Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00370 006515 18446802 na godz. na dobę w sumie
Prawo gospodarcze prywatne - ebook/pdf
Prawo gospodarcze prywatne - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 463
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8198-154-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Skrypt „Prawo gospodarcze prywatne' pod redakcją Michała Pyki zawiera omówienie podstawowych instytucji prawa gospodarczego prywatnego. W opracowaniu znalazły się zagadnienia dotyczące: źródeł prawa gospodarczego prywatnego, prawa przedsiębiorców, prawa firmowego oraz prokury, rejestrów przedsiębiorców, historii prawa gospodarczego prywatnego, spółki cywilnej, spółek osobowych, spółek kapitałowych, w tym prostej spółki akcyjnej, łączenia, podziałów oraz przekształceń spółek. Skrypt stanowi połączenie opisowego przedstawienia omawianych zagadnień z wykresami, tabelami oraz diagramami. Każdy z rozdziałów zawiera pytania testowe, ułatwiające powtórkę przyswojonych treści.

W opracowaniu uwzględniono stan prawny na 1.3.2020 r., w tym przepisy o prostej spółce akcyjnej oraz obligatoryjnej dematerializacji akcji na okaziciela.

Autorami skryptu są osoby związane z Katedrą Prawa Gospodarczego Prywatnego WPiA UJ oraz Towarzystwo Biblioteki Słuchaczów Prawa UJ.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ROZDZIAŁ I. część OgólnA prAWA gOSpOdArczegO pryWAtnegO § 1. Miejsce prawa gospodarczego prywatnego w systemie prawa Już od czasu prawa rzymskiego w doktrynie powszechny jest pierwotny i po- wszechny podział systemu prawa na prawo publiczne i prawo prywatne (zob. Roz- dział II, § 1, pkt I). Przedstawiony podział opiera się na kryterium metody regula- cji prawnej. Pierwsza z wymienionych gałęzi charakteryzuje się występowaniem elementu władczego przejawiającego się elementem podporządkowania jednej ze stron stosunku prawnego względem drugiej ze stron. Odmiennie, prawo prywatne opiera się na równorzędnej pozycji podmiotów. Na gruncie powyższego należy poczynić zastrzeżenie, iż prawo gospodarcze in genere należy do obu gałęzi, ponieważ jego część nazywana „prawo gospodarcze publiczne” dotyczy relacji państwo–przedsiębiorca, natomiast prawo gospodarcze prywatne relacji przedsiębiorca–przedsiębiorca. W świetle przyjmowanej aktualnie koncepcji monistycznej prawa prywatne- go, prawo gospodarcze prywatne nie jest odrębną gałęzią prawa, lecz stanowi część prawa cywilnego. Pomimo to jest traktowane jako samodzielna dyscyplina praw- nicza. Elementy wskazjące na samodzielny charakter prawa gospodarczego prywatnego szczególna regulacja normatywna zawierająca odpowiednią liczbę przepisów przepisy tworzące całość nadającą się do wyodrębnienia i systematycznego uporządkowania regulacja, która pozwala na sformułowanie odrębnych zasad ogólnych 2 Rozdział I. Część ogólna prawa gospodarczego prywatnego zapamiętaj! Prawo gospodarcze prywatne (nazywane niekiedy prawem handlowym), według znacznej części przedstawicieli nauki, jest częścią prawa cywilnego. System prawa prawo prywatne prawo publiczne prawo gospodarcze prywatne inne dyscypliny prawnicze Pomimo prywatnoprawnego charakteru prawa gospodarczego prywatnego ochronie podlegają także pewne interesy publicznoprawne, co przejawia się przede wszystkim w ochronie rynku i bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Należy mieć na uwadze, że w przypadku regulacji spółek handlowych niekie- dy zastosowanie znajdą normy prawa publicznego, czego przejawem jest ingerowa- nie w szczególnie newralgiczne sektory gospodarki. Przykładowo przepisy PrBank wprowadzają bardziej rygorystyczne wymogi względem założycieli banku1. Przejawem zasady jednolitości prawa prywatnego jest redakcja art. 2 KSH: W sprawach określonych w art. 1 § 1 nieuregulowanych w ustawie stosuje się prze- pisy Kodeksu cywilnego. Jeżeli wymaga tego właściwość (natura) stosunku prawne- go spółki handlowej, przepisy Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio. zapamiętaj! Artykuł 2 KSH stanowi zasadę ograniczonej autonomii prawa gospodarczego prywatnego, w tym jego szczególnej części, jaką jest prawo spółek handlowych. Jednocześnie przepis ten stanowi przejaw zasady jedności prawa cywilnego2. § 2. Źródła prawa gospodarczego prywatnego Przejawem zasady jedności prawa cywilnego jest uregulowanie części instytucji mających praktyczne znaczenie dla prawa gospodarczego prywatnego w KC. § 3. działalność gospodarcza Definicja legalna działalności gospodarczej znajduje się w art. 3 PrPrzeds: Dzia- łalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. 1 Zob. art. 25 i nast. PrBank. 2 W. Pyzioł (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Lex/el. 2008, komentarz do art. 2, pkt 1. § 3. Działalność gospodarcza 3 Działalność gospodarcza zarobkowa zorganizowana wykonywana w sposób ciągły wykonywana we własnym imieniu • w przeciwieństwie do działalności jednorazowej, incydentalnej, oznacza działanie w sposób regularny, powtarzalny • nie oznacza charakteru nieprzerwanego • musi być objęta zamiarem prowadzącego działalność3 • może być to działalność sezonowa • powinna wywoływać skutki prawne u prowadzącego działalność • prowadzący działalność jest podmiotem praw i obowiązków wynikających z prowadzenia działalności • nie oznacza konieczności osobistego działania • istnieje zamiar osiągania zysku • sam fakt osiągania zysku pozostaje bez znaczenia • wystarczy potencjalna możliwość generowania zysku1 • oznacza ujęcie działalności w pewne ramy formalne danej działalności (także prawne) • istnieje rozróżnienie na aspekt materialny i formalny2 • materialne zorganizowanie oznacza wyodrębnienie środków finansowych, lokalu, zatrudniania pracowników • formalne zorganizowanie oznacza określony zakres obowiązków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej Ważne! Prowadzona działalność powinna spełniać łącznie wszystkie cztery cechy, aby została uznana za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 PrPrzeds4. Dodatkowo pomocniczo wskazuje się na takie cechy działalności gospodarczej jak jej zewnętrzny charakter5, a także uczestnictwo w obrocie gospodarczym6. 1 Uchw. SN z 30.11.1992 r., III CZP 134/92, OSNC 1993, Nr 5, poz. 79. 2 A.K. Kryszewski, [w:] A. Pietrzak, Prawo przedsiębiorców. Komentarz, Lex/el. 2019, komentarz do art. 3, 3 Wyr. WSA w Poznaniu z 16.8.2012 r., II SA/Po 427/12, Legalis. 4 Wyr. WSA w Poznaniu z 28.4.2009 r., III SA/Po 374/08, Legalis. 5 G. Lubeńczuk, [w:] G. Lubeńczuk, A. Wołoszyn-Cichocka, M. Zdyb, Prawo przedsiębiorców. Komentarz, pkt 2.1. Legalis 2019, komentarz do art. 3, Nb 2. 6 Uchw. SN(7) z 6.12.1991 r., III CZP 117/91, OSNC 1992, Nr 5, poz. 65. 4 Rozdział I. Część ogólna prawa gospodarczego prywatnego § 4. przedsiębiorca i przedsiębiorstwo i. przedsiębiorca W polskim systemie prawnym definicja pojęcia przedsiębiorca pojawia się przede wszystkim w Kodeksie cywilnym jak i w ustawie – prawo przedsiębior- ców. W literaturze podnosi się, że definicja zawarta w Kodeksie cywilnym ma charakter uniwersalny, natomiast ta z Prawa przedsiębiorców jest względem po- przedniej subsydiarna, pomocnicza. Sama jest definicją skonstruowaną na użytek publicznoprawny1. Artykuł 431 Kc Artykuł 4 prprzeds Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba praw- na i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1 KC, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodo- wą. 1. Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyzna- je zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. 2. Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. 3. Zasady podejmowania, wykonywania i za- kończenia działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne określają odrębne przepisy. przedsiębiorcą może być osoba fizyczna, osoba prawna lub tzw. ułomna osoba prawna nie ma znaczenia wpis lub brak wpisu do rejestru przedsiębiorców tożsame zakresy podmiotowe obu definicji (należy mieć na uwadze, że spółka cywilna w dok- trynie prawa cywilnego nie jest przedsiębiorcą, lecz jej wspólnicy, co w definicji zawartej w PrPrzeds zostało wyartykułowane literalnie) charakter prywatnoprawny bez znaczenia są wyłączenia z art. 6 ust. 1 PrPrzeds charakter publicznoprawny zastosowanie znajdują wyłączenia z art. 6 ust. 1 PrPrzeds W art. 36 KRSU również została zawarta definicja przedsiębiorców, lecz jej konstrukcja została oparta na enumeratywnym wyliczeniu, które zostało stworzone na potrzeby Krajowego Rejestru Sądowego. Na gruncie tego artykułu przedsiębior- cami są m.in. instytuty badawcze, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, towarzy- stwa reasekuracji wzajemnej, spółdzielnie oraz instytucje gospodarki budżetowej. 1 Ł. Żelechowski, [w:] K. Osajda, Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2019, komentarz do art. 431, pkt 4. § 4. Przedsiębiorca i przedsiębiorstwo 5 Przedsiębiorcy osoby prawne jednostki organizacyjne niebędące osobami fizycznymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną osoby fizyczne (w tym wspólnicy spółki cywilnej) ii. przedsiębiorstwo Pojęcia przedsiębiorstwa i przedsiębiorcy w polskim systemie są definicjami rozłącznymi. Nie każdy przedsiębiorca musi prowadzić przedsiębiorstwo, również jeden przedsiębiorca może prowadzić więcej niż jedno przedsiębiorstwo1. W litera- turze wskazuje się na trzy możliwe znaczenia pojęcia „przedsiębiorstwo”2. Znacznie pojęcia „przedsiębiorstwo” podmiotowe funkcjonalne przedmiotowe • dotyczy pojęcia przedsiębiorcy, a więc osoby prowadzącej działalność gospodarczą • w KC pojęcia przedsiębiorcy i przedsiębiorstwa są rozłączne • dotyczy zakresu czynności podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej • wykorzystywane w KSH (m.in. art. 22 § 1) • znaczenie takie zawiera art. 551 KC • oznacza określony zbiór praw majątkowych i niemajątkowych definicja prawna przedsiębiorstwa (art. 551 Kc) Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności: oznaczenie indywidualizujące przedsiębior- stwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa) oznaczeniem przedsiębiorstwa jest jego firma, a więc zindywidualizowana nazwa 1 R. Morek, [w:] K. Osajda, Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2019, komentarz do art. 551, pkt 24. 2 M.in. M. Kępiński, [w:] M. Gutowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2018, komentarz do art. 551, Nb 5. 6 Rozdział I. Część ogólna prawa gospodarczego prywatnego własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyro- bów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomo- ści lub ruchomości prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych wierzytelności, prawa z papierów wartościo- wych i środki pieniężne koncesje, licencje i zezwolenia patenty i inne prawa własności przemysłowej majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne tajemnice przedsiębiorstwa księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uznać należy, że urządzenia, materiały, towary i wyroby mieszczą się zazwyczaj w zakresie pojęcia ruchomości są to prawa inne niż rzeczowe. Katalog zawarty w niniejszym punkcie jest przykładowy prawa podmiotowe względne, mogą to być m.in. wierzytelności wynikające z umowy najmu rzeczy wchodzącej w skład przedsiębior- stwa1. Katalog papierów wartościowych jest zamknięty oraz został uregulowany w art. 3 pkt 1 ObrInstrFinU są to uprawnienia o charakterze publiczno- prawnym chodzi w szczególności o prawa ochronne zna- ków towarowych, wzorów użytkowych oraz wzorów przemysłowych, a także powiązane z nimi uprawnienia, np. do rejestracji są to prawa uregulowane w ustawie – Prawo autorskie składają się na nią informacje posiadające war- tość gospodarczą, które nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej, a przedsiębiorca podjął niezbędne działania celem zachowania jej poufności. Pojęcie wiąże się z regulacją zawartą w art. 11 ust. 4 ZNKU chodzi o księgi rachunkowe, o których mowa w art. 13 ust. 1 RachunkU. W skład tych ksiąg wchodzą: dziennik, księga główna, księgi po- mocnicze, zestawienia obrotów i sald kont księ- gi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych, a także wykaz składników aktywów i pasywów Powyższy przepis stanowi o przedmiotowym, a nie podmiotowym charakterze przedsiębiorstwa2. Oznacza to, że w skład przedsiębiorstwa wchodzą różne składni- ki (dobra materialne i niematerialne) związane i służące do prowadzenia działalno- ści gospodarczej3. Jak wskazuje się w literaturze i judykaturze powinny one służyć prowadzeniu działalności produkcyjnej, usługowej lub handlowej4. 1 Wyr. SN z 1.12.2011 r., I CSK 120/11, Legalis. 2 M. Litwińska-Werner, [w:] S. Włodyka, System Prawa Handlowego, t. 1, Legalis 2009, s. 736. 3 R. Świrgoń-Skok, [w:] M. Załucki, Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2019, komentarz do art. 551, Nb 2. 4 Wyr. SN z 3.12.2009 r., II CSK 215/09, Legalis. § 4. Przedsiębiorca i przedsiębiorstwo 7 Ważne! W skład przedsiębiorstwa wchodzą aktywa, natomiast nie wchodzą zobowiązania związane z jego prowadzeniem (długi powstałe w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej). Składniki wchodzące w skład przedsiębiorstwa zostały w przepisie wyliczone przykładowo. Podkreśla się odrębność przedsiębiorstwa od podmiotu prowadzącego działal- ność gospodarczą i zarządzającego tym przedsiębiorstwem. Jednoznacznie twierdzi się również, że przedsiębiorstwo jako całość może być samodzielnym przedmio- tem obrotu cywilnoprawnego1. Ważne! „Zorganizowana część przedsiębiorstwa” to pojęcie znajdujące się w kilku aktach prawnych, lecz nie w Kodeksie cywilnym2. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury musi to być jednostka przedsiębiorstwa wchodząca w jego skład jako wewnętrzna część, która stanowi pewien organizacyjnie wyodrębniony kompleks składników o charakterze materialnym i niematerialnym, które to składniki są ze sobą powiązane w sposób funkcjonalny, czyli mogą być wykorzystane do realizacji określonych zadań gospodarczych3. Przedsiębiorstwo może być przedmiotem jednej czynności prawnej. Oznacza to, że istnieje możliwość sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości, zamiast dokonywa- nia sprzedaży jego poszczególnych części. Na takie rozwiązanie wskazuje art. 551 KC. zbywca zbycie przedsiębiorstwa (czynność uno actu) nabywca Dokonując zbycia lub wydzierżawienia przedsiębiorstwa należy mieć na uwa- dze konieczność dochowania formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczo- nymi, stosownie do treści art. 751 KC. Forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi wydzierżawienie przedsiębiorstwa zbycie przedsiębiorstwa W literaturze podnosi się, że na podstawie art. 552 KC czynność prawna mają- ca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystkie elementy wchodzące w jego skład4. Zbycie przedsiębiorstwa jest przykładem sukcesji syngularnej5. 1 E. Skowrońska-Bocian, M. Warciński, [w:] H. Pietrzykowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2018, komentarz do art. 551, Nb 5. 2 Zob. art. 4a pkt 4 ustawy z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 865 ze zm.), art. 5a pkt 4 ustawy z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1387 ze zm.), art. 2 ust. 27e ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm.). 3 Uchw. SN z 25.6.2008 r., III CZP 45/08, Legalis; R. Morek, [w:] K. Osajda, Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2019, komentarz do art. 551, pkt 60. 4 R. Morek, [w:] K. Osajda, Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2019, komentarz do art. 552, pkt 7. 5 Post. SN z 13.12.2012 r., V CZ 61/12, Legalis. 8 Rozdział I. Część ogólna prawa gospodarczego prywatnego solidarna między nabywcą i zbywcą (ustawowe odpowiedzialność nabywcy ograniczona jest do wartości przystąpienie do długu) aktywów Odpowiedzialność nabywcy za zobowiązania przedsiębiorstwa (art. 554 KC) jest to odpowiedzialność ex lege nie można ograniczyć odpowiedzialności bez zgody wierzyciela zapewnienia zbywcy o braku zadłużenia nie mają znaczenia dla zakresu odpowiedzialności § 5. Spółki – informacje wstępne W polskim systemie prawnym istnieje numerus clausus spółek handlowych. Aktem prawnym regulującym tworzenie, organizację, funkcjonowanie, roz- wiązywanie, łączenie, podział i przekształcanie spółek handlowych jest ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych1 (zob. art. 1 § 1 KSH). W świetle art. 1 § 2 KSH istnieje 6 rodzajów spółek handlowych: spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpo- wiedzialnością, prosta spółka akcyjna i spółka akcyjna. Spółki handlowe spółki osobowe spółka jawna spółka partnerska spółka komandytowa spółka komandytowo-akcyjna spółki kapitałowe spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prosta spółka akcyjna spółka akcyjna zapamiętaj! W polskim systemie prawnym obowiązuje zamknięty katalog spółek handlowych. Spółka cywilna nie jest spółką handlową, a jedynie stosunkiem zobowiązaniowym. 1 Tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 505 ze zm. § 5. Spółki – informacje wstępne 9 Popularność wykorzystywania spółki jako formy prawnej prowadzenia działal- ności gospodarczej wynika z niepisanych wymogów rozpoczęcia działalności prze- jawiających się w potrzebie posiadania odpowiedniego kapitału oraz inicjatywy osób, które mają „pomysł na biznes”. Spółka jako instytucja prawna pozwala na skumulowanie kapitału, którego suma byłaby niemożliwa do osiągnięcia w przy- padku indywidualnej działalności, a także umożliwia współdziałanie osób dążących do osiągnięcia tego samego celu gospodarczego. Ponadto instytucja spółki umożli- wia grupowanie się przedsiębiorców przez tworzenie więzi organizacyjno-prawnej pomiędzy samodzielnymi przedsiębiorcami1. Pomimo znacznych różnic pomiędzy poszczególnymi spółkami istnieje możli- wość wyróżnienia pewnych cech wspólnych dla wszystkich spółek handlowych, na które wskazuje art. 3 KSH. Cechy wspólne spółek utworzenie nowego podmiotu praw i obowiązków wskazanie celu, w jakim podmiot został zawiązany wskazanie wspólników albo akcjonariuszy2 określenie wkładów oraz ewentualnie innych działań mających na celu osiągnięcie wspólnego celu3 Spółki handlowe spółki osobowe spółki kapitałowe zawiązywane wyłącznie w celu prowadzenia działalności gospodarczej mogą być zawiązane w każdym prawnie dopuszczalnym celu (art. 8 § 2 KSH) i. Jednoosobowe spółki handlowe Instytucja spółki polega na współdziałaniu kilku osób, jednakże w przypadku niektórych spółek możliwa jest konstrukcja, w ramach której występuje tylko jeden wspólnik albo akcjonariusz. 1 S. Włodyka, A. Szumański, [w:] A. Szumański, System Prawa Handlowego, t. 2A, Legalis 2019, s. 73–74. 2 Z tym zastrzeżeniem, że w spółkach kapitałowych może występować jeden wspólnik albo akcjonariusz. 3 M. Spyra, [w:] J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, K. Oplustil, R. Pabis, A. Rachwał, M. Spyra, G. Suliń- ski, M. Tofel, R. Zawłocki, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Legalis 2019, komentarz do art. 3, Nb 1. 10 Rozdział I. Część ogólna prawa gospodarczego prywatnego 1. Spółki kapitałowe Artykuł 4 § 1 pkt 3 KSH: Użyte w ustawie określenia oznaczają: (…) 3) spółka jednoosobowa – spółkę kapitałową, której wszystkie udziały albo ak- cje należą do jednego wspólnika albo akcjonariusza; (…). Spółki kapitałowe spółka z ograniczoną odpowiedzialnością tak prosta spółka akcyjna spółka akcyjna tak tak zapamiętaj! KSH za spółki jednoosobowe uznaje spółki kapitałowe, w których wszystkie udziały albo akcje należą do jednego wspólnika albo akcjonariusza. Jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jednoosobowa pro- sta spółka akcyjna oraz jednoosobowa spółka akcyjna nie może zostać związana przez inną spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 151 § 2 KSH oraz ana- logicznie art. 3001 § 2 KSH i art. 301 § 1 zd. 2 KSH). Zakaz dotyczy jedynie zawią- zywania, a nie funkcjonowania już zawiązanej spółki, a zatem sytuacji, w której na skutek zmian udziałowych w spółce pozostaje jeden wspólnik albo akcjonariusz bę- dący spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Ograniczenie (art. 151 § 2, art. 3001 § 2, art. 301 § 1 zd. 2 KSH)1 zakładana spółka z o.o. (P.S.A., zakładająca spółka z o.o. (P.S.A., akcyjna) akcyjna) chodzi o spółkę prawa polskiego chodzi o każdy podmiot, także prawa obcego, mający cechy spółki z o.o. rozumieniu przepisów prawa polskiego 1 Wyr. SN z 28.4.1997 r., II CKN 133/97, Legalis. 11 Spółki osobowe spółka komandytowa nie spółka komandytowo-akcyjna nie, choć nie jest to pogląd jednolicie przyjmowany1 § 5. Spółki – informacje wstępne 2. Spółki osobowe spółka jawna nie spółka partnerska tak, przez rok od chwili, gdy w spół- ce pozostał jeden wspólnik posiadający uprawnienia do wy- konywania zawodu (art. 98 § 2 KSH) Zasadą rządzącą reżimem spółek osobowych jest brak dopuszczalności spółki, w której występowałby tylko jeden wspólnik. Wyjątek, z uwagi na treść art. 98 § 2 KSH, stanowi możliwość rocznej działalności spółki partnerskiej od dnia, w którym w spółce pozostał jeden wspólnik uprawniony do wykonywania wolnego zawodu. Spółka komandytowo- akcyjna jest spółką hybrydową, która łączy elementy spółki osobowej i spółki kapitałowej. W doktrynie pojawiają się głosy, zgodnie z którymi nie ma możliwości, aby jedyny komplementariusz tej spółki był równocześnie jej jedynym akcjonariuszem2. Z art. 102 KSH wynika, że w spółce komandytowej występuje co najmniej jeden wspólnik odpowiedzialny bez ograniczeń za zobowiązania spółki oraz przynajmniej jeden, którego odpowiedzialność jest ograniczona. Analogiczną regulację zawiera art. 125 KSH. Ponadto na stanowisko, zgodnie z którym nie ma możliwości działania jednoosobowej spółki komandytowo akcyjnej, wskazuje art. 4 § 1 pkt 3 KSH. 1 G. Suliński, [w:] J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, K. Oplustil, R. Pabis, A. Rachwał, M. Spyra, G. Su- liński, M. Tofel, R. Zawłocki, Kodeks spółek handlowych, komentarz do art. 4, Nb 4. Pogląd, zgodnie z któ- rym istnieje możliwość istnienia jednoosobowej spółki komandytowo-akcyjnej, jako sytuacji nietypowej i przejściowej, wyraził A. Kidyba, Atypowe spółki handlowe, Kraków 2001, s. 117. Również A. Opalski oraz M. Rodzynkiewicz dopuszczają istnienie jednoosobowej spółki komandytowo-akcyjnej. Zob. A. Opalski, [w:] A. Opalski (red.), Kodeks spółek handlowych. T. IIA, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Artykuły 151–226, Legalis 2019; M. Rodzynkiewicz (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Legalis 2019. 2 A. Szumański, S. Włodyka, Spółki atypowe oraz quasi-spółki, [w:] A. Szumański, System Prawa Handlo- wego, t. 2B, Legalis 2019; A. Szumański, Spółka komandytowo-akcyjna, [w:] A. Szumański, System Prawa Handlowego, t. 2B, s. 158. 12 Rozdział I. Część ogólna prawa gospodarczego prywatnego zapamiętaj! Spółki osobowe nie mogą być spółkami jednoosobowymi, a przypadek, gdy w spółce partnerskiej występuje jeden wspólnik, należy traktować jako wyjątek od ogólnej zasady. ii. ponadnarodowe formy podmiotowe prawa europejskiego Na gruncie prawa europejskiego można wymienić trzy rodzaje podmiotów wy- stępujących w obrocie gospodarczym w skali międzynarodowej1: Podmioty występujące w obrocie w skali międzynarodowej Europejskie Zgrupowanie Interesów Gospodarczych (EZIG): • posiada podmiotowość prawną • może być podmiotem praw i obowiązków • jest „ułomną osobą prawną”2 • jest strukturalnie wyodrębnione od swoich członków • osiąganie zysku na rzecz EZIG nie może być podstawowym jego celem Spółka Europejska (SE): • jest spółką kapitałową stanowiącą europejski odpowiednik spółki akcyjnej • charakteryzuje się szczególnym trybem tworzenia • minimalny kapitał zakładowy wynosi 120 000 euro • rachunkowość spółki prowadzona jest w walucie euro • istnieje możliwość swobodnej zmiany siedziby na terenie UE • występują szczególne prawa pracownicze Spółdzielnia Europejska (SCE): • posiada osobowość prawną • może być założona przez co najmniej 5 osób fizycznych pochodzących z dwóch państw członkowskich lub co najmniej dwie osoby prawne pochodzące z dwóch państw członkowskich • minimalny kapitał zakładowy wynosi 30 000 euro • co do zasady, odpowiedzialność członków jest ograniczona iii. zgromadzenia spółek Pomimo braku normatywnej regulacji, w literaturze dokonuje się szczegóło- wych podziałów zgrupowań spółek. 1 Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 2137/85 z 25.7.1985 r. w sprawie europejskiego zgrupowania interesów gospodarczych (Dz.Urz. WE L Nr 199, s. 1); rozporządzenie Rady (WE) Nr 2157/2001 z 8.10.2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (Dz.Urz. WE L Nr 194, s. 1); rozporządzenie Rady (WE) Nr 1435/2003 z 22.7.2003 r. w sprawie statutu spółdzielni europejskiej (SCE) (Dz.Urz. WE L Nr 207, s. 1). 2 Artykuł 7 ustawy z 4.3.2005 r. o Europejskim Zgrupowaniu Interesów Gospodarczych i Spółce Europejskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2036 ze zm.). § 5. Spółki – informacje wstępne 13 Zgrupowania spółek1 koncerny zgrupowania niekoncernowe faktyczne (holdingi) formalne mieszane zgrupowania dystrybucyjne zgrupowania kartelowe Podstawowy podział zgrupowań spółek to podział na koncerny i niekoncerny. W koncernach stosunek zależności/dominacji opiera się na strukturalnym (strojo- wym) podporządkowaniu. Zgrupowania niekoncernowe opierają się na umowach innych niż umowa o zarządzanie, lecz posiadających pewne cechy podporządkowa- nia (m.in. franchising, dystrybucja)2. Na gruncie KSH wyróżniamy dwa rodzaje relacji zachodzących pomiędzy spółkami tworzącymi odpowiednie zgrupowanie spółek stosunek dominacji stosunek zależności oba stosunki są ze sobą skorelowane w ten sposób, że gdy A pozostaje w stosunku dominacji do B, to pozostaje w stosunku zależności do A. Typ dominacji3 udziałowa zarządcza osobowa kontraktowa W celu odnalezienia prawnej regulacji zgromadzeń spółek należy przejść do analizy art. 4 § 1 lit. a–f KSH. Zasadą rządzącą reżimem regulacji dotyczącym pra- wa holdingowego jest konieczność przekroczenia wysokości 50 udziałów lub głosów dla powstania stosunku dominacji. 1 S. Włodyka, A. Szumański, [w:] A. Szumański (red.), System Prawa Handlowego, t. 2B, Legalis 2019, s. 795. 2 Ibidem. 3 Ibidem, s. 797. 14 Rozdział I. Część ogólna prawa gospodarczego prywatnego Spółka dominująca dysponuje bezpośrednio lub pośrednio więk- szością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarzą- dzie innej spółki kapitałowej (spółki zależ- nej), także na podstawie porozumień z inny- mi osobami jest uprawniona do powoływania lub odwo- ływania większości członków zarządu innej spółki kapitałowej (spółki zależnej) albo spółdzielni (spółdzielni zależnej), także na podstawie porozumień z innymi osobami jest uprawniona do powoływania lub odwoły- wania większości członków rady nadzorczej innej spółki kapitałowej (spółki zależnej) albo spółdzielni (spółdzielni zależnej), także na podstawie porozumień z innymi osobami członkowie jej zarządu stanowią więcej niż połowę członków zarządu innej spółki ka- pitałowej (spółki zależnej) albo spółdzielni (spółdzielni zależnej) dysponuje bezpośrednio lub pośrednio więk- szością głosów w spółce osobowej zależnej albo na walnym zgromadzeniu spółdzielni zależnej, także na podstawie porozumień z innymi osobami wywiera decydujący wpływ na działalność spółki kapitałowej zależnej albo spółdziel- ni zależnej, w szczególności na podstawie umów określonych w art. 7 KSH • należy doliczać głosy przysługujące podmioto- wi zależnemu (relacja kaskadowa) • dolicza się głosy, którymi dysponuje także jako zastawnik albo użytkownik • chodzi o większość bezwzględną (x 50 ) • nie zawsze spółka dominująca będzie miała przesądzający wpływ na działanie spółki (nie- kiedy konieczne jest podjęcie uchwały kwa- lifikowaną większością głosów) → nie ma to jednak wpływu na istnienie relacji dominacji • może wynikać zarówno z posiadanej większo- ści udziałów lub akcji, a także z przyznanych uprawnień osobistych (art. 159 oraz art. 354 § 1 KSH) • może powstać w wyniku porozumień z innymi wspólnikami lub akcjonariuszami • porozumienie może polegać na wspólnym spo- sobie głosowania • regulacja analogiczna do uprawnienia dotyczą- cego członków zarządu • jest przejawem powiązania personalnego po- między obiema spółkami • dotyczy tylko udziału w spółce osobowej lub spółdzielni • chodzi o umowę o zarządzanie spółką zależną • na podstawie umowy przeniesiona zostaje kom- petencja do podejmowania czynności w spółce zależnej Umowa o zarządzanie spółką zależną, o której mowa w art. 7 KSH w polskiej literaturze wzbudza spore kontrowersje. Według niektórych autorów jest nawet nie- dopuszczalna ze względu na niezgodność z zasadami alokacji kompetencji w spół- kach handlowych1. 1 A. Opalski, [w:] A. Opalski, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Legalis 2016, komentarz do art. 7, Nb 3. § 5. Spółki – informacje wstępne 15 Umowa przewidująca zarządzanie spółką zależną zarządzanie spółką zależną przekazywanie zysku przez spółkę zależną Umowa z art. 7 KSH jest umową nienazwaną, która może polegać na przeka- zaniu kompetencji zarządowi spółki dominującej lub przekazaniu zysku spółce dominującej. Przekazanie zysku może być dokonane na podstawie różnych podstaw prawnych, m.in. z tytułu doradztwa, pomocy przy zarządzaniu spółką lub na innej dozwolonej przez prawo podstawie prawnej1. Należy mieć na uwadze obowiązek uzyskania zgody zgromadzenia wspólni- ków lub walnego zgromadzenia na zawarcie takiej umowy (odpowiednio art. 228 pkt 6 KSH dla spółki z o.o., art. 30081 ust. 5 KSH dla P.S.A. oraz art. 393 pkt 7 KSH dla spółki akcyjnej). Uchwała o wyrażeniu zgody powinna być powzięta bez- względną większością głosów w przypadku, gdy umowa albo statut spółki nie prze- widuje bardziej rygorystycznego wymogu (przepisy semiimperatywne). zapamiętaj! Umowa, o której mowa w art. 7 KSH, nie dotyczy sytuacji, w której porozumienie jest zawierane pomiędzy wspólnikami dwóch spółek (shareholders agreement). Umowa o zarządzanie spółką zależną jest zawierana pomiędzy dwiema spółkami, zatem jej zawarcie będzie dokonywane przez członków zarządów obu spółek, po uzy- skaniu zgody zgromadzeń wspólników albo walnych zgromadzeń tych spółek. Skutki prawne zawarcia umowy bez zgody ww. organów reguluje art. 17 § 1 i 2 KSH. Uważaj! W literaturze podnosi się, że zmiana umowy z art. 7 KSH również wymaga zgody wspólników (akcjonariuszy), pomimo braku literalnego wskazania w ustawie2. Wyrażenie zgody na zawarcie umowy o zarządzanie wspólnicy (akcjonariusze) spółki dominującej wspólnicy (akcjonariusze) spółki zależnej Zawarcie umowy o zarządzanie spółka dominująca spółka zależna Zgłoszenie umowy do sądu rejestrowego zarząd/wspólnik uprawniony do prowadzenia spraw spółki dominującej lub zarząd/wspólnik uprawniony do prowadzenia spraw spółki zależnej 1 M. Tofel, [w:] J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, K. Oplustil, R. Pabis, A. Rachwał, M. Spyra, G. Su- liński, M. Tofel, R. Zawłocki, Kodeks spółek handlowych, komentarz do art. 7, Nb 4. 2 Ibidem, Nb 6. 16 Rozdział I. Część ogólna prawa gospodarczego prywatnego Kodeks spółek handlowych nie wprowadza reguły odpowiedzialności spół- ki dominującej za zobowiązania spółki zależnej, pozostawiając tę kwestię regula- cji kontraktowej. Z treści art. 7 § 1–3 KSH wynika, że strony umowy o zarządzanie spółką zależną mają swobodę w kwestii regulacji tej odpowiedzialności. Jest zatem możliwa sytuacja, w której taka odpowiedzialność zostanie szeroko zakreślona, ale również zupełnie wyłączona. zapamiętaj! Reguła odpowiedzialności spółki za zobowiązania spółki zależnej nie działa ex lege, z mocy KSH, tylko ex contractu, z mocy umowy stron. Stosownie do treści art. 7 § 1–3 KSH na spółki zawierające umowę o zarzą- dzanie spółką zależną ustawa nakłada szereg obowiązków o charakterze infor- macyjnym. Ujawnieniu w aktach rejestrowych podlega wyciąg z umowy zawiera- jący postanowienia dotyczące odpowiedzialności spółki dominującej za szkodę wyrządzoną spółce zależnej oraz odpowiedzialność względem wierzycieli za zo- bowiązania spółki zależnej. Obowiązek nałożony przez ustawę powinien zostać zrealizowany w terminie 3 tygodni od dnia zawarcia umowy pod rygorem nieważ- ności postanowień co do ograniczenia odpowiedzialności względem spółki zależnej oraz osób trzecich. § 6. instytucje obrotu profesjonalnego i. Firma i prawo firmowe Firma jest oznaczeniem (nazwą) przedsiębiorcy, którym posługuje się on w obrocie na rynku. Regulacja dotycząca prawa firmowego nie została zamieszczona w jednym ak- cie, a jej elementy można znaleźć w wielu aktach prawnych. Regulacje prawa firmowego dotyczące wszystkich przedsiębiorców art. 432–4310 KC dotyczące poszczególnych rodzajów przedsiębiorców KSH, ustawy branżowe, np. prawo bankowe dotyczące ochrony prawa firmowego ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Firma pozwala na indywidualizację przedsiębiorcy, a także jego szybkie rozpo- znanie oraz określenie formy prawnej prowadzonej działalności gospodarczej. korpus (rdzeń) + dodatki = firma
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo gospodarcze prywatne
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: