Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00057 004959 15198572 na godz. na dobę w sumie
Prawo gospodarcze prywatne. Wydanie 5 - ebook/pdf
Prawo gospodarcze prywatne. Wydanie 5 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 758
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8804-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Stan prawny: 1 lipca 2018 r.

Książka Prawo gospodarcze prywatne składa się z trzech części , z których:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka prawa gospodarczego prywatnego Literatura:.A. Bierć,.Zarys.prawa.prywatnego..Część.ogólna,.Warszawa.2012;. S. Biernat, A. Wasilewski,. Wolność. gospodarcza. w. Europie,. Kraków. 2000;. A. Cieśliński,.Wspólnotowe.prawo.gospodarcze,.Warszawa.2003;.A. Kidyba,.Pra- wo.handlowe,.Warszawa.2004,.rozdz..1; J. Jacyszyn, C. Kosikowski,.Podstawy. prawa.gospodarczego,.Warszawa.2001;.C. Kosikowski,.Publiczne.prawo.gospo- darcze. Polski. i. Unii. Europejskiej,.Warszawa. 2005;. P. Machnikowski,. Swoboda. umów.według.art..353(1).KC..Konstrukcja.prawna,.Warszawa.2005;.K. Pawło- wicz,. [w:]. C. Banasiński, H. Gronkiewicz-Waltz, K. Pawłowicz, D. Szafrański, M. Wierzbowski, M. Wyrzykowski,.Prawo.gospodarcze..Zagadnienia.administra- cyjnoprawne,.Warszawa.2003,.rozdz..4;.Z. Radwański,.Teoria.umów,.Warszawa. 1977;.S. Włodyka,.Prawo.gospodarcze..Zarys.systemu,.t..1,.Część.ogólna,.Warsza- wa.1981;.tenże,.[w:].S. Włodyka (red.),.Prawo.umów.gospodarczych,.Warszawa. 2001,.rozdz..1;.Cz. Żuławska,.Zasady.prawa.gospodarczego.prywatnego,.Warsza- wa.2007. § 1. Pojęcie prawa gospodarczego prywatnego I. Obrót gospodarczy 1. Pojęcie i znaczenie obrotu gospodarczego Specyfiką.działu.prawa,.któremu.poświęcony.został.niniejszy.podręcz- nik,.oprócz.charakterystycznej.metody.regulacji.stosunków.społecznych,. jest.również.charakterystyczny przedmiot regulacji..Prawo.gospodarcze. prywatne.reguluje.bowiem.stosunki.społeczne.zachodzące.w.związku.z.ak- tami.wymiany dóbr i świadczenia usług,.które.to.akty.dokonywane.są. przez.przedsiębiorców.(a.czasem.między.przedsiębiorcami).w.związku. z.prowadzoną.na.własny.rachunek.działalnością gospodarczą..Z.uwagi.na. dynamikę.wspomnianych.aktów.wymiany.dóbr.i.usług,.a.także.ze.względu. na.profesjonalny.charakter.podmiotów.uczestniczących.w.regulowanych. 1 A. Doliwa Nb. 1 2 3 4 Część I. Zagadnienia ogólne prawem.gospodarczym.prywatnym.stosunkach.społecznych,.te.ostatnie. nazywamy.stosunkami.prawnymi.obrotu gospodarczego. Pojęcie.obrotu gospodarczego.(zwanego.dawniej.obrotem.handlo- wym),.choć.w.istotny.sposób.wpływa.na.definicję.i.zakres.prawa.gospo- darczego.prywatnego,.nie.ma.charakteru.normatywnego.(nie.jest.zdefinio- wane.ustawowo),.wobec.czego.jego.wyjaśnienie.jest.zadaniem.doktryny. prawniczej,.poszukującej.wsparcia.w.dorobku.innych.dyscyplin.nauko- wych,.a.także.w.dorobku.orzecznictwa.sądowego. Zjawisko.obrotu.gospodarczego.należy.także.do.świata.pojęć.ekono- mii.–.stosunki.wymiany.dóbr.i.usług,.będące.przejawem.prowadzonej. przez.przedsiębiorców.działalności.gospodarczej,.podlegają.przecież.pra- wom.rynku..W.tym.sensie.prawo.gospodarcze.prywatne.ma.swe.korzenie. w.ekonomicznej.aktywności.jednostek.i.grup.społecznych.i.zawiera.kata- log.reguł.rządzących.obrotem.towarami.i.usługami.na.linii.od.producenta. do.konsumenta..Z.tego.powodu.na.podkreślenie.zasługuje.związek.pomię- dzy.zjawiskami.i.regułami.ekonomicznymi.a.ustawodawstwem.gospodar- czym,.wynika.bowiem.z.tego.konieczność.uwzględniania.praw.ekonomii. w.procesie.stanowienia.przepisów.regulujących.działalność.przedsiębior- ców..Należy.zauważyć.także,.że.pomiędzy.stosunkami.ekonomicznymi,. procesem.ich.rozwoju.a.stanem.obowiązującego.ustawodawstwa.gospo- darczego.zachodzi.więź.o.charakterze.sprzężenia.zwrotnego..Za.przykład. posłużyć.może.dynamicznie.rozwijająca.się.gałąź.gospodarki.określana. jako.e-commerce.(handel.internetowy),.które.to.zjawisko.stymuluje.wyda- wanie.potrzebnych.przepisów.prawnych.(zawieranie.umów.drogą.elektro- niczną,.podpis.elektroniczny,.elektroniczne.instrumenty.płatnicze,.ochro- na.konsumentów.w.tym.zakresie).i.równocześnie.jest.kształtowane.przez. odpowiednie,.nowoczesne.prawo. Wyrażenie.„obrót.gospodarczy”.jest.uogólnieniem stosunków pry- watnoprawnych zachodzących w związku z prowadzoną przez przed- siębiorców działalnością gospodarczą,.w.ramach.której.to.działalności. dochodzi.do.stosunków.wymiany.dóbr.(wyprzedzanych.produkcją.tych- że.dóbr).i.świadczenia.usług..Pojęcie.obrotu.gospodarczego.jest.blisko. spokrewnione.z.pojęciem.obrotu.cywilnoprawnego,.z.tym,.że.stosunki. prawne,.będące.przejawem.tego.pierwszego,.odznaczają.się.dużą.donio- słością.ekonomiczną.(zarówno.w.skali.mikro-,.jak.i.makroekonomicznej). oraz.znaczną.złożonością.organizacyjno-technologiczną..Należy.podkre- ślić.dwa.ostatnie.elementy.charakterystyczne.obrotu.gospodarczego;.ce- chuje.go.doniosłość ekonomiczna.oraz.profesjonalizacja regulowanych. prawem.gospodarczym stosunków społecznych..Istotność.dwóch.wymie- nionych.znamion.obrotu.gospodarczego.wpływa.na.treść.przyjmowanych. Nb. 2–3 A. Doliwa 4 5 Rozdział 1. Ogólna charakterystyka prawa gospodarczego prywatnego 5 rozwiązań.prawnych,.a.z.drugiej.strony.pozwala.zakwalifikować.określone. normy.prawne.do.zakresu.prawa.gospodarczego.prywatnego. Szczególne.stosunki.społeczno-gospodarcze.składające.się.na.poję- cie.obrotu.gospodarczego,.regulowane.za.pomocą.metody.cywilnopraw- nej.przez.normy.prawa.gospodarczego.prywatnego,.to.stosunki.funkcjo- nalnie powiązane z działalnością gospodarczą..Tym.samym.do.obrotu. gospodarczego.należą.stosunki.prywatnoprawne,.zachodzące.w.toku.pro- wadzonej.działalności.gospodarczej,.tj..zarobkowej działalności wytwór- czej, budowlanej, handlowej, usługowej oraz działalności polegającej na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż, któ- ra to działalność jest wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.. Według.innego,.syntetycznego.ujęcia,.przez.obrót.gospodarczy.należy.ro- zumieć.stosunki prywatnoprawne powstające w związku z prowadze- niem przedsiębiorstwa. Pojęcie.obrotu.gospodarczego.służyć.będzie.po.pierwsze.–.ogólnej.cha- rakterystyce i definicji prawa gospodarczego prywatnego.jako.gałęzi. prawa.(część.I),.po.drugie.wyróżnieniu.i.charakterystyce podmiotów tego prawa, tj. przedsiębiorców.(część.II),.oraz.po.trzecie.poprzez.wskaza- nie.cech.szczególnych.wynikających.ze.ścisłej.więzi.z.obrotem.gospodar- czym,.wyróżnieniu.i.analizie.katalogu umów gospodarczych.(część.III). 2. Zróżnicowanie obrotu gospodarczego Stosunki.wymiany.dóbr.i.usług.regulowane.przepisami.prawa.prywat- nego,.w.zależności.od.tego,.jakie.cechy.mają.podmioty.tych.stosunków,. należy.zaliczyć.do.obrotu powszechnego.bądź.do.obrotu mieszanego.lub. profesjonalnego.. W.stosunkach.obrotu.powszechnego.po.obu.stronach.umowy.występują nieprofesjonaliści.(konsumenci),.a.wymiana.dóbr.i.usług.nie.jest.przeja- wem.działalności.gospodarczej..Obrót.powszechny.w.całości.jest.poddany. regulacji.Kodeksu.cywilnego. Regulowane.prawem.prywatnym.stosunki.wymiany.dóbr.i.usług,.za- liczające.się.do.obrotu.powszechnego,.mieszanego.i.profesjonalnego,. skła.dają.się.na.obrót.prywatnoprawny.jako.taki,.zaś.stosunki.obrotu.mie- szanego.(jednostronnie.profesjonalnego).i.profesjonalnego.(dwustronnie. profesjonalnego).–.na.obrót.gospodarczy. Profesjonalny obrót gospodarczy.to.stosunki.prawne.kreowane.umo- wami.(czynnościami.prawnymi).zawieranymi.przez.strony będące przed- siębiorcami.(zob..art..431.KC),.wchodzącymi.ze.sobą.w.relację.wymiany. dóbr.i.usług.w.ramach.i.w związku z prowadzoną przez siebie dzia- A. Doliwa Nb. 4–5 6 7 6 Część I. Zagadnienia ogólne łalnością gospodarczą..Stosunków.takiego.profesjonalnego.(dwustron- nie.profesjonalnego).obrotu.gospodarczego.dotyczy.przy.kładowo.art..661. §.4.zd..2,.art..662,.681,.74.§.3,.art..771,.3854,.563.§.1.KC..Wymienione. przepisy.przewidują.wyjątki.od.ogólnych,.obowiązu.ją.cych.w.obrocie.po- wszechnym.i.mieszanym,.zasad.zawierania.i.wykonywania.umów,.które. to.wyjątki.podyktowane.są.dynamiką.i.profesjonalnym.charakterem.obro- tu.gospodarczego. Obrót gospodarczy mieszany.(jednostronnie.profesjonalny).to.stosun- ki.prawne.powstające.na.podstawie.czynności.prawnych.dokonywanych. przez.strony,.z.których.jedna jest przedsiębiorcą.(profesjonalistą.prowa- dzącym.działalność.gospodarczą),.a.druga – konsumentem..Jak.stanowi. art..221.KC,.za.konsumenta.uważa.się.osobę.fizyczną.dokonującą.czynno- ści.prawnej.z.przedsiębiorcą.niezwiązanej.bezpośrednio.z.jej.działalnością. gospodarczą..Współcześnie.bardzo.prężnie.rozwija.się.dział.prawa,.zwany. prawem.konsumenckim,.którego.rozwiązania.mają.chronić.konsumenta,. jako.słabszą.stronę.stosunków.z.zakresu.mieszanego.obrotu.gospodarcze- go.(zob..np..art..74.§.2,.art..384–3853,.4491–44910,.art..558.§.1.KC.oraz. przepisy.ustaw.szczególnych. Obrót.gospodarczy,.z.uwagi.na.terytorialny zasięg.reali.zacji.stosun- ków.wymiany.dóbr.i.świadczenia.usług,.podzielić.można.na.krajowy,.eu- ropejski.(w.ramach.wspólnego.rynku.UE).oraz.międzynarodowy. II. Definicja prawa gospodarczego prywatnego Przez.pojęcie.prawa.gospodarczego.prywatnego.rozumiemy.zespół norm prawnych regulujących za pomocą metody cywilnoprawnej sto- sunki społeczne polegające na aktach wymiany dóbr i świadczenia usług, które to akty dokonywane są przez przedsiębiorców lub między przedsiębiorcami w związku z prowadzoną na własny rachunek.dzia- łalnością.gospodarczą..Definicję.prawa.gospodarczego.prywatnego.opie- ramy.na.dwóch kryteriach:.podmiotowym.i.przedmiotowo-funkcjo- nalnym..Odwołanie.się.do.cywilnoprawnej.metody.regulacji.stosunków. obrotu.gospodarczego.wynika.z.zasady.jedności.prawa.cywilnego,.które. reguluje.zarówno.obrót.powszechny.(konsumencki),.jak.i.profesjonalny. (gospodarczy)..W.tym.sensie.prawo.gospodarcze.prywatne.jest.wyspecja- lizowanym.działem.(częścią).prawa.cywilnego. Prawo. gospodarcze. prywatne. reguluje. po. pierwsze. stosunki. prawne. z.udziałem przedsiębiorców.(kryterium.podmiotowe)..Należy.dodać,.że.pra- wo.gospodarcze.prywatne.obejmuje.przy.tym.regulację.różnych.form.orga- nizacji.przedsiębiorców,.w.tym.zwłaszcza.problematykę.spółek.handlowych. Nb. 6–7 A. Doliwa Rozdział 1. Ogólna charakterystyka prawa gospodarczego prywatnego 7 Po.drugie.prawo.gospodarcze.prywatne.za.pomocą.metody cywilno- prawnej.normuje.stosunki majątkowe,.które.w.toku.prowadzonej.przez. przedsiębiorców.działalności gospodarczej.przybierają.postać.wymiany dóbr i świadczenia usług.(kryterium.przedmiotowo-funkcjonalne),.co.do- konuje.się.przy.użyciu.pieniądza..Należy.dodać,.że.aktywność.gospodar- cza.przedsiębiorców,.której.wyrazem.jest.ich.działalność.wytwórcza.(pro- dukcyjna),.budowlana,.handlowa,.usługowa,.zawodowa.i.inna,.cechuje.się. tym,.że.jest.realizowana.w.sposób.zorganizowany i ciągły..Stopień.orga- nizacji.działalności.gospodarczej.może.być.różny,.zwykle.osiąga.jednak. postać.przedsiębiorstwa.prowadzonego.przez.przedsiębiorcę. Takie.ujęcie.definicji.prawa.gospodarczego.prywatnego.zdetermino- wało.również.układ.podręcznika,.którego.zasadniczy.trzon,.po.zagadnie- niach ogólnych.(część.I),.stanowi.problematyka.organizacyjno-prawnych,. najważniejszych.form działania przedsiębiorców w obrocie gospodar- czym, tj. spółek.(część.II),.oraz.problematyka umów (kontraktów),.za- wieranych.przez.przedsiębiorców.lub.między.przedsiębiorcami.w.toku. działalności.gospodarczej,.będących.wyrazem.dynamiki.obrotu.gospodar- czego.(część.III). Wyodrębnienie.prawa.gospodarczego.prywatnego.opiera.się.na.wyróż- nieniu.pojęcia.obrotu gospodarczego,.będącego.elementem.gospodar- ki rynkowej,.w.której.dominujące.znaczenie.i.ważkie.zadania.przypada- ją.przedsiębiorcom prywatnym,.działającym.„w.środowisku”.wolności działalności gospodarczej..Prawo.gospodarcze.prywatne.nie.jest.tym.sa- mym.wyodrębnione.na.zasadzie.takiej,.jak.wyodrębnione.jest.prawo.cy- wilne,.prawo.pracy.czy.prawo.karne..Źródłem.regulacji.stosunków.ob- rotu.gospodarczego.nie.jest.jedna,.fundamentalna.ustawa.(kodeks),.lecz. kompleks.ustaw.należących.do.dziedziny.prawa.prywatnego,.a.często.na- wet.wybrane,.uwzględniające.specyfikę.obrotu.gospodarczego,.przepisy. prawne.zawarte.w.ustawach.regulujących.stosunki.obrotu.powszechnego. (tak.jest,.gdy.chodzi.o.liczne.przepisy.Kodeksu.cywilnego,.który.regulu- je.zarówno.obrót.gospodarczy,.jak.i.powszechny)..Przypomnijmy,.że.spe- cyfika.obrotu.gospodarczego,.która.pozwala.wyróżnić.i.charakteryzować. prawo.gospodarcze.prywatne,.polega.na.tym,.że.funkcjonuje.on.w.ramach. zasady.wolności działalności gospodarczej,.jego.cechą.jest.dynamika (szybkość) na.wią.zywania.stosunków.prawnych,.przy.zagwarantowaniu. koniecznego.bezpieczeństwa tego obrotu,.istotnym.źródłem.finansowa- nia.działalności.jest.kredyt,.stosunki.obrotu.gospodarczego.nawiązywane. przez.przedsiębiorców.często.są.trwałe,.przybierają.przy.tym.zwykle.po- stać.stosunków.masowych.(szablonowych),.a.standard.wymagań.(np..co. do.jakości.świadczenia),.jakie.się.stawia.wobec.uczestników.obrotu.go- A. Doliwa Nb. 8 8 8 Część I. Zagadnienia ogólne spodarczego,.jest.podwyższony.(uwzględniający.profesjonalizm.obrotu. gospodarczego)..Przytoczone.istotne.motywy.przemawiają.za.wyróżnie- niem.prawa.gospodarczego.prywatnego.jako.samodzielnej.gałęzi.prawa. Posługiwanie.się.w.niniejszym.podręczniku.wyrażeniem.„prawo.gospo- darcze.prywatne”.oznacza.przyjęcie.przez.Autorów.określonej.konwencji językowej,.której.wybór.podyktowany.był.z.kilku.względów.. Po.pierwsze.określenie.takie.jest.dość.często.w.literaturze przedmiotu. stosowane,.a.na.uniwersyteckich.wydziałach.prawa.funkcjonują.jednostki. (katedry.bądź.zakłady.prawa.gospodarczego.prywatnego).prowadzące.ba- dania i dydaktykę.w.zakresie.tego.działu.prawa.. Po.drugie.zdaniem.Autorów,.posługiwanie.się.określeniem.„prawo.go- spodarcze.prywatne”,.w.miejsce.tradycyjnego.określenia.„prawo.hand- lowe”,.jest.z.wielu.powodów.bardziej trafne i odpowiadające w więk- szym stopniu dzisiejszemu przedmiotowi regulacji.charakteryzowanego. działu.prawa..Wystarczy.wskazać,.że.regulacja.prawna.stosunków.obrotu. gospodarczego.nie.zamyka.się.tylko.w.granicach.handlowej.działalności. przedsiębiorców,.lecz.obejmuje.swym.zakresem.także inne (niż działal- ność handlowa) dziedziny działalności gospodarczej. Wreszcie.po.trzecie,.określenie.„prawo.gospodarcze.prywatne”.ma.w.za- łożeniu.zwrócić,.przez.wyraźny.kontrast,.uwagę.na.inny,.istotny.z.punk- tu.widzenia.przedsiębiorców.i.ich.działalności.gospodarczej.dział.prawa,. zwany.dziś.powszechnie.prawem gospodarczym publicznym.(zob..o.tym. szerzej.w.dalszych.uwagach.tego.rozdziału),.a.także.podkreślić,.że.charak- teryzowany.dział.prawa.należy.do.dziedziny.prawa prywatnego..Prawo. gospodarcze.prywatne.reguluje.stosunki.majątkowe.obrotu.gospodarczego,. za.pomocą.metody.cywilnoprawnej,.zakładającej.wzajemną.autonomię.pod- miotów.stosunków.prawnych,.przejawiającą.się.w.swobodzie.kontraktowej,. której.zasadą.jest.ekwiwalentność.świadczeń.kontrahentów. 9 W.obrębie.prawa.gospodarczego.prywatnego.wyodrębniły.się.wyspe- cjalizowane.dyscypliny.tego.działu.prawa;.ich.wyróżnienie.opiera.się.bądź. na.specyfice.rodzaju.działalności.gospodarczej.(np..prawo.transportowe,. ubezpieczeniowe),.bądź.na.specyfice.instytucji.uregulowanych.w.ra.mach. ustaw.szczególnych.z.zakresu.prawa.gospodarczego.(np..prawo.papierów. wartościowych)..Przy.tym.regulację.form.organizacyjnych.przedsiębior- ców.oraz.umów.(kontraktów).w.obrocie.gospodarczym.przyjęło.się.okre- ślać.mianem.prawa gospodarczego prywatnego (handlowego) sensu stricto,.zaś.takie.prawo.uzupełnione.o.wyszczególnione.wyżej,.wyspe- cjalizowane.działy,.mianem.prawa gospodarczego prywatnego (hand- lowego) sensu largo..Jak.już.podano.wyżej,.niniejszy.podręcznik.omawia. instytucje.prawa.gospodarczego.prywatnego.sensu stricto. Nb. 9 A. Doliwa 10 11 Rozdział 1. Ogólna charakterystyka prawa gospodarczego prywatnego 9 III. Prawo gospodarcze prywatne a prawo gospodarcze publiczne W.celu.dalszej.charakterystyki.prawa.gospodarczego.prywatnego.jego. pojęcie.należy.zestawić.z.pojęciem.prawa.gospodarczego.publicznego.(ad- ministracyjnego.prawa.gospodarczego)..Pozwoli.to.na.ukazanie.zwią.zków. pomiędzy.oboma.działami.prawa.oraz.jednocześnie.–.przez.podkreślenie. specyfiki.prawa.gospodarczego.prywatnego.i.publicznego.–.na.ich.wyraź- ne.odróżnienie.od.siebie..Kryterium.podziału,.co.oczywiste,.jest.przyna- leżność.do.prawa prywatnego.albo.do.prawa publicznego,.z.których. pierwsze.reguluje.przede.wszystkim.stosunki.majątkowe,.w.zakresie.któ- rych.podmiotom.tych.stosunków.przysługuje.wzajemna autonomiczność. (metoda.cywilnoprawna),.drugie.zaś.normuje,.stosując.metodę.władczego podporządkowania.(metoda.administracyjna),.różnego.rodzaju.stosun- ki,.których.stroną.jest.państwo,.czy.szerzej.–.organy.władzy.publicznej. (rządowej.i.samorządowej)..Oczywiście.pomiędzy.prawem.gospodarczym. prywatnym.a.publicznym.zachodzą.istotne więzi,.jako.że.dopiero.cało- kształt.norm.prawnych.do.obu.tych.dziedzin.należących.określa.reguły. udziału.przedsiębiorców.w.życiu.gospodarczym.kraju. Jak.wiadomo.stosunki.obrotu.gospodarczego.regulowane.są.za.pomocą. metody.cywilnoprawnej.(zawieranie.umów).przez.prawo.gospodarcze.pry- watne..Państwo.może.również.brać.udział.w.obrocie.gospodarczym,.choć. w.realiach.gospodarki.rynkowej.tylko.wyjątkowo.i.wyłącznie.jako.osoba. prawa.prywatnego.(Skarb.Państwa)..Dokonywane.przez.przedsiębiorców. akty.wymiany.dóbr.i.usług,.stanowiące.mechanizm.obrotu.gospodarczego,. dokonywane.są.w.toku.działalności.gospodarczej,.i.nie.sposób.nie.zauwa- żyć,.że.ogólne.warunki.podejmowania,.wykonywania.i.zakończenia.takiej. działalności.w.interesie.publicznym.określa.za.pomocą.metody.władczej. (administracyjnej).państwo..Na.tym.zresztą.polega.rola.regulacyjna.wła- dzy.publicznej,.która,.także.w.zakresie.działalności.gospodarczej.jedno- stek.i.ich.organizacji.ustanawia.w.interesie.ogółu.(dla.dobra.wspólnego). warunki.prowadzenia.danego.rodzaju.aktywności.spo.łecz.nej,.w.tym.tak- że.przewiduje.ograniczenia.takiej.działalności.(np..w.postaci.zezwoleń. i.koncesji). Prawo.gospodarcze.publiczne.ustanawia.ogólne.reguły.podejmowania. i.prowadzenia.działalności.gospodarczej,.wprowadzając.w.celu.realiza- cji.różnych.funkcji.takie.wymogi,.jak.konieczność.rejestracji.działalności. gospodarczej,.spełnianie.w.czasie.jej.wykonywania.pewnych.standardów. itp..Tym.samym.jest.to.dział.prawa.określający.zasady,.przesłanki.i.pro- cedury.ingerencji.państwa.(organów.władzy.publicznej).w.sferę.stosun- A. Doliwa Nb. 10–11 10 Część I. Zagadnienia ogólne ków.gospodarczych,.która.to.ingerencja.uzasadniona.jest.pojęciem.inte- resu.publicznego..Prawu.gospodarczemu.publicznemu,.przewidującemu. szczególne.obowiązki.przedsiębiorców.wobec.państwa,.a.także.określa- jącemu.podstawy.ingerencji.władzy.publicznej.w.stosunki.gospodarcze,. w.warunkach.gospodarki.rynkowej.funkcjonującej.w.zgodzie.z.prawa- mi.ekonomii,.przypada.do.spełnienia.przede.wszystkim.funkcja.ochronna.. Chodzi.o.ustanowienie.gwarancji,.że.interwencjonizm.państwowy.i.for- my.jego.realizacji.są.określone.prawem.i.prawnie.przewidywalne..Daje.to. podstawę.do.stwierdzenia,.że.podczas.gdy.prawo gospodarcze prywatne określa zasady działania przedsiębiorców w obrocie gospodarczym,.to. prawo gospodarcze publiczne zabezpiecza funkcjonowanie gospodar- ki jako całości. Prawo.gospodarcze.prywatne.reguluje.stosunki o charakterze po- ziomym,.tzn..stosunki,.nawiązywane.zwłaszcza.przez.zawieranie.umów. pomiędzy.równymi.sobie.i.autonomicznymi.podmiotami,.tj..pomiędzy. przed.siębiorcami.oraz.między.przedsiębiorcami.a.konsumentami..Z.ko- lei.prawo.gospodarcze.publiczne.normuje.stosunki o charakterze piono- wym,.tzn..stosunki.między.przedsiębiorcami.a.państwem.występującym. w.roli.władczej..W.doktrynie.prawa.gospodarczego.publicznego.podmio- ty.tego.prawa.klasyfikuje.się.na.podmioty bierne.(będące.adresatami. władczych.aktów.państwa),.którymi.są.przedsiębiorcy,.oraz.na.podmioty czynne.(wykonujące.funkcje.prognozowania,.programowania,.planowania. makroekonomicznego.oraz.funkcje.reglamentacyjne.i.regulacyjne.w.go- spodarce,.wreszcie.funkcje.kontroli,.nadzoru.i.ochrony.w.gospodarce),. którymi.są.organy.władzy.publicznej. Podsumowując,.prawo.gospodarcze.prywatne.reguluje.formy.organi- zacji przedsiębiorców oraz stosunki prawne obrotu gospodarczego,. w.tym.zwłaszcza.powstające.na.mocy.zawieranych.przez.przedsiębior- ców.kontraktów.gospodarczych,.zaś.prawo.gospodarcze.publiczne.określa. normatywne pojęcie działalności gospodarczej,.ustala.krąg podmiotów mogących podejmować i wykonywać działalność gospodarczą,.ustana- wia.prawa i obowiązki przedsiębiorców wobec wła dzy publicznej.oraz. określa.sposoby.i.skutki.zakończenia działalności gospodarczej..Wymie- nione.spektrum.zagadnień.prawo.gospodarcze.prywatne.reguluje.za.po- średnictwem.metody cywilnoprawnej,.zaś.prawo.gospodarcze.publiczne. przewiduje.formy władcze,.przez.które.państwo.wyraża.swą.wolę.kształ- towania.stosunków.gospodarczych. 12 13 Nb. 12–13 A. Doliwa Rozdział 1. Ogólna charakterystyka prawa gospodarczego prywatnego 11 § 2. Zasady prawa gospodarczego prywatnego I. Pojęcie i znaczenie zasad prawa gospodarczego prywatnego W.nauce.prawa.wyróżnia.się.zasady.podstawowe,.czyli.ogólne założe- nia,.wyrażające.charakterystyczne.i.istotne.dla.danego.systemu.prawa.czy. danej.gałęzi.prawa.(np..zasady.prawa.gospodarczego).wartości.i.rozwią- zania.instytucjonalne..Mówimy.wówczas.ogólnie.o.zasadach.prawa..Tym. samym.zasady.prawa.gospodarczego.prywatnego.to.określone.idee prze- wodnie,.na.których.opiera.się.ustawodawstwo.regulujące.stosunki.prawne. obrotu.gospodarczego..Wspomniane.idee.przewodnie.pozostają.w.związku. z.założeniami,.na.których.opiera.się.ustrój.społeczny,.gospodarczy.i.poli- tyczny.Rzeczypospolitej.Polskiej..W.szczególności.zasady.prawa.gospo- darczego.prywatnego.pozostają.w.związku.z.zasadami konstytucyjny- mi.określającymi.podstawy.ustroju gospodarczego.kraju..Przed.siębiorcy. działają.bowiem.w.ramach.społecznej gospodarki rynkowej.opartej.na. wolności działalności gospodarczej,.własności prywatnej.oraz.solidar- ności,.dialogu i współpracy partnerów społecznych.(zob..art..20.Konsty- tucji.RP)..Zasady.prawa.wynikają.wprost.z.treści.obowią.zu.ją.cego.prawa. (zasady.są.wówczas.normami.prawnymi).albo.wynikają.z.niej.pośrednio. i.są.wówczas.formułowane.na.podstawie.norm.prawnych.w.drodze.rozu- mowania.prawniczego. Znaczenia.zasad.prawa.nie.można.nie.doceniać..Pełnią.one.istotną.rolę. zarówno.w.sferze.stanowienia,.jak.i.stosowania,.a.także.nauczania.pra- wa..Po.pierwsze.zasady.wskazują wartości, jakie szczegółowe przepisy prawa powinny realizować,.w.czym.przejawia.się.ogólna.aksjologiczna. funkcja.zasad.prawa..Po.drugie.zasady.prawa.wyznaczają kierunki przy- szłych działań legislacyjnych,.zarówno.w.zakresie.stanowienia.nowego. prawa,.jak.i.zmian.w.prawie.już.obowiązującym..Po.trzecie.zasady.prawa. determinują sposób stosowania przepisów prawnych, w tym w szcze- gólności sposób ich interpretacji (wykładni), oraz preferencje w razie kolizji norm prawnych..Po.czwarte.zasady.określają granice czynienia użytku z praw podmiotowych w stosunkach obrotu gospodarczego.. Wreszcie.po.piąte,.dzięki.wszystkim.wyżej.wymienionym.funkcjom,.uła- twiającym.odczytanie.społecznego.i.ekonomicznego.tła.danej.instytucji. prawnej,.wskazanie.jej.ratio legis,.znajomość zasad prawa pozwala na pełniejsze i właściwe korzystanie z praw podmiotowych, a także daje głębszą wiedzę o prawie. Katalog.zasad.prawa.gospodarczego.prywatnego.jest.sprawą.względ- nie.otwartą..W.nauce.prawa.zestawia.się.te.zasady.w.dość.różny.sposób. 14 15 16 A. Doliwa Nb. 14–16 17 18 12 Część I. Zagadnienia ogólne w.zależności.od.celu,.jakiemu.służyć.ma.ich.prezentacja..Mając.na.uwa- dze.cel.dydaktyczny,.do.najważniejszych.zasad.prawa.gospodarczego.pry- watnego.należy.zaliczyć:.zasadę.wolności gospodarczej,.zasadę.równości przedsiębiorców,.zasadę.profesjonalizmu,.zasadę.swobody umów,.za- sadę.ochrony rynku i wolności konkurencji.i.zasadę.ochrony bezpie- czeństwa obrotu..Przytoczone.zasady.zostaną.niżej.scharakteryzowane.. Oprócz.wyżej.wymienionych.zasad.prawnych.w.doktrynie.omawia. się.jeszcze.następujące.reguły:.po.pierwsze.–.zasadę zgodności regula- cji prawnej z prawidłami ekonomicznymi,.która.jest.oczywistą.konse- kwencją.obiektywnych.związków.pomiędzy.prawem.gospodarczym.a.zja- wiskami.gospodarczymi.podlegającymi.prawom.(prawidłom).ekonomii.. Pomiędzy.przepisami.prawa.a.gospodarką.zachodzi.sprzężenie.zwrotne.–. rozwiązania.prawne.warunkują.przebieg.procesów.gospodarczych,.zaś.pra- wa.ekonomii.determinują,.a.w.każdym.razie.powinny.determinować,.treść. przyjmowanych.przepisów..Kolejną.z.wymienionych.jest.zasada.ochro- ny zaufania i interesu strony typowo słabszej;.w.dzisiejszych.realiach. w.imię.realizacji.tej.zasady.stanowione.jest.prawo.ochrony.konsumentów.. Wreszcie.po.trzecie.–.zasada.uwzględniania zmienionych warunków go- spodarczych,.w.myśl.której.kontrakty.pomiędzy.przedsiębiorcami.muszą. być.wykonywane.z.uwzględnieniem.dynamicznie.rozwijających.się.uwa- runkowań.gospodarczych,.jeśli.zmiany.mają.charakter.wyjątkowy. II. Zasada wolności gospodarczej Zasada.wolności.gospodarczej.to.jedna.z.zasad.ustrojowych,.przewi- dziana.i.zagwarantowana.w.Konstytucji.i.w.ustawach.szczegółowych.. Przepis.art..20.Konstytucji.RP.stanowi,.że:.„Społeczna.gospodarka.ryn- kowa.oparta.na.wolności działalności gospodarczej,.własności.prywat- nej.oraz.solidarności,.dialogu.i.współpracy.partnerów.społecznych.stano- wi.podstawę.ustroju.gospodarczego.Rzeczypospolitej.Polskiej”..Podobnie. art..6.ust..1.ustawy.z.2.7.2004.r..o.swobodzie.działalności.gospodarczej. (tekst.jedn..Dz.U..z.2017.r..poz..2168.ze.zm.).przewidywał,.że:.„Podejmo- wanie,.wykonywanie.i.zakończenie.działalności.gospodarczej.jest.wolne dla każdego na.równych.prawach,.z.zachowaniem.warunków.określo- nych.przepisami.prawa”..Tę.samą.zasadę.wyraża.przepis.art..2.uchwalonej. 6.3.2018.r..ustawy.–.Prawo.przedsiębiorców.(Dz.U..z.2018.r..poz..646),. w.myśl.którego.podejmowanie,.wykonywanie.i.zakończenie.działalności. gospodarczej.jest.wolne.dla.każdego.na.równych.prawach..Wreszcie.w.sfe- rze.stosunków.kontraktowych.wyrazem.wolności.gospodarczej.jest.zasada. swobody.umów,.określona.w.art..3531.KC,.zgodnie.z.którym.„Strony.za- Nb. 17–18 A. Doliwa Rozdział 1. Ogólna charakterystyka prawa gospodarczego prywatnego 13 wierające.umowę.mogą.ułożyć.stosunek.prawny.według swego uznania,. byleby.jego.treść.lub.cel.nie.sprzeciwiały.się.właściwości.(naturze).stosun- ku,.ustawie.ani.zasadom.współżycia.społecznego”.. Ograniczenie.wolności.działalności.gospodarczej.jest.dopuszczalne.tyl- ko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. (art..22.Konstytucji.RP)..Ograniczenia.w.zakresie.korzystania.z.konsty- tucyjnych.wolności.i.praw.mogą.być.ustanawiane.tylko.w.ustawie.i.tylko. wtedy,.gdy.są.konieczne.w.demokratycznym.państwie.dla.jego.bezpieczeń- stwa.lub.porządku.publicznego,.bądź.dla.ochrony.środowiska,.zdrowia. i.moralności.publicznej,.albo.wolności.i.praw.innych.osób..Ograniczenia. te.nie.mogą.naruszać.istoty.wolności.i.praw.(art..31.ust..3.Konstytucji.RP). Wolność.gospodarcza.obejmuje.wiele swobód,.m.in..swobodę.podej- mowania.i.prowadzenia.na.warunkach.określonych.prawem.działalności. gospodarczej,.swobodę.wyboru.formy.organizacyjno-prawnej.prowadze- nia.działalności.gospodarczej,.swobodę.zakończenia.działalności.gospo- darczej..Wolność.gospodarcza.wywodzi.się.i.polega.na.akceptacji.przez. państwo.zjawiska.naturalnej.przedsiębiorczości.obywateli.i.grup.społecz- nych,.zmierzających.do.gromadzenia.ekonomicznej.nadwyżki.takiej.go- spodarczej.aktywności..Założeniem.zasady.wolności.jest.działanie.nie.tyl- ko.na.własny.rachunek,.ale.także.na.własne.ryzyko.przedsiębiorcy. .Według.szerszego.ujęcia.zasada.wolności.gospodarczej.jest.formułą. określającą.relacje.w.procesach.gospodarczych.zachodzące.pomiędzy.pań- stwem.a.jednostką..Z.tego.punktu.widzenia.wolność.gospodarcza.to.prawo. jednostek.i.grup.społecznych.(wolność).do.podejmowania.i.wykonywania. działalności.gospodarczej,.a.także.względna.wolność od.ingerencji pań- stwa.w.swobodę.decyzji.gospodarczych..Tym.samym.zasada.wolności.go- spodarczej,.przypisując.prawa.jednostce,.ogranicza.kompetencje.władzy. państwowej.wobec.jednostki.w.dziedzinie.gospodarczej. W.praktycznym.wymiarze.miarą.wolności.gospodarczej.przedsiębior- ców.jest.skala.reglamentacji.działalności.gospodarczej,.zwłaszcza.re- glamentacji.w.drodze.zezwoleń.i.koncesji,.a.także.stopień.komplikacji. procedury.legalizacji.działalności.gospodarczej.i.uzyskania.statusu.przed- siębiorcy..Krok.w.kierunku.urzeczywistnienia.i.umocnienia.zasady.wol- ności.gospodarczej.uczynił.ustawodawca,.uchwalając.ustawę.o.swobodzie. działalności.gospodarczej,.a.następnie.ustawę.–.Prawo.przedsiębiorców.. W.założeniu.ustawy.te.mają.poszerzać.zakres.wolności.gospodarczej,. zwłaszcza.przez.zastąpienie.zdecydowanej.większości.zezwoleń.wpisem. do.rejestru.dzia.łalności.regulowanej,.uprawniającym.do.prowadzenia.nie- których.rodzajów.działalności.gospodarczej,.przez.ograniczenie.liczby. koncesji,.przez.ułatwienie.podejmowania.działalności.gospodarczej.przede. A. Doliwa Nb. 19–22 19 20 21 22 23 24 25 14 Część I. Zagadnienia ogólne wszystkim.w.drodze.zastąpienia.kilku.zgłoszeń.o.rozpoczęcie.działalno- ści.(np..wpisu.do.ewidencji,.KRS,.NIP,.REGON.itp.).jednym.wnioskiem. III. Zasada równości przedsiębiorców Zasada.równości.przedsiębiorców.jest.pochodną.ogólnej,.konstytucyj- nej.zasady.równości..W.myśl.art..32.Konstytucji.RP:.„Wszyscy.są.wobec. prawa.równi..Wszyscy.mają.prawo.do.równego.traktowania.przez.władze. publiczne..Nikt.nie.może.być.dyskryminowany.w.życiu.politycznym,.spo- łecznym.lub.gospodarczym.z.jakiejkolwiek.przyczyny”..Omawiana.za- sada.posiada.też.oczywiste.filiacje.w.zasadzie.wolności.gospodarczej..We- dług.art..3.PrPrzeds.bowiem:.„Podejmowanie,.wykonywanie.i.zakończenie. działalności.gospodarczej.jest.wolne dla każdego na równych prawach”.. Równość.przedsiębiorców.wobec.prawa.jest.warunkiem.sine qua non.go- spodarki.rynkowej.i.uczciwej.konkurencji..Oczywiście.zdarzają.się.pewne,. w.pełni.uzasadnione.odstępstwa.od.omawianej.zasady,.jak.choćby.polityka. wspierania.małych.i.średnich.przedsiębiorców. Zasadę.równości.przedsiębiorców.wyrażają.m.in..równość w dostępie do rynku,.w.tym.do.zamówień.publicznych,.równość obciążeń publicz- noprawnych,.w.tym.fiskalnych,.równość odpowiedzialności.prawnej,. równość w systemie ochrony prawnej.i.in. IV. Zasada profesjonalizmu Określenia.takie.jak:.„przedsiębiorca”,.„działalność.gospodarcza”,.„ob- rót.gospodarczy”.mogą.być.zapewne.uznane.za.synonimy.określeń,.takich. jak:.„profesjonalista”,.„działalność.profesjonalna”,.„obrót.profesjonalny”.. Skoro.działalność.gospodarcza.ma.profesjonalny.charakter.(jest.prowadzo- na.przez.profesjonalistę),.to.z.jednej.strony.stwarza.określone.możliwości. (inwestycyjne,.akumulacyjne,.technologiczne,.organizacyjne),.a.z.drugiej. –.uzasadnia.w.konsekwencji.większe.oczekiwania.w.zakresie.wykonywa- nia.przez.profesjonalistę.jego.zobowiązań.oraz.świadczeń.stanowiących. profesjonalną.ofertę. Profesjonalny.charakter.działalności.przedsiębiorców.w.sferze.sto- sunków.kontraktowych.jest.w.ustawie.uwzględniony..Zgodnie.z.art..355. §.1.KC,.dłużnik.obowiązany.jest.do.staranności.ogólnie.wymaganej.w.sto- sunkach.danego.rodzaju.(należyta.staranność)..Należytą.staranność.dłuż- nika.w.zakresie.prowadzonej.przez.niego.działalności.gospodarczej.okre- śla.się.z.– uwzględnieniem zawodowego charakteru tej działalności. –.art..355.§.2.KC..Tym.samym,.od.dłużnika,.który.ma.wykonać.zobowią- Nb. 23–25 A. Doliwa
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo gospodarcze prywatne. Wydanie 5
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: