Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00062 008295 20965894 na godz. na dobę w sumie
Prawo energetyczne Komentarz do ustawy - ebook/pdf
Prawo energetyczne Komentarz do ustawy - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: E-bookowo Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-935855-0-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> przemysł
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).

Komentarz stanowi kompleksową i szeroką analizę prawną ustawy Prawo energetyczne. Zamierzeniem autora było przedstawienie problematyki ustawy w sposób kompleksowy, a jednocześnie praktyczny. Niniejsza publikacja stanowi efekt badań i praktyki autora w obszarze polskiego prawa energetycznego. Komentarz skierowany jest zarówno do teoretyków jak też i praktyków, którzy na co dzień zajmują się Prawem energetycznym. Czytelny układ treści, przystępny język publikacji oraz precyzyjne omówienie poszczególnych zagadnień ustawy sprawiają, że niniejszy komentarz stanowi swoiste kompendium w zakresie problematyki Prawa energetycznego.

 

Sławomir Turkowski - prawnik, absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, specjalista w zakresie Prawa spółek handlowych, Prawa zamówień publicznych i Prawa energetycznego. Doradca w przedsiębiorstwach branży energetycznej, ekspert rynku energetycznego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Prawo energetyczne Komentarz do ustawy Sławomir Turkowski Wydanie II Warszawa 2021 Prawo energetyczne Komentarz do ustawy Sławomir Turkowski Stan prawny na dzień 18 stycznia 2021 r. Wydanie II © Copyright by Sławomir Turkowski ISBN: 978-83-935855-0-2 Warszawa 2021 Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej ani innej usługi doradczej, a jej treścią nie należy posługi- wać się przy podejmowaniu lub wstrzymywaniu się od podejmowania określonych czynności. 2 WSTĘP Niniejsza publikacja stanowi praktyczny komentarz z szerokim wyja- śnieniem przepisów ustawy Prawo energetyczne (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 755, 730, 1435, 1495, 1517, 1520, 1524, 1556, 2166 z późn. zm.). Punktem wyjścia do rozważań komentarza jest przede wszystkim praktyczna wykładnia przepisów Prawa energetycznego, w szczególności aktualnych zmian, modyfikacji i uszczegółowień, płyną- cych zarówno z przepisów prawa polskiego i prawa Unii Europejskiej. Prawo energetyczne jest ustawą dość złożoną oraz skomplikowaną. Warto podkreślić, że wyjaśnianie jej treści należy oprzeć nie tylko o wiedzę stricte prawną, ale również szeroko pojętą faktyczną materią dotyczącą polskiego rynku energetycznego ze szczególnym uwzględ- nieniem zasad jego funkcjonowania i aspektów technicznych, które są z nimi ściśle związane. Jako prawnik specjalizujący się w tej materii prawa i mający w tym zakresie szeroką wiedzę teoretyczną i prak- tyczną, miałem zadanie nieznacznie ułatwione. W niniejszej pracy sta- rałem się przedstawić swój punkt widzenia w zakresie rozumienia po- szczególnych przepisów ustawy w sposób przystępny i jasny, a przede wszystkim praktyczny. Tym samym ufam, że komentarz będzie stano- wił solidną pomoc dla wszystkich, który mają do czynienia ze stosowa- niem przepisów Prawa energetycznego. Niniejsza publikacja to przede wszystkim szeroka analiza tekstu ustawy, orzecznictwa, a także dok- 3 tryny dotyczącej Prawa energetycznego. Oddając do Państwa rąk ko- mentarz wyrażam nadzieję, że będzie on stanowił ważny punkt do pro- wadzenia głębszych analiz i badań, a także dyskusji w tym zakresie. Byłoby niewątpliwie moim życzeniem, by stanowił on sui generis przy- czynek do znaczącego uelastycznienia i poprawy jakości wielu zagad- nień związanych z materią Prawa energetycznego. Byłby to istotny zwrot w rozwoju tej dziedziny prawa. W niniejszej publikacji wiele aspektów Prawa energetycznego omawianych jest pierwszy po raz pierwszy. Wartym podkreślenia jest fakt, iż wiele z komentowanych aspektów jest obiektem szczególnego zainteresowania Autora. Doty- czy to przede wszystkim tematyki stosowania nowoczesnych technolo- gii oraz zagadnień koncesjonowania. Oczywiście, nie wszystkie prze- pisy ustawy wymagały szczegółowego komentarza. Poglądy przedsta- wione w komentarzu przez Autora są jego poglądami prywatnymi, nie mogą być w żaden sposób traktowane jako wykładnia oficjalna (urzę- dowa) tekstu prawnego, dokonywana w imieniu tych urzędów i instytu- cji. Każdy, kto uczestniczy w procesie stosowania Prawa energetycz- nego doskonale wie, jak ważna jest teoretyczna i praktyczna znajo- mość zagadnień ustawowych w ujęciu tej dziedziny prawa. Liczę, że niniejsza publikacja sprawi, że praktyczne stosowanie zagad- nień ustawy sprawi, że problematyka związana z prawem energetycz- nym stanie się dla Państwa przejrzysta i w pełni zrozumiała. 4 Miejsce Prawa energetycznego w systemie prawa publicznego gospodarczego Prawo energetyczne stanowi znaczącą część materii publicznego prawa gospodarczego. Takie ujęcie ma wymiar przede wszystkim wy- miar czysto praktyczny. Punktem wyjścia do rozważań w kwestii umiej- scowienia przepisów Prawa energetycznego powinna być przede wszystkim dyskusja nad dychotomią prawa w zakresie jego podziału na publiczne i prywatne. Podstawowym kryterium rozróżnienia prawa publicznego i prywatnego jest korzyść (łac. utilitas). Tak więc zada- niem norm prawa publicznego jest przynoszenie korzyści społeczeń- stwu jako całości, w przeciwieństwie do prawa prywatnego, chroni ono zatem interesy publiczne, a nie poszczególnych jednostek. Prawo pu- bliczne (łac. ius publicum) – jedna z dwóch podstawowych gałęzi prawa (obok prawa prywatnego), skupiająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego. Współczesne postrzeganie prawa publicznego nie zmieniło koncepcji rzymskiej. Pomimo tego coraz czę- ściej dają się słyszeć głosy, że państwo wkracza coraz intensywniej i głębiej w stosunki pomiędzy obywatelami normując je i ograniczając, co powoduje, że prawo publiczne „inkorporuje” prawie wszystkie ele- menty życia obywateli. Prawo publiczne różni od prawa prywatnego cel. W przypadku prawa prywatnego jest to cel jednostki, w odniesieniu 5 do prawa prywatnego – interes państwa (stroną w stosunkach jest zaw- sze organ państwa). W prawie publicznym możliwość działań jednostki jest znacznie ogra- niczona ze względu na to, że państwo posiada możliwość skutecznego jej podporządkowania poprzez stosowanie odpowiednich środków przymusu by osiągnąć zamierzony cel poprzez wydanie właściwej de- cyzji. Oczywiście organ państwa realizując przysługujące mu upraw- nienia zawsze musi działać w granicach ustanowionego i obowiązują- cego prawa. Wynika to w sposób bezpośredni z treści art. 7 Konstytucji RP (zasada praworządności). Organowi państwa nie wolno naruszać norm prawnych, które zostały prawidłowo ustanowione. Warto jednak pamiętać, że zasada, iż wszystko, co nie jest prawem zakazane jest dozwolone, nie może prowadzić do działań mających na celu szkodli- wej interpretacji kompetencji organów administracji publicznej. W przy- padku prawa prywatnego relacja pomiędzy stronami jego stosowania jest inna: tutaj podmioty te mają równe prawa. Oczywiście wzajemne relacje tych podmiotów mogą być różne, jak różne będą cele i interesy tych podmiotów. Niemniej jednak relacja prawna między nimi musi uwzględniać obowiązujące zasady, na konstrukcji których oparte są te relacje. Ingerencja państwa w tym zakresie w głównej mierze opiera się na zdefiniowaniu podmiotów i zakreślenia obowiązujących zasad. Te 6 same reguły dotyczą materii Prawa energetycznego. Jednakże jedno- znaczne i ścisłe wyodrębnienie płaszczyzn obu praw w tym akcie praw- nym jest zadaniem dość trudnym. Prawo energetyczne jest aktem szczególnym, w którym aspekty pu- blicznoprawne przenikają przez sfery, które należy wiązać z prawem prywatnym. Niejednokrotnie Kodeks postępowania administracyjnego okazuje się aktem niewystarczającym i konieczne jest skorzystanie z orzecznictwa Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Pamiętać przy tym należy, że sąd ten nie jest typowym sądem odwoławczym. Został on powołany do rozpoznawania w postępowaniu sądowym spraw dotyczących przeciwdziałania praktykom monopolistycznym oraz regulacji energetyki. Od wyroku tego sądu przysługuje możliwość złożenia apelacji do sądu apelacyjnego. W ustawie prawo energe- tyczne można zauważyć wiele miejsc, w których prawo prywatne ulega zdominowaniu przez prawo publiczne. Oczywiście najczęściej rozstrzy- gającą rolę gra tutaj Kodeks postępowania administracyjnego. Ale już odwołania należą już do kompetencji szczególnego sądu, który działa na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Analizując ustawę nie sposób oprzeć się wrażeniu, iż jest ona w swej treści ściśle powiązana z prawem administracyjnym. Prawo energetyczne to część składowa prawa gospodarczego publicznego, które reguluje całokształt spraw związanych z gospodarką energetyczną państwa. Stanowi ono 7 zbiór norm prawnych, które regulują wzajemne prawa oraz obowiązki uczestników rynku energii, poczynając od form energetycznych, a koń- cząc na odbiorcach końcowych energii. W swojej materii prawo ener- getyczne zawiera także wiele innych aktów prawnych, m.in. prawa bu- dowlanego, prawa administracyjnego, prawa ochrony środowiska. Po- dejmując się więc analizy ustawy niezbędnym jest odwoływanie się do innych aktów prawnych, które z ustawą są ściśle powiązane. Zasady Prawa energetycznego W odniesieniu do Prawa energetycznego należy pamiętać, że w sto- sunku do tego aktu należy stosować te same zasady, co przy innych zasadach prawa. Chodzi przede wszystkim o zasadę lex retro non agit, lex specialis derogat legi generali, zasada równości wobec prawa, ale też o zasady szczególne, takie jak np. ochrony zasobów naturalnych i dóbr kultury, ochrona własności. Oprócz funkcjonowania w polskim systemie prawnym zasad o charakterze ogólnym oraz szczególnym na- leży wyróżnić zasady, które byłyby ściśle związane z prawem energe- tycznym. Chodzi tutaj przede wszystkim o zasadę konkurencyjności cen oraz zasadę dopuszczalności innych źródeł energii. Znowelizo- wana ustawa wprowadziła obowiązek sprzedaży części wyprodukowa- nej energii elektrycznej przez giełdę towarową, na internetowych plat- formach handlowych lub w drodze otwartego przetargu. 8 Dzięki tym regulacjom zostanie zlikwidowany potencjalny problem sprzedaży energii elektrycznej po zaniżonej cenie w obrębie jednej grupy rynkowej. Ma to wymierny skutek: ceny energii mają szansę stać się bardziej konkurencyjne, a transakcje, które są w tym zakresie za- wierane – bardziej transparentne. W ustawie prawo energetyczne można wyróżnić także zasady ściśle z nią powiązane. Są to: a) zasada jednorodności sektora energii – oznacza, że bez względu na różnice występujące w określeniu nośnika energii, które ze swej istoty stanowią podstawę funkcjonowania podsektorów (np. energii elektrycznej, gazu, ciepła, paliw ciekłych) prowadzenie działalności go- spodarczej polegającej na wytwarzaniu, przesyle, dystrybucji lub obro- cie energią lub paliwami jest ekonomicznie jednorodne. Skutkiem wpro- wadzenia tej zasady jest ogłoszenie jednej ustawy, unikając w ten spo- sób tworzenia kilku odrębnych. b) zasada rozdzielności funkcji polityki energetycznej – oznacza rozdzielenie trzech bardzo istotnych funkcji państwa wobec energetyki: - stanowienia polityki energetycznej, - regulacyjną oraz właścicielską. Należy jednak pamiętać, że jedynie dwie pierwsze funkcje są objęte przez ustawę, funkcja właścicielska jest w tym zakresie wyłączona (nadzór właścicielski państwa nie podlega ingerencji ustawy). 9 c) zasada rozdzielności instytucji regulacyjnych – zasada te pod- kreśla rozdzielenie uprawnień regulacyjnych pomiędzy Sejm – Radę Ministrów lub ministrów – Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Or- gany te działają poprzez wydawanie odpowiednio ustaw, rozporzą- dzeń, decyzji administracyjnych. Ze względu na wagę przedmiotu re- gulacji, dwa pierwsze instrumenty prawne mają najwyższą wagę. d) zasada rozdzielenia kompetencji w odniesieniu do energetyki po- między organy administracji rządowej a organy samorządowe – zasada ta dokonuje podziału jedynie formalnego, bez wyraźnego doprecyzo- wania zasad tego rozdziału. e) zasada niezależności Regulatora (Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki) – realizacja tej zasady przebiega przez trzy płaszczyzny: - niezależności od przedsiębiorstw podlegających regulacji, - niezależności politycznej, - niezależności finansowej. Zasada ta w sposób skuteczny eliminuje wpływ monopoli energetycz- nych na konsumencki rynek energetyczny niebezpieczne skutki dzia- łalności monopoli dla konsumentów. Taka regulacja wzmacnia w spo- sób istotny niezależność Regulatora. f) zasada równego traktowania przedsiębiorców działających w 10 energetyce – zasada ta oznacza zakaz stosowania przywilejów w sto- sunku do podmiotów w aspekcie jego statusu. Zasady prowadzenia działalności gospodarczej są takie same dla wszystkich, nie można wiec od tej zasady tworzyć jakichkolwiek wyjątków. g) zasada neutralności własnościowej – zasada ta jest niejako skut- kiem realizacji zasady rozdzielności funkcji polityki energetycznej. Dzięki niej można swobodnie realizować regulację procesów niezależ- nych i obojętnych w aspekcie własności własnościowym. h) zasada promowania konkurencji – z zasady tej wynika w praktyce, że sposób realizacji i zakres promowania konkurencji w dużej mierze leży w sferze procedur regulacyjnych, a nie w płaszczyźnie zadań usta- wowych. Oczywiście Prezes URE dysponuje swoboda w korzystania środków celem realizacji tej zasady, jednakże jest to sfera bardziej teo- rii niż praktyki. Jest on bowiem w tym zakresie dość mocno ograniczony treścią art. 7 oraz 87 i 92 Konstytucji RP, na podstawie których okre- ślone zostały granice jego działalności. Nie bez znaczenia oprócz ograniczeń konstytucyjnych są również ogra- niczenia wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyj- nego. i) zasada równoważenia interesów przedsiębiorstw energetycz- nych i interesów odbiorców – zasada ta wymierzona jest w monopole 11 i grupy lobbingowe, które z uwagi na posiadaną siłę rynkową mogą po- dejmować działania destabilizujące rynek energetyczny. To jedna z podstawowych zasad funkcjonujących w energetyce. Zgodnie z zasadą równoważenia interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców, Regulator promuje wartości związane z obecnością biznesu energe- tycznego w przestrzeni społecznej. Poprawie jakości obsługi odbiorcy energii służą m.in. norma ISO 26000, seria standardów AA1000, oraz inicjatywy sektora energetycz- nego np. Deklaracja w sprawie zrównoważonego rozwoju w branży energetycznej w Polsce - PGNiG SA i PricewaterhouseCoopers, prace Stowarzyszenia Konsumentów Polskich, Pracodawców RP czy projekt Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan, realizowany wraz z firmą doradczą Deloitte, pn. Promocja standardów społecznej odpowiedzialności w przedsiębiorstwach. Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo energetyczne kraju to jedna z podstawowych dyrek- tyw polityki państwa. Ta kwestia dotyczy każdego z nas: państwo bo- wiem będzie sprawne dopóki będzie zaspokajane zapotrzebowanie na paliwo i energię. Przy realizacji dostaw zawsze jednak należy pamiętać o środowisku naturalnym. Pamiętać przy tym należy, że nawet gdyby 12 udało się osiągnąć zakładany poziom dostaw energii ze źródeł odna- wialnych, to uzależnienie Europy od importu będzie rosło. Do realizacji celów polityki energetycznej krajów Unii, a tym samym wzrostu wpływu UE w stosunkach międzynarodowych, ma spowodować podkreślenie kwestii bezpieczeństwa energetycznego w stosunkach zewnętrznych Unii. Jak więc widać ścisła współpraca jest tutaj niezbędna. Solidarność energetyczna W doktrynie prawnej Unii Europejskiej istnieje pojęcie mechanizmu so- lidarności energetycznej. W planie działań na rzecz solidarności i bez- pieczeństwa energetycznego Unii Europejskiej, Komisja określiła ob- szary, w których konieczne jest podjęcie dodatkowych działań, umożli- wiających Unii skuteczne dążenie do zwiększenia w przyszłości bez- pieczeństwa dostaw energii i oddalenia od siebie ryzyka kolejnych kry- zysów. Unia stoi przed koniecznością wykorzystywania własnych źró- deł energii. I nie chodzi tylko o źródła kopalne, ale także odnawialne. Każdy kraj będący członkiem Unii ponosi pełną i samodzielną odpowie- dzialność za własne bezpieczeństwo dostaw, ale podstawową zasadą pozostaje solidarność pomiędzy państwami członkowskimi. Wydaje się rzeczą oczywistą, że postęp w realizacji zasady solidarności energe- tycznej w dużej mierze zależy od stopnia współpracy pomiędzy nimi. Niewątpliwie dyrektywa solidarności w tym zakresie jest dyrektywą 13 słuszną i konieczną, pomimo pojawiania się barier i zagrożeń (interes prywatny). Niezwykle ważną kwestią jest utworzenie wspólnego (unij- nego) rynku energii. Bezpośrednim efektem tych założeń byłoby wza- jemne połączenie gazowe i energetyczne krajów Unii. Takie rozwiąza- nie w sposób znaczny ułatwiłoby wychodzenie z sytuacji kryzysowych. Oznaczałoby to także możliwość korzystania ze wspólnych zasobów, również wspólne zakupy surowców energetycznych i badania nowych technologii, a tym samym dużą niezależność. Fizykochemiczne cechy energii i paliw w ujęciu rozwiązań prawno-regulacyjnych Energetyka jest pojęciem szczególnym, dlatego też posiada szcze- gólne zasady tworzenia dla niej regulacji prawnych. Oczywiście wspól- nym mianownikiem są dla rynku energetycznego rozwiązania prawne dotyczące energii elektrycznej i paliw, a w szczególności ich struktury w zakresie przesyłu energii i dystrybucji paliw. Najważniejszymi wła- snościami energii elektrycznej stosunkowa łatwość transportu (w przy- padku mniejszych ilości), regulacji i rozdziału, wysoka sprawność prze- twarzania w inne formy energii użytecznej oraz niezanieczyszczanie środowiska. Właściwością energii elektrycznej jest duża trudność jej przechowywania w przypadku jej dużej ilości. Energia musi być produ- 14 kowana w momencie zapotrzebowania na nią. Wykluczone jest maga- zynowanie i transport większych ilości energii. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy – Prawo energetyczne, uzy- skania koncesji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w za- kresie: obrotu paliwami stałymi, obrotu energią elektryczną za pomocą instalacji o napięciu poniżej 1 kV będącej własnością odbiorcy, obrotu skroplonym gazem ziemnym dostarczonym z zagranicy dokonanego w punkcie dostawy do terminalu w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfi- kacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu (Dz. U. z 2017 r. poz. 2302 oraz z 2018 r. poz. 1590), obrotu paliwami gazowymi, jeżeli roczna wartość obrotu nie przekracza równowartości 100 000 euro lub jeżeli sprzedaż ma na celu likwidację zapasów obowiązkowych gazu ziemnego utrzymywanych zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym, obrotu gazem płynnym, jeżeli roczna wartość obrotu nie przekracza równowartości 10 000 euro oraz obrotu ciepłem, jeżeli moc zamówiona przez odbiorców nie przekracza 5 MW. Przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania oraz obrotu biopaliwami podlegają temu samemu reżi- 15 mowi prawnemu, jak przedsiębiorcy, których przedmiotem wykonywa- nej działalności jest obrót paliwami ciekłymi. Historycznie źródłem za- spokajania rosnącego popytu na ropę naftową były głównie nowe re- zerwy ropy. Rynek paliw ciekłych jest rynkiem dość charakterystycz- nym. Dystrybucją paliw zajmują się w znacznej większości firmy branży energetycznej, które często je produkują. Najczęstsze paliwa to olej na- pędowy, benzyna i auto-gaz. Sprzedaż tych produktów odbywa się na stacjach, przystosowanych do ich zbywania. Pomimo panującej konku- rencji na tym rynku należy stwierdzić, że nie ma ona zbyt rozpiętego charakteru. Ceny paliw na stacjach są do siebie zbliżone. Jednak w ujęciu UE w zakresie ich rozpiętości różnice są bardzo widoczne. Wśród czynników mających największy wpływ na cenę paliw należy wymienić przede wszystkim kursy walut, podatki oraz ceny ropy nafto- wej na rynkach światowych. Tak wiec na fluktuacje ceny ropy w więk- szym stopniu będzie wpływać o wiele silniej sytuacja na rynkach finan- sowych, niż polityka wydobywcza bądź choćby procesy wydobywcze. Coraz bardziej widoczny staje się rynek biopaliw i biokomponetów jako segment energii ze źródeł odnawialnych. Podstawowymi aktami praw- nymi w tym zakresie na gruncie prawa europejskiego jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania zmieniająca i w następstwie uchyla- jąca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (w Polsce: ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. 16 Nr 169, poz. 1199 z późn. zm.). Gaz ziemny to substancja zbierająca się w skorupie ziemskiej w pokładach wypełniających przestrzenie, bar- dzo często pod wysokim ciśnieniem. Pokłady gazu ziemnego wystę- pują samodzielnie lub towarzyszą złożom ropy naftowej lub węgla ka- miennego. Skład gazu ziemnego cechuje spora zmienność i w dużej mierze uzależniony jest od miejsca, w którym jest wydobywany. Naj- ważniejszym i głównym składnikiem gazu ziemnego zawsze metan, w dalszej kolejności etan, propan oraz butan. Gaz ziemny jest bezzapa- chowy, dlatego też ze względów bezpieczeństwa jest specjalnie nawa- niany przed wprowadzeniem do dystrybucji. Dzięki temu łatwej go zlokalizować. O ile jak koszt jego wydobycia nie jest w porównaniu z innymi produktami energetycznymi duży, o tyle koszt jego transportu jest znaczący. Wynika to z wielu przyczyn, wśród których najważniejszymi są obszarowy rozrzut występowania oraz względy bezpieczeństwa. Znamiennym problemem przy wydobyciu gazu ziemnego jest fakt, iż najczęściej jego wydobyciem zajmują się firmy zajmujące się także wydobywaniem ropy naftowej i jej dystrybu- cją, a wbrew pozorom tendencja kumulacji w ramach jednego przed- siębiorstwa wydobycia wszystkich trzech surowców 17 Konstytucja RP a normy Prawa energetycznego W artykule 20 Konstytucji RP została wyrażona zasada wolności go- spodarczej. To jeden z filarów społecznej gospodarki rynkowej. W przedmiocie wolności należy podkreślić, że każdy w tym względzie ma równe prawa, co skutkuje tym, że każdy obywatel ma prawo rozpocząć prowadzenia przedsiębiorstwa. Art. 22 Konstytucji RP wskazuje przy tym na pewne ograniczenie tej wolności, zaznaczając, iż możliwe jest to jedynie w drodze ustawy oraz ze względu na ważny interes pu- bliczny. Pomimo względnej swobody trwającej przez całe lata 90-te pod koniec dekady pojawiły się poważne ograniczenia legislacyjne. Liberalne prze- pisy o swobodzie działalności gospodarczej zawartych w ustawie z 1988 roku zostały uzupełnione ustawami szczególnymi, nakładającymi na przedsiębiorców zajmujących się energetyką poważne ogranicze- nia. Pojawiły się regulacje, które w sposób znaczny zwiększyły kompe- tencje organów państwa o charakterze reglamentacyjno-kontrolnym. Ustawa z 1988 r. została zastąpiona przez ustawę z 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.), a ta ostatnia po ponad trzech latach obowiązywania - przez ustawę z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807, z późn. zm.). Pomimo usankcjonowanej konstytu- cyjnie zasadą wolności działalności gospodarczej, państwo posiada 18 prawo ingerencji w działalność przedsiębiorstw. Wyrazem tego jest m. in. prawo udzielania koncesji oraz zatwierdzania taryf, a także nakłada- nia kar finansowych. Nie jest to więc definicja wolności w potocznym rozumieniu tego słowa, nie powinno więc dziwić w tym aspekcie swoiste nakładanie się płasz- czyzn ściśle powiązanych merytorycznie z Konstytucją i płaszczyzn związanych z życiem codziennym. Państwo za pomocą podległych mu organów i poprzez stosowanie właściwych aktów zapewnić bezpie- czeństwo energetyczne, dlatego też wcześniej wspomniana wolność zmuszona jest być poddana pewnym ograniczeniom, bez których rea- lizacja polityki energetycznej państwa byłaby niemożliwa. Przepisy Prawa energetycznego to rodzaj szczególnej regulacji prawnej. Branża energetyczna jest sektorem noszącym charakter użyteczności publicz- nej, który jednocześnie działa w obszarach komercyjnych. Normy Prawa energetycznego są dość złożone, w jego treści łatwo zauważyć wzajemną interferencję płaszczyzn administracyjnych i cywilnych. Me- chanizm dystrybucji energii i paliw został sztywno ograniczony od strony administracyjnej. Systematyka Prawa energetycznego Ustawa Prawo energetyczne zbudowana jest z 8 rozdziałów, na które składają się: 19 1 - Przepisy ogólne , 2 - Dostarczanie paliw i energii , 3 - Polityka energetyczna , 4 - Organ do spraw regulacji gospodarki paliwami i energią , 5 - Koncesje i taryfy , 6 - Urządzenia, instalacje, sieci i ich eksploatacja , 7 - Kary pieniężne , 8 - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i koń- cowe . Pomimo wielokrotnych nowelizacji, tytuły rozdziałów pozostają nie- zmienne. Pomimo wielokrotnych zmian, ustawa Prawo energetyczne jest aktem dość spójnym jak na tego typu uregulowanie, chociaż pierw- sze wrażenie może być odmienne. Nie da się jednak nie zauważyć, iż ustawodawca przy tworzeniu ustawy oraz redagowaniu kolejnych zmian wykazywał daleko idąca tendencję do nadmiernej kazuistyki i częstego odsyłania do aktów wykonawczych. W pierwotnych regula- cjach powiązanych tematycznie sporą trudność w zakresie interpretacji przepisów sprawiała ogólnikowość sformułowań. Na kształt obecnie obowiązującej ustawy dość negatywny wpływ ma wiele czynników, bę- dących skutkiem przede wszystkim skutkiem funkcjonowania do dziś całkowicie różnych dyrektyw, regulujących rynek energii elektrycznej, paliw i gazu oraz nie do końca konsekwentna polityka państw UE w 20 przedmiocie spójnego i transparentnego uregulowania tej dziedziny w rozbiciu na poszczególne sektory. Nie jest więc koniecznym ściślejsza regulacja obowiązującej ustawy, a jedynie położenie nacisku na jej przejrzystość i dostosowanie do uregulowań obowiązujących w UE. Brak zgodności w tym zakresie rodzi poważne niebezpieczeństwo od- działywania groźnych czynników zewnętrznych (m.in. lobbing), mogą- cych mieć znaczny wpływ na destabilizację uregulowań prawnych. Utrzymywanie w takim zakresie status quo ustawy skutkować może szybkim pogłębieniem odrębności w aspekcie poglądów, przeszczepio- nych na grunt polski z prawa europejskiego. Jakiś czas temu dało się zauważyć niebezpieczne tendencje do tworzenia własnych, odrębnych i funkcjonujących na szczególnych zasadach uregulowań Prawa ener- getycznego w poszczególnych krajach Unii. Tendencja ta jest z gruntu niewłaściwa. Ustawodawca przy regulacji tak szczególnych aktów jak prawo energe- tyczne powinien mieć na uwadze przede wszystkim jego spójność. Wprowadzanie w życie różnych aktów w miejsce ujęcia ich w jednym akcie prawnym stwarza poważne niebezpieczeństwo w aspekcie jego transparentności zarówno komunikacyjnej jak i aksjologicznej. W aspekcie tych rozważań odrębnym problemem jest problematyka re- gulacji statusu Prezesa URE. O ile bowiem kwestie polityki energetycz- 21 nej państw UE zasady ją regulujące mają szanse powodzenia na grun- cie prawa krajowego, o tyle uregulowanie pozycji organów realizują- cych zadania ustawy nie jest łatwe. Wydaje się rozsądnym obrona po- zycji organu, którego status został uregulowany w ustawie krajowej. Wprowadzanie w życie dyrektyw liberalizacyjnych nie powinna wiec być aż tak daleko idące, by destabilizować funkcjonowanie i moc decy- zyjną organów wykonawczych. Orzecznictwo w aspekcie Prawa energetycznego Orzecznictwo sądów polskich w odniesieniu do Prawa energetycznego nie jest zbyt bogate. Także w odniesieniu do prawa UE orzecznictwo nie przedstawia się ono imponująco. Dlatego też przy stosowaniu ustawy niezbędnym jest korzystanie z orzeczeń, które w sposób po- średni odnoszą się do rynku energii (np. ochrona konkurencji, prawo telekomunikacyjne). W ujęciu uregulowań krajowych nie bez znaczenia jest również orzecznictwo sądów administracyjnych. Szczególnie istotny z punktu widzenia naszych rozważań jest orzecznictwo z za- kresu regulacji i ochrony konkurencji Sądu Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów oraz sądów apelacyjnych i Sądu Najwyższego, które w ra- mach swoich uprawnień rozpatrują odwołania i kasacje w sprawach z dotyczących regulacji energetyki. W momencie pisania niniejszego ko- mentarza trwają czynności legislacyjne nad ustawą o zmianie ustawy - 22 Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, która zmierza do likwidacji postępowania w sprawach gospodarczych, a więc również do wyłączenia kognicji Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i poddania odwołań od decyzji Prezesa URE sądom administracyjnym (wojewódzkim sądom admini- stracyjnym oraz Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu). W latach poprzednich wydziały gospodarcze w znacznym stopniu zostały wypo- sażone w specjalistyczne oprogramowanie, komputery oraz inny sprzęt. Do pracy w tych sądach skierowano wysoko wykwalifikowanych pracowników, asystentów sędziego i referendarzy sądowych. Wszystko to przyczyniło się do przyśpieszenia postępowań. Skutki tego mogą być jednak daleko idące. Z cała pewnością powstaną zaległości m.in. z powodu braku wystarczającej liczby sędziów do rozpoznawania zwiększonej liczby spraw, braku sprzętu, a nawet pomieszczeń. Taki stan rzeczy może w znacznym stopniu negatywnie wpłynąć nie tylko na rynek energetyczny, ale na całą gospodarkę państwa. Wykładnia Prawa energetycznego W prawie energetycznym, podobnie jak w prawie administracyjnym w ujęciu stosowania wykładni funkcjonuje zakaz wykładni zarówno roz- szerzającej (interpretatio extensiva) jak i zwężającej (interpretatio re- strictiva). Wykładnia rozszerzająca występuje wtedy, gdy porównując 23 zakresy przepisu prawnego, uzyskane za pomocą różnych dyrektyw in- terpretacyjnych, wybieramy rozumienie wynikające z dyrektyw pozaję- zykowych i jest ono szersze od rozumienia językowego. Zakaz tego rodzaju wykładni dotyczy w głównej mierze uregulowań prawnych do- tyczących kompetencji. W dużej mierze zakaz ten ma na celu uniemoż- liwienie stosowania analogii w toku wykładni. Wykładnia zwężająca po- lega na wyborze spośród różnych zakresów przepisu prawnego rozu- mienia uzyskanego za pomocą dyrektyw pozajęzykowych, które jest węższe od rozumienia językowego. Na gruncie Prawa energetycznego nie jest możliwe jej stosowanie. Przepisy Prawa energetycznego uległy istotnej modyfikacji po inkorpo- racji wielu norm prawnych Prawa energetycznego wspólnotowego. Nic więc dziwnego, że polska współczesna doktryna energetyczna wielo- krotnie nawiązuje do prawa UE. Nie można tym samym stosować norm, które w jakiejkolwiek formule byłyby sprzeczne prawem unijnym. Zgod- nie z obowiązującą linią orzecznictwa TK „sąd - jeśli nie ma wątpliwości co do treści normy prawa wspólnotowego - powinien odmówić zastoso- wania sprzecznego z prawem wspólnotowym przepisu ustawy i zasto- sować bezpośrednio przepis prawa wspólnotowego, ewentualnie – jeśli nie jest możliwe bezpośrednie zastosowanie normy prawa wspólnoto- wego - szukać możliwości wykładni prawa krajowego w zgodzie z pra- 24 wem wspólnotowym. W wypadku pojawienia się wątpliwości interpre- tacyjnych na tle prawa wspólnotowego, sąd krajowy powinien zwrócić się do ETS z pytaniem prejudycjalnym w tej kwestii (zob. postanowie- nie TK z dnia 19.12.2006 r., P 37/05, OTK-A 2006, nr 11, poz. 177). Zasada jest, że dokonywanie interpretacji prawa polskiego powinno się odbywać w oparciu o funkcjonujący system prawny UE. Dotyczy to także postanowień organów administracji państwowej w tym zakresie. 25 tóry wchodzi w życie z dniem ogłoszenia ustawy oraz art. 18 ust. 3 i 4, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. PRAWO ENERGETYCZNE Komentarz do ustawy Sławomir Turkowski - prawnik, absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, specjalista w zakresie Prawa spółek handlowych, Prawa zamówień publicznych i Prawa energetycznego. Doradca w przedsiębiorstwach branży energetycznej, ekspert rynku energetycznego. Komentarz stanowi kompleksową i szeroką analizę prawną ustawy Prawo energetyczne. Zamierzeniem autora było przedstawienie problematyki ustawy w sposób kompleksowy, a jednocześnie praktyczny. Niniejsza publikacja stanowi efekt badań i praktyki autora w obszarze polskiego prawa energetycznego. Komentarz skierowany jest zarówno do teoretyków jak też i praktyków, którzy na co dzień zajmują się Prawem energetycznym. Czytelny układ treści, przystępny język publikacji oraz precyzyjne omówienie poszczególnych zagadnień ustawy sprawiają, że niniejszy komentarz stanowi swoiste kompendium w zakresie problematyki Prawa energetycznego. Cena 99 zł 26
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo energetyczne Komentarz do ustawy
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: