Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00161 005703 11251177 na godz. na dobę w sumie
Prawo finansowe Finanse publiczne - ebook/pdf
Prawo finansowe Finanse publiczne - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 376
Wydawca: Wiedza i Praktyka Język publikacji: polski
ISBN: 9788326964466 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja prezentuje i wyjaśnia zasady funkcjonowania czterech głównych filarów prawa finansowego sektora finansów publicznych, są to: system finansowy państwa, budżet państwa, deficyt sektora finansów publicznych i dług publiczny, finanse i prawo finansowe samorządu terytorialnego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Prof. dr hab. Elżbieta Chojna-Duch Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji specjalista prawa fi nansowego i fi nansów publicznych, od 1990 r. jest ekspertem komisji sejmowych, Kancelarii Sejmu i Senatu RP, a także członkiem międzynarodowych stowarzyszeń w dziedzinie fi nansów publicznych, sprawowała szereg funkcji publicznych, m.in.: • 1992–1994 członek Rady Naukowej przy Prezesie NBP oraz Komisji Kodyfi kacyjnej Prawa Bankowego NBP, • 1994-1995 oraz 2007-2010 wiceminister fi nansów, • 1993-1995 członek Rady Samorządowej przy Prezydencie RP, • 1999 r. członek Rady Legislacyjnej przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego, • 2002-2007 członek Kolegium Najwyższej Izby Kontroli, • 2003-2004 przewodnicząca Rady Narodowego Funduszu Zdrowia, • 8 stycznia 2010 r. powołanie przez Sejm RP w skład Rady Polityki Pieniężnej jako jej członek; kadencję w RPP skończyła 20 stycznia 2016 r. Jest wieloletnim nauczycielem akademickim. W latach 1974-1999 adiunkt, a następnie profesor i wieloletni kierownik Katedry Prawa Finansowego Wydziału Prawa i Admini- stracji Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1991 roku wykładowca w Centrum Studiów Samorządu Terytorialnego i Rozwoju Lokalnego UW, a w latach 2005–2007 jego dyrektor. Od 1995 r. do 2000 r. prorektor Szkoły Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku. Jest autorką ponad stu prac naukowych i publicystycznych, publikowanych w kraju i za granicą, licznych ekspertyz naukowych z dziedziny fi nansów i prawa fi nansowego. Sprawdź nasze publikacje na: FabrykaWiedzy.com 0 4 1 M O U Cena brutto 79,00 zł l i E ż b e t a C h o n a - D u c h j Elżbieta Chojna-Duch Prawo Finansowe Finanse Publiczne I P R A W O F N A N S O W E . i F n a n s e p u b l i c z n e UOM140-Okladka.indd 1 UOM140-Okladka.indd 1 21.06.2017 14:27:52 21.06.2017 14:27:52 Elżbieta Chojna-Duch Prawo Finansowe Finanse Publiczne UOM140-Srodki.indb 1 UOM140-Srodki.indb 1 21.06.2017 14:26:58 21.06.2017 14:26:58 2 Autor: prof. dr hab. Elżbieta Chojna-Duch Finanse Publiczne. Prawo Finansowe Wydawca: Katarzyna Bednarska Redaktor: Marek Kwiatkowski Koordynator produkcji: Magdalena Huta Korekta: Anna Marecka Skład, łamanie: Raster Studio Druk: MillerDruk, ul. Jagiellońska 82, 03-301 Warszawa ISBN 978-83-269-6446-6 Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. 03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a Tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, NIP: 526-19-92-256 Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy. Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Warszawa 2017 Publikacja „Prawo finansowe. Finanse publiczne” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk ma- teriałów opublikowanych w niniejszej publikacji – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja „Prawo finansowe. Finanse publiczne” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsul- tantów. Zaproponowane w publikacji porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za za- stosowanie zawartych w publikacji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przykładów. Dystrybucja: Tel. (22) 518 29 29 Faks.: (22) 617 60 10 e-mail: cok@wip.pl UOM140-Srodki.indb 2 UOM140-Srodki.indb 2 21.06.2017 14:27:05 21.06.2017 14:27:05 Podstawy systemu fi nansów publicznych SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ........................................................................................................................................ Rozdział I  SYSTEM FINANSÓW PUBLICZNYCH .......................................................................................... Elżbieta Chojna-Duch 1. Istota fi nansów publicznych ............................................................................................................ 1.1. Pojęcie i charakter fi nansów publicznych ............................................................................ 1.2. Publiczne operacje fi nansowe ............................................................................................... 1.3. Cechy fi nansów publicznych ................................................................................................ 2. System fi nansowy państwa ............................................................................................................. 2.1. Publiczny system fi nansowy .................................................................................................. 2.2. Rynkowy system fi nansowy .................................................................................................. 3. Prawo fi nansowe ............................................................................................................................... 3.1. System prawa fi nansowego .................................................................................................... 3.2. Źródła prawa fi nansowego ................................................................................................... 3.3. Stabilizacyjne reguły fi skalne ................................................................................................ 4. Skarb Państwa ................................................................................................................................... 4.1. Pojęcie i mienie Skarbu Państwa ........................................................................................... 4.2. Zarządzanie majątkiem państwowym oraz ochrona prawna uprawnień i interesów Skarbu Państwa ................................................................................................... 5. Funkcje fi nansów publicznych ........................................................................................................ 5.1. Tradycyjne funkcje ekonomiczne fi nansów publicznych .................................................. 5.2. Współczesne funkcje fi nansów publicznych ....................................................................... 6. Sektor fi nansów publicznych .............................................................................................. 6.1. Zakres sektora fi nansów publicznych .................................................................................. 6.2. Rodzaje podmiotów sektora fi nansów publicznych w polskim prawie ........................... 6.3. Jednostki budżetowe – klasyczna forma gospodarki budżetowej .................................... 6.4. Samorządowe zakłady budżetowe ........................................................................................ 6.5. Fundusze celowe .................................................................................................................... 6.6. Agencje wykonawcze ............................................................................................................. 6.7. Instytucje gospodarki budżetowej ........................................................................................ 6.8. Pozostałe formy gospodarki pozabudżetowej ..................................................................... 7. Środki fi nansowe na cele publiczne ............................................................................................... 7.1. Pojęcie środków publicznych ................................................................................................ 7.2. Rodzaje środków publicznych ............................................................................................... 7.3. Dochody i przychody publiczne ........................................................................................... 7.4. Wydatki publiczne .................................................................................................................. 8. Polityka fi nansowa ............................................................................................................................ 8.1. Istota polityki fi nansowej ....................................................................................................... 3 6 7 7 7 8 9 10 10 13 16 16 18 22 27 27 31 34 34 35 39 39 45 47 49 51 55 58 61 66 66 68 70 75 83 83 UOM140-Srodki.indb 3 UOM140-Srodki.indb 3 21.06.2017 14:27:05 21.06.2017 14:27:05 4 Spis treści 8.2. Polityka fi nansowa wobec globalnego kryzysu ekonomicznego ......................................... 8.3. Współczesna polska polityka fi skalna ................................................................................... 9. Zarządzanie środkami fi nansowymi przez podmioty publiczne ............................................... 9.1. Administracja fi nansów publicznych ................................................................................... 9.2. Kontrola fi nansowa i audyt wewnętrzny ............................................................................. 9.3. Kontrola zarządcza oraz rachunkowość fi nansowa ............................................................ Literatura .................................................................................................................................................. Rozdział II BUDŻET PAŃSTWA I INNE BUDŻETY PUBLICZNE ............................................................... Elżbieta Chojna-Duch 1. Geneza budżetu państwa ................................................................................................................ 2. Pojęcie budżetu państwa, prawa budżetowego, ustawy budżetowej oraz gospodarki budżetowej ........................................................................................................... 2.1. Budżet państwa ....................................................................................................................... 2.2. Ustawa budżetowa, prawo budżetowe .................................................................................. 2.3. Gospodarka budżetowa .......................................................................................................... 3. Konstytucyjne podstawy gospodarki budżetowej ....................................................................... 4. Podstawy polskiej gospodarki budżetowej z perspektywy integracji z Unią Europejską ....... 5. Struktura gospodarki budżetowej w Polsce – rodzaje budżetów publicznych i ich ewolucja .................................................................................................................................... 6. Zasady budżetowe ............................................................................................................................ 7. Klasyfi kacja budżetowa ................................................................................................................... 8. Procedura budżetowa ...................................................................................................................... 8.1. Etapy procedury budżetowej ................................................................................................. 8.2. Zmiany budżetu w trakcie wykonywania ............................................................................ 8.3. Zakończenie roku budżetowego ........................................................................................... 9. Dyscyplina fi nansów publicznych .................................................................................................. 9.1. Pojęcie i zakres podmiotowy odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych ............................................................................................................. 9.2. Czyny stanowiące naruszenia dyscypliny fi nansów publicznych ..................................... 9.3. Tryb postępowania w sprawach o naruszenia dyscypliny fi nansów publicznych .......... Literatura .................................................................................................................................................. Rozdział III DEFICYT SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH I DŁUG PUBLICZNY ......................... Elżbieta Chojna-Duch 1. Defi cyt sektora fi nansów publicznych i dług publiczny jako zjawisko ekonomiczne ............. 1.1. Istota zjawiska i jego ocena w nauce ekonomii i prawa .................................................... 1.2. Pojęcie i rodzaje długu publicznego .................................................................................... 1.3. Pojęcie i rodzaje defi cytu sektora fi nansów publicznych oraz defi cytu budżetowego ... 2. Dług publiczny i defi cyt sektora fi nansów publicznych jako zjawisko prawne ........................ 2.1. Podstawowe regulacje prawa polskiego .............................................................................. 2.2. Źródła prawa wspólnotowego .............................................................................................. 85 92 95 95 104 113 118 119 119 122 122 126 129 129 133 138 149 161 168 168 183 188 192 192 194 198 201 202 202 202 210 215 218 218 229 UOM140-Srodki.indb 4 UOM140-Srodki.indb 4 21.06.2017 14:27:05 21.06.2017 14:27:05 Spis treści 3. Zarządzanie długiem sektora fi nansów publicznych ................................................................... 4. Finansowanie defi cytu i długu jednostek samorządu terytorialnego ........................................ 4.1. Zasady ogólne ......................................................................................................................... 4.2. Podstawowe źródła fi nansowania (obsługi) zadłużenia publicznego jednostek samorządu terytorialnego ...................................................................................................... 4.3. Ograniczenia dostępu jednostek samorządu terytorialnego do rynku kapitałowego .. 5. Poręczenia i gwarancje w gospodarce budżetowej ....................................................................... 5.1. Pojęcie poręczeń i gwarancji skarbowych ........................................................................... 5.2. Zasady udzielania poręczeń i gwarancji Skarbu Państwa w prawie polskim .................. Literatura .................................................................................................................................................. Rozdział IV FINANSE I PRAWO FINANSOWE SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO ............................. Elżbieta Chojna-Duch 1. Ewolucja polskiego systemu fi nansowego samorządu terytorialnego ...................................... 1.1. Kształtowanie się samorządu terytorialnego do 1950 roku ............................................. 1.2. Przywrócenie samorządu terytorialnego po 1990 roku i odbudowa jego systemu fi nansowego .............................................................................................................. 2. Podstawy ustroju i organizacja systemu fi nansowego samorządu terytorialnego .................. 2.1. Podstawy organizacji samorządu terytorialnego ................................................................ 2.2. Źródła prawa systemu fi nansowego samorządu terytorialnego ....................................... 2.3. Zasady ustroju samorządu terytorialnego ........................................................................... 3. Gospodarka budżetowa samorządu terytorialnego ..................................................................... 3.1. Budżet jednostki samorządu terytorialnego, uchwała budżetowa, wieloletnia prognoza fi nansowa  ............................................................................................................... 3.2. Zasady budżetowe samorządu terytorialnego...................................................................... 3.3. Formy organizacyjnoprawne samorządowej gospodarki budżetowej ............................. 3.4. Procedura budżetowa w jednostkach samorządu terytorialnego ..................................... 4. Wydatki budżetowe samorządu terytorialnego ............................................................................ 5. Dochody jednostek samorządu terytorialnego ........................................................................... 5.1. Zasady podziału dochodów samorządu terytorialnego .................................................... 5.2. Rodzaje dochodów jednostki samorządu terytorialnego .................................................. 5.3. Subwencja ogólna i dotacje celowe dla jednostek samorządu terytorialnego ................ 6. Kontrola i nadzór nad jednostkami samorządu terytorialnego ................................................. 7. Zaciąganie zobowiązań dłużnych w jednostkach samorządu terytorialnego ........................... Literatura .................................................................................................................................................. 5 237 245 245 248 254 256 256 258 263 264 264 264 268 273 273 278 285 289 289 295 299 302 318 327 327 330 349 362 367 373 BIBLIOGRAFIA .................................................................................................................................... 375 UOM140-Srodki.indb 5 UOM140-Srodki.indb 5 21.06.2017 14:27:05 21.06.2017 14:27:05 6 Wykaz skrótów WYKAZ SKRÓTÓW: BFG BGK DNB EBA EBC EFSI EIOPA EKSL EKSR ERM II ESA ESMA FUS GG j.s.t. KNF Konstytucja RP NBP NFZ NIK u.f.p. o.p. OFE PKB RIO SPZOZ TFUE TK UGW ustawa o NBP WPF WPFP WSA ZOZ – Bankowy Fundusz Gwarancyjny – Bank Gospodarstwa Krajowego – dochód narodowy brutto – Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (European Banking Authority) – Europejski Bank Centralny – Europejski Fundusz Inwestycji Strategicznych – Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów – Europejska Karta Samorządu Lokalnego – Europejska Karta Samorządu Regionalnego Emerytalnych (European Insuraance and Occupational Pnssions Authority) – Exchange Rate Mechanism II – European System of Integrated Economic Accounts – Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (European Securities and Markets Authority) – Fundusz Ubezpieczeń Społecznych – General Government – jednostki samorządu terytorialnego – Komisja Nadzoru Finansowego – Ustawa z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.) – Narodowy Bank Polski – Narodowy Fundusz Zdrowia – Najwyższa Izba Kontroli – Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o fi nansach publicznych (Dz.U. z 2016 r. – Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. poz. 1870 ze zm.) z 2017 r. poz. 201 ze zm.) – otwarte fundusze emerytalne – produkt krajowy brutto – Regionalna Izba Obrachunkowa – samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej – Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Trybunał Konstytucyjny – Unia Walutowa i Gospodarcza – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (teks jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 908 ze zm.) – wieloletnia prognoza fi nansowa jednostki samorządu terytorialnego – Wieloletni Plan Finansowy Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny – Zakład Opieki Zdrowotnej UOM140-Srodki.indb 6 UOM140-Srodki.indb 6 21.06.2017 14:27:05 21.06.2017 14:27:05 Rozdział I  SYSTEM FINANSÓW PUBLICZNYCH Elżbieta Chojna-Duch 1. ISTOTA FINANSÓW PUBLICZNYCH 1.1. Pojęcie i charakter fi nansów publicznych Pojęcie „fi nanse” towarzyszyło początkom rozwoju państwowości, potrzeb publicznych i gospodarki pieniężnej. Finis (łac. zakończenie) oznaczało orzeczenia sądu kończące spory o zapłatę należności pieniężnych, a następnie – same płatno- ści. Wraz z rozwojem państwa wzrastał zakres, rozszerzały się metody i tworzono instytucje fi nansów publicznych. Świadczenia pieniężne, początkowo rzeczowe, uzyskały charakter świadczeń przymusowych. W formach demokratycznych pań- stwa świadczenia na jego rzecz wynikają z obowiązku prawnego. Współcześnie pojęcie „fi nanse publiczne” jest zintegrowane z polityką eko- nomiczną i socjalną państwa i służy tej polityce. Jednocześnie fi nanse publiczne oddziałują na procesy ekonomiczne i społeczne. Kreowane są przez reżimy par- lamentarne, w Polsce w formie ustawy. Pojęcie fi nansów publicznych nie jest defi niowane w polskim prawie, chociaż występuje ono w wielu aktach prawnych. W ustawie z 2 kwietnia 1997 r. – Kon- stytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytu- cja RP), pojęcie to stanowi tytuł rozdziału X. Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o fi nansach publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.; dalej u.f.p.) nie zawiera wprawdzie defi nicji tego pojęcia, ale wymienia operacje je tworzące. W nauce fi nansów i prawa fi nansowego fi nanse publiczne są określane różno- rodnie, w tym jako: – zasoby środków fi nansowych, UOM140-Srodki.indb 7 UOM140-Srodki.indb 7 21.06.2017 14:27:05 21.06.2017 14:27:05 8 Prawo fi nansów publicznych 2017 – operacje środkami fi nansowymi, zjawiska i procesy pieniężne, – gospodarka publicznymi środkami fi nansowymi (działalność fi nansowa), – pieniężna forma podziału produktu krajowego brutto, – proces gromadzenia i rozdziału (redystrybucji) publicznych zasobów pie- – stosunki społeczne powstające w związku z gromadzeniem i wydatkowaniem niężnych, środków pieniężnych. Wszystkie te określenia oddają dobrze złożoną istotę tego pojęcia. Finanse pub- liczne są bowiem obiektywną kategorią ekonomiczną, a także prawną i polityczną. Finanse publiczne mają charakter: 1) dynamiczny – procesy gromadzenia dochodów i przychodów oraz dokony- wania wydatków i rozchodów, czyli gospodarowania środkami pieniężnymi na cele publiczne, zachodzą nieustannie, a środki pieniężne są ciągle w ru- chu, ujmowane w coraz szybszym tempie, umożliwiającym obecnie także natychmiastowe transakcje fi nansowe; 2) dwustronny – z jednej strony za pośrednictwem pieniądza zachodzi po- bieranie (gromadzenie, czerpanie, uzyskiwanie) dochodów i przychodów (wpływów, wpłat), z drugiej zaś – rozdysponowanie, podział między różne podmioty i potrzeby społeczne, czyli dokonywanie wydatków oraz rozcho- dów (wypłat). Dwustronny charakter fi nansów publicznych podkreślono w przepisach Kon- stytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. w art. 216 ust. 1: „Środki fi nansowe na cele pub- liczne są gromadzone i wydatkowane [podkreślenie autora] w sposób określony w ustawie”. Cechę tę wyróżnia także ustawa o fi nansach publicznych (art. 3), mo- dyfi kując przepis konstytucyjny: „Finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowaniem”. 1.2. Publiczne operacje fi nansowe W toku gospodarowania publicznymi środkami pieniężnymi (publicznej go- spodarki fi nansowej) zachodzą wielorakie, częstotliwe, stałe, o dwustronnym cha- rakterze publiczne operacje fi nansowe (procesy, transfery, czynności, przelewy, przenoszenia), służące zaspokajaniu potrzeb publicznych, które można zaliczyć do rodzajów operacji: 1) gromadzenie dochodów i przychodów, 2) wydatkowanie środków publicznych, 3) fi nansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa, 4) zaciąganie zobowiązań angażujących środki publiczne, UOM140-Srodki.indb 8 UOM140-Srodki.indb 8 21.06.2017 14:27:05 21.06.2017 14:27:05
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo finansowe Finanse publiczne
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: