Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00274 004727 14988011 na godz. na dobę w sumie
Prawo cywilne. Podręcznik dla aplikantów - ebook/pdf
Prawo cywilne. Podręcznik dla aplikantów - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 403
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-326-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Założeniem „Podręcznika dla aplikantów' jest przekazanie czytelnikom wiedzy praktycznej, możliwej do wykorzystania zarówno w codziennej pracy w kancelarii, jak i w praktyce sądowej. Z tego też względu poszczególne zagadnienia omawiane są na przykładach, popartych wzorami i orzecznictwem oraz komentarzami autorów-praktyków. Na łamach niniejszej publikacji przedstawiciele palestry dzielą się swoim know-how z młodszymi kolegami, z tego też względu język podręcznika bywa niekiedy mniej formalny. Na zakres merytoryczny niniejszego opracowania składają się zagadnienia z materialnego i procesowego prawa cywilnego.

Podręcznik składa się z sześciu części.

  1. W pierwszej z nich opracowane zostały ogólne zasady rządzące postępowaniem cywilnym, w tym kwestie kosztów sądowych oraz alternatywnych metod rozwiązywania sporów.
  2. Następnie autorzy omawiają pisma procesowe składane w toku postępowania przed sądem I instancji – zarówno w postępowaniu procesowym jak i nieprocesowym. Istotnym walorem tego fragmentu jest jego opracowanie w oparciu o wzory wraz z komentarzami.
  3. W części trzeciej analizie zostało poddane postępowanie dowodowe.
  4. W dalszej kolejności omówiono rozstrzygnięcia sądu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
  5. Część V podręcznika traktuje o środkach zaskarżenia w postępowaniu cywilnym – zwyczajnych i nadzwyczajnych.
  6. Rozważania o postępowaniu zabezpieczającym oraz egzekucyjnym zawarte są w ostatnim rozdziale podręcznika.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ogólne zasady postępowania cywilnego Część I. 1. Reprezentacja stron 1.1. Przedstawicielstwo ustawowe i pełnomocnictwo Reprezentacja stron przedstawicielstwo ustawowe pełnomocnictwo Każda osoba fizyczna, legitymująca się pełną zdolnością do czynności prawnych, może samo- dzielnie dokonywać czynności prawnych lub skorzystać z pomocy osób trzecich (pełnomoc- ników) przy ich wykonywaniu. Natomiast osoba nieposiadająca zdolności do czynności praw- nych lub ograniczona w zdolności do czynności prawnych nie może samodzielnie kształtować swojej sytuacji prawnej, musi zatem korzystać z pomocy osoby trzeciej (przedstawicielstwo). W obu wyżej wskazanych przypadkach, w których dokonywanie czynności prawnych „w imie- niu” i ze skutkiem dla danego podmiotu odbywa się za pośrednictwem innych podmiotów, mamy do czynienia reprezentacją.  PRZEDSTAWICIELSTWO USTAWOWE Konstrukcja przedstawicielstwa ustawowego ma zastosowanie w  sytuacjach niemożności samodzielnego działania przez reprezentowanego. Dotyczy to osób małoletnich lub ubezwła- snowolnionych, które nie mają innej możliwości dokonywania czynności prawnych na swoją rzecz niż korzystając z konstrukcji przedstawicielstwa. Podkreślenia wymaga, że kompetencje przedstawiciela ustawowego są szersze niż kompetencje reprezentowanego, np. przedstawiciel może umocować pełnomocnika do działania w imieniu reprezentowanego. 1. Rodzic Najczęściej występującym w praktyce przykładem przedstawicielstwa ustawowego jest rodzic względem małoletniego dziecka pozostającego pod jego władzą rodzicielską (art. 98 § 1 KRO). W przypadku ustanowienia dla małoletniego dziecka rodziny zastępczej, bez jednoczesnego 1 Część I. Ogólne zasady postępowania cywilnego pozbawienia władzy rodzicielskiej jego biologicznych rodziców, w  postępowaniu przed sądem, dziecko jest nadal reprezentowane przez rodziców biologicznych, nie zaś przez rodzi- ców rodziny zastępczej, w której dziecko zostało umieszczone1. Małoletnie dziecko pozywające jednego z  rodziców o  alimenty reprezentowane jest przez drugiego z przedstawicieli ustawowych, który posiada pełną władzę rodzicielską względem dziecka. Rodzic może ustanowić pełnomocnika do działania w imieniu i na rzecz małolet- niego dziecka. Przykład: Powód: mał. Jeremi Noskowski, PESEL 16032112340, zam. Gdynia, ul. Kamienna 12/12 –  repr. przez przedstawicielkę ustawową Kornelię Jeszewską – repr. przez adw. Bartosza Markowskiego Pełnomocnictwo Ja, niżej podpisana Kornelia Jeszewska (PESEL 89121201234), zam. w Gdyni, ul. Kamienna 12/12 jako przedstawicielka ustawowa małoletniego Jeremiego Noskowskiego (PESEL 16032112340) udzielam pełnomocnictwa adwokatowi Bartoszowi Markowskiemu w sprawie o ustalenie obo- wiązku alimentacyjnego przeciwko Robertowi Noskowskiemu. 2. Opiekun Opiekę ustanawia się dla małoletniego dziecka, jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje wła- dza rodzicielska albo jeżeli rodzice są lub dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie. W lite- raturze wskazuje się, że opieka nad małoletnim to stała piecza nad osobą i nad majątkiem usta- nowiona przez sąd opiekuńczy dla małoletniego niepozostającego pod władzą rodzicielską. Władza rodzicielska nie przysługuje rodzicowi, jeżeli: 1) nie żyje lub został uznany za zmarłego (art. 31 KC); 2) nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych wskutek nieosiągnięcia pełnoletności lub też wskutek ubezwłasnowolnienia całkowitego lub częściowego; 3) został pozbawiony władzy rodzicielskiej, na mocy postanowienia sądu opiekuńczego (art. 111 § 1 albo § 1a lub art. 112 KRO) lub w wyroku ustalającym pochodzenie dziecka (art. 93 § 2 KRO);  jego władza rodzicielska została zawieszona (art. 110 § 1 KRO); 4) 5) sąd nie przyznał ojcu dziecka w wyroku ustalającym ojcostwo tej władzy, a matce władza rodzicielska także nie przysługuje; 6) orzeczono w stosunku do niego pozbawienie praw rodzicielskich i opiekuńczych, które orzeka sąd rodzinny w  razie popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego lub we współdziałaniu z nim, na podstawie zawiadomienia otrzymanego z sądu karnego (art. 572 § 2 KPC). Opiekę nad małoletnim ustanawia się z urzędu lub na wniosek osoby mającej być opiekunem. Sądem właściwym dla rozpoznania takiego wniosku jest wydział rodzinny sądu rejonowego. W treści pisma wszczynającego postępowanie wnioskodawca wnosi o ustanowienie go opie- kunem prawnym dla małoletniego, wskazuje relacje rodzinne łączące wnioskodawcę z mało- letnim oraz uzasadnia wniosek. Uczestnikiem postępowania jest małoletni, a  postępowanie odbywa się w  trybie niepro- cesowym. Do wniosku należy załączyć odpis aktu urodzenia małoletniego, ewentualnie, 1 Wyr. WSA w Gdańsku z 13.12.2007 r. (III SA/Gd 369/07, Legalis). 2 1. Reprezentacja stron w zależności od okoliczności, również odpis wyroku pozbawiającego rodziców dziecka władzy rodzicielskiej, odpis aktu zgonu rodzica/rodziców. Opiekuna prawnego ustanawia się także dla dziecka małoletniej matki. Najczęściej opiekunem prawnym będzie rodzic/rodzice małoletniej matki, której z racji wieku nie przysługuje władza rodzicielska. Zawarcie (za zgodą sądu opiekuńczego) związku małżeńskiego przez małoletnią matkę, która ukończyła 16. rok życia powoduje uzyskanie przez matkę władzy rodzicielskiej. Identyczny tryb przewidziany jest dla ustanowienia opieki nad osobą dorosłą ubezwłasnowol- nioną całkowicie, przy czym opiekunem dla tej osoby powinien zostać współmałżonek lub – w razie braku – matka lub ojciec ubezwłasnowolnionego. 3. Kurator Kuratela jest prawną formą częściowej i  ograniczonej pieczy nad określoną osobą lub jej majątkiem. Podstawą prawną ustanowienia kurateli może być tylko przepis rangi ustawowej. Oprócz przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewidujących ustanowienie kurateli (w szczególności: art. 19 § 1, art. 6110 § 2, art. 6112 § 2, art. 70 § 2, art. 82 § 3, art. 99, 102, 109 § 3, art. 182, 183 § 1, art. 184 § 1) należy zwrócić uwagę na przepisy Kodeksu cywilnego (art. 16 § 2 i art. 42 § 1) oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (np. art. 69, 143–144, 666 § 1, art. 802). Ustanowienie kuratora przewidują też przepisy innych ustaw (np. art. 144 PrBank; art. 26 KRSU; art. 253 § 2 i art. 426 § 2 KSH; art. 26 ust. 1 OdwrKredytHipU)2. Tym samym, możliwość ustanowienia kurateli dotyczy zarówno dziecka poczętego, a jeszcze nie narodzonego, jak i osoby nieznanej z miejsca pobytu. Wniosek o ustanowienie kuratora składa się do sądu, zgodnie z właściwością określoną w art. 599–605 KPC. Sąd wydaje posta- nowienie o ustanowieniu kuratora oraz wydaje mu zaświadczenie określające zakres przyzna- nych mu kompetencji, stosownie do brzmienia art. 604 KPC. W literaturze wskazuje się, że od ustanowienia kurateli należy odróżnić ustanowienie (powo- łanie) kuratora. Odróżnienie to jest uzasadnione nie tylko wtedy, gdy celem kurateli jest spra- wowanie pieczy prawnej nad daną osobą lub jej majątkiem w zakresie wyznaczonym rodzajem spraw (np. art. 16 § 2 KC). W takim przypadku należy ustanowić kuratelę. Zaś ustanowienie kuratora w celu załatwienia przez niego jedynie określonej sprawy jest równocześnie ustano- wieniem kurateli, zatem wystarczające będzie jedynie powołanie kuratora. W istocie w każdym wypadku ustanowienie kurateli, a zatem ustanowienie dla określonej osoby prawnej formy pieczy nad nią lub jej majątkiem w postaci kurateli, jest niezbędnym warunkiem ustanowienia kuratora dla tej osoby3. Z  praktycznego punktu widzenia, warto wskazać, że sądy wielokrotnie ustanawiają adwo- katów, radców prawnych i aplikantów kuratorami np. kuratorami spadku lub dla osób nie- znanych z miejsca pobytu. Właściwa izba adwokacka lub izba radców prawnych przekazuje sądom listę osób, które wyraziły chęć pełnienia czynności kuratora. Za wykonywane czynno- ści kuratorowi przysługuje wynagrodzenie. 4. Wspólnik spółki cywilnej Zgodnie z art. 866 KC, każdy wspólnik spółki cywilnej jest umocowany do reprezentowa- nia spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw. Wspólnik reprezentujący spółkę jest jej przedstawicielem ustawowym. W  literaturze wskazuje się, że 2 K. Osajda (red.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Legalis 2017, komentarz do art. 178 KRO. 3 H. Haak, A. Haak-Trzaskowska, Opieka i kuratela, Legalis 2017, komentarz do art. 178 KRO. 3 Część I. Ogólne zasady postępowania cywilnego prowadzenie spraw polega na podejmowaniu decyzji o charakterze gospodarczym, organiza- cyjnym, personalnym oraz finansowym i organizowaniu działalności spółki4. Kodeksowe uprawnienie do reprezentowania spółki ma charakter dyspozytywny, o  ile wspólnicy w umowie, bądź w uchwale, nie postanowią inaczej. W przypadku braku mody- fikacji w umowie spółki, kodeksowego modelu reprezentacji, konieczne będzie każdorazowe (kazuistyczne) ustalanie czy dana czynność mieści się w  zakresie zwykłych czynności czy też nie. Przy rozstrzyganiu o tym, czy dana czynność mieści się w pojęciu czynności zwy- kłego zarządu, konieczne jest uwzględnianie celu i determinowanego nim rodzaju działalno- ści spółki, doniosłość danej czynności z punktu widzenia rozmiaru działalności spółki itp.5. Ustawodawca nie wyjaśnia analitycznie znaczenia określenia „zwykłe czynności spółki”; odpowiednio dotyczy to także „czynności przekraczających zwykłe czynności spółki”. Oba te określenia wykazują zbieżność znaczeniową z określeniami „czynności zwykłego zarządu” oraz „czynności przekraczające zwykły zarząd”, jednak również w odniesieniu do nich ustawo- dawca nie wprowadził definicji ustawowej (zob. art. 199 i 201 KC)6. Kodeks cywilny nie rozstrzyga skutków działania wspólnika będącego przedstawicielem ustawowym spółki bez umocowania. Wobec czego, jeżeli wspólnik działa bez umocowania lub z przekroczeniem umocowania, czynności prawne podejmowane przez niego są nieważne, natomiast ważność zawartej umowy zależy od potwierdzenia jej przez pozostałych wspólni- ków. Podmiot dokonujący czynności prawnej ze spółką cywilną może wyznaczyć pozostałym wspólnikom termin do potwierdzenia czynności rzekomego pełnomocnika. Brak potwierdze- nia czynności powoduje, że czynność staje się nieważna, a nieumocowany wspólnik ponosi wszelką odpowiedzialność względem osoby, z którą dokonywał czynności prawnej, do których nie był umocowany. 5. Osoba czynna w lokalu przedsiębiorcy Lokalem przedsiębiorstwa (przeznaczonym do obsługiwania publiczności) jest każde miejsce wykorzystywane do obsługi klientów przedsiębiorstwa rozumianego funkcjonalnie, tj. jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej7. Możliwe jest także zawarcie skutecznej umowy za pomocą środków porozumiewania się na odległość np. telefonu lub faksu w świetle art. 97 KC. Jak trafnie zwrócił uwagę SN w wyroku z 5.12.2003 r.8, nie ma żadnych podstaw, by wyłączyć możliwość zawierania umów na odległość przy pomocy faksu, jak również, by wyłą- czyć w takiej sytuacji stosowanie art. 97 KC. Użyte w art. 97 KC pojęcie „lokal przedsiębior- stwa przeznaczony do obsługiwania publiczności” musi być rozumiane szeroko, jako każde miejsce w przedsiębiorstwie, w którym znajdują się osoby i urządzenia służące do kontaktów z klientami i zawierania umów także na odległość. Osobą czynną, działającą w tym lokalu, jest każda osoba fizyczna, wobec której istnieje obiek- tywne domniemanie, iż jest ona umocowana do działania w imieniu tego, kto to przedsiębior- stwo prowadzi, bez względu na to, czy znalazła się w lokalu za wiedzą i zgodą przedsiębiorcy. Jeśli czynność prawna, skutecznie dokonana przez osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa, spowodowała szkodę u  przedsiębiorcy, w  imieniu którego czynność została dokonana, nie wyklucza się powstania odpowiedzialności odszkodowawczej tej osoby wobec przedsiębiorcy. 4 A. Kidyba, Kodeks cywilny. Komentarz, Tom III, Część szczególna, Warszawa 2010, s. 1102 wraz z cytowaną tam literaturą. 5 Np. wyr. SA w Warszawie z 4.11.2008 r. (I ACA 554/08, Legalis). 6 E. Gniewek, Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2017, komentarz do art. 865 KC. 7 Wyr. SA w Białymstoku z 26.8.2016 r. (I ACa 263/16, Legalis). 8 IV CK 286/02, Legalis. 4 1. Reprezentacja stron Jeśli zaś chodzi o rodzaj czynności dokonywanych przez osobę znajdującą się w lokalu przed- siębiorstwa, należy przez nie rozumieć typowe czynności związane z działalnością i profilem danego przedsiębiorstwa. PEŁNOMOCNICTWO Zgodnie z brzmieniem art. 96 KC, jeżeli umocowanie do działania w cudzym imieniu może być oparte na oświadczeniu reprezentowanego, mamy do czynienia z pełnomocnictwem. 1. Pojęcie pełnomocnictwa Pojęcie pełnomocnictwa nie jest jednoznaczne. Jest nim z jednej strony czynność prawna, na którą składa się oświadczenie woli mocodawcy i będąca źródłem umocowania pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy (art. 99, art. 101 § 2, art. 106, 107 i 108 KC). W drugim znaczeniu pełnomocnictwo to kompetencja (upoważnienie), tj. sytuacja prawna pełnomoc- nika występująca w stosunku prawnym pełnomocnictwa, jaki łączy go z reprezentowanym (art. 98, art. 101 § 1, art. 106 in fine KC). Z kolei pełnomocnictwo w języku prawniczym to dokument obejmujący treść pełnomocnictwa jako czynności prawnej9. 2. Rodzaje pełnomocnictw Rodzaje pełnomocnictw (art. 93 KC) pełnomocnictwo ogólne (obejmujące umocowanie do czynności zwykłego zarządu) pełnomocnictwo rodzajowe (określające rodzaj czynności, do dokonywania których umocowany jest pełnomocnik) pełnomocnictwo szczególne (do dokonania konkretnej czynności w imieniu mocodawcy) Przykład – pełnomocnictwo ogólne: Ja, niżej podpisana Malwina Cegielska, upoważniam Martynę Merecjan do administrowania i zarządu nieruchomością położoną w Warszawie przy ul. Kubusia Puchatka 13/13, stanowiącą lokal mieszkalny, dla którego Sąd Rejonowy w… prowadzi księgę wieczystą nr  KW… oraz pomieszczeniami przynależnymi do nieruchomości. Pełnomocnictwo obejmuje dokonywanie wszelkich czynności faktycznych i  prawnych związa- nych z zarządem powyżej opisanej nieruchomości, w szczególności do: 1) zawierania umów najmu oraz dokonywania innych czynności prawnych i faktycznych związa- nych z umowami najmu, 2) pobierania w imieniu właściciela czynszu najmu oraz innych opłat związanych z eksploatacją mieszkania, 3) … Pełnomocnictwo rodzajowe powinno określać rodzaj (typ, grupę) czynności prawnych, do których dokonywania umocowany został pełnomocnik oraz przedmiot tych czynności10. 9 E. Gniewek, Kodeks cywilny…, komentarz do art. 96 KC. 10 Wyr. SN z 4.11.1998 r. (II CKN 866/97, Legalis). 5 Część I. Ogólne zasady postępowania cywilnego Przykład: Ja, niżej podpisany Jacek Tolecki będąc akcjonariuszem spółki ABC S.A. z  siedzibą w  Lublinie, posiadający łącznie ……… akcji Spółki i tym samym ……… głosów na Walnym Zgromadzeniu Spółki, niniejszym upoważniam ………………………… zamieszkałego w …………………… przy ul. …………… legitymującego się dowodem osobistym seria i numer ……………………… do: 1) udziału w imieniu akcjonariusza w Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy Spółki, zwołanym przez Zarząd na dzień 20.1.2018 r. na godzinę 13.00 w siedzibie Spółki; 2) podpisania listy obecności w imieniu akcjonariusza; 3) głosowania w imieniu akcjonariusza według uznania pełnomocnika/zgodnie z instrukcją co do głosowania, wskazaną poniżej we wszystkich sprawach objętych porządkiem obrad tego zgromadzenia; 4) składania podczas Zgromadzenia w  moim imieniu wszelkich wniosków, wyjaśnień, jak też żądania wyjaśnień od Zarządu itp. Pełnomocnictwo szczególne powinno z kolei wymieniać konkretną czynność o określonych stronach i przedmiocie11. Przykład: Działając w imieniu AGERO spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Konstancinie, ul. Jeziorna 12, KRS 0000123456 jako wiceprezes Zarządu udzielam adwokatowi Markowi Leniow- skiemu z Kancelarii MLM Malicki Leniowski Merkusz sp.p. pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w sprawie o sygn. akt IX GC 1234/17, toczącej się przed Sądem Okręgowym w Gdańsku IX Wydział Gospodarczy z powództwa AMOS spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kościerzynie o zapłatę. Jaromir Krajeński PEŁNOMOCNICY STRON12 Strony i  ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników, których zamknięty katalog jest wymieniony w art. 87 KPC. Wyodręb- nia się cztery rodzaje osób, mogących być pełnomocnikami procesowymi: 1) pełnomocników profesjonalnych (adwokatów, radców prawnych oraz rzeczników paten- towych w  sprawach własności przemysłowej i  doradców restrukturyzacyjnych w  spra- wach restrukturyzacji i upadłości); 2) osoby związane z mocodawcą umowami cywilnoprawnymi (sprawujące zarząd majątkiem lub interesami strony lub pozostające ze stroną w stałym stosunku zlecenia, o ile przed- miot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia); 3) osoby powiązane ze sobą procesowo (współuczestnik sporu); 4) osoby związane stosunkiem bliskości (rodzice, małżonek, rodzeństwo, zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia)13. 11 Post. SN z 19.10.1999 r. (II CZ 115/99, Legalis). 12 Szerzej na ten temat: D. Wetoszka, J. Gręndzińska, M. Derlacz, Pozwy z prawa cywilnego na przykładach i wzorach, Warszawa 2017, s. 19–23. 13 A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis 2012, komentarz do art. 87 KPC. 6 1. Reprezentacja stron Ponadto Kodeks postępowania cywilnego w przepisach szczególnych określa jeszcze osoby mogące być pełnomocnikami procesowymi. Są to mianowicie przepisy:  art. 465 §  1  KPC (sprawy pracowników i ubezpieczonych), art. 47929 § 3 KPC (pełnomocnik Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i  Konsumentów),  art. 6915  KPC (pełnomocnicy rady pracowniczej i dyrektora przedsiębiorstwa), art. 11355 KPC (pełnomocnicy do doręczeń dla strony zamiesz- kałej za granicą). 1. Adwokaci i radcowie prawni Kwestię reprezentowania stron przed sądem przez adwokatów i radców prawnych regulują odpowiednio przepisy ustawy z 26.5.1982 r. – Prawo o adwokaturze14 oraz ustawy z 6.7.1982 r. o radcach prawnych15. 2. Rzecznicy patentowi Rzecznik patentowy może reprezentować stronę w postępowaniu cywilnym, którego przed- miotem jest ochrona własności przemysłowej, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 11.4.2001 r. o rzecznikach patentowych16. 3. Pracownik jednostki organu lub jej organu nadrzędnego Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w  tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego (art. 87 § 2 KPC), tj. osoba pozostająca w stosunku prawnym z tą jednostką lub jej organem nadrzędnym. 4. Osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony Pełnomocnikiem procesowym strony może być osoba fizyczna lub prawna sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony, jeżeli przedmiot procesu wchodzi w zakres tego zarządu. 5. Osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia Ustawodawca przewidział możliwość uczynienia pełnomocnikiem osoby pozostającej z moco- dawcą w stałym stosunku zlecenia, jednakże jedynie w stosunku do spraw, których przedmiot wchodzi w zakres tego zlecenia. Oznacza to, że sprawa, w której zleceniobiorca ma być umo- cowany, musi mieścić się w przedmiotowym zasięgu stosunku zlecenia. Pełnomocnik będący zleceniobiorcą, zgłaszając swój udział w sprawie, musi wykazać istnienie stosunku podstawo- wego, łączącego go ze stroną17. W orzecznictwie wskazuje się, że o stałym stosunku zlecenia decydują wzajemnie powiązane elementy czasu jego trwania i powtarzalności czynności stanowiących jego treść. Umowa sta- łego zlecenia, jako podstawa pełnomocnictwa procesowego, nie może być uznana za zawartą w celu obejścia przepisów o zastępstwie sprawowanym przez adwokatów i radców prawnych. Strona kwestionująca treść tej umowy jako stałego zlecenia powinna to udowodnić18. 14 T.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1184 ze zm. 15 T.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1870 ze zm. 16 T.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1314 ze zm. 17 Post. SN z 15.5.2007 r. (V CZ 32/07, Legalis). 18 D. Wetoszka, Pozwy z prawa cywilnego…, s. 19–23; wyr. SN z 18.8.2009 r. (I PK 51/09, Legalis). 7 Część I. Ogólne zasady postępowania cywilnego 6. Współuczestnik sporu, małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia Pełnomocnikiem procesowym może być współuczestnik sporu (osoba fizyczna lub prawna), bez względu na to, czy współuczestnictwo ma charakter formalny, czy materialny19, pod warun- kiem, że ten współuczestnik występuje w sporze po tej samej stronie. Interwenient uboczny samoistny, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie jednolitym nie może być pełnomocnikiem, gdyż nie jest współuczestnikiem sporu. Jeśli chodzi o  pełnomocnictwo wynikające ze stosunku pokrewieństwa, to pełnomocni- kiem procesowym mogą być:  małżonek  będący w  związku małżeńskim ze stroną w  cza- sie prowadzenia sprawy i  niebędący w  prawomocnie orzeczonej separacji,  wstępni  strony (również dziadkowie), zstępni strony (także dzieci pozamałżeńskie), rodzeństwo – również przyrodnie oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia tak zupełnego, jak i niezupełnego20. 1.2. Udział innych aniżeli strony podmiotów w postępowaniu 1. Prokurator Prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie cywilnej w rozumieniu art. 1 KC (o świadczenie, o ustalenie lub ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa z wyjątkiem spraw o rozwód i separację ze względu na ich osobisty charakter), może również wstąpić do każdego, już toczącego się, postępowania cywilnego. Stroną postępowania będzie jednakże podmiot, na rzecz którego prokurator wytoczył powódz- two i którą oznaczył w pozwie. Wymóg oznaczenia osoby, na rzecz której wytoczone zostało powództwo, nie dotyczy spraw niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego. Prokurator, wytaczając powództwo, nie ma obowiązku uiszczać należnej opłaty od wniesio- nego pisma art. 96 KSCU (zwolnienie to obejmuje koszty sądowe, tj. opłaty i wydatki21). 2. Organizacje pozarządowe W sprawach określonych w art. 61 § 1 KPC organizacje pozarządowe mogą wytaczać powódz- twa na rzecz obywateli oraz wstępować do toczącego się już postępowania. Powyższe uprawnie- nia nie są zróżnicowane w zależności od przedmiotu sprawy oraz rodzaju zadań statutowych danej organizacji, gdyż każda organizacja pozarządowa w zakresie swoich zadań statutowych, w sprawach wymienionych w art. 61 § 1 KPC, może zarówno wytaczać powództwa na rzecz danej osoby fizycznej, jak i przystąpić do niej w toczącym się już postępowaniu (art. 61 § 2 KPC). Podkreślenia wymaga fakt, że bez zgody osoby uprawnionej organizacja pozarządowa nie posiada w  ogóle legitymacji procesowej do wytoczenia powództwa na rzecz oznaczonej osoby. Dopiero po uzyskaniu przez organizację zgody uprawnionego zachodzi jego podsta- wienie procesowe (substytucja procesowa) do wystąpienia we własnym imieniu w charakte- rze powoda zamiast osoby, która jest stroną stosunku prawnego rozpoznawanego w procesie 19 Zob. post. SN z 3.4.1996 r. (III ARN 82/95, Legalis). 20 A. Góra-Błaszczykowska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis 2015, komentarz do art. 87 KPC. 21 Zob. art. 2 KSCU. 8 1. Reprezentacja stron (strona w znaczeniu materialnym). Brak czynnej legitymacji procesowej implikuje koniecz- nością wydania wyroku co do istoty sprawy, oddalającego powództwo, nie uprawnia nato- miast do rozstrzygnięcia o charakterze formalnym22. Nie można zatem przyjąć na zasadzie art.  61 §  4 KPC, że udokumentowanie zgody osób, na rzecz których organizacja pozarzą- dowa wnosi powództwo, stanowi wymóg formalny pozwu. Zgoda taka ma bowiem charakter materialnoprawny23. 3. Państwowa Inspekcja Pracy Inspektorzy pracy są organami Państwowej Inspekcji Pracy, którzy działają w ramach teryto- rialnej właściwości okręgowych inspektoratów pracy (art. 17 pkt 3 PIPU). Przeprowadzają oni kontrole mające na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy, a w szczególności przepisów zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczą- cych legalności zatrudnienia (art. 21 i 22 PIPU). Zakres uprawnień inspektorów pracy jest ograniczony jedynie do powództwa o ustalenie ist- nienia stosunku pracy, również w sytuacji, gdy łączący strony stosunek prawny, wbrew zawar- tej między nimi umowie, ma cechy stosunku pracy. Inspektorzy pracy nie mogą natomiast wytaczać powództw o  ustalenie nieistnienia stosunku pracy. Dla skutecznego wytoczenia powództwa przez inspektora pracy nie jest wymagana zgoda osoby, na rzecz której powódz- two to ma być wytoczone24. 4. Powiatowy (miejski) rzecznik praw konsumentów Powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów wykonuje zadania samorządu powiatowego w  zakresie ochrony praw konsumentów (art.  39  OKiKU). Jest on również uprawniony do wystąpienia z określonymi roszczeniami w razie dokonania czynu nieuczciwej praktyki ryn- kowej, tj. może żądać zaniechania stosowania praktyki, złożenia jednokrotnego lub wielokrot- nego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie oraz zasądzenia odpowied- niej sumy pieniężnej na określony cel społeczny25. Przepis art. 633 KPC nie zawiera katalogu spraw o ochronę konsumentów, zatem należy przez te sprawy rozumieć wszystkie sprawy wynikające z umowy pomiędzy konsumentem a przed- siębiorcą. Tym samym, przepis ten nie będzie miał zastosowania do spraw pomiędzy konsu- mentami. Ponadto, rzecznik konsumentów nie może działać w postępowaniu na rzecz intere- sów grupowych. Powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów nie ma obowiązku uiszczania  opłat sądo- wych  w  sprawach dotyczących ochrony indywidualnych interesów konsumentów (art.  96 ust. 1 pkt 11 KSCU). Natomiast już osoba, na rzecz której powiatowy (miejski) rzecznik kon- sumentów wytoczył powództwo, ani strona postępowania, do którego rzecznik przystąpił, nie mają prawa do ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. 22 Post. SA w Szczecinie 14.3.2006 r. (I ACz 206/06, niepubl.). 23 E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis 2017, komentarz do art. 61 KPC. 24 Post. SN z 29.12.1998 r. (I PKN 494/98, Legalis). 25 Zob. art. 12 ust. 1 pkt 1, 3, 5 OKiKU w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 4 ustawy z 23.8.2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2070. 9 Część I. Ogólne zasady postępowania cywilnego 2. Zdolność sądowa i procesowa, legitymacja procesowa, współuczestnictwo w sporze Uwaga! Przedstawione poniżej zagadnienia mają charakter poglądowy i dotyczą w głównej mierze kwe- stii praktycznych występujących w obrocie prawnym. 2.1. Zdolność sądowa Zgodnie z art. 64 § 1 i 2 KPC niczym nie ograniczoną zdolność do występowania jako strona ma każda osoba fizyczna oraz osoba prawna, zaś jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi tylko wówczas, gdy przepis rangi ustawowej przyznaje im zdolność prawną. Z powyższego wyciągnąć należy zatem wniosek, że zdolność sądowa nie wiąże się bezpośred- nio z podejmowaniem czynności procesowych (zdolnością procesową), ale tylko i wyłącznie z możliwością bycia stroną postępowania cywilnego. Zdolność sądowa, jak jednolicie wskazuje się w  orzecznictwie i  judykaturze, stanowi bez- względną i pozytywną przesłankę procesową26. Jej brak powoduje wydanie przez sąd orze- czenia o charakterze formalnym. Brak zdolności sądowej może mieć charakter pierwotny lub następczy. Oznacza to, że może wystąpić bądź przed wszczęciem postępowania, bądź w jego toku. Pierwotny brak zdolności sądowej jednej ze stron skutkuje odrzuceniem pozwu na podsta- wie art. 199 § 1 pkt 3 KPC należy jednak zaznaczyć, że zgodnie z § 2 wskazanego przepisu odrzucenie z tej przyczyny nastąpi wówczas, jeżeli brak ten nie zostanie uzupełniony zgodnie z przepisami Kodeksu, a zatem w trybie, o którym mowa w art. 70 oraz 71 KPC regulujących coś w rodzaju postępowania sanacyjnego oraz skutki nieusunięcia braków, niemniej jednak w odniesieniu do zdolności sądowej ma to bardzo ograniczone zastosowanie. W doktrynie podkreśla się, że usunięcie skutków braku zdolności sądowej u osób fizycznych jest w zasadzie niemożliwe27. Jeżeli braków w zakresie zdolności sądowej nie można uzupełnić albo nie zostały one usu- nięte w wyznaczonym terminie sąd znosi postępowanie w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wydaje odpowiednie postanowienie (art. 71 KPC). Zniesienie postępowania oznacza „skasowanie” dotychczas dokonanych w nim czynności28, przy czym w zależności od charakteru braku sąd bądź tylko znosi postępowanie, bądź też „wydaje odpo- wiednie postanowienie”. W tej drugiej sytuacji, tzn. gdy zachodzi wypadek, że postępowanie na razie w ogóle nie może być prowadzone, sąd w razie pierwotnego braku zdolności sądowej pozew odrzuci. 26 T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze, Lex 2016, komentarz do art. 64 KPC. 27 Zob. A. Jakubecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom I. Komentarz do art. 1–729, Warszawa 2012; T. Ere- ciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze, Warszawa 2012. 28 T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego…, komentarz do art. 71 KPC. 10
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo cywilne. Podręcznik dla aplikantów
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: