Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00367 008402 11206253 na godz. na dobę w sumie
Prawo celne i podatek akcyzowy. Blaski i cienie dziesięciu lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej - ebook/pdf
Prawo celne i podatek akcyzowy. Blaski i cienie dziesięciu lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-8103-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> podatkowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Tomasz Nowak funkcjonariusz Służby Celnej w Izbie Celnej w Opolu; członek Stowa-
rzyszenia Prawa Finansowego Aureus w Opolu; autor kilkunastu publikacji z zakresu
prawa celnego, podatkowego i administracyjnego.
Piotr Stanisławiszyn doktor nauk prawnych; adiunkt na Wydziale Prawa i Admi-
nistracji Uniwersytetu Opolskiego, pełniący obowiązki kierownika Zakładu Prawa Fi-
nansowego; sędzia sądu rejonowego; współzałożyciel i prezes Stowarzyszenia Prawa
Finansowego Aureus w Opolu; autor blisko 90 publikacji z zakresu prawa bankowe-
go, podatkowego i fi nansów publicznych.

W książce omówiono wybrane zagadnienia z zakresu podatku akcyzowego, prawa celnego
oraz aspekty proceduralne.
Opracowanie zawiera kwestie obecne w pracy organów oraz podmiotów gospodarczych,
w tym:
informatyzację postępowania podatkowego,
ustalenie podatnika podatku akcyzowego w sytuacji nielegalnej produkcji albo niele-
galnego przemieszczania wyrobów akcyzowych,
stosowanie wiążącej informacji akcyzowej.
Wszystkie tematy zaprezentowane zostały w sposób zwięzły i zrozumiały, a przedstawio-
ne stanowiska poparto orzeczeniami judykatury i poglądami doktryny. W pracy znaleźć
można propozycje rozwiązań konkretnych problemów praktycznych w zakresie regula-
cji celnych i podatku akcyzowego.
Publikacja przeznaczona jest dla agentów celnych, doradców podatkowych, księgowych
i pracowników biur rachunkowych obsługujących uczestników obrotu handlowego
z krajami spoza Unii Europejskiej, a także podatników podatku akcyzowego. Zainte-
resuje również radców prawnych oraz pracowników administracji celnej.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

prawo celne i podatek akcyzowy Blaski i cienie dziesięciu lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej redakcja naukowa Tomasz Nowak, Piotr Stanisławiszyn MONOGRAFIE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 stycznia 2016 r. Recenzent Prof. nadzw. dr hab. Dominik Gajewski Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Małgorzata Jarecka Opracowanie redakcyjne Agnieszka Bąk Łamanie Violet Design Wioletta Kowalska Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN 978-83-264-8102-4 ISSN 1897-4392 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści Wykaz skrótów / 9 Przedmowa / 21 Część I Podatek akcyzowy / 23 Adam Bartosiewicz Polskie przepisy dotyczące oświadczeń o przeznaczeniu olejów opałowych a unijna zasada proporcjonalności / 25 Adam Bigas Zachowanie należytej staranności w transakcji a odpowiedzialność podatkowa na gruncie art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o podatku akcyzowym / 43 Ewa Cisowska-Sakrajda Współpraca przedsiębiorstw w wytwarzaniu wyrobów a opodatkowanie podatkiem akcyzowym / 57 Jan Czerwiński, Artur Nowak Zwolnienie z akcyzy importu napojów alkoholowych używanych do produkcji produktów leczniczych – głos w dyskusji / 77 Agnieszka Derkacz Przestępczość podatkowa ze szczególnym uwzględnieniem oszustw karuzelowych na tle podatku od towarów i usług oraz akcyzy / 95 5 Spis treści Andrzej Gorgol Władztwo podatkowe Polski w zakresie kształtowania konstrukcji akcyzy w warunkach członkostwa w Unii Europejskiej / 116 Joanna Kiszka Akcyza jako podatek ekologiczny z perspektywy prawa Unii Europejskiej i Polski / 136 Julita Kostka-Twór Efekty implementacji dyrektywy energetycznej w zakresie opodatkowania podatkiem akcyzowym wyrobów węglowych / 166 Krzysztof Lasiński-Sulecki Zakres przedmiotowy akcyz. Wybrane problemy na tle prawa unijnego i polskiego / 179 Mirosława Laszuk Problemy w kontroli obrotu suszem tytoniowym / 202 Ireneusz Mirek Opodatkowanie olejów opałowych w Polsce na tle prawa Unii Europejskiej. Propozycje rozwiązania problemu tzw. oświadczeń paliwowych / 216 Artur Mudrecki Opodatkowanie olejów smarowych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej / 268 Grzegorz Musolf Międzynarodowa współpraca administracyjna jako instrument wymiaru i poboru podatku akcyzowego oraz korzyść dla podatnika / 281 Tomasz Nowak Stosowanie wiążącej informacji taryfowej oraz wiążącej informacji akcyzowej w przepisach ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym – wybrane zagadnienia / 299 6 Ewa Piechota-Oloś Regulacje w zakresie suszu tytoniowego wczoraj, dziś, jutro… / 334 Krzysztof Rutkowski Straty i ubytki wyrobów akcyzowych a zasada konsumpcyjności – głos w dyskusji / 356 Andrzej Tatara Spółka cywilna jako podatnik podatku akcyzowego / 369 Część II Prawo celne / 381 Wiesław Czyżowicz Przyczyny i mechanizmy ewolucji wspólnotowego prawa celnego – od Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali do unijnego kodeksu celnego / 383 Ewa Gwardzińska Jednolite egzekwowanie nieprzestrzegania regulacji celnych warunkiem koniecznym do równego traktowania przedsiębiorców na rynku unijnym / 411 Ewa Janik Odpowiedzialność karnoskarbowa za uszczuplenie należności publicznoprawnych ujawnionych przez organy kontroli celnej / 426 Wojciech Morawski Świadomość, wola i działanie jednostki jako elementy kształtujące zakres podmiotowy długu celnego / 438 Karol Piech Dług celny jako sankcja. Uzasadniona ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej czy „ślepa uliczka” unijnego prawa celnego? / 461 Spis treści 7 Spis treści Cezary Sowiński Wysokość progu zwolnienia z należności celnych i podatkowych a przypadki zaniżania wartości celnej towarów importowanych z Chin i Hongkongu / 486 Aleksander Werner Wykładnia polskiego prawa celnego w zgodzie z rozporządzeniem unijnym oraz pominięcie stosowania polskiego prawa celnego jako sprzecznego z rozporządzeniem / 511 Część III Zagadnienia proceduralne / 527 Paweł Kowalczyk Zakazy dowodowe w kodeksie postępowania karnego a postępowanie dowodowe w ordynacji podatkowej / 529 Ireneusz Krawczyk Wadliwa egzekucja a przerwanie biegu przedawnienia – aspekt konstytucyjny / 554 Andrzej Melezini Zasada zakazu pogarszania sytuacji strony w postępowaniu odwoławczym. Wybrane zagadnienia / 563 Piotr Pietrasz Ciąg dalszy informatyzacji postępowania podatkowego – nowelizacja ordynacji podatkowej wynikająca z ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw / 573 Wybrana bibliografia / 623 Lista uczestników Ogólnopolskiej VII Opolskiej Konferencji Podatkowej „Prawo celne i podatek akcyzowy – blaski i cienie 10 lat członkostwa Polski w UE” / 635 Autorzy / 641 8 Wykaz skrótów I. Akty normatywne 1. Prawo krajowe A. Prawo celne k. cel. ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) pr. cel. ustawa z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 858 z późn. zm.) ustawa o SC ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 990 z późn. zm.) B. Podatek akcyzowy r.z.p.a. z 2013 r. r.z.p.a. z 2010 r. r.z.p.a. z 2009 r. r.z.p.a. z 2004 r. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 lutego 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 195 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 sierpnia 2010 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 159, poz. 1070 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 32, poz. 228 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 72, poz. 500 z późn. zm.) 9 Wykaz skrótów u.p.a. ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 752 z późn. zm.) u.p.a. z 2004 r. ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 z późn. zm.) u.p.t.u.a. ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50) C. Pozostałe akty prawne k.c. ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.) k.k. ustawa z  dnia 6  czerwca 1997  r. –  Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) k.k.s. ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skar- bowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.) Konstytucja RP Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) k.p.a. ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23) k.p.c. ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo- wania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) k.p.k. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) k.s.h. ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.) o.p. ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) p.p.s.a. ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowa- niu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) p.r.d. ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogo- wym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) 10 Wykaz skrótów pr. dew. ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 826 z późn. zm.) pr. en. ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1059 z późn. zm.) u.k.s. ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 553 z późn. zm.) u.k.w.h. ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 707 z późn. zm.) u.p.d.o.f. ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) u.p.d.o.p. ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 851 z późn. zm.) u.p.e.a. ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egze- kucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm.) u.p.t.u. ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) u.p.t.u. z 1993 r. ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.) u.s.d.g. ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalnoś- ci gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.) u.z.s.e. ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elek- trycznym i elektronicznym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1155; uchylona z dniem 1 stycznia 2016 r. przez art. 141 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycz- nym i elektronicznym, Dz. U. poz. 1688) rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerw- ca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz. U. Nr 100, poz. 908) z.t.p. 11 Wykaz skrótów 2. Prawo unijne A. Traktaty traktat lizboński/ Traktat z Lizbony TFUE Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 25 marca 1957 r. (Dz. Urz. UE C 83 z 30.03.2010, s. 47) Traktat z Lizbony z dnia 13 grudnia 2007 r. zmieniają- cy Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE C 306 z 17.12.2007, s. 1) traktat rzymski Traktat z dnia 25 marca 1957 r. ustanawiający Euro- pejską Wspólnotę Gospodarczą (Dz. Urz. WE C 325 z 24.12.2002, s. 33) TUE Traktat o  Unii Europejskiej z  dnia 7  lutego 1992  r. (Dz. Urz. UE C 83 z 30.03.2010, s. 13) TWE Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 r. (Dz. Urz. UE C 321E z 29.12.2006, s. 37) Układ europejski Układ europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 z późn. zm.) B. Dyrektywy, rozporządzenia i decyzje decyzja nr 768/2008/WE dyrektywa 92/12/EWG lub dyrektywa horyzontalna decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 768/2008/WE z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie wspólnych ram dotyczą- cych wprowadzania produktów do obrotu, uchylająca de- cyzję Rady 93/465/EWG (Dz. Urz. UE L 218 z 13.08.2008, s. 82) dyrektywa Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w  sprawie ogólnych warunków dotyczących wyro- bów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowy- wania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. Urz. WE L 76 z 23.03.1992, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie spe- cjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 179, z późn. zm.) 12 dyrektywa 92/81/EWG dyrektywa 92/82/EWG dyrektywa 92/83/EWG dyrektywa 92/84/EWG lub dyrektywa taryfowa dyrektywa 95/60/WE dyrektywa 96/92/WE dyrektywa 2003/54/WE dyrektywa 2003/87/WE Wykaz skrótów dyrektywa Rady 92/81/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków ak- cyzowych od olejów mineralnych (Dz. Urz. WE L 316 z 31.10.1992, s. 12) dyrektywa Rady 92/82/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatków akcyzowych od ole- jów mineralnych (Dz. Urz. WE L 316 z 31.10.1992, s. 19) dyrektywa Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków ak- cyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych (Dz. Urz. WE L 316 z 31.10.1992, s. 21; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 206) dyrektywa Rady 92/84/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatków akcyzo- wych dla alkoholu i napojów alkoholowych (Dz. Urz. WE L 316 z 31.10.1992, s. 29; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 213) dyrektywa Rady 95/60/WE z dnia 27 listopada 1995 r. w sprawie banderolowania olejów napędowych i nafty (Dz. Urz. WE L 291 z 06.12.1995, s. 46; Dz. Urz. UE Pol- skie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 289) dyrektywa 96/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 grudnia 1996 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej (Dz. Urz. WE L 27 z 30.01.1997, s. 20; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 12, t. 2, s. 3) dyrektywa 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotycząca wspólnych za- sad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylają- ca dyrektywę 96/92/WE (Dz. Urz. UE L 176 z 15.07.2003, s. 37; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 12, t. 2, s. 211) dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we 13 Wykaz skrótów dyrektywa 2003/96/WE lub dyrektywa energetyczna dyrektywa 2006/32/WE dyrektywa 2008/95/WE dyrektywa 2008/118/WE lub nowa dyrekty- wa horyzontalna dyrektywa 2009/28/WE dyrektywa 2009/72/WE dyrektywa 2011/64/UE 14 Wspólnocie oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz. Urz. UE L 275 z 25.10.2003, s. 32; Dz. Urz. UE Pol- skie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 7, s. 631) dyrektywa Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych prze- pisów ramowych dotyczących opodatkowania produk- tów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. Urz. UE L 283 z 31.10.2003, s. 51; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 405, z późn. zm.) dyrektywa 2006/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie efektyw- ności końcowego wykorzystania energii i usług energe- tycznych oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/76/EWG (Dz. Urz. UE L 114 z 27.04.2006, s. 64, z późn. zm.) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz. Urz. UE L 299 z 08.11.2008, s. 25) dyrektywa Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzo- wego, uchylająca dyrektywę 92/12/EWG (Dz. Urz. UE L 9 z 14.01.2009, s. 12, z późn. zm.) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stoso- wania energii ze źródeł odnawialnych i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz. Urz. UE L 140 z 05.06.2009, s. 16, z późn. zm.) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrekty- wę 2003/54/WE (Dz. Urz. UE L 211 z 14.08.2009, s. 55) dyrektywa Rady 2011/64/UE z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie struktury oraz stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych (Dz. Urz. UE L 176 z 05.07.2011, s. 24) rozporządzenie nr 2658/87 rozporządzenie nr 3295/94 rozporządzenie nr 1383/2003 rozporządzenie nr 765/2008 rozporządzenie nr 684/2009 rozporządzenie nr 554/2012 Wykaz skrótów rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L 256 z 07.09.1987, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 2, s. 382, z późn. zm.) rozporządzenie Rady (WE) nr 3295/94 z dnia 22 grudnia 1994 r. ustanawiające środki dotyczące wprowadzania do Wspólnoty i wywozu oraz powrotnego wywozu poza Wspólnotę towarów naruszających niektóre prawa włas- ności intelektualnej (Dz. Urz. WE L 341 z 30.12.1994, s. 8; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 5, s. 318, z późn. zm.) rozporządzenie Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lip- ca 2003 r. dotyczące działań organów celnych skiero- wanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do któ- rych stwierdzono, że naruszyły takie prawa (Dz. Urz. UE L 196 z 02.08.2003, s. 7; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 13, s. 469) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiające wy- magania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odno- szące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. Urz. UE L 218 z 13.08.2008, s. 30) rozporządzenie Komisji (WE) nr  684/2009 z  dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wykonania dyrektywy Rady 2008/118/WE w  odniesieniu do skomputeryzowa- nych procedur przemieszczenia wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy (Dz. Urz. UE L 197 z 29.07.2009, s. 24, z późn. zm.) rozporządzenie Komisji nr 554/2012 z dnia 19 czerwca 2012 r. dotyczące klasyfikacji niektórych towarów według Nomenklatury Scalonej (Dz. Urz. UE L 166 z 27.06.2012, s. 20) 15 Wykaz skrótów rozporządzenie nr 608/2013 r.w.k.c. u.k.c. w.k.c. z.k.c. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 608/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie egzekwo- wania praw własności intelektualnej przez organy celne oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1383/2003 (Dz. Urz. UE L 181 z 29.06.2013, s. 15) rozporządzenie Komisji (EWG) nr  2454/93 z  dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykona- nia rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustana- wiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11.10.1993, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 6, s. 3, z późn. zm.) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269 z 10.10.2013, s. 1) rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 paź- dziernika 1992  r. ustanawiające Wspólnotowy Ko- deks Celny (Dz.  Urz. WE L  302  z  19.10.1992, s.  1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 4, s. 307, z. późn. zm.) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 450/2008 z dnia 23 kwietnia 2008 r. ustanawiające wspólnotowy kodeks celny (zmodernizowany kodeks celny) (Dz. Urz. UE L 145 z 04.06.2008, s. 1) II. Sądy, urzędy oraz instytucje BverfG niemiecki Federalny Trybunał Konstytucyjny ETS/TSUE Europejski Trybunał Sprawiedliwości/Trybunał Spra- wiedliwości Unii Europejskiej IC Izba Celna KE Komisja Europejska MF Ministerstwo Finansów Minister Finansów minister właściwy ds. finansów publicznych 16 Wykaz skrótów NIK Najwyższa Izba Kontroli NSA Naczelny Sąd Administracyjny OECD Organizacja Współpracy i Rozwoju Gospodarczego SN Sąd Najwyższy SPI Sąd Pierwszej Instancji TK Trybunał Konstytucyjny UC Urząd Celny UKS Urząd Kontroli Skarbowej URE Urząd Regulacji Energetyki WCO Światowa Organizacja Celna WSA Wojewódzki Sąd Administracyjny WTO Światowa Organizacja Handlu III. Publikatory, zbiory orzecznictwa i czasopisma BGBl. Bundesgesetzblatt Biul. Skarb. Biuletyn Skarbowy Ministerstwa Finansów Biul. SN Biuletyn Sądu Najwyższego CzPKiNP Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych Dz. U. Dziennik Ustaw Dz. Urz. MF Dziennik Urzędowy Ministra Finansów Dz. Urz. UE Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Dz. Urz. WE Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich ECR European Court Reports EPS Europejski Przegląd Sądowy FK Finanse Komunalne GP Gazeta Prawna GSP Gdańskie Studia Prawnicze 17 Wykaz skrótów KPP Kwartalnik Prawa Podatkowego M.P. Monitor Polski MPC Monitor Prawa Celnego MPCiP Monitor Prawa Celnego i Podatkowego M. Pod. Monitor Podatkowy M. Praw. Monitor Prawniczy ONSA Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ONSAiWSA Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych OSNC Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna OSNCK Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna i Izba Karna OSNKW Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa OSNP Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpie- czeń Społecznych i Spraw Publicznych OSP Orzecznictwo Sądów Polskich OTK Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego OTK-A Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór urzę- dowy. Seria A PiP Państwo i Prawo POP Przegląd Orzecznictwa Podatkowego PPE Przegląd Prawa Egzekucyjnego PPiA Przegląd Prawa i Administracji Pr. i Pod. Prawo i Podatki Prok. i Pr.-wkł. Prokuratura i Prawo – wkładka Prz. Pod. Przegląd Podatkowy PS Przegląd Sądowy PT Przegląd Techniczny PUG Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego RPEiS Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 18 Wykaz skrótów Zb. Orz. Zbiór Orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawied- liwości/Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ZNSA Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego IV. Inne ADT administracyjny dokument towarzyszący AEO instytucja upoważnionego przedsiębiorcy (ang. Autho- rised Economic Operator) CBOSA Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych CCCTB wspólna skonsolidowana korporacyjna podstawa opodat- kowania (ang. Common Consolidated Corporate Tax Base) e-AD elektroniczny administracyjny dokument EBTI Europejska wiążąca informacja taryfowa (ang. European Binding Tariff Information) EU ETS System Handlu Emisjami (ang. EU Emission Trading Scheme) GATT Układ ogólny w sprawie taryf celnych i handlu (ang. Ge- neral Agreement on Tariffs and Trade) HS Zharmonizowany System (ang. Harmonized System) ISA zintegrowane pojedyncze pozwolenie (ang. Integrated Single Authorisation) ORINS Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej OZE odnawialne źródła energii PPT pośredniczący podmiot tytoniowy SAD jednolity dokument administracyjny (ang. Single Admi- nistrative Document) SASP pojedyncze pozwolenie na stosowanie zgłoszenia uprosz- czonego lub procedury w miejscu (ang. Single Authori- sation for Simplified Procedure) TRIPS Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej stanowiące załącznik 1C do 19 Wykaz skrótów Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO), podpisanego w Marakeszu 15 kwietnia 1994 r. (Dz. Urz. WE L 336 z 23.12.1994, s. 214; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 11, t. 21, s. 305) VAT podatek od towarów i usług (ang. Value Added Tax) WIA wiążąca informacja akcyzowa WIT wiążąca informacja taryfowa (ang. Binding Tariff Infor- mation) WTC Wspólna Taryfa Celna Przedmowa Oddana do rąk Czytelników publikacja podsumowuje Ogólnopolską VII Opolską Konferencję Podatkową „Prawo celne i podatek akcyzowy – blaski i cienie członkostwa Polski w UE”, która odbyła się w Izbicku koło Opola w dniach 22–24 kwietnia 2014 r. Jak wskazuje rzymska nu- meracja w nazwie konferencji, było to już kolejne spotkanie, poprzedzone sześcioma podobnymi inicjatywami w latach poprzednich. Po akcesji Polski do Wspólnoty Europejskiej (obecnie Unii Europejskiej) opolskie środowisko naukowe skupione wokół Wydziału Prawa i Admi- nistracji Uniwersytetu Opolskiego oraz Stowarzyszenia Prawa Finan- sowego „Aureus” w Opolu dostrzegło potrzebę najpierw pobudzenia, a później wręcz pogłębienia dyskursu nad prawem celnym oraz regu- lacjami dotyczącymi podatku akcyzowego, które od momentu akcesji stały się dziedzinami prawa kształtowanymi nie tylko przez prawodaw- cę krajowego, ale także unijnego. W wypadku regulacji celnych prawo unijne ma przecież znaczenie pierwszorzędne. Szeroka aprobata dla podjętej inicjatywy, udział w konferencyjnych dyskusjach przedstawi- cieli świata nauki, praktyki, w tym adwokatów, radców prawnych, pra- cowników organów administracji podatkowej i celnej, a także sędziów sądów administracyjnych wskazują, że organizatorzy trafnie ocenili, iż wspomniane dziedziny prawa finansowego domagają się podjęcia na- ukowej refleksji. Wydaje się, że poza nielicznymi ośrodkami akademickimi problematyka obrotu towarowego z krajami trzecimi, czyli kwestie typowo „celne”, oraz zagadnienia dotyczące akcyzy nie stanowią głównego przedmiotu badań naukowych. Zrodzona w opolskim środowisku prawniczym inicjatywa organizowania cyklicznych konferencji poświęconych wspomnianym 21 Przedmowa zagadnieniom oraz opracowanie po ich zakończeniu naukowej publikacji znacząco – mamy nadzieję – lukę tę uzupełnia. Zebrane w niniejszej pozycji artykuły (28), które powstały w oparciu o wygłoszone na konferencji referaty, podzielone zostały na trzy części. Pierwsza dotyczy podatku akcyzowego, druga prawa celnego, ostatnia zawiera artykuły poświęcone wybranym zagadnieniom proceduralnym. W poszczególnych tekstach autorzy uczynili przedmiotem refleksji, często w sposób krytyczny, działalność ustawodawcy unijnego oraz krajowego, zwracając także uwagę na chyba coraz większe znaczenie wykładni prawa dokonywanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz kra- jowe sądy administracyjne. Odmiennie niż w dotychczasowych dwóch publikacjach, pojawiają się artykuły poświęcone zagadnieniom typowo proceduralnym (autorstwa P. Kowalczyka, I. Krawczyka, A. Meleziniego, P. Pietrasza). Okazuje się bowiem, że niezmiennie, co najmniej od chwili wejścia w życie ustawy – Ordynacja podatkowa, stosowanie przepisów proceduralnych budzi istotne wątpliwości uczestników postępowania podatkowego. Wymienio- ne teksty stanowią trzecią, odrębną część książki i wskazują niejako jeden z kierunków, ku któremu zwrócona zostanie uwaga opolskiego środowiska naukowego zajmującego się prawem finansowym, zwłaszcza w świetle za- powiadanego uchwalenia zupełnie nowej ordynacji podatkowej. Autorzy artykułów wraz z redaktorami serdecznie dziękują wszystkim osobom, które przyczyniły się do wydania niniejszej publikacji. Mamy nadzieję, że będzie ona istotnym głosem w dyskusji nad prawem celnym oraz regulacjami dotyczącymi prawa akcyzowego w Polsce, a także w Unii Europejskiej. Tomasz Nowak Piotr Stanisławiszyn Opole, luty 2016 r. Część I Podatek akcyzowy Adam Bartosiewicz Polskie przepisy dotyczące oświadczeń o przeznaczeniu olejów opałowych a unijna zasada proporcjonalności1 1. Uwagi wstępne Przepis art. 89 ust. 1 pkt 9 oraz pkt 10 u.p.a. stanowi, że stawka akcyzy wynosi dla: • olejów napędowych przeznaczonych do celów opałowych o  ko- dach CN od 2710 19 41 do 2710 19 49, zabarwionych na czerwono i  oznaczonych znacznikiem zgodnie z  przepisami szczególnymi – 232,00 zł/1000 litrów; • olejów opałowych o kodach CN od 2710 19 51 do 2710 19 69: a) z których 30 lub więcej objętościowo destyluje przy 350°C lub których gęstość w temperaturze 15°C jest niższa niż 890 kg/m3, zabarwionych na czerwono i oznaczonych znacznikiem zgodnie z przepisami szczególnymi – 232,00 zł/1000 litrów, b) pozostałych, niepodlegających obowiązkowi barwienia i znakowa- nia na podstawie przepisów szczególnych – 64,00 zł/1000 kg. 1 Niniejszy artykuł odnosi się do stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2015 r. Między innymi pod wpływem głosów krytycznych formułowanych pod adresem prawodawcy, także w czasie kon- ferencji w Izbicku w kwietniu 2014 r., z dniem 1 stycznia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 listopada 2014 r. o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej. Na podstawie art. 26 pkt 15 lit. b tej ustawy znowelizowano brzmienie art. 89 ust. 15 i 16 u.p.a. (Dz. U. z 2014 r. poz. 1662). Pomimo nowelizacji art. 89 ust. 15 i 16 u.p.a. prezentowany artykuł zawiera aktu- alne i trafne wywody dotyczące stosowania zasady proporcjonalności w przepisach o podatku akcyzowym. 25 Adam Bartosiewicz Na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 15 u.p.a. taka sama wysokość stawek po- datkowych obowiązuje w odniesieniu do pozostałych, niewymienionych wcześniej paliw opałowych, mianowicie 232 zł/1000 litrów, jeśli nich gę- stość jest niższa niż 890 kg/m3, lub 64 zł/1000 litrów, jeśli ich gęstość jest równa lub wyższa niż 890 kg/m3. Są to stawki znacznie niższe od stawki dla olejów napędowych (na cele napędowe). Przepisy ustawy o podatku akcyzowym ustanawiają szereg wymogów dla stosowania tej stawki obniżonej. Związane są one przede wszystkim z do- datkową dokumentacją dla tych wyrobów akcyzowych, w tym z oświad- czeniami kupujących, że nabywają oni określone wyroby energetyczne dla celów opałowych. Kolejny obowiązek związany ze sprzedawaniem wyrobów energe- tycznych na cele opałowe wprowadzają przepisy art. 89 ust. 14 u.p.a. Powołany przepis wprowadza obowiązek (dla sprzedawcy wyrobów ak- cyzowych) sporządzania miesięcznych zestawień oświadczeń, o których mowa w ust. 5, czyli oświadczeń, że nabywane wyroby są przeznaczo- ne do celów opałowych, uprawniających do stosowania stawek akcyzy określonych w ust. 1 pkt 9, 10 i pkt 15 lit. a. Zestawienia te powinny być przekazane do właściwego naczelnika urzędu celnego, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży. Miesięczne zestawienie oświadczeń sporządzane przez sprzedawców – zgodnie z art. 89 ust. 15 pkt 1 u.p.a. – powinno zawierać: a) imię i nazwisko albo nazwę oraz adres siedziby lub zamieszkania pod- miotu przekazującego zestawienie, b) ilość i  rodzaj oraz przeznaczenie wyrobów, których dotyczy oświadczenie, c) datę złożenia oświadczenia, d) datę i miejsce sporządzenia zestawienia oraz czytelny podpis osoby sporządzającej zestawienie, e) określenie liczby urządzeń grzewczych posiadanych przez nabywców, wynikającej ze złożonych przez nich oświadczeń, f) miejsce (adres), gdzie znajdują się urządzenia grzewcze wskazane w oświadczeniach, 26 Polskie przepisy dotyczące oświadczeń o przeznaczeniu olejów opałowych… g) w przypadku oświadczeń, o których mowa w: – ust. 5 pkt 1 – imię i nazwisko albo nazwę oraz adres siedziby lub miejsca zamieszkania, a także NIP, numer PESEL lub REGON skła- dającego oświadczenie, – ust. 5 pkt 2 – imię i nazwisko, adres miejsca zamieszkania oraz numer PESEL składającego oświadczenie. Przepis art. 89 ust. 16 u.p.a. stanowi, że w przypadku niespełnienia wa- runków określonych w ust. 5–15 (a więc również warunków odnoszących się do sporządzenia i przekazania miesięcznego zestawienia oświadczeń) stosuje się stawkę akcyzy określoną w ust. 4 pkt 1 (czyli podstawową stawkę akcyzy dla olejów napędowych). 2. Kształtowanie się zasady proporcjonalności Już na pierwszy rzut oka regulacja krajowa – przewidująca obowiązek spo- rządzania i przedstawiania organom podatkowym zestawień oświadczeń i wprowadzająca znacznie wyższą stawkę podatku za uchybienie temu obowiązkowi – wydaje się nieproporcjonalna do zamierzonego rezultatu. Przed szczegółową analizą tej kwestii zastanowić się należy nad tym, czy w odniesieniu do przepisów krajowych dotyczących akcyzy można posta- wić zarzut naruszenia zasady proporcjonalności. Stwierdzić w tym kontek- ście należy, że proporcjonalność jest jedną z najwcześniej uznanych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wcześniej Europejski Trybu- nał Sprawiedliwości) zasad ogólnych prawa wspólnotowego2. W istocie pierwsze odniesienie do tej koncepcji odnajdujemy już w orze- czeniu z dnia 29 listopada 1956 r. w sprawie Fédération charbonnière de Belgique v. Wysoka Władza, C-8/553. Trybunał stwierdził w nim, że: „zgodnie z ogólnie przyjętą zasadą prawa, taka pośrednia reakcja Wysokiej Władzy na sprzeczne z prawem działania przedsiębiorstw musi być propor- cjonalna do rozmiarów tych działań”. 2 G. de Búrca, Proportionality and Subsidiarity as General Principles of Law (w:) General Prin- ciples of European Community Law, Reports from the conference in Malmö 27–28 August 1999, ed. by U. Bernitz, J. Nergelius, The Hague–Boston 2000, s. 95. 3 English Special Edition 1954–56, s. 292. 27 Adam Bartosiewicz Z kolei w orzeczeniu z dnia 17 grudnia 1970 r. w sprawie Internationale Handelsgesellschaft mbH v. Einfuhr- und Vorratstelle für Getreide und Fut- termittel, C-11/704 Trybunał stwierdził, że swoboda działania jednostek nie powinna być ograniczana poza zakres wymagany dla celów interesu publicznego. W ten sposób zasada proporcjonalności została powiązana z koncepcją praw podstawowych – Trybunał wprowadził wymóg propor- cjonalności ingerencji wspólnotowej w sferę praw jednostek5. Do podobnego wniosku Trybunał doszedł w orzeczeniu z dnia 20 lutego 1979 r. w sprawie Buitoni v. Fonds d’orientation et de régularisation des marchés agricoles, C-122/786, uznając sankcję przewidzianą w przepisach pewnego rozporządzenia unijnego za nadmiernie surową w odniesieniu do celu, jakim jest skuteczność administracyjna w ramach systemu licencji eksportowych i importowych. Trybunał uznał zatem, że jednostki mogą się powołać na ich niezgodność z tą zasadą. Jeśli zaś zostanie ustalona nie- proporcjonalność sankcji w stosunku do naruszenia, może to prowadzić do jej uchylenia, a nawet – jak to miało miejsce we wskazanej sprawie – do unieważnienia przepisu prawnego stanowiącego podstawę jej nałożenia7. W następstwie powyższego orzeczenia zasada proporcjonalności zaczęła znajdować zastosowanie do oceny zachowań państw członkowskich, prze- de wszystkim związanych z ograniczaniem swobód wspólnego rynku8. Ostatecznie zasada proporcjonalności została podniesiona do rangi fun- damentalnej zasady leżącej u podstaw porządku prawnego Wspólnoty Europejskiej, stanowiącej część prawa pierwotnego9. Trybunał potrak- tował zasadę proporcjonalności jako jedną z zasad ogólnych porządku 4 ECR 1970, s. 1125. 5 A. Wyrozumska, Państwa członkowskie a Unia Europejska (w:) Prawo Unii Europejskiej. Za- gadnienia systemowe. Prawo materialne i polityki, pod red. J. Barcza, Warszawa 2006, s. 322. 6 ECR 1979, s. 677. 7 J. Maliszewska-Nienartowicz, Zasada proporcjonalności w prawie Wspólnot Europejskich, Toruń 2007, s. 47. 8 Zob. np.: wyrok ETS z dnia 20 maja 1976 r. w sprawie 104/75, De Peijper, Zb. Orz. 1976, s. 613; wyrok ETS z dnia 26 czerwca 1980 r. w sprawie 788/79, postępowanie karne przeciwko Herbert Gilli i Paul Andres, Zb. Orz. 1980, s. 2071; wyrok ETS z dnia 17 grudnia 1981 r. w sprawie C-279/80, postępowanie karne przeciwko Webb, Zb. Orz. 1981, s. 3305. 9 D. Sobczyński, Zasada proporcjonalności w europejskim prawie wspólnotowym, Glosa 2003, nr 3, s. 8. Zob. także W. Szpringer, Subsydiarność jako zasada ustrojowa w państwie federalnym (w:) Subsydiarność, pod red. D. Milczarka, Warszawa 1998, s. 116. 28 Polskie przepisy dotyczące oświadczeń o przeznaczeniu olejów opałowych… wspólnotowego, kierując się opinią Rzecznika Generalnego A. Dutheillet de Lamothe, który stwierdził, że jako zasada ogólna prawa wspólnotowego znajduje ona swój wyraz w niektórych postanowieniach traktatowych10. Zasada proporcjonalności doczekała się regulacji traktatowej dopiero w Traktacie o Unii Europejskiej. Wprowadził on do TWE przepis art. 3b akapit trzeci, którego unormowanie uzupełnione zostało konkluzjami Prezydencji Rady Europejskiej na szczycie w Edynburgu (11–12 grudnia 1992 r.). Zakresem art. 3b ust. 3 TWE (obecnie art. 5 ust. 3) nie objęto dzia- łań państw członkowskich. Oznacza to, że skodyfikowany został jedynie ten obszar stosowania zasady proporcjonalności, który odnosi się do dzia- łań Unii Europejskiej, a w szczególności do wykonywania jej kompetencji. Nie znaczy to jednak, że w pozostałym zakresie – w tym w zakresie oceny działań państw członkowskich – zasada proporcjonalności nie obowiązuje. Tej zasady nadal należy szukać w orzecznictwie Trybunału11. Wskazuje się, że w orzecznictwie Trybunału, który konsekwentnie rozwijał koncepcję proporcjonalności w odniesieniu do działań państw członkowskich, jako jeden z warunków wobec regulacji krajowych postawiono właśnie wymóg proporcjonalności12. Zasada proporcjonalności wręcz wyłącza dowolność działania instytu- cji unijnych i państw członkowskich. Niewątpliwie więc należy ją łączyć z ideą rządów prawa. Chroni ona jednostki przed arbitralnym działaniem instytucji oraz państw członkowskich. Wynika z niej, że nie powinno się stosować środków, które naruszają interesy ekonomiczne w sposób niepro- porcjonalny do uzasadnionego celu, jaki ma być osiągnięty13. 10 A. Stępkowski, Zasada proporcjonalności w europejskiej kulturze prawnej. Sądowa kontrola władzy dyskrecjonalnej w nowoczesnej Europie, Warszawa 2010, s. 236. 11 A. Frąckowiak-Adamska, Zasada proporcjonalności w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy (w:) Konstytucja dla Europy – przyszły fundament Unii Europejskiej, pod red. S. Du- dzika, Kraków 2005, s. 102. 12 J. Maliszewska-Nienartowicz, Zasada proporcjonalności…, s. 48. 13 S. Mackenzie, The European Communities and the Rule of Law, London 1977, s. 32. 29 Adam Bartosiewicz 3. Zasada proporcjonalności a przepisy o podatku akcyzowym Szczegółowe regulacje zasady proporcjonalności odnoszą się zarówno do działań Wspólnoty, jak i do środków podejmowanych przez państwa człon- kowskie. Wskazuje się zresztą, że kontrola – pod kątem proporcjonalności – działań państw członkowskich jest nieporównanie intensywniejsza niż kontrola posunięć wspólnotowych14. W związku z powyższym zasada pro- porcjonalności odgrywa ważną rolę także na etapie implementacji prawa wspólnotowego. Nie ma bowiem wątpliwości, że państwa członkowskie, podejmując działania służące wykonaniu prawa wspólnotowego w kra- jowych porządkach prawnych, muszą mieć na uwadze kryteria propor- cjonalności15. Również w polskim orzecznictwie podkreślano, że zasada proporcjonalności odnosi się także do oceny unormowań krajowych (im- plementujących przepisy wspólnotowe)16. Co ważne, to fakt, iż orzecznictwo Trybunału potwierdza, że obowiązek państw członkowskich przestrzegania zasad ogólnych, w tym proporcjo- nalności, rozciąga się na sferę wykonywania prawa unijnego, niezależnie od stopnia swobody decyzyjnej, którą ono przewiduje17. W związku z po- wyższym nie może być uznany za istotną, czy też rozstrzygającą okolicz- ność fakt, że państwo członkowskie (w tym Polska) zachowało pewną swobodę, jeśli idzie o określenie stawek akcyzy dla wyrobów energetycz- nych i warunków ich stosowania. Tak czy inaczej, regulacje te powinny być proporcjonalne do zamierzonych i możliwych do osiągnięcia efektów. Posiadanie bowiem kompetencji dyskrecjonalnej przez władze krajowe nie oznacza, że są one zwolnione z uwzględnienia wymogów wynikających z proporcjonalności, która – co podkreśla także Trybunał w tym kontek- ście – jest ogólną zasadą prawa unijnego18. Należy zauważyć, że Trybunał odwoływał się do zasady proporcjonalno- ści również w swoich orzeczeniach dotyczących podatku akcyzowego. Tak 14 A. Stępkowski, Zasada proporcjonalności…, s. 239. 15 J. Maliszewska-Nienartowicz, Zasada proporcjonalności…, s. 182. 16 Zob. wyroki NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., I FSK 1172/08, LEX nr 575019 oraz z dnia 11 marca 2010 r., I FSK 267/09, ONSAiWSA 2011, nr 4, poz. 80. 17 J. Maliszewska-Nienartowicz, Zasada proporcjonalności…, s. 183. 18 Tamże. 30 Polskie przepisy dotyczące oświadczeń o przeznaczeniu olejów opałowych… przykładowo w orzeczeniu w sprawie C-494/04, Heintz van Landewijck SARL przeciwko Staatssecretaris van Financiën, w której uznał środki kra- jowe za niepozostające w sprzeczności z prawem wspólnotowym, jednakże zdecydował, że regulacje krajowe dotyczące akcyzy należy poddać testowi proporcjonalności19. Trzeba również zastrzec, że nie ma wątpliwości co do tego, iż zasada propor- cjonalności jest bezpośrednio skuteczna (zob. opinię Rzecznika Generalnego G.F. Manciniego z dnia 25 października 1983 r. w sprawie Jongeneel Kaas BV i inni v. Holandia, C-237/82)20. Jednostki mogą się powoływać na jej narusze- nie zarówno przed sądami wspólnotowymi, w kontekście działań instytucji wspólnotowych, jak i przed sądami krajowymi – w sprawach, które wykazują związek z prawem wspólnotowym. Mogą również zakwestionować ważność aktu wspólnotowego wydanego z naruszeniem zasady proporcjonalności w postępowaniu przed sądem krajowym. W orzeczeniu z dnia 15 kwiet- nia 1997 r. w sprawie Woodspring District Council v. Bakers of Nailsea Ltd, C-27/95, Trybunał stwierdził, że „w postępowaniu przed sądem krajowym jednostka może powoływać się na naruszenie art. 39 i 40 (3) Traktatu oraz ogólnych zasad proporcjonalności i niedyskryminacji w celu podważenia ważności aktu wydanego przez instytucje Wspólnoty”21. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że skoro: • zasada proporcjonalności jest jedną z zasad prawa unijnego; • zasada proporcjonalności dotyczy także działań państw członkow- skich, w tym działań implementujących prawo unijne; • regulacje dotyczące akcyzy od wyrobów energetycznych objęte są har- • jednostki (podatnicy) są uprawnione do powołania się na brak propor- monizacją na szczeblu unijnym, cjonalności regulacji krajowych, – należy poddać kwestionowaną regulację krajową (tj. art. 89 ust. 14–16 u.p.a.) testowi proporcjonalności celem stwierdzenia, czy może ona w ogóle znaj- dować zastosowanie jako podstawa prawna rozstrzygnięć. 19 Wyrok ETS z dnia 15 czerwca 2006 r., Zb. Orz. 2006, s. I-05381. 20 ECR 1984, s. 522. Zob. W. Czapliński, Pierwszy filar Unii Europejskiej – integracja gospodar- cza (w:) Prawo Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe. Prawo materialne i polityki, pod red. J. Barcza, Warszawa 2006, s. 78. 21 ECR 1997, s. I-1847. 31 Adam Bartosiewicz 4. Rozumienie zasady proporcjonalności Termin „zasada proporcjonalności” jest używany w wielu systemach praw- nych dla oznaczenia zasad moderujących działania władzy publicznej i minimalizujących zakres ingerencji w sferę praw człowieka. Treść zasad prawnych oznaczanych tym terminem nie zawsze jest identyczna. Najogól- niej rzecz ujmując, zasady prawne oznaczane tym terminem wyrażają ogól- ny wymóg, aby środki działania stosowane przez organy władzy publicznej były w pewien sposób dopasowane do założonych celów22. Uniwersalnie jest ona rozumiana jako „nakaz podejmowania środków adekwatnych do założonych celów”23. Zasada proporcjonalności wpisana jest w porządek prawny każdego współ- czesnego państwa demokratycznego24. Każdy nowoczesny system prawa wymaga od sądów (powszechnych lub konstytucyjnych), by dokonywały oceny praw wydanych przez legislatywę, i nakłada na nie obowiązek elimi- nowania ustaw niezgodnych z konstytucją. Najdoskonalszym narzędziem temu służącym jest zasada proporcjonalności25. Proporcjonalność jest traktowana jako najdalej idąca podstawa kontroli, najpotężniejszy środek, jakim może dysponować sąd, aby dokonywać oceny działań podejmowa- nych przez ustawodawcę i organy administracyjne26. W niemieckim systemie prawnym – w którym chyba najwcześniej i naj- pełniej wykształciła się omawiana zasada – składają się na nią obecnie trzy elementy: 1) zasada przydatności (Geeignetheit), 2) zasada konieczno- ści (Erforderlichkeit) oraz 3) zasada proporcjonalności sensu stricto (Ver- hältnismäßigkeit im engeren Sinne). Zasada przydatności nakazuje wybór środków pozwalających na skuteczną realizację założonego celu. Zasada 22 A. Preisner (w:) Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, pod red. B. Banaszaka i A. Preis nera, Warszawa 2002, s. 669. 23 K. Wójtowicz, Zasada proporcjonalności jako wyznacznik konstytucyjności norm (w:) Księ- ga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, pod red. M. Zubika, Warszawa 2006, s. 265 i n. 24 A.  Frąckowiak-Adamska, Zasada proporcjonalności jako gwarancja swobód rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, Warszawa 2009, s. 23. 25 Tamże, s. 43. 26 T. Tridimas, The Principle of Proportionality in Community Law: from the Rule of Law to Market Integration, Irish Jurist 1996, vol. 31, s. 101. 32 Polskie przepisy dotyczące oświadczeń o przeznaczeniu olejów opałowych… konieczności nakazuje, aby spośród środków równie skutecznych wybrać ten, który jest najmniej uciążliwy dla jednostki. Zasada proporcjonalności sensu stricto nakazuje, aby zastosowane środki pozostawały w proporcji do założonego celu27. Jeśli chodzi o funkcjonowanie zasady proporcjonalności w prawie unij- nym, to w literaturze przedmiotu można znaleźć opinie, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie do końca konsekwentnie formułuje przesłanki oceny proporcjonalności regulacji prawnych. Posługuje się bo- wiem w tym zakresie tzw. testem trójelementowym, ale często używa także tzw. testu dwuelementowego. Test trójelementowy składa się z następujących przesłanek: • środek musi się nadawać do osiągnięcia zakładanego celu, • środek musi być niezbędny do osiągnięcia celu, • środek nie może nakładać na jednostkę ciężarów, które byłyby nad- mierne w stosunku do zakładanego celu. Test dwuelementowy obejmuje zaś przesłanki adekwatności oraz niezbędności. Zasadę proporcjonalności w prawie unijnym (także w aspekcie szeroko ro- zumianego prawa daninowego) referuje NSA w wyroku z dnia 11 marca 2010 r., I FSK 267/09: „Podobne rozumienie tej zasady na gruncie prawa daninowego wynika z orzecznictwa ETS. Jak stwierdzono w pkt 104 wyro- ku z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt T-257/04 (LEX nr 498914) zasadę proporcjonalności uznano w utrwalonym orzecznictwie ETS za należącą do zasad ogólnych prawa wspólnotowego. W celu ustalenia, czy przepis prawa wspólnotowego jest zgodny z tą zasadą, należy zbadać, czy środki, które wprowadza w życie, są właściwe do osiągnięcia wyznaczonego celu oraz czy nie wykraczają poza to, co niezbędne do jego osiągnięcia (wyroki Trybu- nału: z dnia 18 marca 1987 r. w sprawie 56/86 Société pour l exportation des sucres, Rec. s. 1423, pkt 28; z dnia 30 czerwca 1987 r. w sprawie 47/86 Ro- quette Frères, Rec. s. 2889, pkt 19). W punkcie 105 tegoż orzeczenia wskazano 27 E. Grabitz, Der Grundsatz der Verhältnismäßigkeit In der Rechtsprechung des Bundesverfas- -sungsgerichts, Archiv des öffentlichen Rechts 1973, nr 4, s. 279 – cyt. za: A. Preisner (w:) Prawa i wolności obywatelskie…, pod red. B. Banaszaka i A. Preisnera, s. 670. 33 Adam Bartosiewicz natomiast – powołując się na wyrok Trybunału z dnia 26 czerwca 1990 r. w sprawie C-8/89 Zardi, Rec. s. I-2515, pkt 10, że zgodnie z tą zasadą legal- ność środków nakładających ciężary finansowe na przedsiębiorców uzależ- niona jest od tego, że środki te będą właściwe i konieczne dla realizacji celów, do których zmierza zgodnie z prawem dana regulacja, przy czym jeżeli ist- nieje możliwość wyboru spośród wielu właściwych środków, należy stosować najmniej restrykcyjne oraz czuwać nad tym, aby nałożone ciężary nie były nadmierne w stosunku do zamierzonych celów”28. Znaczna część doktryny oraz rzeczników generalnych uznaje, że na za- sadę proporcjonalności składają się trzy elementy – odpowiedniość, ko- nieczność i proporcjonalność sensu stricto29. Wskazuje się, że chociaż początkowo w orzecznictwie Trybunału częściej można było spotkać się z dwuczłonowym rozumieniem zasady proporcjonalności, to co najmniej od końca lat 80. XX w. zaczyna dominować jej ujęcie trójczłonowe30. Proporcjonalność w szerokim znaczeniu obejmuje trzy oddzielne części: test odpowiedniości, który zajmuje się kwestią, czy dzięki danemu środko- wi zostanie osiągnięty zamierzony cel; test konieczności, który służy oce- nie, czy środek powoduje najmniejszą możliwą szkodę dla jednostek oraz test proporcjonalności w wąskim znaczeniu, który obejmuje zbadanie, czy korzyści wynikające z podjęcia danego środka przeważają nad kosztami finansowymi, społecznymi lub innymi dla obywateli lub Unii31. W rezultacie, stosując zasadę proporcjonalności w jej najszerszej wersji, Trybunał ustala: • czy badany środek jest odpowiednią metodą do osiągnięcia prawnie uzasadnionego celu; 28 ONSAiWSA 2011, nr 4, poz. 80. 29 W. Van Gerven, Principe de proportionnalité, abus de droit et droits fondamentaux, Journal des Tribunaux 1992, nr 5629, s. 305. 30 A. Stępkowski, Zasada proporcjonalności…, s. 238–239. 31 G. Gerapetritis, The Application of Proportionality in Administrative Law: Judicial Review in France, Greece, England and in the European Community, Oxford 1995, s. 8; F.G. Jacobs, Recent Developments in the Principle of Proportionality in European Community Law (w:) The Princi- ple of Proportionality in the Laws of Europe, ed. by E. Ellis, Oxford 1999, s. 1; R.T. Hoffmann, The Influence of the European principle of Proportionality upon UK Law (w:) The Principle of Proportionality in the Laws of Europe, Oxford 1999, s. 107. 34 Polskie przepisy dotyczące oświadczeń o przeznaczeniu olejów opałowych… • czy zastosowane środki ograniczają się do tego, co jest konieczne do osiągnięcia owego prawnie uzasadnionego celu (innymi słowy, czy ist- niała możliwość osiągnięcia tego celu przy zastosowaniu mniej uciąż- liwych środków); • czy poniesione koszty bądź nałożone ograniczenia są do przyjęcia w porównaniu z osiągniętym celem32. 5. Cele regulacji dotyczącej zestawienia oświadczeń a zasada proporcjonalności Zbadanie danej regulacji w kontekście jej proporcjonalności wymaga okreś- lenia celu tej regulacji. Tylko bowiem wówczas – znając jej cel – można ocenić, czy regulacja jest przydatna (odpowiednia), konieczna (niezbędna) i adekwatna do tego celu. Regulacje art. 89 ust. 14–16 u.p.a. – których proporcjonalność poddawana jest ocenie – znajdowały się w ustawie już w jej pierwszej wersji. Regula- cje te zostały przewidziane już w projekcie ustawy, który ówczesna Rada Ministrów wniosła do Sejmu. W związku z powyższym – dla określenia celu tych regulacji jak najbardziej wskazane jest odwołanie się do uzasad- nienia projektu ustawy. W uzasadnieniu projektu ustawy – wskazując na powody wprowadzenia całego bloku regulacji dotyczących obowiązków ewidencyjno-sprawozdawczych w związku ze stosowaniem niższych sta- wek akcyzy dla wyrobów energetycznych przeznaczonych na cele energe- tyczne (w projekcie oznaczonych jako art. 85 ust. 5–12) – stwierdzono, że „przepisy wprowadzono w celu zapewnienia właściwej kontroli w zakre- sie obrotu wyrobami energetycznymi korzystającymi z preferencyjnych stawek akcyzy ze względu na przeznaczenie do celów opałowych [podkr. – A.B.]. Na sprzedawców, importerów i podmioty dokonujące nabycia we- wnątrzwspólnotowego olejów przeznaczonych do celów opałowych nałożo- no szczególne obowiązki w zakresie oświadczeń o przeznaczeniu wyrobów uprawniającym do zastosowania obniżonych stawek akcyzy. Szczegółowo określono zakres danych, jakie powinny zawierać oświadczenia i miesięcz- ne zestawienie tych oświadczeń, tryb ich uzyskiwania od nabywców, tryb i terminy składania organom podatkowym oraz terminy przechowywania 32 M. Brealey, M. Hoskins, Remedies in EC Law, London 1998, s. 28. 35 Adam Bartosiewicz kopii tych oświadczeń. W przypadku podmiotów, które nabywają oleje opałowe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, przewidziano możliwość złożenia stosownych oświadczeń w wystawionej fakturze VAT”. Z kolei wskazując na powody wprowadzenia art. 85 ust. 13 projektu – który ostatecznie stał się art. 89 ust. 16 u.p.a. – argumentuje się: „przepis ma cha- rakter dyscyplinujący podatników, odwołuje się bowiem, w przypadku niespełnienia warunków określonych w ust. 5–12, do sankcyjnych stawek [podkr. – A.B.] określonych w ust. 4”. Analiza uzasadnienia projektu ustawy wskazuje zatem, że powodem wpro- wadzenia wszystkich regulacji dotyczących oświadczeń o przeznaczeniu olejów do celów opałowych oraz zestawień tych oświadczeń (i ich prze- kazywania organowi podatkowemu) była chęć kontroli tego, czy wyroby faktycznie przeznaczone są na cele opałowe. W odniesieniu do regulacji przewidującej stosowanie podstawowej stawki akcyzy – w razie niedo- pełnienia warunków związanych z oświadczeniami i zestawieniami tych oświadczeń – projektodawcy przyznają, że ma ona sankcyjny charakter. 6. Przydatność regulacji dotyczącej oświadczeń w kontekście zasady proporcjonalności Jak już wskazywano, pierwszym elementem testu proporcjonalności jest ocena, czy dana regulacja jest odpowiednią (przydatną) metodą do osiągnię- cia prawnie uzasadnionego celu. Przyjmuje się w związku z tym, że zasada przydatności może być formułowana między innymi jako „zakaz stosowa- nia środków nieprzydatnych” lub „zakaz stosowania środków oczywiście nieprzydatnych”33. Środek nie nadaje się do osiągnięcia celu, jeżeli utrudnia jego osiągnięcie lub nie wykazuje żadnego związku z tym celem34, przy czym do uznania danego działania za odpowiednie wystarczy, że przyczynia się ono ogólnie do realizacji danego celu35. 33 A. Preisner (w:) Prawa i wolności obywatelskie…, pod red. B. Banaszaka i A. Preisnera, s. 690. 34 K. Stern, Das Staatsrecht der Bundesrepublik Deutschland, Bd. III/2, Grundbegriffe Grundlagen des Staatsrechts, Strukturprinzipien der Verfassung, München 1984, s. 776–777; K. Wojtyczek, Granice ingerencji ustawodawczej w sferę praw człowieka w Konstytucji RP, Kraków 1999, s. 140. 35 J. Maliszewska-Nienartowicz, Zasada proporcjonalności…, s. 86. 36 Polskie przepisy dotyczące oświadczeń o przeznaczeniu olejów opałowych… W kontekście celu regulacji – jako dążenia do zapewnienia kontroli nad prawidłowością używania olejów (kupowanych jako opałowe) do celów opałowych – można stwierdzić, że środek w postaci obowiązku sporządza- nia i przesyłania zestawień oświadczeń nabywców olejów jest przydatny do osiągnięcia tego celu. Organy podatkowe dzięki uzyskaniu odpowiednich informacji (na podstawie miesięcznych zestawień) mają możliwość skon- trolowania używalności olejów opałowych do celów opałowych. Przydatność powyższej regulacji do osiągnięcia zamierzonych celów nie oznacza jednak, że jest ona proporcjonalna. Musi być ona bowiem również niezbędna (konieczna) dla osiągnięcia zakładanych celów, zaś uciążliwości związane z jej stosowaniem muszą być proporcjonalne do zakładanego celu. 7. Niezbędność regulacji dotyczącej oświadczeń w kontekście zasady proporcjonalności Badanie niezbędności w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sprowadza się w większości przypadków do odpowiedzi na pytanie, czy dany środek to najmniej ograniczająca alternatywa zdolna osiągnąć dany cel (Rzecznik Generalny Poiares Maduro w opinii w sprawie C-434/04, Ahokainen)36. W tym sensie mówi się również o adekwatności. Uważa się, że – mając na względzie orzecznictwo unijne – działanie jest konieczne (niezbędne), jeżeli nie może być zastąpione żadnym działaniem alternatywnym, które przyniosłoby ten sam efekt i jednocześnie stanowiło- by mniejsze zagrożenie dla innych celów lub interesów chronionych przez prawo unijne37. Obowiązkiem prawodawcy jest zastosowanie ograniczenia z jednej strony najmniejszego, a z drugiej wystarczającego dla osiągnię- cia celu38. W literaturze przedmiotu stawia się nawet tezę, że wymogowi konieczności sądy rygorystycznie nadają obowiązek stosowania zdecy- dowanie najłagodniejszego środka39. W tym kontekście często podaje się 36 Wyrok ETS z dnia 28 września 2006 r., postępowanie karne przeciwko Jan-Erik Anders Aho- kainen i Mati Leppik, Zb. Orz. 2006, s. I-09171. 37 J. Maliszewska-Nienartowicz, Zasada proporcjonalności…, s. 90. 38 J. Zakolska, Zasada proporcjonalności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008, s. 25. 39 A. Stępkowski, Zasada proporcjonalności…, s. 254. 37 Adam Bartosiewicz przykład używania młota pneumatycznego do rozłupania orzecha. Wpraw- dzie da się to zrobić i osiągnie się zamierzony cel, jednakże nie jest to ko- nieczne, zaś zamierzony efekt można osiągnąć łagodniejszymi środkami. Wskazuje się także, że jeśli organ może skorzystać ze środków bardziej uciążliwych i skuteczniejszych oraz mniej uciążliwych, ale za to mniej efek- tywnych, wówczas użycie środka bardziej restryktywnego może być uzna- ne za niespełniające wymogu proporcjonalności sensu stricto40. Trafnie określił to Rzecznik Generalny F.G. Jacobs w opinii z dnia 11 lipca 1991 r. w sprawie Hauptzollamt Hamburg – Jonas v. Werner Faust, C-24–26/90: „Zasada proporcjonalności nie jest zachowana tylko z tego powodu, że administracja nie stosuje najbardziej drastycznej broni, jaką ma do dyspo- zycji; zasada ta wymaga bowiem wybrania spośród dostępnych środków tego, który jest w stanie osiągnąć dany cel i jest najmniej uciążliwy dla jed- nostki. Użycie kuli armatniej do zabicia muchy nie może być uzasadnione na tej podstawie, że zamiast niej można było użyć nuklearnego pocisku”41. W kontekście powyższego stwierdzić należy, że obowiązek sporządzania i dostarczania organowi podatkowemu miesięcznych zestawień oświadczeń nabywców olejów opałowych absolutnie nie wydaje się niezbędny dla kontro- lowania poprawności rozliczeń z podatku akcyzowego u sprzedawców tego oleju. Organy podatkowe czy też organy kontroli skarbowej mają bowiem inne instrumenty zmierzające do kontroli poprawności działań podatnika w tym zakresie. Takim instrumentem jest możliwość rozpoczęcia i przepro- wadzenia w sposób nieomal nieograniczony kontroli u podatnika sprzeda- jącego oleje opałowe i poddanie weryfikacji oświadczeń, które sprzedający odbierał od nabywców i które ma obowiązek przechowywać. Sporządzanie i przekazywanie miesięcznych zestawień oświadczeń nie jest niezbędne dla przeprowadzenia kontroli, o której mowa, gdyż w razie jakichkolwiek wątpliwości organ rozpoczyna kontrolę u podatnika, gdzie i tak bada doku- mentację źródłową, tj. same oświadczenia. To właśnie bowiem obowiązki związane z samymi oświadczeniami nabywców wydają się zasadnicze i pod- stawowe. Same zaś zestawienia oświadczeń mają charakter wtórny i nie są niezbędne organowi dla prowadzenia kontroli. W tym znaczeniu miesięczne 40 K. Wojtyczek, Granice ingerencji ustawodawczej…, s. 161–162. 41 ECR 1991, s. I-4905, § 46. 38 Polskie przepisy dotyczące oświadczeń o przeznaczeniu olejów opałowych… zestawienia nie są niezbędne organowi dla osiągnięcia zamierzonego celu. Został on wyposażony przez ustawodawcę w wiele innych instrumentów kontrolnych, które w równej mierze przyczyniają się do zapewnienia kon- troli prawidłowości rozliczania się z akcyzy przy sprzedaży olejów na cele opałowe. Jak stwierdził Trybunał, nie można uznać za proporcjonalne pew- nych regulacji jako służących zapewnieniu skutecznej kontroli podatkowej, jeśli dane okoliczności można było udowodnić i wykazać je w inny – niż w zakwestionowany i uznany za nieproporcjonalny – sposób42. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny w „Opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie lepszego stanowienia prawa” (2006/C 24/12) wyraził pogląd, że zgodnie z zasadą proporcjonal- ności przepisy wykonawcze muszą unikać w jak największym stopniu zbyt dużych ograniczeń, nieproporcjonalnych kosztów dostosowania (compli- ance costs) lub zbędnych kontroli i przepisów w stosunku do zamierzonych celów. W tym zaś przypadku, który rozpatrujemy, koszty dostosowania się do tych regulacji mogą być ocenione jako duże, zaś sam obowiązek (w kon- tekście tego, że organ i tak poddaje kontroli dokumentację źródłową) może być oceniony jako zbędny. Można tu zauważyć, że w opinii na temat projektowanych regulacji sporzą- dzonej w toku postępowania legislacyjnego wskazywano: „Przepis art. 85 ust. 12 projektu ustawy nakazuje sporządzanie i przedkładanie organom podatkowym miesięcznych zestawień oświadczeń, w których byłaby po- wtarzana treść samych oświadczeń. W praktyce, sporządzenie tego rodza- ju zestawień będzie bardzo pracochłonne. Stąd też należałoby rozważyć, czy podatnicy nie powinni składać organom podatkowym kopii takich oświadczeń, które byłyby sporządzane przez samych nabywców. Niewąt- pliwie byłoby to rozwiązanie bardziej racjonalne, bowiem kopie takie w równym stopniu spełnią swoje funkcje, jak ich zestawienia [podkr. – A.B.]. Przyjęcie takiego rozwiązania przyczyniłoby się niewątpliwie do zmniejszenia kosztów poboru podatku, ponoszonych przez podatników”43. 42 Zob. orzeczenie ETS z dnia 10 marca 2005 r. w sprawie Laboratoires Fournier, C-39/04, Zb. Orz. 2005, s. I-2057. 43 M. Kalinowski, opinia z dnia 15 października 2008 r. na temat projektu ustawy o podatku akcyzowym, http://orka.sejm.gov.pl/RexDomk6.nsf/0/60A7B1064BEE7856C12574DE004B7 C65/$file/i2903_08.rtf. 39 Adam Bartosiewicz Wyraźnie wskazuje się zatem na możliwość użycia innych, mniej praco- chłonnych środków, które w tym samym stopniu co zestawienia oświad- czeń spełniłyby zamierzony cel. Zauważyć można, że omawiając aspekt konieczności – w ramach zasady proporcjonalności – 
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo celne i podatek akcyzowy. Blaski i cienie dziesięciu lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: