. § 44. Postępowanie w sprawach celnych .................................................................... I. Istota i zasady postępowania celnego ......................................................... II. Wszczęcie postępowania ............................................................................ III. Postępowanie dowodowe ............................................................................. IV. Zawieszenie postępowania .......................................................................... V. Akty kończące postępowanie ..................................................................... VI. Środki zaskarżenia ...................................................................................... VII. Nadzwyczajne środki zaskarżenia .............................................................. § 45. Sądowoadministracyjna kontrola legalności decyzji celnych .......................... I. Zagadnienia ogólne .................................................................................... II. Skarga sądowoadministracyjna .................................................................. 47 47 52 55 55 58 60 63 70 72 77 79 81 81 84 87 87 90 92 93 95 97 100 101 102 105 105 106 106 111 114 114 116 116 116 119 121 123 124 128 130 132 132 132 Spis treści Rozdział IX. Treść porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu oraz preambuły Unijnego Kodeksu Celnego ............................................... § 46. Zagadnienia ogólne ............................................................................................ § 47. Porozumienie ustanawiające Światową Organizację Handlu ........................... § 48. Unijny Kodeks Celny ......................................................................................... Indeks rzeczowy ........................................................................................................... VII 135 135 136 169 175 WYKAZ SKRÓTÓW art. ................................. artykuł AkcU ............................. ustawa z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (tekst jedn. Dz.U. CEFTA .......................... Środkowoeuropejska Umowa o Wolnym Handlu (Central Euro- z 2011 r. Nr 108, poz. 626 ze zm.) pean Free Trade Agreement) Dz.U. ............................. Dziennik Ustaw EFTA ............................. Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (European Free ETS ............................... Europejski Trybunał Sprawiedliwości EWG .............................. Europejska Wspólnota Gospodarcza (European Economic Com- Free Trade Agreement) NBP ............................... Narodowy Bank Polski Nr .................................. numer NSA ............................... Naczelny Sąd Administracyjny Trade Association) munity) Community) ement on Tariffs and Trade) poz. 1540 ze zm.) EWWiS ......................... Europejska Wspólnota Węgla i Stali (European Coal and Steel GATT ............................ Układ Ogólny w Sprawie Taryf Celnych i Handlu (General Agre- GHU .............................. ustawa z 19.11.2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, GSP ............................... Ogólny System Preferencji Celnych (Generalised System of Pre- ferences) GUC .............................. Główny Urząd Ceł IKiCHZ ......................... Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego ISP ................................. Instytut Studiów Podatkowych JRE ................................ Jednolity Rynek Europejski KKS .............................. ustawa z 10.9.1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. KNU .............................. Klauzula Najwyższego Uprzywilejowania LAFTA .......................... Stowarzyszenie Wolnego Handlu Ameryki Łacińskiej (Latin Ame- z 2007 r. Nr 111, poz. 765 ze zm.) MPCiP ........................... Monitor Prawa Celnego i Podatkowego NAFTA ......................... Północnoamerykańska Strefa Wolnego Handlu (North American rican Free Trade Association) X Wykaz skrótów OECD ............................ Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (Organization for Economic Cooperation and Development) OrdPU ........................... ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) por. ................................ porównaj poz. ................................ pozycja PrCel ............................. ustawa z 19.3.2004 r. – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) Document) RWKC ........................... Przepisy Wykonawcze do Wspólnotowego Kodeksu Celnego RWPG ........................... Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej SAD .............................. Jednolity Dokument Administracyjny (Single Administrative s. .................................... strona TARIC .......................... Taryfa Celna Unii Europejskiej – użytkowa (Integrated Tarriff of the European Communities) tekst jedn. ...................... tekst jednolity TK ................................. Trybunał Konstytucyjny TOR ............................... Tradycyjne Środki Własne (Traditional Own Resources) UE ................................. Unia Europejska UKC .............................. Unijny Kodeks Celny UKIE ............................. Urząd Komitetu Integracji Europejskiej VAT ............................... podatek od towarów i usług (Value Added Tax) WCO ............................. Światowa Organizacja Celna (World Customs Organizations) WE ................................ Wspólnota Europejska WKC ............................. Wspólnotowy Kodeks Celny WKS ............................. Wojewódzkie Kolegium Skarbowe WSA .............................. Wojewódzki Sąd Administracyjny WSE .............................. Wyższa Szkoła Ekonomiczna WSHiP .......................... Wyższa Szkoła Handlu i Prawa WTO ............................. Światowa Organizacja Handlu (World Trade Organization) w zw. ............................. w związku ze zm. ............................. ze zmianami zob. ................................ zobacz ZWKC ........................... Zmodernizowany Wspólnotowy Kodeks Celny WYKAZ LITERATURY W. Abramowicz, J. Chromicki, Prawo celne w orzecznictwie NSA, Warszawa 1996. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, War- B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, szawa 2011. Wrocław 2011. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordy- nacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2010. S. Baniak, Prawo karne skarbowe, Warszawa 2006. J. Barcz, M. Górka, A. Wyrozumska, Instytucje i prawo Unii Europejskiej, Warszawa 2011. J. Barcz, E. Kawecka-Wyrzykowska, K. Michałowska-Gorywoda, Integracja europejska w świetle Traktatu z Lizbony, Warszawa 2012. A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, Warszawa 2011. A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Leksykon Ordynacji podatkowej, Wrocław 2010. T. Bartoszewicz, Cło w międzynarodowych stosunkach gospodarczych, Ostrowiec Święto- krzyski 2006. T. Bartoszewicz, Międzynarodowa polityka celna, Warszawa 2005. T. Bartoszewicz, Polityka celna, Kielce 1993. T. Bartoszewicz, GATT a międzynarodowa polityka handlowa, Warszawa 1988. T. Bartoszewicz, Dwa modele integracji EWG i RWPG, Warszawa 1983. D. Begg, S. Fischer, R. Dornbusch, Makroekonomia, Warszawa 2007. D. Begg, S. Fischer, R. Dornbusch, Mikroekonomia, Warszawa 2007. J. Biernat, Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Warszawa 2003. L. Biliński, System nauki skarbowej a w szczególności nauki o podatkach, Lwów 1876. D. Błasiak-Barnuś, Leksykon prawa celnego, Bydgoszcz 2006. P. Borszowski, Elementy stosunku prawnego zobowiązania podatkowego, Kraków 2004. A. Budnikowski, Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Wybrane zagadnienia, Warszawa 2006. J. Chuderski, K. Chuderski, Postępowanie celne, Warszawa 2010. J. Ciszewski (red.), Polskie prawo handlowe, Warszawa 2009. R. Cooter, T. Ulen, Ekonomiczna analiza prawa, Warszawa 2009. J. J. Coyle, E. J. Bardi, C. J. Langley Jr., Zarządzanie logistyczne, Warszawa 2007. B. Czarny, Podstawy ekonomii, Warszawa 2010. A. Czepurko, Cło w handlu międzynarodowym, Warszawa 1972. W. Czyżowicz, J. Merski, Customs law in the system of law, Warszawa 2005. XII Wykaz literatury W. Czyżowicz (red.), Prawo celne, Warszawa 2004. W. Czyżowicz (red.), Prawo i postępowanie celne, Warszawa 2003. W. Czyżowicz, Polskie cło 1997–2003, Warszawa 2003. W. Czyżowicz (red.), Kształcenie funkcjonariuszy i specjalistów celnych, Warszawa 2002. A. Drwiło, Prawo celne, Gdańsk 2001. Z. Dudziński, M. Kizyn, Vademecum gospodarki magazynowej, Gdańsk 2002. M. Fabio, Customs law of the European Union, 2010. K. Flis, Przerób uszlachetniający – problemy podatkowe i celne, Warszawa 1998. S. Gąsiorowski, Historya handlu wszystkich narodów w ogólnych zarysach od najdawniej- szych czasów aż do roku 1860, Warszawa 1860. S. Gołębiewski, Obsługa celna w przepływie towarów, Warszawa 2005. W. Gołubowski, M. Kolibski, Odpowiedzi na pytania egzaminacyjne dla kandydatów na doradców podatkowych. Pytania otwarte. Dział VII. Prawo celne, Kraków 2005. A. Gomułowicz, J. Małecki, Podatki i prawo podatkowe, Warszawa 2010. F. Grądalski, System podatkowy w świetle teorii optymalnego opodatkowania, Warszawa B. Grochulska, Handel zagraniczny Księstwa Warszawskiego, Warszawa 1967. Z. Guldon, L. Stępniewski, Z dziejów handlu RP w XVI–XVIII wieku, Kielce 1980. M. Gutkowski (red.), ,,Prace’’ Seminarium ze skarbowości i prawa skarbowego oraz ze sta- tystyki, t. II, Wilno 1934. E. Gwardzińska, Agencje celne w międzynarodowym obrocie towarowym, Szczecin 2009. P. Hanclich, Agencja celna, Warszawa 2000. P. Hanclich, Postępowanie weryfikacyjne pochodzenia towarów prowadzone w oparciu o postanowienia protokołu nr 4 Układu Europejskiego w aspekcie postępowania admi- nistracyjnego w sprawach celnych, Warszawa 2004. P. Hanclich, System preferencji celnych Unii Europejskiej, Poznań 2008. A. Jezierski, Handel zagraniczny Królestwa Polskiego 1815–1914, Warszawa 1967. E. Kawecka-Wyrzykowska, J. Kaczurba, Polska w WTO, Warszawa 1998. I. Kienzler, R. Romanowski, Leksykon handlowy, Warszawa 2009. L. Koczy, Dzieje handlu polskiego przed rozbiorami, Lwów 1939. D. Kosacka-Łędzewicz, B. Olszewski, Transakcje wewnątrzwspólnotowe. Eksport, import, 2006. D. Kosacka-Łędzewicz, B. Olszewski, Transakcje wewnątrzwspólnotowe, eksport, import Wrocław 2010. – opodatkowanie, Wrocław 2006. D. Kosacka-Łędzewicz, Eksport i import – opodatkowanie, Wrocław 2003. C. Kosikowski (red.), System prawa finansowego, t. I, Teoria i nauka prawa finansowego, Warszawa 2010. C. Kosikowski, Prawo finansowe w Unii Europejskiej, Bydgoszcz–Warszawa 2008. C. Kosikowski, Finanse publiczne i prawo finansowe, Warszawa 2006. W. Krzywicki, Dzieje polityki celnej. Zarys historyczny ustawodawstwa celnego ze specjal- nym uwzględnieniem ceł zbożowych, Warszawa 1925. J. Kulicki, A. Krawczyk, P. Sokół, Leksykon podatkowy, Warszawa 1998. A. Kuś (red.), Prawo materialne Unii Europejskiej, Lublin 2011. A. Kuś, Publicznoprawne pozataryfowe i parataryfowe instrumenty reglamentacji obrotu towarowego z zagranicą, Bydgoszcz–Szczecin–Lublin 2006. A. Kuś, Prawo celne, Bydgoszcz–Lublin 2004. Wykaz literatury XIII A. Kuś, (Wprowadzenie) Wspólnotowy Kodeks Celny, Wspólnotowy system zwolnień cel- nych, Polskie prawo celne, Bydgoszcz–Lublin 2004. A. Kuś, Gospodarcze procedury celne – w prawie Polskim na tle prawa Unii Europejskiej, S. Kutrzeba, Szos Królewski w Polsce w XIV i XV wieku, Kraków 1900. Z. Landau, Związki Polski z gospodarką światową w okresie międzywojennym, Warszawa R. Langrod, Skarbowość Polska w nowym ustroju – podatki państwowe i komunalne cz. I, K. Lasiński-Sulecki (red.), Prawo celne – międzynarodowe, wspólnotowe, polskie, Warszawa E. Latoszek, M. Proczek, Organizacje międzynarodowe – założenia, cele, działalność, War- Poznań 2001. 1979. Łódź 1947. 2009 r. szawa 2006. K. Lewandowski, P. Fałkowski, Dyrektywa VAT 2006/112 Komentarz, Warszawa 2012. T. Lulek, Główne zagadnienia polityki handlowej, Kraków 1922. M. Lux, Prawo celne Unii Europejskiej, Szczecin, 2005. R. Łućko, T. Senda, Prawo celne. Egzamin doradcy podatkowego, Warszawa 2002. A. Majchrzycka-Guzowska, Finanse i prawo finansowe, Warszawa 2011. W. Maruchin, Akcyza po wejściu do Unii Europejskiej, Wrocław 2004. K. Matwijowski, Studia z dziejów ustroju i skarbowości Rzeczypospolitej w XVII i XVIII wieku, Wrocław 1981. R. Mayr, Historia handlu na tle stosunków społecznych i gospodarczych, Warszawa 1922. D. Mączyński, Podatek akcyzowy w prawie polskim i europejskim, Warszawa 2004. J. J. Michałek, Polityka handlowa – elementy teorii polityki celnej, Warszawa 2000. C. Mik (red.), Pozycja Unii Europejskiej w świecie. Aspekty prawne i polityczne, Toruń 2005. A. Mikos-Sitek, P. Zapadka, Prawo finansów publicznych, Warszawa 2011. A. Mikos-Sitek, P. Zapadka, Polskie prawo bankowe, Warszawa 2011. J. Misala, J. Sołdaczuk, Historia handlu międzynarodowego, Warszawa 2001. M. Naruszewicz, S. Laszuk, Wspólnotowe prawo celne, Warszawa 2004. A. Nita, Stosunek prawnopodatkowy. Obowiązek i zobowiązanie podatkowe, Kraków 1999. S. Nowogrodzki, Polityka Kazimierza Wielkiego wobec północnego handlu Polski, Gdy- nia–Kraków 1939. A. Nowak-Far (red.), Finanse publiczne i prawo finansowe, Warszawa 2010. A. Nowak-Far (red.), Konstytucja gospodarcza Unii Europejskiej. Aksjologia, Warszawa A. Nowak-Far, Finanse Unii Europejskiej, aspekty instytucjonalne i prawne, Warszawa 2009. A. Nowak-Far (red.), Prawo Światowej Organizacji Handlu a Unia Europejska, Warszawa M. K. Nowakowski (red.), Eurobiznes, Warszawa 2008. Z. Ofiarski, Ogólne prawo podatkowe, Warszawa 2010. R. Oktaba, Prawo podatkowe, Warszawa 2012. R. Oktaba, Podatki w procedurach celnych w latach 2000–2008, Warszawa 2010. Sz. Parulski, Akcyza. Komentarz, Kraków 2005. L. Petrażycki, O dopełniających prądach kulturalnych i prawach rozwoju handlu, Warszawa 2010. 2008. 1939. F. Prusak, Prawo karne skarbowe, Warszawa 2008. XIV Wykaz literatury J. Rymarczyk (red.), Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Warszawa 2010. K. Sobczak (red.), Europejskie prawo gospodarcze w działalności przedsiębiorstw, Warszawa A. Sołtysińska, P. Czubik, CEFTA – Środkowoeuropejska Strefa Wolnego Handlu, Kraków 2002. 1997. J. E. Stiglitz, Globalizacja, Warszawa 2004. W. Szpringer, W. Rogowski, Ocena skutków regulacji, Warszawa 2007. W. Szymański, Czy globalizacja musi być irracjonalna?, Warszawa 2007. W. Szymański, Interesy i sprzeczności globalizacji, Warszawa 2004. I. Tymińska, Jednolity Dokument Administracyjny, Warszawa 2008. K. Wach, Systemy podatkowe krajów Unii Europejskiej, Kraków 2006. S. Waschko, Celnictwo w Polsce przedrozbiorowej. Cła i polityka celna, instruktarze i po- stępowanie celne, Sopot 1960. J. Winiecki, Gospodarka bez ekonoma, Warszawa 2006. J. Woźnowski, Polska w GATT, Warszawa 1974. J. Zubrzycki, Leksykon VAT, Wrocław 2012. J. Żak, Studia nad kontaktami handlowymi społeczeństw zachodniosłowiańskich ze skan- dynawskimi od VI w. do VIII wieku, Wrocław 1962. PRZEDMOWA Niniejsza publikacja powstała przede wszystkim z myślą o studentach wydziałów prawa i administracji. Dodatkowo, może okazać się pomocna także studentom innych kierunków studiów, jak np. zarządzania czy ekonomii. Opracowanie przedstawia w usy- stematyzowanej i czytelnej formie najważniejsze rozwiązania z zakresu prawa celnego. W szczególności omówiono takie kategorie jak: stosunek prawnocelny określający relację między wierzycielem i dłużnikiem celnym, elementy kalkulacyjne, których zastosowanie umożliwia właściwą klasyfikację danego towaru – określenie wartości celnej, a w konse- kwencji określenie wysokości należności celnych (i podatkowych). Istotnym elementem opracowania jest analiza długu celnego oraz możliwości jego zabezpieczenia, jak również analiza przeznaczeń celnych, w szczególności procedur celnych wraz z ich następstwami podatkowymi. Obok części materialnej prawa celnego, przedstawiona została również spe- cyfika postępowania w sprawach celnych. Naturalną konsekwencją obowiązującego prawa celnego jest to, że niniejszy skrypt opiera się na regulacjach Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC) oraz przepisach krajowych – głównie ustawy Prawo celne z 2004 r., jednak dodatkowo zawiera komparatystyczne ujęcie przyjętego w 2008 r. Zmodernizowanego Wspólnotowego Kodeksu Celnego (ZWKC), obec- nie przekształcanego w Unijny Kodeks Celny (UKC). Prezentacja tej specyficznej sytuacji ma na celu, z jednej strony, wskazanie niezmienności podstawowych reguł wypracowanych i stosowanych od kilkudziesięciu lat w międzynarodowym obrocie towarowym, a z drugiej, sygnalizuje konieczność odzwierciedlenia zmian zachodzących w środowisku prawnym i eko- nomicznym Unii Europejskiej. Warszawa, październik 2012 r. Robert Oktaba ROZDZIAŁ I MIEJSCE PRAWA CELNEGO W SYSTEMIE PRAWA § 1. Zagadnienia ogólne Prawo celne stanowi część prawa publicznego, oznacza to, że interes publicz- ny stanowi większą wartość niż interes prywatny (jednostki). Zatem, podstawową cechą charakterystyczną dla tej dziedziny prawa jest występowanie organu repre- zentującego interes państwa, w tym przypadku jest to interes związany z pobo- rem należności celnych i podatkowych wynikających z międzynarodowego obrotu towarowego. W sytuacji prawnej (stosunku prawnym), występowanie reprezentan- ta państwa, podmiotu publicznego oznacza, że jest on uprawniony do władczych rozstrzygnięć wobec podmiotu prywatnego np. przedsiębiorcy. Co więcej, jest to sytuacja, w której strona konkretnego stosunku prawnego rozstrzyga o sytuacji prawnej i faktycznej drugiej strony! Konstrukcja ta świadczy o oczywistej nierów- norzędności stron występujących w danej sytuacji prawnej tj. stosunku prawnym określonym przez przepisy prawa celnego. Czy zatem owa nierównorzędność, wład- czość oznacza niesprawiedliwość? Reprezentant państwa – w tym przypadku organ celny – działa, prowadzi postępowanie (celne), podejmuje rozstrzygnięcia w oparciu o istniejące przepisy prawa, a więc jest związany przepisami prawa. Zatem, zarówno władczość, jak i nierównorzędność wynikają z obowiązującego prawa, oznaczają swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć w granicach wyznaczonych przez prawo, a więc zależności te nie oznaczają dowolności w podejmowaniu rozstrzygnięć. Co ważne, w przypadku przekroczenia granic prawnych przez organ państwa (organ celny), podmiot prywatny może zaskarżyć działalnie reprezentanta państwa do sądu administracyjnego właściwego w sprawie celnej, tj. konkretnego stosunku prawne- go określonego przez przepisy celne. Sąd administracyjny stanowi zatem instytucję kontrolującą działanie organów państwowych, zapewniającą równowagę w dziedzi- nach prawnych (jak prawo celne, podatkowe, administracyjne) charakteryzujących się powyższymi cechami i należącymi do prawa publicznego. 2 Rozdział I. Miejsce prawa celnego w systemie prawa § 2. Ewolucja prawa celnego Międzynarodowy obrót towarowy istnieje od początków kształtowania się odręb- nych jednostek państwowych. Od zawsze należał do tej sfery działalności ludzkiej, dzięki której regiony uczestniczące w takim układzie handlowym, korzystały z różnic gospodarczych, kulturalnych i obyczajowych poszczególnych skupisk ludności. Dla- tego też, z handlem zagranicznym silnie związana jest polityka celna, która stanowi część szeroko rozumianej polityki gospodarczo-społecznej [zob. W. Czyżowicz (red.), Prawo celne, Warszawa 2004, s. 1 i n.; T. Bartoszewicz, Międzynarodowa polityka celna, Warszawa 2005]. W wyniku nieustannego rozwoju produkcji z jednej strony (aspekty gospodarcze) i potrzeb z drugiej (aspekty społeczne), z czasem wyłoniła się oddzielna kategoria podmiotów, które nie zajmowały się produkcją towarów, lecz spełniały funkcję pośredników pomiędzy producentem a nabywcą [por. M. Pazdan (red.), Międzynarodowe prawo handlowe, Warszawa 2002, s. 21–22; K. Kurczalak, Prawo handlowe dla ekonomistów, Warszawa 2002; J. Okolski (red.), Prawo hand- lowe, Warszawa 1999]. W literaturze, opisy ewolucji handlu czy też obrotu towaro- wego w stosunkach międzynarodowych są w dużej mierze uzależnione od okresu, w którym określone tezy są prezentowane [R. Oktaba, Podatki w procedurach celnych w latach 2000–2008, Warszawa 2010, s. 25 i n.]. I tak na przykład w swoim XIX-wiecznym opracowaniu S. Gąsiorowski pisze, że: ,,Historya handlu jest pod pewnym względem historyą oświaty ludzkości a przy- najmniej postępują one obok siebie ręka w rękę. (...) Historia handlu musi przeto głównie mieć na względzie stosunki narodów ucywilizowanych w każdym okresie czasu, gdyż tylko pomiędzy tymi spotykamy handel, który nie był prostą zamianą pierwszych potrzeb życia, jaką znały narody żadnej nie mające oświaty”. [S. Gąsio- rowski, Historya handlu wszystkich narodów w ogólnych zarysach od najdawniej- szych czasów aż do roku 1860, Warszawa 1860, s. 2; oraz L. Biliński, System nauki skarbowej a w szczególności nauki o podatkach, Lwów 1876; S. Kutrzeba, Szos Królewski w Polsce w XIV i XV wieku, Kraków 1900]. Rozpatrując tezy zawarte również w innych dziewiętnastowiecznych naukowych opracowaniach, podkreślić należy fakt, iż na rozwój pierwotnego handlu, a później również narzędzi polityki handlowej, wielki wpływ miały czynniki nie tylko gospodarcze, ale też społecz- ne, geograficzne, a nawet klimatyczne. Dlatego też, na przestrzeni setek lat rozwój handlu międzypaństwowego przebiegał dość jednostajnie i uzależniony był w dużym stopniu od rodzaju aktualnie sprawowanej władzy i zainteresowaniem z jej strony wprowadzaniem oraz utrzymaniem uporządkowanego systemu politycznego i eko- nomicznego. Późniejsze publikacje, często wzbogacone są o szersze i dokładniejsze informacje na temat rozwoju handlu w poszczególnych regionach świata. Związa- ne jest to nierzadko z prowadzonymi badaniami wczesnych epok cywilizacji, czy też dokonywanymi odkryciami sięgającymi trzeciego tysiąclecia przed naszą erą. Znakomitym przykładem wpływu rozwoju nauki i jednocześnie bezpośredniego przełożenia na wiadomości z zakresu obrotu towarowego międzypaństwowego, są § 2. Ewolucja prawa celnego 3 publikacje pochodzące z okresu międzywojennego, a dotyczące, posiadania przez państwo silnych argumentów (wynikających z władztwa państwowego) do regulowa- nia całokształtu własnej polityki gospodarczej – w postaci m.in. polityki celnej [zob. R. Mayr, Historia handlu na tle stosunków społecznych i gospodarczych, Warszawa 1922; W. Krzywicki, Dzieje polityki celnej. Zarys historyczny ustawodawstwa celne- go ze specjalnym uwzględnieniem ceł zbożowych, Warszawa 1925; S. Nowogrodzki, Polityka Kazimierza Wielkiego wobec północnego handlu Polski, Gdynia–Kraków 1939; L. Koczy, Dzieje handlu polskiego przed rozbiorami, Lwów 1939; L. Petrażycki, O dopełniających prądach kulturalnych i prawach rozwoju handlu, Warszawa 1939]. Mając na uwadze fakt, że skutki efektywnych wpływów z ceł pozostają w stosun- ku prostym do stawek celnych, rozwój polityki celnej w Europie w poszczególnych państwach, z pewnością można rozpatrywać od momentu pojawienia się pierwszych narodowych, tzn. jednolitych na terenie całego kraju, taryf celnych. I tak we Francji pierwszą taryfą celną była taryfa Colberta z 1664 r., która miała za zadanie uporząd- kowania chaotycznych stosunków jakie panowały dotychczas we Francji w zakresie obrotu towarowego [W. Krzywicki, Dzieje polityki celnej, s. 23]. Taryfa ta zlikwido- wała wewnętrzne komory celne oraz zmniejszyła wysokość dotychczasowych opłat – nie była jednak taryfą protekcjonistyczną – w przeciwieństwie do jej następczyni z 1667 r. Wyrazem dużego zróżnicowania wśród kształtujących się narodowych sy- stemów celnych, jest fakt, że np. w Niemczech taryfa (początkowo dla Prus) po- wstaje dopiero w 1818 r. Skasowała akcyzę znacznie obciążającą wszystkie towary, przeniosła prawa celne miast na granicę zewnętrzną, ponadto wprowadziła cła przy- wozowe, wywozowe oraz tranzytowe. Z czasem, stopniowo i niezwykle skutecznie zmusiła inne państwa niemieckie do przyłączenia się do pruskiego systemu celnego. Z kolei pierwszą taryfą zjednoczonych Włoch był dokument z 1887 r., poprzedzony zawarciem kilku umów konwencyjnych z poszczególnymi państwami, który charak- teryzował się podobnymi rozwiązaniami do innych, istniejących już taryf celnych – państwowych. W Rosji pierwsza taryfa celna funkcjonowała już od 1724 r., ale silna władza Cara Piotra I sprawowana w oparciu o zarządzenia była decydującym czyn- nikiem, który kształtował politykę handlową i przemysł rosyjski. Taryfy z kolejnych lat przyjmowały tendencje do ograniczania importu – szczególnie dla towarów, które mogą być produkowane w Rosji. O doniosłości i znaczeniu taryf celnych z pewnością może świadczyć fakt, że w analogicznym okresie w Stanach Zjednoczonych, pierw- szy Kongres nowopowstałego państwa rozpoczyna swoją działalność ustawodawczą od wydania pierwszej taryfy z 1789 r., mającej umiarkowanie protekcyjny, ochronny charakter [W. Krzywicki, Dzieje polityki celnej, s. 59, 79, 87 i 95]. Powstaje wówczas struktura administracji celnej USA, okręgi celne, miejsca odpraw, a także regulacje dotyczące naboru inspektorów celnych [W. Czyżowicz, Historia i współczesność cła amerykańskiego, Warszawa 1997, s. 103]. W tym czasie, u progu XIX w., w Księstwie Warszawskim polityka celna począt- kowo zmierzała dosyć wyraźnie w kierunku popierania krajowej produkcji. Celowi temu służyła protekcyjna polityka celna przejawiająca się między innymi w wysokich
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo celne
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: