Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00712 006279 13852025 na godz. na dobę w sumie
Prawo finansów publicznych. Wydanie 4 - ebook/pdf
Prawo finansów publicznych. Wydanie 4 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 277
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-815-8003-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Przede wszystkim w opracowaniu przybliżone zostało samo pojęcie finansów publicznych, poprzez dokonanie systematyki tej dyscypliny prawa oraz zaprezentowanie kluczowych zasad determinujących proces prawotwórczy. Istotnym elementem publikacji jest także omówienie pojęcia pieniądza, jako przedmiotu transferu i rozporządzeń w sferze finansów publicznych, jak również przybliżenie istniejących mechanizmów prawnych pozwalających utrzymać jego adekwatną wartość, określanych mianem polityki pieniężnej. Fundamentalnym dla procesu zarządzania finansami publicznymi jest omówione w niniejszym skrypcie prawo budżetowe, regulujące zasady redystrybucji i przepływu środków pieniężnych, a także podstawowy rodzaj dochodów budżetów publicznych, jakim od zarania historii cywilizacji były i są podatki. Na zakończenie Autorzy niniejszej publikacji zaprezentowali podstawowe podmioty tworzące rynek finansowy, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów zapewniających bezpieczeństwo jego funkcjonowania.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ROZDZIAŁ.I ZAGADNIENIA OGÓLNE FINANSÓW PUBLICZNYCH Literatura:. B. Banaszak, Konstytucja. Rzeczypospolitej. Polskiej.. Komentarz,. Warszawa. 2009;.tenże,.Prawo.konstytucyjne,.Warszawa.2012;.A. Borodo,.Polskie.prawo.finansowe..Zarys. ogólny,.Toruń.2010;.tenże,.Prawo.budżetowe,.Warszawa.2008;.tenże,.Samorząd.terytorialny..Sys- tem.prawnofinansowy,.Warszawa.2008; tenże,.Słownik.finansów.samorządowych,.Toruń.2007;. tenże.(red.).Zagadnienia.prawne.finansów.i.gospodarki.samorządu.terytorialnego,.Toruń.2008;. J. Charytoniuk,.Nowa.ustawa.o.finansach.publicznych.z.komentarzem,.Warszawa.2009;.E. Choj- na-Duch,.Polskie.prawo.finansowe:.finanse.publiczne,.Warszawa.2004;.T. Dębowska-Romanow- ska,.Prawo.finansowe..Część.konstytucyjna.wraz.z.częścią.ogólną,.Warszawa.2010;.A. Drwiłło,. D. Maśniak. (red.),. Leksykon. prawa. finansowego.. 100. podstawowych. pojęć,.Warszawa. 2009;. P. M. Gaudemet, J. Molinier,.Finanse.publiczne.(przekł..W. Kisiel,.red..nauk..przekł..E. Bogacka- -Kisiel),.Warszawa.2000; J. Głuchowski,.R. Huterski,.B. Kołosowska,.J. Patyk,.J. Wiśniewski,.Fi- nanse.publiczne,.Toruń.2005;.E. Hellich,.Nowa.ustawa.o.finansach.publicznych..Wprowadzenie. do.zmian.obowiązujących.od.1.1.2010.r.,.Warszawa.2010; K. Jóskowiak,.Samorząd.terytorial- ny.w.procesie.integracji.europejskiej..Polskie.doświadczenia.i.wnioski.na.przyszłość,.Katowice. 2008;.A. Korczyn,.Leksykon.rachunkowości.ekonomiki.i.finansów,.Skierniewice.1998;.C. Kosi- kowski,.Finanse.publiczne..Komentarz,.Warszawa.2007;.tenże,.Finanse.publiczne.w.świetle.Kon- stytucji.RP.oraz.orzecznictwa.Trybunału.Konstytucyjnego.(na.tle.porównawczym),.Warszawa. 2004;.tenże,.Nowa.ustawa.o.finansach.publicznych..Komentarz,.Warszawa.2010;.tenże.(red.),. System. Prawa. Finansowego,. t.. I,. Teoria. i. nauka. prawa. finansowego,. Warszawa. 2010;. tenże. (red.),.Zasady.ustroju.społecznego.i.gospodarczego.w.procesie.stosowania.Konstytucji,.Warsza- wa.2005;.C. Kosikowski,.E. Ruśkowski.(red.),.Finanse.publiczne.i.prawo.finansowe,.Warszawa. 2008;.L. Lipiec-Warzecha,.Ustawa.o.finansach.publicznych..Komentarz,.Warszawa.2011;.A. Mi- kos-Sitek,.Zasada.jawności.w.finansach.publicznych.i.jej.realizacja.na.gruncie.przepisów.ustawy. o.finansach.publicznych,.Kontrola.Zarządcza.w.Jednostkach.Sektora.Publicznego.2015,.Nr.10; W. Misiąg.(red.),.Ustawa.o.finansach.publicznych..Ustawa.o.odpowiedzialności.za.naruszenie. dyscypliny. finansów. publicznych.. Komentarz,.Warszawa. 2017;. Z. Ofiarski,. Prawo. finansowe,. Warszawa.2010;.L. Oręziak,.Finanse.Unii.Europejskiej,.Warszawa.2004;.L. Patrzałek.(red.),.Wy- brane.problemy.finansów.samorządu.terytorialnego,.Poznań.2008;.M. Podstawka (red.),.Finan- se..Instytucje,.instrumenty,.podmioty,.rynki,.regulacje,.Warszawa.2010;.K. Puchacz,.Nowa.usta- wa.o.finansach.publicznych..Szczegółowe.omówienie.nowych.regulacji,.Gdańsk.2009;.P. Smoleń. (red.),.Ustawa.o.finansach.publicznych..Komentarz,.Warszawa.2012;.J. Smullen,.N. Hand,.Słow- 2 Rozdział I. Zagadnienia ogólne finansów publicznych nik.finansów.i.bankowości,.Warszawa.2008.(tłum..J. Królak-Werwińska, T. Łamacz);.W. Wójto- wicz.(red.),.Prawo.finansowe,.Warszawa.2000;.M. Zubik,.Budżet.państwa.w.polskim.prawie.kon- stytucyjnym,.Warszawa.2001. § 1. Pojęcie finansów publicznych Normatywną. definicję. pojęcia. „finanse publiczne”. zawiera. ustawa. z.27.8.2009.r..o.finansach.publicznych.(tekst.jedn..Dz.U..z.2017.r..poz..2077.ze.zm.).. Zgodnie.bowiem.z.art..3.FinPublU,.finanse.publiczne.obejmują.procesy.związane. z.gromadzeniem.środków.publicznych.oraz.ich.rozdysponowywaniem,.a.w.szcze- gólności: 1). gromadzenie.dochodów.i.przychodów.publicznych, 2). wydatkowanie.środków.publicznych, 3). finansowanie.potrzeb.pożyczkowych.budżetu.państwa, 4). zaciąganie.zobowiązań.angażujących.środki.publiczne, 5). zarządzanie.środkami.publicznymi, 6). zarządzanie.długiem.publicznym, 7). rozliczenia.z.budżetem.Unii.Europejskiej. W.literaturze.przedmiotu.pojawia.się.ono.w.różnym.ujęciu.–.często.w.odniesieniu. do.poszczególnych.elementów.składowych.określenia..Przykładowo.P. M. Gaudemet. oraz.J. Molinier.definiują.finanse.publiczne,.nazywając.je.gałęzią.prawa.publicznego,. której.przedmiotem.jest.badanie.norm.odnoszących.się.do.publicznych.zasobów.pie- niężnych.oraz.operacji.tymi.zasobami [P. M. Gaudemet, J. Molinier,.Finanse.publicz- ne.(przekł..W. Kisiel,.red..nauk..przekł..E. Bogacka-Kisiel),.Warszawa.2000,.s..17].. T. Dębowska-Romanowska. zwraca. uwagę. na. ujmowanie. współcześnie. przed- miotowego.pojęcia.w.trojakim.znaczeniu,.a.mianowicie.są.one.łącznie:. 1). zespołem.instytucji.prawnych.–.systemem.prawnym.finansów.publicznych; 2). samym.mechanizmem.gromadzenia.i.wydatkowania.zasobów.publicznych,.czyli. mechanizmem.zarządzania; 3). zasobem.pieniężnym,.który.realnie.istnieje.i.następnie.jest.dzielony.(scentralizo- wany.publiczny.zasób.środków.finansowych;.zob..T. Dębowska-Romanowska,. Prawo.finansowe..Część.konstytucyjna.wraz.z.częścią.ogólną,.Warszawa.2010,. s..8). E. Ruśkowski.z.kolei.zwraca.uwagę.na.konieczność.odniesienia.się.do.obydwu. członów.analizowanego.terminu..Definiuje.finanse.jako.zjawiska.związane.z.gro- madzeniem.i.wydatkowaniem.środków.pieniężnych,.zwracając.uwagę.na.złożoność. problematyki.finansów.i.kilka.problemów.nierozerwalnie.z.nimi.związanych,.jak:. planowanie,.ewidencja,.sprawozdawczość.i.kontrola..Natomiast.dopiero.w.sytuacji,. kiedy.wymienione.operacje.finansowe.(gromadzenie.dochodów.i.dokonywanie.wy- datków).są.realizowane.przez.podmioty.publicznoprawne.–.możemy.mówić.o.po- jęciu.finansów.publicznych.(zob..E. Ruśkowski,.[w:].C. Kosikowski,.E. Ruśkowski § 3. Podstawy prawne 3 (red.),.Finanse.publiczne.i.prawo.finansowe,.Warszawa.2008,.s..21;.zob..również C. Kosikowski,.Finanse.publiczne..Komentarz,.Warszawa.2007,.s..18–21)..Podob- nie.do.ujęcia.definicji.finansów.publicznych.podchodzi.D..Maśniak.[zob..D. Ma- śniak,.[w:].A. Drwiłło,.D. Maśniak.(red.),.Leksykon.prawa.finansowego..100.pod- stawowych.pojęć,.Warszawa.2009,.s..128–132].. § 2. Funkcje finansów publicznych Funkcje.finansów.publicznych.należy.rozumieć.jako.zespół.stawianych.przed. nimi.zadań..Są.one.oczywiście.realizowane.i.związane.z.osiąganiem.określonych. celów.w.związku.z.gromadzeniem.i.wydatkowaniem.środków.pieniężnych. Uznawaną.najczęściej.za.podstawową.funkcję.finansów.publicznych.jest.funk- cja fiskalna,. która. polega. na. dostarczaniu. państwu. i. innym. podmiotom. publicz- nym.dochodów.przeznaczonych.na.realizację.ich.zadań..Opiera.się.więc.na.dążeniu. do.gromadzenia.środków.pieniężnych.przez.państwo.w.celu.realizacji.zadań.jakie. są.mu.przypisane. Funkcja redystrybucyjna (rozdzielcza). związana. jest. –. z. jednej. strony. –. z.gromadzeniem.środków.pieniężnych.przez.państwo.i.następnie.ich.rozdzielaniu. określonym.podmiotom..Jak.się.podkreśla.znaczenie.ma.w.tym.przypadku.inter- wencja.państwa.mająca.ukierunkować.zachowania.podmiotu,.na.którym.spoczywa. ciężar.publicznych.świadczeń.pieniężnych.. Finansom.publicznym.przypisuje.się.również.funkcję stymulacyjną.–.co.ozna- cza.oddziaływanie.za.pomocą.określonych.rozwiązań.i.ukierunkowania.strumieni. finansowych.na.zachowanie.różnych.podmiotów.oraz.funkcję ewidencyjno-kon- trolną (kontrolną, informacyjną),.która.polega.na.funkcjonowaniu.w.tym.przy- padku.takich.rozwiązań.i.mechanizmów,.które.pozwalają.w.finansach.publicznych. na. kontrolę. przebiegu. zjawisk. gospodarczych. i. operacji. finansowych. [zob.. m.in.. C. Kosikowski,.[w:].C. Kosikowski,.E. Ruśkowski.(red.),.Finanse.publiczne,.Warsza- wa.2008,.s..25;.D. Maśniak,.[w:].A. Drwiłło,.D. Maśniak.(red.),.Leksykon.prawa.fi- nansowego,.s..130–131]. § 3. Podstawy prawne Regulacje.prawne.odnoszące.się.do.finansów.publicznych.oraz.do.sektora.finan- sów.publicznych.stanowią.liczną.grupę.aktów.prawnych.o.różnej.randze.prawnej.. Konstytucja.RP.zawiera.postanowienia,.objęte.głównie.jej.Rozdziałem.X.„Fi- nanse.publiczne”,.które.mają.charakter.–.w.przedmiotowym.zakresie.–.zasad.pod- stawowych..Szczegółowa.realizacja.tych.zasad.następuje.w.wielu.aktach.prawnych. rangi.ustawowej,.a.w.dalszej.kolejności.oczywiście.w.aktach.wykonawczych,.które. do.nich.są.wydawane.. 4 Rozdział I. Zagadnienia ogólne finansów publicznych W. pierwszej. kolejności. z. przepisów. Konstytucji. RP. wynika. zasada,. zgodnie. z.którą,.w.zasadniczych.kwestiach.odnoszących.się.do.finansów.publicznych.wy- maga się regulacji rangi ustawy..Zgodnie.bowiem.z.art..216.Konstytucji.RP,.środ- ki.finansowe.na.cele.publiczne.są.gromadzone.i.wydatkowane.w.sposób.określony. w.ustawie..Nabywanie,.zbywanie.i.obciążanie.nieruchomości,.udziałów.lub.akcji. oraz.emisja.papierów.wartościowych.przez.Skarb.Państwa,.Narodowy.Bank.Pol- ski.lub.inne.państwowe.osoby.prawne.następuje.na.zasadach.i.w.trybie.określonych. w.ustawie..Podobnie.w.drodze.ustawy.następuje.ustanowienie.monopolu..Zaciąga- nie.pożyczek.oraz.udzielanie.gwarancji.i.poręczeń.finansowych.przez.państwo.rów- nież.odbywa.się.na.zasadach.i.w.trybie.określonym.w.ustawie..Za.taką.zasadniczą. kwestię.wymagającą.regulacji.rangi.ustawy.uznaje.się.sposób.obliczania.wartości. rocznego.produktu.krajowego.brutto.oraz.państwowego.długu.publicznego.. Z.art..217.Konstytucji.RP.wynika,.że.podstawa prawna nakładania podatków. wymaga.również.regulacji.rangi.ustawy..Zasadę.tę.należy.wywodzić.w.szczególno- ści.z.wymienionego.wyżej.art..217,.zgodnie.z.którym.nakładanie.podatków,.innych. danin. publicznych,. określanie. podmiotów,. przedmiotów. opodatkowania. i. stawek. podatkowych,.a.także.zasad.przyznawania.ulg.i.umorzeń.oraz.kategorii.podmiotów. zwolnionych.od.podatków.następuje.w.drodze.ustawy..Wspomnieć.również.należy. w.tym.miejscu.o.zamieszczonym.w.Rozdziale.II.Konstytucji.RP.„Wolności,.prawa. i.obowiązki.człowieka.i.obywatela”.art..84,.zgodnie.z.którym:.„każdy.jest.obowią- zany.do.ponoszenia.ciężarów.i.świadczeń.publicznych,.w.tym.podatków,.określo- nych.w.ustawie”.. Zarówno. więc. art.. 84. i. 217. Konstytucji. RP. określają. zasadę,. że. jakakolwiek. ingerencja.ustawodawcy.w.sferę.majątkową.obywatela.odbywać.się.może.jedynie. w.formie.ustawy..Ustawy.te.powinny.również.spełniać.określone.wymogi.odnoszą- ce.się.do.ich.treści.(również.w.kontekście.podatkowej.zasady pewności). Omawiając. przedmiotowe. zagadnienie,. należy. także. pamiętać,. że. zgodnie. z.art..168.Konstytucji.RP,.również.jednostki samorządu terytorialnego mają pra- wo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych – w zakresie określonym w ustawie.. Podatki. i. opłaty. lokalne. stanowią. kategorię. danin. publicznych,. któ- re. w. całości. wpływają. do. budżetów. jednostek. samorządu. terytorialnego,. jednak. nie.są.one.całkowicie.autonomiczne.w.zakresie.ich.ustalania..Zagadnienia.związane. z.podatkami.i.opłatami.lokalnymi.reguluje.ustawa.z.12.1.1991.r..o.podatkach.i.opła- tach.lokalnych.(tekst.jedn..Dz.U..z.2018.r..poz..1445.ze.zm.). Również. w. przypadku. Skarbu Państwa,. który. ma. szczególne. znaczenie. dla. funkcjonowania. sektora. finansów. publicznych,. wprowadza. się. zasadę. ustawowej. regulacji.jego.organizacji.i.sposobu.zarządzania.jego.majątkiem.(art..218.Konstytu- cji.RP).. W.największym.stopniu.przepisy.Konstytucji.RP.odnoszą.się.do.problematyki. budżetu państwa..Dotyczą.one.zagadnienia.inicjatywy.ustawodawczej.w.zakresie:. ustawy.budżetowej,.ustawy.o.prowizorium.budżetowym,.zmiany.ustawy.budżeto- wej,.ustawy.o.zaciąganiu.długu.publicznego.oraz.ustawy.o.udzielaniu.gwarancji.fi- § 3. Podstawy prawne 5 nansowych.przez.państwo..Wyłączna.inicjatywa.w.tym.przypadku.została.przyzna- na.RM..Przepisy.Konstytucji.RP.określają.również.podstawowe.zasady.i.terminy,. z.zachowaniem.których.przebiegają.prace.nad.budżetem.(art..219–224.Konstytu- cji.RP;.szerzej.zob..Rozdział.IV.niniejszego.opracowania). Przepisy.Konstytucji.RP.określają.również.zasady.postępowania.w.przypadku,. gdy.Sejm.nie.przedłoży.–.we.właściwym.terminie.–.uchwalonej.ustawy.budżetowej. do.podpisu..Dotyczą.ponadto.składania.sprawozdania.z.wykonania.ustawy.budżeto- wej,.jak.również.udzielania.w.tym.zakresie.absolutorium.RM.. Z.przepisów.Konstytucji.RP.wynika.też.zakaz.tworzenia.nadmiernego.deficy- tu budżetowego.i.jego.pokrywania.poprzez.zaciąganie.zobowiązania.w.centralnym. banku.państwa.(art..220). Ponadto.obejmuje.ona.postanowienia.dotyczące.udziału jednostek samorzą- du terytorialnego w dochodach publicznych..Artykuł.167.Konstytucji.RP.wyra- ża.zasadę,.zgodnie.z.którą,.jednostki.samorządu.terytorialnego.mają.zapewniony. udział.w.dochodach.publicznych.odpowiedni.do.przypadających.im.zadań..Kon- stytucja.RP.wskazuje.również.źródła.dochodów.jednostek.samorządu.terytorialne- go.w.postaci:.dochodów.własnych,.subwencji.ogólnych.oraz.dotacji.celowych.z.bu- dżetu.państwa,.stanowiąc.jednocześnie,.że.są.one.określone.w.ustawie.(szczegółowe. regulacje.w.przedmiotowym.zakresie.znajdują.się.w.ustawie.z.13.11.2003.r..o.do- chodach.jednostek.samorządu.terytorialnego,.tekst.jedn..Dz.U..z.2018.r..poz..1530. ze.zm.;.zob..również.Rozdział.IV.niniejszego.opracowania). Konstytucja.RP.w.art..227.ust..1.stanowi,.że:.„Centralnym.bankiem.państwa. jest.Narodowy.Bank.Polski..Przysługuje.mu.wyłączne.prawo.emisji.pieniądza.oraz. ustalania. i. realizowania. polityki. pieniężnej.. Narodowy. Bank. Polski. odpowiada. za.wartość.polskiego.pieniądza”..W.Konstytucji.RP.określa.się.więc.również.po- zycję.ustrojową.centralnego banku.państwa,.podstawowe.cele.jego.działalności,. a.w.dalszej.kolejności.jego.strukturę.wewnętrzną.(zob..w.tym.zakresie.Rozdział.III. niniejszego.opracowania). Dokonany.powyżej.przegląd.przepisów.Konstytucji.RP.pokazuje,.że.przepisy. te.tworzą.podstawy.ustroju.finansowego.państwa..Szczegółowe.regulacje.natomiast. znajdują.się.w.licznych.aktach.prawnych.rangi.ustawowej..Szczególne.znaczenie. przypisać.należy.ustawie.z.27.8.2009.r..o.finansach.publicznych,.która.charaktery- zując.się.niezwykle.szerokim.zakresem.regulacji.–.wpływa.na.kształt.postanowień. wielu.aktów.prawnych.funkcjonujących.i.regulujących.zagadnienia.szeroko.rozu- mianych.finansów.publicznych.. Powołana.ustawa.określa.wiele.istotnych.dla.funkcjonowania.sektora.finansów. publicznych.zagadnień,.a.mianowicie: . 1). zakres.i.zasady.działania.oraz.organizację.jednostek.budżetowych.i.samorządo- wych.zakładów.budżetowych; . 2). zakres.i.zasady.działania.agencji.wykonawczych,.instytucji.gospodarki.budże- towej.i.państwowych.funduszy.celowych; . 3). zasady.funkcjonowania.jednostek.sektora.finansów.publicznych.w.zakresie.go- spodarki.finansowej; 6 Rozdział I. Zagadnienia ogólne finansów publicznych . 4). zasady.i.tryb.kontroli.procesów.związanych.z.gromadzeniem.i.rozdysponowy- waniem.środków.publicznych.oraz.gospodarowaniem.mieniem; . 5). zasady.zarządzania.państwowym.długiem.publicznym.oraz.procedury.ostroż- nościowe.i.sanacyjne; go.Państwa; . 6). zasady.i.tryb.opracowywania.oraz.uchwalania.Wieloletniego.Planu.Finansowe- . 7). zasady.i.tryb.opracowywania.oraz.uchwalania.wieloletniej.prognozy.finanso- wej.jednostki.samorządu.terytorialnego; . 8). zasady.i.tryb.sporządzania.budżetu.państwa.w.układzie.zadaniowym; . 9). zakres.i.szczegółowość.oraz.zasady.i.tryb.planowania,.uchwalania.i.wykony- wania.budżetu.państwa.oraz.budżetów.jednostek.samorządu.terytorialnego; .10). szczególne.zasady.rachunkowości,.planowania.i.sprawozdawczości.obowiązu- .11). zasady. gospodarowania. środkami. publicznymi. pochodzącymi. z. budżetu. UE. jące.w.sektorze.finansów.publicznych; oraz.z.innych.źródeł.zagranicznych; .12). zasady. kontroli. zarządczej. i. audytu. wewnętrznego. oraz. koordynacji. kontro- li.zarządczej.i.audytu.wewnętrznego.w.jednostkach.sektora.finansów.publicz- nych. Wśród.regulacji.rangi.ustawowej,.którym.również.przypisać.należy.szczególne. znaczenie.wymienić.można.chociażby.ustawę.z.29.8.1997.r..–.Ordynacja.podatko- wa.(tekst.jedn..Dz.U..z.2018.r..poz..800.ze.zm.),.pamiętając.jednocześnie,.że.w.za- kresie.szerokiej.i.skomplikowanej.materii,.jaką.są.podatki,.obowiązuje.wiele.ustaw. Podobne. znaczenie. –. jednak. w. zakresie. określenia. źródeł. dochodów. jed- nostek. samorządu. terytorialnego. –. przypisać. należy. powołanej. wyżej. ustawie. z.13.11.2003.r..o.dochodach.jednostek.samorządu.terytorialnego.. Wymienić.również.trzeba.ustawę.z.17.12.2004.r..o.odpowiedzialności.za.na- ruszenie.dyscypliny.finansów.publicznych.(tekst.jedn..Dz.U..z.2018.r..poz..1458). oraz.ustawę.z.29.8.1997.r..–.Prawo.bankowe.(tekst.jedn..Dz.U..z.2017.r..poz..1876. ze.zm.).i.ustawę.z.29.8.1997.r..o.Narodowym.Banku.Polskim.(tekst.jedn..Dz.U.. z.2017.r..poz..1373). W.podsumowaniu.wskazać.należy,.że.istotne.znaczenie.w.określaniu.rozwiązań. i.zasad.obowiązujących.w.funkcjonowaniu.sektora.finansów.publicznych.mają.rów- nież. umowy. międzynarodowe. (dotyczące. przykładowo. kwestii. podwójnego. opo- datkowania)..Nie.można.również.zapominać.o.licznych.–.obowiązujących.w.oma- wianym. zakresie. –. aktach. wykonawczych. [zob.. Z. Ofiarski,. Prawo. finansowe,. Warszawa.2010,.s..11–18;.tenże,.Źródła.prawa.finansowego.i.problemy.legislacji. finansowej,.[w:].C. Kosikowski.(red.),.System.Prawa.Finansowego,.t..I,.Teoria.i.na- uka.prawa.finansowego,.Warszawa.2010,.s..175.i.nast.].. § 4. Jawność i przejrzystość finansów publicznych 7 § 4. Jawność i przejrzystość finansów publicznych Zasada.jawności.i.przejrzystości.finansów.publicznych.traktowane.są.jako.pod- stawowe.i.nadrzędne.w.stosunku.do.bardziej.szczegółowych.zasad.gospodarki.bu- dżetowej,. która. stanowi. przecież. tylko. część. publicznej. gospodarki. finansowej.. W.taki.też.sposób.obydwie.zasady.zostały.ujęte.w.ustawie.o.finansach.publicznych. z.2009.r..–.ponieważ.Rozdział.4.„Jawność.i.przejrzystość.finansów.publicznych”. znajduje.się.w.Dziale.I.FinPublU.„Zasady.finansów.publicznych”.. Jawność.finansów.publicznych.związana.jest.z.budżetową.zasadą.jawności,.któ- ra.pierwotnie.odnosiła.się.w.szczególności.do.instytucji.budżetu..Zauważamy.jed- nak,.że.przepisy.każdej.z.ustaw.o.finansach.publicznych,.w.tym.również.obowiązu- jącej.ustawy.z.2009.r.,.ujmują.tę.zasadę.w.znaczeniu.szerszym,.odnoszącym.się.do. całych.finansów.publicznych. Zgodnie.z.art..33.FinPublU.–.gospodarka środkami publicznymi jest jawna.. Przepisy.ustawy.o.finansach.publicznych.wprowadzają.w.przedmiotowym.zakre- sie.wyjątek.odnoszący.się.tylko.do.sytuacji.kiedy.pochodzenie.lub.przeznaczenie. środków. publicznych. zostało. uznane. za. informację. niejawną. na. podstawie. od- rębnych.przepisów.lub.jeżeli.wynika.to.z.umów.międzynarodowych.(zob..ustawa. z.5.8.2010.r..o.ochronie.informacji.niejawnych,.tekst.jedn..Dz.U..z.2018.r..poz..412. ze.zm.)..Kwestia.wyłączenia.jawności.pojawia.się.również.w.sytuacji,.gdy.w.rachu- bę.wchodzi.ochrona.tajemnicy.przedsiębiorstwa.w.przypadku.umów.zawieranych. przez.jednostki.sektora.finansów.publicznych.lub.inne.podmioty.–.z.zastrzeżeniem. jednak,.że.zobowiązanie.wynikające.z.umowy.jest.realizowane.ze.środków.publicz- nych.(zob..art..35.FinPublU). Zasada jawności gospodarowania środkami publicznymi. jest. realizowana. przez: . 1). jawność.debaty.budżetowej.w.Sejmie.i.Senacie.oraz.debat.budżetowych.w.or- ganach.stanowiących.jednostek.samorządu.terytorialnego; . 2). jawność.debaty.nad.sprawozdaniem.z.wykonania.budżetu.państwa.w.Sejmie. i.debat.nad.sprawozdaniami.z.wykonania.budżetów.jednostek.samorządu.tery- torialnego; . 3). podawanie.do.publicznej.wiadomości:. a). kwot.dotacji.udzielanych.z.budżetu.państwa.i.budżetów.jednostek.samo- rządu.terytorialnego,. b). kwot.dotacji.udzielanych.przez.państwowe.fundusze.celowe,. c). zbiorczych.danych.dotyczących.finansów.publicznych,. d). informacji.o.wykonaniu.budżetu.państwa.za.okresy.miesięczne;. . 4). jawność.debaty.nad.projektem.uchwały.w.sprawie.wieloletniej.prognozy.finan- sowej.jednostki.samorządu.terytorialnego; . 5). podawanie. do. publicznej. wiadomości. przez. jednostki. sektora. finansów. pu- blicznych.informacji.dotyczących:. a). zakresu.zadań.lub.usług.wykonywanych.lub.świadczonych.przez.jednost- kę.oraz.wysokości.środków.publicznych.przekazanych.na.ich.realizację,. 8 Rozdział I. Zagadnienia ogólne finansów publicznych b). zasad.i.warunków.świadczenia.usług.dla.podmiotów.uprawnionych,. c). zasad.odpłatności.za.świadczone.usługi;. . 6). zapewnianie.radnym.danej.jednostki.samorządu.terytorialnego.dostępu.do:. a). dowodów. księgowych. i. dokumentów. inwentaryzacyjnych. –. z. zachowa- niem.przepisów.o.rachunkowości.oraz.o.ochronie.danych.osobowych,. informacji.o.wynikach.przeprowadzonych.kontroli.gospodarki.finansowej,. b). c). sprawozdania.z.wykonania.planu.audytu.za.rok.poprzedni;. . 7). udostępnianie. przez. Narodowy. Fundusz. Zdrowia. informacji. o. przychodach. i.kosztach.oraz.o.świadczeniodawcach.realizujących.świadczenia.opieki.zdro- wotnej,.z.którymi.Fundusz.zawarł.umowy,.o.zakresie.przedmiotowym.umów. oraz.o.sposobie.ustalania.ceny.za.zamówione.świadczenia; . 8). udostępnianie.przez.jednostki.sektora.finansów.publicznych.wykazu.podmio- tów.spoza.sektora.finansów.publicznych,.którym.ze.środków.publicznych.zo- stała. udzielona. dotacja,. dofinansowanie. realizacji. zadania. lub. pożyczka,. lub. którym.została.umorzona.należność.wobec.jednostki.sektora.finansów.publicz- nych; . 9). udostępnianie. corocznych. sprawozdań. dotyczących. finansów. i. działalności. jednostek.organizacyjnych.należących.do.sektora.finansów.publicznych; .10). podejmowanie,.w.głosowaniu.jawnym.i.imiennym,.uchwał.organu.wykonaw- czego.jednostki.samorządu.terytorialnego.dotyczących.gospodarowania.środ- kami.publicznymi; .11). podawanie.do.publicznej.wiadomości.treści.planów.działalności,.sprawozdań. z.wykonania.planów.działalności.oraz.oświadczeń.o.stanie.kontroli.zarządczej. Minister. Finansów. podaje. również. do. publicznej. wiadomości. sprawozdanie. z.wykonania.ustawy.budżetowej.przyjęte.przez.RM.(art..34.ust..2.FinPublU). Ustawa. o. finansach. publicznych. z. 2009. r.. ustanawia. w. omawianym. zakresie. również.inne.obowiązki.leżące.po.stronie.Ministra.Finansów,.a.mianowicie.nało- żono.na.niego.obowiązek.podawania.do.publicznej.wiadomości.zbiorczych.danych. dotyczących.finansów.publicznych.(np..ogółu.operacji.finansowych.sektora.finan- sów.publicznych,.wykonania.budżetu.państwa.za.okresy.miesięczne,.w.tym.kwoty. deficytu.lub.nadwyżki).. Podobny.zakres.obowiązków.obciąża.organy.wykonawcze.jednostek.samorzą- du.terytorialnego,.które.na.określonych.zasadach.i.w.wiążących.je.terminach.poda- ją.również.do.publicznej.wiadomości.stosowne.informacje.dotyczące.gospodarki.fi- nansowej.jednostki.samorządu.terytorialnego.(np..informacje.o.wykonaniu.budżetu. jednostki.samorządu.terytorialnego,.kwoty.dotacji.otrzymanych.z.budżetów.jedno- stek.samorządu.terytorialnego.oraz.kwoty.dotacji.udzielonych.takim.jednostkom). Ponadto.–.zgodnie.z.art..38.FinPublU.–.MF.ogłasza.w.Monitorze.Polskim.na- stępujące.dane: 1). kwotę.i.relację.do.produktu.krajowego.brutto:. a). państwowego.długu.publicznego,. b). długu.Skarbu.Państwa,. § 4. Jawność i przejrzystość finansów publicznych 9 c). niewymagalnych.zobowiązań.z.tytułu.poręczeń.i.gwarancji.udzielonych.przez. Skarb.Państwa;. 2). kwotę.niewymagalnych.zobowiązań.z.tytułu.poręczeń.i.gwarancji.udzielonych. przez.jednostki.sektora.finansów.publicznych –.według.stanu.na.koniec.roku.budżetowego. Minister.Finansów.powinien.ogłosić.wskazane.informacje.(w.drodze.obwiesz- czenia).w.terminie.do.dnia.31.maja.roku.następnego. Od.1.1.2013.r..zakres.informacji.ogłaszanych.przez.MF.w.powyższym.trybie. został.rozszerzony..Dotyczy.on.bowiem.dodatkowo: 1). kwoty. ustalonej.w. wyniku. przeliczenia.kwoty. państwowego. długu.publiczne- go,.ogłoszonej.zgodnie.z.art..38.FinPublU,.na.walutę.polską.z.zastosowaniem. dla.zobowiązań.wyrażonych.w.walutach.obcych.średniej.arytmetycznej.średnich. kursów.każdej.z.walut.obcych.ogłaszanych.przez.NBP.i.obowiązujących.w.dni. robocze.roku.budżetowego,.za.który.ogłaszana.jest.relacja.państwowego.długu. publicznego.do.produktu.krajowego.brutto;. 2). kwoty.wolnych.środków.służących.finansowaniu.potrzeb.pożyczkowych.budże- tu.państwa.w.kolejnym.roku.budżetowym;. 3)..kwoty. obliczonej. jako. różnica. wymienionych. powyżej. kwot. oraz. jej. relację. do.produktu.krajowego.brutto,. –.według.stanu.na.koniec.roku.budżetowego.(zob..art..38a.dodany.do.ustawy.o.fi- nansach. publicznych. z. 2009. r.. z. dniem. 1.1.2013. r.. oraz. ustawę. z. 12.12.2012. r.. o. zmianie. ustawy. o. finansach. publicznych. oraz. ustawy. o. podatku. od. towarów. i.usług,.Dz.U..z.2012.r..poz..1530).. Realizacja. powyższych. założeń. służy. więc. zapewnieniu. dostępu. do. informa- cji.odnoszących.się.do.działań.podejmowanych.przez.podmioty.publiczne.uczestni- czące.w.procesie.gromadzenia.środków.publicznych.oraz.ich.rozdysponowywania. i. jest. jednoznaczna. z. wprowadzeniem. omówionych. wyżej. obowiązków. nakłada- nych. na. podmioty. odpowiedzialne. za. podawanie. tych. informacji. do. wiadomości. publicznej.lub.ich.udostępnianie. W.literaturze.przedmiotu.zwraca.się.jednocześnie.uwagę.na.jawność finansów publicznych w znaczeniu formalnym i materialnym. (E. Malinowska-Misiąg,. [w:].W. Misiąg.(red.),.Ustawa.o.finansach.publicznych..Ustawa.o.odpowiedzialno- ści. za. naruszenie. dyscypliny. finansów. publicznych.. Komentarz,.Warszawa. 2017,. s..114–115;.B. Kucia-Guściora,.[w:].P. Smoleń.(red.),.Ustawa.o.finansach.publicz- nych..Komentarz,.Warszawa.2012,.s..315;.L. Lipiec-Warzecha,.Ustawa.o.finansach. publicznych..Komentarz,.Warszawa.2011,.s..151)..W.pierwszym.przypadku.obej- muje.ona.przewidziane.prawem.rozwiązania.zapewniające.dostęp.do.informacji.do- tyczących.przebiegu.poszczególnych.procesów.oraz.prac.związanych.z.zarządza- niem.finansami.publicznymi,.a.także.do.najważniejszych.danych.w.przedmiotowym. zakresie.(art..33–38c.FinPublU)..Natomiast.jawność.w.znaczeniu.materialnym.do- tyczy.wszelkich. aspektów.przejrzystości.finansów. publicznych.urzeczywistnianej. poprzez.stosowanie.jednolitych.reguł.klasyfikacji.(art..39.FinPublU),.rachunkowo- 10 Rozdział I. Zagadnienia ogólne finansów publicznych ści.(art..40.FinPublU).oraz.sprawozdawczości.budżetowej.(art..41.FinPublU).(sze- rzej.zob..C. Kosikowski,.Nowa.ustawa.o.finansach.publicznych..Komentarz,.War- szawa.2010,.s..155.i.nast.;.Z. Ofiarski,.Prawo.finansowe,.s..18–28;.A. Mikos-Sitek,. Zasada.jawności.w.finansach.publicznych.i.jej.realizacja.na.gruncie.przepisów.usta- wy.o.finansach.publicznych,.Kontrola.Zarządcza.w.Jednostkach.Sektora.Publiczne- go.2015,.Nr.10,.s..48–55).
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo finansów publicznych. Wydanie 4
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: