Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00428 006592 18447089 na godz. na dobę w sumie
Prawo gospodarcze publiczne. Wydanie 5 - ebook/pdf
Prawo gospodarcze publiczne. Wydanie 5 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 609
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-990-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja ,,Prawo gospodarcze publiczne' służyć ma prezentacji poszczególnych przejawów i form oddziaływania państwa na gospodarkę przy wykorzystaniu różnych instrumentów prawnych.

Oddziaływanie to przestrzegać można najpierw w płaszczyźnie przedmiotowej i łączyć z określonymi sferami działalności gospodarczej, a następnie z procedurami i środkami działania, przy wykorzystaniu których możliwe staje się celowe kształtowanie ładu i pożądanego stanu prawnego i faktycznego w gospodarce, stosownie do potrzeb gospodarki oraz zgodnie z interesem publicznym. W publikacji omówiono m.in.: Prawo energetyczne, Prawo pocztowe, Prawo transportowe, Prawo telekomunikacyjne, Prawo farmaceutyczne, Publiczne prawo gospodarki rolnej i przetwórczej, Publicznoprawna regulacja bankowości i ubezpieczeń, Prawo i ochrona konkurencji, Nadzór państwa nad rynkiem kapitałowym, Kształtowanie ładu przestrzennego na potrzeby gospodarki, Pomoc publiczną, Prawo zamówień publicznych, Organizacje i funkcjonowanie gospodarki komunalnej.

Książka przeznaczona jest zarówno dla studentów prawa jak również aplikantów i praktyków, których interesuje dany zakres prawa z obowiązującym stanem prawnym.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Wprowadzenie W.każdym.systemie.gospodarczym.daje.o.sobie.znać.niezwykle.trudny,.jeśli.nie. niemożliwy.do.rozstrzygnięcia.dylemat.sprowadzający.się.do.ustalenia,.czy.czyn- nikiem.decydującym.o.rozwoju.gospodarki.i.mającym.najistotniejszy.wpływ.na.jej. funkcjonowanie.jest.oparty.na.wolności.działalności.gospodarczej.rynek.samodziel- nych.przedsiębiorców.oraz.rynek.produktów.i.usług,.czy.też.czynnikiem.tym.są.po- budzające.gospodarkę,.inspirujące.działania.instytucji.publicznej,.jaką.jest.państwo.. Niejako.w.konsekwencji.uwidoczniają.się.koncepcje.priorytetowego.traktowania. wolności.gospodarczej.i.wolnego.rynku,.a.tym.samym.ograniczania.interwencji. państwa,.jak.i.koncepcje.uznające.celowość.i.konieczność.działań.interwencjoni- stycznych.w.warunkach.gospodarki.rynkowej..W.efekcie.oznacza.to.jednak.rów- noległe.wdrażanie.obydwu.koncepcji.do.praktyki.gospodarczej,.choćby.na.pod- łożu.doktryny.i.zasady.(konstytucyjnej).społecznej.gospodarki.rynkowej,.mającej. niejako.z.założenia.godzić.i.kojarzyć.ze.sobą:.wolny.rynek.i.potrzeby.społeczne.. Problem.sprowadza.się.przy.tym.do.udzielenia.odpowiedzi.na.pytanie.o.–.z.jednej. strony.–.granice.i.zakres.wolności.działalności.gospodarczej.–.z.drugiej.zaś.–.grani- ce,.metody,.środki.i.cele.oddziaływania.państwa.jako.instytucji.publicznej.na.sferę. gospodarki.prowadzonej.przez.podmioty.niepubliczne..Paradoksalnie,.działania.in- terwencjonistyczne.państwa.rozwijane.są.w.warunkach.istnienia.i.funkcjonowania. wolnego.rynku,.a.podejmowane.są.one.nie.w.celu.wyeliminowania.takiego.rynku,. ale.w.związku.z.uznaniem,.że.mechanizm.rynkowy.wymaga.odpowiedniego.wspo- magania.ze.strony.państwa.tudzież.dokonania.odpowiedniej.korekty.przy.wykorzy- staniu.środków.prawnych1..W.szczególności.owo.wspomaganie.i.korekta.są.–.zda- niem.twórcy.koncepcji.interwencjonizmu.Johna Keynesa –.konieczne.w.warunkach. powstania.nierównowagi.oraz.zakłóceń.funkcjonowania.rynku.podczas.kryzysu2. W.literaturze.wolność.działalności.gospodarczej.ujmowana.jest.głównie.jako. zbiór.swobód3,.zasada.prawa4.oraz.prawo.podmiotowe5..Nie.brakuje.także.wypo- 1 2 1.Zob..R. Gwiazdowski,.Spór.o.interwencjonizm.gospodarczy,.SI.2005,.Nr.44,.s..162. 2.Zob..A. Wojtyna,.Ewolucja.keynesizmu.a.główny.nurt.ekonomii,.Warszawa.2000,.s..68;.zob.. także.uwagi.R..Gwiazdowskiego,.Spór.nt..istoty.interwencjonizmu.wg.J. Keynesa,.s..163.i.n. 3.Tak..np..J. Grabowski,.Prawne.granice.wolności.gospodarczej,.[w:].Rozprawy.z.prawa.cywilnego. i.ochrony.środowiska,.PNUŚ.1992,.Nr.1298,.s..66;.zob..także.W. Siuda,.Niektóre.warunki.prowa- dzenia.indywidualnej.działalności.gospodarczej,.[w:].J. Kufel.(red.),.Działalność.gospodarcza.osób. fizycznych.w.świetle.uregulowań.publicznoprawnych,.AE.Zeszyty.Naukowe.1997,.Nr.246,.s..34.i.n. 4.Tak.np..S. Biernat,.Podejmowanie.i.prowadzenie.działalności.gospodarczej.–.wolność.gospo- darcza.de.lege.lata.i.de.lege.ferenda,.PPH.1994,.Nr.9,.s..9. 5.Tak..np..A. Walaszek-Pyzioł,.Swoboda.działalności.gospodarczej,.Kraków.1994,.s..8–13. A. Powałowski Nb. 1–2 2 Rozdział I. Wprowadzenie wiedzi,.zgodnie.z.którymi.wolność.gospodarcza.łączona.jest.z.takimi.określenia- mi,.jak.w.szczególności:.składnik.liberalizmu.gospodarczego.i.domniemanie.swo- body.podejmowania.i.prowadzenia.działalności.gospodarczej6,.zasada.i.warunek. sine qua non.gospodarki.rynkowej7,.obiektywna.zasada.organizująca.gospodar- kę.w.sposób.zakładający.ścisły.związek.między.prywatną.autonomią.a.mechani- zmem.konkurencji8,.wiązka.różnych.praw,.jak:.prawo.własności,.wolność.osobi- sta,.wolność.wyboru.zajęcia.i.miejsca.zamieszkania,.prawo.do.przedsiębiorczości,. prawo.do.równości.wobec.prawa,.prawo.do.konkurencji,.wolność.umów9..Wol- ność.gospodarcza.przedstawiana.jest.ponadto.jako.zespół.różnego.rodzaju.swo- bód.o.określonym.zakresie.i.treści.odnoszących.się.m.in..do.przepływu.towarów,. przedsiębiorczości,.świadczenia.usług,.przepływu.kapitału.i.płatności,.prawa.spó- łek.i.koncernów10. Nie.neguje.się.zazwyczaj,.że.wolność.działalności.gospodarczej.stanowi.wa- runek.niezbędny.i.konieczny.gospodarki.rynkowej,.jej.zaistnienia.i.funkcjonowa- nia11..Gospodarka.rynkowa.jest.gospodarką.wolną,.czyli.taką,.w.ramach.której. zapewniona.i.zagwarantowana.zostaje.możliwość.podejmowania.i.prowadzenia. działalności.gospodarczej.przez.dowolny.podmiot,.proces.gospodarowania.odby- wa.się.zasadniczo.bez.władczej.ingerencji.państwa,.respektowane.są.prawa.eko- nomiczne,.w.tym.prawo.popytu.i.podaży,.występuje.swoboda.władania.środkami. produkcji,.a.jednocześnie.w.obszarze.gospodarki.–.na.wolnym.rynku.–.mamy.do. czynienia.z.rywalizacją.(konkurencją).pomiędzy.podmiotami.działalności.gospo- darczej..W.takiej.gospodarce.to.właśnie.wolność.jest.przesłanką.zachowań.uczest- ników.rynku.oraz.procesów.gospodarczych. Wolność.działalności.gospodarczej.wymaga.stworzenia.odpowiednich.praw- nych. warunków. i. możliwości. pozwalających. na. swobodne. podjęcie. decyzji. w.kwestii.zainicjowania.działalności.gospodarczej.w.wybranym.zakresie.przed- miotowym,.odpowiednio.zlokalizowanej,.zorganizowanej,.składającej.się.z.szere- gu.czynności.i.mającej.na.względzie.osiągnięcie.zarobku..W.tym.znaczeniu.wol- ność.działalności.gospodarczej,.znajdująca.potwierdzenie.na.gruncie.prawa.i.przez. prawo.określona,.powinna.być.potraktowana.jako.przesłanka.wykonywania.dzia- łalności.gospodarczej.przez.poszczególne.podmioty..Wolność.gospodarcza.warun- kuje.działalność.gospodarczą,.umożliwiając.jej.swobodne.(wolne).podejmowanie,. kontynuację,.a.także.zakończenie..Oznacza.to.w.konsekwencji,.że.w.systemie.go- spodarczym.„objętym”.wolnością.możliwe.jest.swobodne.kształtowanie.stosun- ków.pomiędzy.podmiotami.działalności.gospodarczej.i.swobodne.wykonywanie. poszczególnych.czynności.z.zakresu.tej.działalności. 3 4 6.Zob..S. Biernat,.Podejmowanie,.s..9–10. 7.Zob..R.W. Kaszubski,.K. Radzikowski,.Wolność.gospodarcza.i.warunki.dopuszczalności.jej. ograniczeń,.Glosa.2000,.Nr.3,.s..1. 8.Zob..K. Strzyczkowski,.Kilka.uwag.o.istocie.i.granicach.wolności.gospodarczej,.[w:].Granice. wolności.gospodarczej.w.systemie.społecznej.gospodarki.rynkowej,.Katowice.2004,.s..288. 9.Zob..K. Pawłowicz,.O.wolności.gospodarczej,.[w:].Prawo.i.społeczeństwo.obywatelskie,. Warszawa.1990,.s..103. 10.Zob..Z. Brodecki (red.),.Wolność.gospodarcza,.Warszawa.2003. 11.Tak.określają.wolność.gospodarczą.R.W. Kaszubski,.K. Radzikowski,.Wolność,.s..1;.zob.. także.E. Kosiński,.Aspekt.prawny.wolności.gospodarczej,.KPPubl..2003,.Nr.4,.s..11.i.powołana. tam.literatura. Nb. 3–4 A. Powałowski Rozdział I. Wprowadzenie 3 Jednak.na.gruncie.Konstytucji.RP.wolność.działalności.gospodarczej.potrak- towana.została.jako.jeden.z.filarów.społecznej.gospodarki.rynkowej.–.podstawy. ustroju.gospodarczego.Rzeczypospolitej.Polskiej,.obok.własności.prywatnej.oraz. solidarności,.dialogu.i.współpracy.partnerów.społecznych..Oznacza.to,.że.wolność. działalności.gospodarczej.powinna.zostać.odpowiednio.skorelowana.z.pozostały- mi.elementami.ustroju.gospodarczego.w.celu.zapewnienia.prawidłowego.i.efek- tywnego.funkcjonowania.gospodarki.rynkowej,.z.jednoczesnym.respektowaniem. i.uwzględnianiem.interesu.publicznego.(społecznego)..Wolność.działalności.go- spodarczej.nie.może.zatem.być.traktowana.jako.kategoria.absolutna.i.realizowana. w.sposób.bezwzględny.ponieważ.pozostawałoby.to.w.opozycji.zarówno.do.moż- liwości,.jak.i.zdolności.zapewnienia.przez.państwo.ochrony.interesu.publicznego. wyartykułowanego.przy.wykorzystaniu.systemu.prawa..Istnieje.zatem.potrzeba. stworzenia.i.funkcjonowania.właściwego.mechanizmu.oddziaływania.państwa.na. gospodarkę,.by.ta.–.na.podłożu.wolności.działalności.gospodarczej.–.mogła.stać. się.obszarem.godzenia.interesów.podmiotów.działalności.gospodarczej.z.interesa- mi.o.charakterze.publicznym.. Nawet.gdy.pominąć.w.rozważaniach.aspekt.normatywny.działań.państwa,. z.obserwacji.praktyki.wynika,.że.współczesne.państwo.zachowania.interwencjo- nistyczne.zdaje.się.traktować.nie.tylko.jako.metodę.osiągania.równowagi.ryn- kowej,.lecz.także,.a.może.przede.wszystkim,.jako.sposób.dążenia.do.osiągania. celów.wyznaczanych.interesem.publicznym.i.określanych.przez.samo.państwo,. a.mieszczących.się.w.ramach.polityki.gospodarczej..Celami.takimi.są.w.szcze- gólności:.ochrona.społeczeństwa.przed.zagrożeniami.ekologicznymi,.konieczność. kontroli.przez.państwo.obrotu.określonymi.dobrami,.względy.obrony.narodowej. i.bezpieczeństwa.publicznego,.prawidłowe.funkcjonowanie.rynku.wewnętrznego,. eliminowanie.zagrożeń.konkurencji,.konieczność.racjonalnego.gospodarowania. wyczerpywanymi.zasobami,.ochrona.konsumentów,.bezpieczeństwo.uczestników. obrotu.rynkowego,.konieczność.zapewnienia,.aby.określone.rodzaje.działalności. gospodarczej.były.wykonywane.przez.podmioty.fachowe.i.odpowiednio.do.tego. przygotowane.–.także.finansowo..Zapewne.dlatego.w.obecnej.dobie.poszczególne. państwa.nie.mogą.„odejść”.od.interwencjonizmu,.a.chcąc.zachować.swą.aktywną,. kreatywną.i.inspirującą.rolę.w.gospodarce,.niejako.zmuszone.są.do.działań.inter- wencjonistycznych. Jak.się.zauważa,.możliwe.jest.wyróżnienie.dwóch.podstawowych.„technik”.in- terwencjonistycznych,.zakładających.stosowanie.odmiennych.środków.działania. przez.państwo.i.wywołujących.różne.efekty.w.gospodarce12..„Technika”.pierwsza. –.zgodna.z.założeniami.J. Keynesa.–.akceptuje.wolną.grę.praw.ekonomicznych. i.mieści.się.w.systemie.gospodarki.wolnorynkowej.opartej.na.wolności.działal- ności.gospodarczej..Druga.„technika”.–.nazwana.arbitralną.–.blokuje,.a.niekiedy. nawet.uniemożliwia.funkcjonowanie.wolnego.rynku13..Wydaje.się,.że.praktyczne. zastosowanie.jednej.z.„technik”.nie.jest.kwestią.dowolną.lub.przypadkową..Pro- blem.sprowadza.się.bowiem.do.określenia.celów.działań.interwencjonistycznych,. a.zarazem.nabrania.przekonania.(graniczącego.z.pewnością),.że.mogą.one.zostać. 5 6 7 12.Zob..P.M. Gaudemet,.J. Molinier,.Finanse.publiczne,.Warszawa.2000,.s..90. 13.Tamże,.s..92. A. Powałowski Nb. 5–7 4 Rozdział I. Wprowadzenie zrealizowane.poprzez.zastosowanie.odpowiednich.środków.działania,.które.po- winny.(także.stosownie.do.przekonania).wywołać.pożądane.efekty..Zazwyczaj. przyjmuje.się14,.że.cele.te.są.pochodnymi.funkcji.państwa.z.zakresu.gospodarki.. W.szczególności.chodzi.o.zapewnienie.efektywności.gospodarki.w.skali.makro,. przy.uwzględnieniu.nierównomiernego.jej.rozwoju.sektorowego,.dokonanie.spra- wiedliwej,.społecznie.akceptowalnej.alokacji.środków.finansowych.w.warunkach. dysproporcji.dochodów,.uzyskanie.stanu.równowagi.i.stabilności.wobec.cyklicz- nego.(a.w.konsekwencji.nierównoważnego.i.niestabilnego).funkcjonowania.gospo- darki.rynkowej,.a.także.optymalizacja.stanu.samodzielności.podmiotów.działalno- ści.gospodarczej.poprzez.powściągnięcie.„egoizmów”.przedsiębiorców.w.sytuacji. występujących.potrzeb.społecznych. Pojęcie. interwencjonizmu. ma. charakter. nienormatywny,. jednak. doktryna. (prawnicza).postrzega.je.w.kontekście.przede.wszystkim.poszczególnych.środ- ków.i.ich.kategorii.oraz.form.stosowanych.przez.państwo.w.odniesieniu.do.go- spodarki15..Podkreśla.się.przy.tym,.że.interwencjonizm.jest.aktywnym.działaniem. państwa,.tym.samym.nie.oznacza.podejmowania.czynności.ochronnych.w.zakre- sie.porządku.prawnego,.życia.i.zdrowia.ludzkiego,.bezpieczeństwa,.środowiska. naturalnego,.moralności.publicznej16..Jednocześnie.nie.stanowi.interwencjonizmu. podejmowanie.przez.państwo.działań.w.sferze.sądownictwa,.administracji,.bezpie- czeństwa,.a.także.porządku.publicznego,.z.uwagi.na.okoliczność,.iż.w.sferach.tych. rola.państwa.jest.powszechnie.akceptowana,.a.określenie.ustroju.i.funkcjonowania. tych.sfer.przez.państwo.uznaje.się.za.konieczne17. Na.gruncie.prawa.interwencjonizm.państwowy.kojarzony.jest.w.znacznej.mie- rze.z.reglamentacją,.czyli.ograniczeniem.zakresu.wolności.gospodarczej,.a.to.za. sprawą.treści.art..22.Konstytucji.RP,.według.którego.wolność.gospodarczą.(a.więc. także.jeden.z.jej.aspektów.jakim.jest.wolny.rynek).można.poddać.ograniczeniom. z.uwagi.na.ważny.interes.publiczny,.przy.zastosowaniu.formy.ustawy..Nie.do- strzega.się.zarazem.okoliczności,.że.interwencjonizm.państwowy.jest.zjawiskiem. (zespołem.działań).o.szerszej.formule,.wykraczającej.znacznie.poza.obszar.regla- mentacji..Na.pewno.mieszczą.się.w.działaniach.interwencjonistycznych.różnego. rodzaju.działania.władcze.podejmowane.przez.organy.publiczne,.których.celem. jest.ograniczanie.wolności.gospodarczej18..Zakres.tych.ograniczeń.nie.może.być. nadmierny,.albowiem.wolność.gospodarcza.jest.zasadą,.jej.ograniczenia.wyjąt- kiem.od.niej..Nie.może.zatem.dojść.do.sytuacji,.w.której.zniwelowane.zostałyby. 8 9 14.Zob..P.A. Samuelson,.W.D. Nordhaus,.Ekonomia,.t..1,.Warszawa.1995,.s..88. 15.Zob..T. Kocowski,.[w:].A. Borkowski,.A. Chełmoński,.M. Guziński,.K. Kiczka,.L. Kieres,. T. Kocowski,.M. Szydło,.Administracyjne.prawo.gospodarcze,.Wrocław.2009,.s..485. 16.Por..C. Kosikowski,.Problemy.reglamentacji.działalności.gospodarczej.w.Polsce,.[w:].Instytu- cje.współczesnego.prawa.administracyjnego..Księga.jubileuszowa.Profesora.zw..dr.hab..J..Filipka,. Kraków.2001,.s..364. 17.Zob..w.tej.kwestii.np..K. Markowski,.Rola.państwa.w.gospodarce.rynkowej,.Warszawa.1992,. s..16;.C. Kosikowski,.Publiczne.prawo.gospodarcze.Polski.i.Unii.Europejskiej,.Warszawa.2005,. s..195.i.n.. 18.Zob..C. Kosikowski,.Problemy,.s..364.oraz.T. Kocowski,.Stanowienie.i.stosowanie.norm.pra- wa.administracyjnego.w.obszarze.reglamentacji.działalności.gospodarczej,.AUWr.1996,.Nr.253,. s..116.i.n. Nb. 8–9 A. Powałowski Rozdział I. Wprowadzenie 5 publiczne.prawa.podmiotowe.przejawiające.się.w.samodzielności.prawnej.i.fak- tycznej.uczestników.rynku,.głównie.przedsiębiorców19. Interwencjonizm.państwowy.obejmuje.również.działania.porządkujące.gospo- darkę.i.organizujące.jej.funkcjonowanie..Tego.rodzaju.działania.należy.uznać.za. w.pełni.umotywowane.funkcjami.współczesnego.państwa.biorącego.odpowie- dzialność.za.zachowanie.określonego.ładu.w.gospodarce.i.zagwarantowanie.ist- niejącego.status quo..Mieszczą.się.one.w.ramach.tzw..policji.administracyjnej. –.stosunkowo.najłagodniejszej.postaci.interwencjonizmu.–.obejmującej.działal- ność.o.charakterze.ochronnym.niewykluczającym.przy.tym.możliwości.stosowa- nia.środków.przymusu.bezpośredniego20.. Jak.się.podkreśla21,.zarówno.reglamentacja,.jak.i.policja.administracyjna.pozo- stają.ze.sobą.w.ścisłym.związku.sprowadzającym.się.do.określania.przez.państwo. w.ramach.każdego.z.tych.zespołów.działań,.warunków.i.wymogów,.których.speł- nienie.skutkuje.ograniczeniem.samodzielności.przedsiębiorców,.ale.zarazem.przy- czynia.się.do.wytyczenia.granic.ingerencji.państwa.w.sferę.ich.swobód. Interwencjonizm.w.ujęciu.prawnym.łączyć.należy.również.z.tzw..regulacją,. a.w.gruncie.rzeczy.szczególną,.co.do.zakresu,.przedmiotu.i.stosowanych.środków. działania.reglamentację,.a.w.pewnym.stopniu.również.z.policją.administracyjną. dotyczącą.sektorów.infrastrukturalnych,.takich.jak:.np..energetyka.czy.telekomu- nikacja22..W.sektorach.tych.konieczne.jest.zapewnienie.sprawnego.i.stałego.ich. funkcjonowania.oraz.powszechnej.i.niezakłóconej.dostępności.do.świadczonych. tam.usług,.a.ponadto.–.ponieważ.sektory.te.charakteryzują.się.częstym.występo- waniem.w.nich.monopoli.naturalnych.–.dążenie.do.zachowania.w.ich.ramach.od- powiednich.standardów.konkurencyjnych. Niniejsze.opracowanie.służyć.ma.w.założeniu.prezentacji.poszczególnych.ro- dzajów.i.form.oddziaływania.państwa.na.gospodarkę.przy.wykorzystaniu.instru- mentów.prawnych23..Oddziaływanie.to.postrzegać.można.w.pierwszej.kolejności. w.płaszczyźnie.przedmiotowej.i.łączyć.z.określonymi.sferami.(dziedzinami).dzia- łalności.gospodarczej,.takimi.jak:.energetyka,.telekomunikacja,.transport,.rolnic- two.i.przetwórstwo,.a.także.z.działalnością.bankową,.ubezpieczeniową.i.poczto- wą.oraz.produkcją.i.sprzedażą.środków.farmaceutycznych..W.dziedzinach.tych. w.sposób.wyraźny.dają.się.zauważyć.daleko.ingerujące.w.sferę.wolności.gospo- darczej.działania.państwa,.których.nośnikiem.są.normy.prawne.mające.charakter. reglamentacyjny,.regulacyjny.oraz.porządkowy.(policyjny)..Wskazane.dziedziny. działalności.gospodarczej.wyróżniają.kompleksowe.i.szczegółowe.regulacje.nor- matywne,.mają.one.szczególne.znaczenie.dla.gospodarki.jako.całości,.a.w.ich.ra- 10 11 12 13 19.W.kwestii.wolności.gospodarczej.zob..np..J. Grabowski,.Prawne.granice.wolności.gospo- darczej,.[w:].Rozprawy.z.prawa.cywilnego.i.ochrony.środowiska,.PNUŚ.1992,.Nr.1298,.s..66;. S. Biernat,.Podejmowanie,.s..9;.A. Walaszek-Pyzioł,.Swoboda,.s..8–13. 20.Tak.Z. Leoński,.Istota.i.rodzaje.policji.administracyjnej.(zagadnienia.wybrane),.[w:].Admini- stracja.publiczna.u.progu.XXI.wieku,.Przemyśl.2002,.s..352. 21.Zob..T. Kocowski,.[w:].A. Borkowski,.Administracyjne,.s..484.i.n. 22.Zob..na.ten.temat.M. Szydło,.Regulacja.sektorów.infrastrukturalnych.jako.rodzaj.funkcji. państwa.wobec.gospodarki,.Warszawa.2005. 23.Zob..na.ten.temat.szerzej.R. Hauser,.Z. Niewiadomski,.A. Wróbel (red.),.System.Prawa. Administracyjnego,.t..8a.i.8b,.Publiczne.prawo.gospodarcze,.Warszawa.2013.. A. Powałowski Nb. 10–13 14 15 16 6 Rozdział I. Wprowadzenie mach.możliwe.jest.i.zarazem.konieczne,.przejawianie.dbałości.o.realizację.wielu. celów.publicznych. Interwencjonizm.państwowy.wyrażają.także.przepisy.prawa.odnoszące.się. do.procedur.i.środków.działania,.przy.wykorzystaniu.których.możliwa.staje.się. ochrona.stosunków.i.mechanizmu.konkurencji.w.gospodarce,.jak.i.kształtowanie. i.ochrona.rynku.kapitałowego.oraz.ładu.przestrzennego..Każda.z.wymienionych. sfer.wykazuje.się.wprawdzie.swoistymi.cechami.charakterystycznymi,.jednak.ich. prezentacja.pozwala.na.ukazanie.wielości.i.różnorodności.stosowanych.środków. ochrony.i.kształtowania.tych.sfer.w.interesie.publicznym. Wreszcie.oddziaływanie.państwa.jako.instytucji.publicznej.na.system.gospo- darki.charakteryzować.można.z.perspektywy.poszczególnych.instrumentów.tego. oddziaływania..Ich.nośnikami.są.zespoły.norm.prawnych.określających.przede. wszystkim.sposoby.dochodzenia.do.realizacji.celów.skorelowanych.z.interesem. publicznym,.a.także.wzajemne.relacje.instytucji.publicznych.i.podmiotów.działal- ności.gospodarczej.kształtujące.się.w.toku.osiągania.tych.celów..W.katalogu.ta- kich.instrumentów.mieszczą.się.w.szczególności:.zamówienia.publiczne,.pomoc. publiczna.dla.przedsiębiorców,.koncesje.na.roboty.budowlane.i.usługi,.partnerstwo. publiczno-prywatne.oraz.przekształcenia.własnościowe.w.gospodarce..Instrumen- talny,.ale.również.ustrojowy.charakter.mają.ponadto.regulacje.prawne.gospodarki. komunalnej.i.specjalnych.stref.i.obszarów.działalności.gospodarczej..Wydaje.się,. że.ich.przedstawienie.w.ramach.niniejszego.opracowania.pozwoli.na.wykazanie. aktywnej.roli.państwa.także.w.zakresie.tych.regulacji. Oczywiście.należy.dostrzegać,.że.z.racji.przynależności.Polski.do.Unii.Euro- pejskiej.krajowy.system.prawny.dostosowany.został.odpowiednio.do.systemu.pra- wa.europejskiego.i.pozostaje.w.pełnej.zgodności.z.tym.systemem,.stosownie.do. treści.TUE.i.TFUE..W.tym.kontekście.jednak.aktualne.jest.postrzeganie.powyżej. zaznaczonej.roli.państwa.w.obszarze.gospodarki,.a.nawet.uprawniona.jest.–.na.tle. analizy.wielu.aktów.prawnych.–.konstatacja,.iż.rola.ta.uległa.wzmocnieniu,.a.po- nadto.funkcje.państwa.w.gospodarce.są.wypełniane.częstokroć.z.pomocą.i.przy. wykorzystaniu.instytucji.unijnych.. Nb. 14–16 A. Powałowski Rozdział II. Prawo energetyczne Literatura:.J. Baehr,.E. Stawicki,.J. Antczak,.Prawo.energetyczne..Komentarz,.Kraków.2003;. M. Czarnecka, T. Ogłódek,.Prawo.energetyczne..Komentarz,.Warszawa.2009;.A. Dobroczyń- ska, L. Juchniewicz,.B. Zaleski,.Regulacja.energetyki.w.Polsce,.Warszawa–Toruń.2001;.M. Do- magała,.Bezpieczeństwo.energetyczne..Aspekty.administracyjno-prawne,.Lublin.2008;.T. Dłu- gosz,.Pozycja.ustrojowa.organów.regulacyjnych.w.świetle.projektów.legislacyjnych.Komisji. Europejskiej.dla.energetyki.sieciowej,.PUG.2009,.Nr.7;.F. Elżanowski,.Polityka.energetyczna.. Prawne.instrumenty.realizacji,.Warszawa.2008;.W. Hoff,.Prawny.model.regulacji.sektorowej,. Warszawa.2008;.M. Jankowska,.M. Pawełczyk.(red.),.B. Pikiewicz,.P. Sokal,.R. Walczak,.Prawo. energetyczne..Komentarz,.Poznań.2012;.M. Kaczmarski,.Bezpieczeństwo.energetyczne.Unii. Europejskiej,. Warszawa. 2010;. L.  Karski,. Ogólny. zarys. regulacji. odnawialnych. źródeł. energii. w.polskim.systemie.prawnym.–.w.kontekście.prawa.energetycznego,.cz..II,.Ochrona.Środowiska.–. Przegląd.2003,.Nr.3,.s..58.i.n.;.E. Kosiński,.Regulacja.prokonkurencyjna.nową.funkcją.państwa?. Rozważania.na.przykładzie.regulacji.sektora.elektroenergetycznego.Unii.Europejskiej,.[w:]. B.  Popowska. (red.),. Funkcje. współczesnej. administracji. gospodarczej.. Księga. dedykowana. Profesor.Teresie.Rabskiej,.Poznań.2006;.A. Lipiński,.Niektóre.problemy.nowego.prawa.ener- getycznego,.PUG.1998,.Nr.5;.P. Lissoń,.Formy.oraz.instrumenty.prawne.działania.organu.re- gulacyjnego.na.przykładzie.Prezesa.Urzędu.Regulacji.Energetyki,.[w:].B. Popowska,.K. Koko- cińska.(red.),.Instrumenty.i.formy.prawne.działania.administracji.publicznej,.Poznań.2009;. Z. Muras,.Koncesje.w.prawie.energetycznym.–.zakres.dominium.państwowego,.[w:].M. Swo- ra, M. Szewczyk,.K. Ziemski.(red.),.Prawo.energetyczne.wobec.wyzwań.liberalizacji,.Warsza- wa.2008;.M. Pawełczyk,.Obowiązki.interpretacyjne.Prezesa.Urzędu.Regulacji.Energetyki,.[w:]. Polska.polityka.energetyczna.–.wczoraj,.dziś,.jutro,.Warszawa.2010;.M. Pawełczyk, B. Pikie- wicz,.Funkcjonowanie.zasady.TPA.w.elektroenergetyce.w.prawie.polskim,.[w:].M. Wierzbow- ski,. R.  Stankiewicz. (red.),. Współczesne. problemy. prawa. energetycznego,. Warszawa. 2010;. M.  Pawełczyk,. P.  Sokal,. Ustawa. o. efektywności. energetycznej.. Komentarz,. Toruń. 2012;. T. Skoczny,.Ochrona.konkurencji.a.prokonkurencyjna.regulacja.sektorowa,.Problemy.Zarzą- dzania.2004,.Nr.3;.R. Stankiewicz,.Kilka.uwag.o.regulacji.jako.funkcji.administracji.gospodar- czej.w.rozwoju.sektora.energetycznego,.[w:].M. Wierzbowski, R. Stankiewicz.(red.),.Współcze- sne. problemy. prawa. energetycznego,.Warszawa. 2010;. R.  Stasikowski,. Funkcja. regulacyjna. administracji.publicznej..Studium.z.zakresu.nauki.prawa.administracyjnego.oraz.nauki.admini- stracji,.Bydgoszcz–Katowice.2009;.M. Swora,.Rynek.energii.elektrycznej.po.konsolidacji.pio- nowej.jako.wyzwanie.dla.regulatora.i.ustawodawcy,.[w:].M. Swora, M. Szewczyk,.K. Ziemski. (red.),.Prawo.energetyczne.wobec.wyzwań.liberalizacji,.Warszawa.2008;.M. Swora,.Z. Muras. (red.),.Prawo.energetyczne..Komentarz,.Warszawa.2010;.A.T. Szablewski,.Zarys.teorii.i.prakty- ki.reform.regulacyjnych.na.przykładzie.energetyki,.Łódź–Warszawa.2003;.A. Szafrański,.Ku. liberalizacji.rynku.energii.elektrycznej,.[w:].M. Wierzbowski,.R. Stankiewicz.(red.),.Współcze- sne.problemy.prawa.energetycznego,.Warszawa.2010;.M. Szewczyk,.Trudności.w.realizacji.in- westycji.sieciowych.w.energetyce,.[w:].M. Swora,.M. Szewczyk,.K. Ziemski.(red.),.Prawo.ener- getyczne. wobec. wyzwań. liberalizacji,. Warszawa. 2008;. M.  Szydło,. Prawo. konkurencji. a.regulacja.sektorowa,.Warszawa.2010;.tenże,.Regulacja.sektorów.infrastrukturalnych.jako.ro- M. Pawełczyk 8 Rozdział II. Prawo energetyczne dzaj.funkcji.państwa.wobec.gospodarki,.Warszawa.2005;.A. Torbus,.Obowiązek.zapewnienia. finansowania.budowy.przyłączy.energetycznych.przez.przedsiębiorstwa.energetyczne,.PUG. 2002,.Nr.5;.A. Walaszek-Pyzioł,.Energia.i.prawo,.Warszawa.2002;.taż,.[w:].W.J. Katner.(red.),. System.Prawa.Prywatnego,.t..9,.Prawo.zobowiązań.–.umowy.nienazwane,.Warszawa.2010;. A. Walaszek-Pyzioł,.W. Pyzioł,.Obowiązek.zawarcia.umowy.o.przyłączenie.do.sieci.elektro- energetycznej.–.węzłowe.zagadnienia.prawne,.PUG.2006,.Nr.12;.K. Ziemski,.Zakres.uznanio- wości.rozstrzygnięć.Prezesa.URE,.[w:] M. Swora, M. Szewczyk, K. Ziemski.(red.),.Prawo.ener- getyczne.wobec.wyzwań.liberalizacji,.Warszawa.2008.. § 1. Zagadnienia ogólne 17 Podstawy.prawne.funkcjonowania.współczesnych.systemów.energetycznych. zostały.ukształtowane.po.II.wojnie.światowej.i.praktycznie.od.początku.był.to.sek- tor.traktowany.jako.obszar.strategicznej.ingerencji.państwa.związany.z.realizacją. funkcji.użyteczności.publicznej..Kształtowanie.się.wspólnego.rynku.energii.w.Eu- ropie.jest.procesem,.który.został.zapoczątkowany.w.latach.50..XX.w.1.i.począt- kowo.integracja.obejmowała.rynki.energii.tylko.niektórych.państw.europejskich.. Była.działaniem.powolnym,.dla.którego.głównym.bodźcem.stała.się.potrzeba.za- pewnienia.bezpieczeństwa.dostaw.surowców.energetycznych.dla.rozwijających. się.gospodarek.krajowych..Dnia.22.4.2009.r.,.po.trwających.blisko.2.lata.nego- cjacjach,.Parlament.Europejski.przyjął.uzgodniony.z.państwami.członkowskimi. tzw..Trzeci Pakiet Energetyczny..Przyjęte.w.uchwalonych.rozporządzeniach. oraz.dyrektywach.regulacje.stanowią.wyraz.podejścia.Wspólnoty.do.rynku.energii. w.Unii.Europejskiej..Pełne.rozdzielenie.procesu.wytwarzania.energii.od.jej.dostaw. i.dystrybucji,.znaczący.udział.w.rynku.energii.wytworzonej.z.odnawialnych.źródeł,. większa.niż.do.tej.pory.współpraca.pomiędzy.państwami.członkowskimi.w.celu. zapewnienia.bezpieczeństwa.energetycznego.Unii.oraz.utworzenie.ponadnarodo- wego.regulatora.w.dziedzinie.energetyki.to.tylko.niektóre.z.przyjętych.przez.Par- lament.Europejski.i.Radę.zmian..Kluczowe.znaczenie.odgrywają.nowe.dyrektywy. i.rozporządzenia.wspólnotowe,.istotnie.modyfikujące.organizację.i.zasady.wspól- notowego.sektora.energetycznego,.które.weszły.w.życie.z.dniem.3.9.2009.r.,.z.za- strzeżeniem,.że.termin.końcowy.na.ich.implementowanie.przez.państwa.człon- kowskie.został.wyznaczony.na.dzień.3.3.2011.r..Chodzi.tu.o.następujące.akty:. dyrektywę.Parlamentu.Europejskiego.i.Rady.2009/72/WE.z.13.7.2009.r..dotyczą- cą.wspólnych.zasad.rynku.wewnętrznego.energii.elektrycznej.i.uchylającą.dyrek- tywę.2003/54/WE2;.dyrektywę.Parlamentu.Europejskiego.i.Rady.2009/73/WE. z.13.7.2009.r..dotyczącą.wspólnych.zasad.rynku.wewnętrznego.gazu.ziemnego. i.uchylającą.dyrektywę.2003/55/WE3;.rozporządzenie.Parlamentu.Europejskiego. i.Rady.(WE).Nr.715/2009.z.13.7.2009.r..w.sprawie.warunków.dostępu.do.sieci. przesyłowych.gazu.ziemnego.i.uchylające.rozporządzenie.(WE).Nr.1775/20054;. 1.Szerzej.na.temat.podstaw.prawnych.funkcjonowania.sektora.elektroenergetycznego.w.UE.zob.. B. Nowak,.Wewnętrzny.Rynek.Energii.w.Unii.Europejskiej,.Warszawa.2009;.M. Nowacki,.Prawne. aspekty.bezpieczeństwa.energetycznego.w.UE,.Warszawa.2010. 2.Dz.Urz..UE.L.211,.s..55. 3.Dz.Urz..UE.L.211,.s..94. 4.Dz.Urz..UE.L.211,.s..36. Nb. 17 M. Pawełczyk 18 § 1. Zagadnienia ogólne 9 rozporządzenie.Parlamentu.Europejskiego.i.Rady.(WE).Nr.714/2009.z.13.7.2009.r.. w.sprawie.warunków.dostępu.do.sieci.w.odniesieniu.do.transgranicznej.wymiany. energii.elektrycznej.i.uchylające.rozporządzenie.(WE).Nr.1228/20035;.rozporzą- dzenie.Parlamentu.Europejskiego.i.Rady.(WE).Nr.713/2009.z.13.7.2009.r..ustana- wiające.Agencję.ds..Współpracy.Organów.Regulacji.Energetyki6.. Podstawą.prawną.funkcjonowania.sektora.energetycznego.w.Polsce.jest.ustawa z 10.4.1997 r. – Prawo energetyczne7..Na.obecny.kształt.krajowego.rynku.energii. największy.wpływ.miały.procesy,.które.rozpoczęły.się.w.Polsce.w.1997.r.,.tj..li- beralizacja rynku,.związana.z.funkcjonowaniem.zasad.konkurencyjności,.demo- nopolizacja sektora energetycznego.przez.podział.na.podsektory.wytwarzania,. przesyłu.i.dystrybucji.oraz.handlu.energią.oraz.prywatyzacja sektora energetyki.. Od.tego.czasu.nastąpiły.liczne.przekształcenia.zmierzające.do.wdrożenia.mechaniz- mów.rynkowych.w.tym.sektorze.gospodarki..Jednak.główne.zmiany.polskiego.pra- wa.energetycznego.wynikały.z.konieczności.implementacji.regulacji.wspólnotowej. Nie.można.przy.tym.abstrahować.od.tego,.że.Polska.pozostaje.w.niechlub- nej.czołówce.państw-członków.UE.najbardziej.zwlekających.z.implementacją.re- gulacji.wspólnotowych.do.krajowego.porządku.prawnego..Wobec.dysponowania. przez.Komisję.Europejską.UE.określonymi.instrumentami.prawnymi.w.związku. z.niewypełnianiem.zobowiązań.traktatowych.przez.państwo-członka.UE.(inicjo- wanie.przez.Komisję.Europejską.przed.Trybunałem.Sprawiedliwości.UE.postę- powania.sądowego.na.podstawie.art..260.oraz.258.TFUE).prowadzić.to.może.do. niebezpiecznej.sytuacji,.w.której.implementacja.aktów.prawnych.UE.do.polskie- go.porządku.prawnego.dokonywana.będzie.w.nadmiernym.pośpiechu.i.przy.uży- ciu.swoistych.„półśrodków”.–.kapitalnym.przykładem.jest.tutaj.nowelizacja.usta- wy.–.Prawo.energetyczne,.dokonana.w.wyniku.uchwalenia.ustawy.z.26.7.2013.r.. o.zmianie.ustawy.–.Prawo.energetyczne.oraz.niektórych.innych.ustaw,.którą.po- tocznie.zwykło.się.określać.mianem.„małego.trójpaku.energetycznego”..Celem.tej. nowelizacji.było,.w.szczególności,.zapewnienie.pełnej.implementacji.przepisów. dyrektywy.2009/28/WE,.a.także.uzupełnienie.wdrożenia.dyrektywy.2009/72/WE... W.dniu.25.11.2011.r..Komisja.Europejska.wszczęła.wobec.Rzeczypospolitej.Pol- skiej.dwa.postępowania.formalne.w.sprawie.braku.notyfikacji.transpozycji.względ- nie.nieprawidłowej.transpozycji.krajowych.środków.wykonawczych.dyrektywy. 2009/72/WE.oraz.2009/73/WE,.co.uzasadniało.podjęcie.przez.polskiego.usta- wodawcę.stosownych.środków.prawnych.(których.emanację.stanowi.„mały.trój- pak.energetyczny”).w.celu.uniknięcia.negatywnych.konsekwencji.finansowych. dla.Rzeczypospolitej.Polskiej..Nie.można.zapominać.przy.tym,.że.„mały.trójpak. energetyczny”.stanowił.rozwiązanie.o.charakterze.(można.by.rzec).„awaryjnym”. –.w.związku.z.odstąpieniem.przez.Ministerstwo.Gospodarki.od.projektu.ustawy. o.odnawialnych.źródłach.energii.z.4.10.2012.r..(która.miała.wejść.w.skład.tzw..du- żego.trójpaku.energetycznego).nowelizacja.PrEnerg.wynikająca.z.małego.trójpaku. energetycznego,.pomimo.wprowadzenia.pewnych.nowości.w.regulacjach.dotyczą- cych.odnawialnych.źródeł.energii,.nie.wprowadza.zasadniczych.zmian.w.systemie. wsparcia.OZE,.odsuwając.w.znacznej.perspektywie.czasu.ewentualną.gruntowną. 5.Dz.Urz..UE.L.211,.s..15. 6.Dz.Urz..UE.L.211,.s..1. 7.Tekst.jedn..Dz.U..z.2019.r..poz..755.ze.zm. M. Pawełczyk Nb. 18 19 20 10 Rozdział II. Prawo energetyczne rewizję.istniejącego.systemu.wsparcia.OZE..Co.prawda.prowadzone.są.obecnie. prace.legislacyjne.nad.wspomnianym.projektem.ustawy.o.odnawialnych.źródłach. energii,.niemniej.jednak.nie.można.w.sposób.jednoznacznie.stwierdzić,.aby.akt.ten. miał.wejść.w.życie.w.najbliższej.perspektywie.czasowej. Cechą.charakterystyczną.sektora.energetycznego.są.znaczne.bariery.wejścia.na. rynek..Są.to.bariery.nie.tylko.w.zakresie.kosztów.wybudowania.i.utrzymywania. koniecznej.dla.tej.działalności.infrastruktury.technicznej,.paralelnej.do.tej.istnieją- cej8,.ale.również.koszty.związane.z.przestrzeganiem.regulacji.prawnych.w.zakresie. ochrony.środowiska..Wszystkie.te.czynniki.sprawiają,.iż.sektor.ten.jest.szczególnie. podatny.na.powstawanie.monopoli..Taka.sytuacja.daje.niewątpliwie.znaczną.prze- wagę.podmiotom,.które.najwcześniej.zaczęły.działać.na.rynku.i.które.mają.znaczne. środki.finansowe.na.przeprowadzanie.inwestycji..Polski.sektor.energetyczny,.dzia- łający.od.kilku.lat.w.orbicie.wspólnego.rynku.UE,.pod.wieloma.względami.jest.toż- samy.z.analogicznymi.sektorami.w.innych.państwach.członkowskich.UE..Mówiąc. o.rynku.energii,.a.w.szczególności.o.sektorze.energii.elektrycznej.i.gazu9.w.Polsce,. należy.zaznaczyć,.że.na.decyzje.dotyczące.modelu.ukształtowania.tych.rynków. wpływa.fakt,.że.oba.sektory.mają.znaczenie.strategiczne.zarówno.z.punktu.widzenia. zewnętrznego.bezpieczeństwa.państwa,.jak.też.funkcjonowania.całej.gospodarki10. Zarówno.wspólnotowe.przepisy.regulujące.funkcjonowanie.sektora.energetycz- nego.czy.ustawa.–.Prawo.energetyczne,.jak.również.unormowania.innych.sektorów. infrastrukturalnych.(telekomunikacja.czy.kolej).–.jak.słusznie.zauważa.P. Lissoń. –.stanowią.podłoże.do.kształtowania.się.nowej.dziedziny.prawa.zwanej.„prawem. administracji.regulacyjnej”.albo.„administracyjnym.prawem.regulacyjnym”11.. Ustawa.–.Prawo.energetyczne.stanowi.więc.podstawę.szczególnego.narzędzia. prawnego,.jakim.jest.regulacja,.czyli.stosowanie.ustawowo.określonych.środków. prawnych,.włącznie.z.koncesjonowaniem,.służących.do.zapewnienia.bezpieczeń- stwa.energetycznego,.prawidłowej.gospodarki.paliwami.i.energią.oraz.ochrony.in- teresów.odbiorców12. 8.W.obecnym.stanie.prawnym.w.Polsce.problem.ten.neutralizowany.jest.poprzez.zasadę.TPA,. która.jednak.w.wymiarze.faktycznym.jest,.jak.się.okazuje,.niezmiernie.trudna.do.implementacji.. Znane.są.również.przypadki.współistnienia.dwóch.sieci.energetycznych.mimo.przeszkód.opisanych. powyżej.np..sieci.PKP.Energetyka,.eksploatującej.alternatywną.wobec.dystrybutorów.regionalnych. sieć.dystrybucyjną.energii.elektrycznej.–.przykład.ten.powołuje.M. Stoczkiewicz,.Monopol.natural- ny.w.energetyce.a.pomoc.państwa,.PPP.2007,.Nr.12,.s..21. 9.Te.obszary.bowiem.są.objęte.szczególną.uwagą.ze.strony.Unii.Europejskiej. 10.Por..B. Piesowicz,.Ograniczenia.konkurencji.przez.przedsiębiorstwa.dominujące.i.kontrola. nadużyć.pozycji.dominującej.przez.organy.ochrony.konkurencji,.[w:].M. Wierzbowski,.R. Stankie- wicz.(red.),.Współczesne.problemy.prawa.energetycznego,.Warszawa.2010,.s..237. 11.Zob..P. Lissoń,.Formy.oraz.instrumenty.prawne.działania.organu.regulacyjnego.na.przykła- dzie.Prezesa.Urzędu.Regulacji.Energetyki,.[w:].B. Popowska, K. Kokocińska.(red.),.Instrumenty. i.formy.prawne.działania.administracji.publicznej,.Poznań.2009,.s..323.i.n..wraz.z.cytowaną.tam. literaturą..Szerzej.na.temat.kompleksowej.analizy.aspektów.regulacyjnych.organów.administracji. publicznej.zob..R. Stasikowski, Funkcja.regulacyjna.administracji.publicznej..Studium.z.zakresu. nauki.prawa.administracyjnego.oraz.nauki.administracji,.Bydgoszcz–Katowice.2009. 12.Zob..W. Hoff,.Prawny.model.regulacji.sektorowej,.Warszawa.2008,.s..37–40; T. Skoczny, Stan. i.tendencje.rozwojowe.prawa.administracji.regulacyjnej.w.Polsce,.[w:].Ius.Publicum.Europeum.. XII..Polsko-Niemieckie.Kolokwium.Prawników-Administratywistów,.Warszawa.20–22.września. 2001.r.,.Warszawa.2003,.s..162–163. Nb. 19–20 M. Pawełczyk 21 § 1. Zagadnienia ogólne 11 Normatywnym.celem ustawy – Prawo energetyczne (literalnie.wskazanym. w.art..1.ust..2.PrEnerg).jest.tworzenie.warunków.do:. 1). zrównoważonego.rozwoju.kraju;. 2). zapewnienia.bezpieczeństwa.energetycznego,.czyli.dążenie.do.takiego.stanu.go- spodarki,.który.umożliwia.pokrycie.bieżącego.i.perspektywicznego.zapotrzebo- wania.odbiorców.na.paliwa.i.energię.w.sposób.technicznie.i.ekonomicznie.uza- sadniony,.przy.zachowaniu.wymagań.ochrony.środowiska..Niewątpliwie.istotne. jest.również.zapewnienie.bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej,.czyli zdolności.systemu.elektroenergetycznego.do.zapewnienia.bezpieczeństwa.pra- cy.sieci.elektroenergetycznej.oraz.równoważenia.dostaw.energii.elektrycznej. z.zapotrzebowaniem.na.tę.energię.(czyli.zaspokojenie.możliwego.do.przewi- dzenia,.bieżącego.i.perspektywicznego.zapotrzebowania.odbiorców.na.energię. elektryczną.i.moc,.bez.konieczności.podejmowania.działań.mających.na.celu. wprowadzenie.ograniczeń.w.jej.dostarczaniu.i.poborze).oraz.bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej,.czyli nieprzerwanej.pracy.sieci.elektroener- getycznej,.a.także.spełnianie.wymagań.w.zakresie.parametrów.jakościowych. energii.elektrycznej.i.standardów.jakościowych.obsługi.odbiorców,.w.tym.do- puszczalnych.przerw.w.dostawach.energii.elektrycznej.odbiorcom.końcowym,. w.możliwych.do.przewidzenia.warunkach.pracy.tej.sieci..Zagrożeniem bez- pieczeństwa dostaw energii elektrycznej jest.taki stan.systemu.elektroener- getycznego.lub.jego.części,.który.uniemożliwia.zapewnienie.bezpieczeństwa. pracy.sieci.elektroenergetycznej.lub.równoważenie.dostaw.energii.elektrycznej. z.zapotrzebowaniem.na.tę.energię13; 3). oszczędnego.i.racjonalnego.użytkowania.paliw,.czyli.paliw.stałych,.ciekłych. i.gazowych.będących.nośnikami.energii.chemicznej.oraz.energii.przetworzonej. w.dowolnej.postaci..Dotyczy.to.również.paliw gazowych,.czyli gazu.ziemne- go.wysokometanowego.lub.zaazotowanego,.w.tym.skroplonego.gazu.ziemnego. oraz.propanu-butanu.lub.innych.rodzajów.gazu.palnego,.dostarczanego.za.po- mocą.sieci.gazowej,.a.także.biogaz.rolniczy,.niezależnie.od.ich.przeznaczenia; 4). rozwoju.konkurencji;. 5). przeciwdziałania.negatywnym.skutkom.naturalnych.monopoli;. 6). uwzględniania.wymogów.ochrony.środowiska;. 7). zobowiązań.wynikających.z.umów.międzynarodowych; 8). równoważenia.interesów.przedsiębiorstw.energetycznych.i.odbiorców.paliw. i.energii.. Cel.PrEnerg.został.uzupełniony.w.następstwie.wejścia.w.życie.„małego.trójpaku. energetycznego”,.gdzie.uzupełnienie.to.polega.na.dodaniu.ust..2a.do.art..1.PrEnerg,.. który.rozszerza.zakres.przedmiotowy.PrEnerg.o.problematykę.wykonywania.i.kon- trolowania.działalności.polegającej.na.przesyłaniu.dwutlenku.węgla.w.celu.jego. podziemnego.składowania.dla.przeprowadzenia.projektu.demonstracyjnego.wy- chwytu.i.składowania.dwutlenku.węgla.w.rozumieniu.Prawa.geologicznego.i.gór- niczego.. 13.Szerzej.na.ten.temat.zob..M. Pawełczyk, Publicznoprawne.obowiązki.przedsiębiorstw.ener- getycznych.jako.instrument.zapewnienia.bezpieczeństwa.energetycznego.w.Polsce,.Toruń.2013,. s..25–110. M. Pawełczyk Nb. 21 22 12 Rozdział II. Prawo energetyczne Tak.określone.cele.korelują.z.innymi.zasadami,.jak.zasada.kształtowania.polity- ki energetycznej państwa.czy.zasady.i.warunki.zaopatrzenia.i.użytkowania.paliw. i.energii,.w.tym.ciepła,.czyli.energii.cieplnej.w.wodzie.gorącej,.parze.lub.w.innych. nośnikach..Przepisów.ustawy – Prawo energetyczne nie stosuje.się.do.wydoby- wania.kopalin.ze.złóż.oraz.bezzbiornikowego.magazynowania.paliw.w.zakresie. uregulowanym.ustawą.z.9.6.2011.r..–.Prawo.geologiczne.i.górnicze14.oraz.do.wy- korzystywania.energii.atomowej.w.zakresie.uregulowanym.ustawą.z.29.11.2000.r.. –.Prawo.atomowe15. Z.ustawy.–.Prawo.energetyczne.wynika,.że.państwo.ma.ściśle.określone.obo- wiązki.w.zakresie.gospodarki.energetycznej,.których.część.realizuje.przez.własne. organy,.np..przez.Prezesa.Urzędu.Regulacji.Energetyki,.a.część.zadań.przekazało. przedsiębiorstwom.energetycznym,.wyposażając.je.jednocześnie.w.uprawnienia. władcze..Przedsiębiorstwa.energetyczne,.dokonując.pewnego.uproszczenia,.mają. cele.zbieżne.z.celami.państwa..Podstawą.bowiem.wartości.przedsiębiorstwa.jest. jego.przetrwanie,.wzrost.i.dalszy.rozwój16..Wśród.innych.priorytetów.znajdują.się:. zrównoważone.funkcjonowanie,.maksymalizacja.zysku,.wytwarzanie.społecznie. użytecznych.dóbr.i.usług.oraz.konkretne.przedsięwzięcia..Owe.komponenty.mają. strategiczne.znaczenie.w.kontekście.innego.celu,.jakim.jest.zapewnienie.bezpie- czeństwa.energetycznego.państwa17. Państwo.uznaje.się.za.podstawowy,.choć.nie.jedyny.podmiot.bezpieczeństwa. energetycznego18..W.piśmiennictwie.podkreśla.się.także,.że.w.żadnym.systemie. ekonomicznym.nie.może.występować.pełna.liberalizacja.sektora.energetycznego,. tj..poddanie.go.tylko.regułom.wolnego.rynku..Dlatego.też.państwa.europejskie. oraz.pozostałe.są.ciągłym.aktywnym.interwentem.sektora.energetycznego..Wy- tworzyły.wiele.mechanizmów.prawnych.i.ekonomicznych,.których.zadaniem.jest. regulacja.tego.sektora..Ograniczenie.wolności.gospodarczej.w.prawie.europejskim,. w.tym.w.sektorze.energetycznym,.wiąże.się.np..z.zabezpieczeniem.usług.w.inte- resie.ogólnym..Jest.to.dowód.pewnej.ogólnoeuropejskiej.tendencji.protekcjoni- zmu.obywatelskiego.(jako.dominujące.zapewnienie.usług.o.ogólnym.interesie.go- spodarczym”.–.services of general economic interest),.co.zdaje.się.być.sprzeczne. z.podstawowymi.założeniami.traktatowymi.wywodzącymi.wolność.gospodarczą. i.zasady.wolnego.rynku19.. 14.Tekst.jedn..Dz.U..z.2019.r..poz..868.ze.zm. 15.Tekst.jedn..Dz.U..z.2018.r..poz..792.ze.zm. 16.Por..K. Stós,.Strategia.a.długofalowy.rozwój.przedsiębiorstwa.energetycznego,.Polityka.Ener- getyczna.2009,.Nr.1,.s..80. 17.Por..Z. Dziedzic,.Państwowe.monopole.czy.w.pełni.liberalny.rynek.energii.–.co.bardziej. sprzyja.bezpieczeństwu.energetycznemu?,.Przegląd.Strategiczny.2011,.Nr.2,.s..357. 18.Por..M. Domagała,.Bezpieczeństwo.energetyczne..Aspekty.administracyjno-prawne,.Lublin. 2008,.s..26..Co.ciekawe,.autor.ten.za.podmioty.bezpieczeństwa.energetycznego.uznaje.czasem. również.odbiorców.energii,.którzy.są.podmiotami.biernymi.w.kształtowaniu.bezpieczeństwa.ener- getycznego,.pomimo.iż.są.jednocześnie.aktywnymi.uczestnikami.rynku.energii,.dysponując.przy. tym.realnym.wpływem.na.jego.kształt.. 19.Zob..F. Elżanowski,.Polityka.energetyczna..Prawne.instrumenty.realizacji,.Warszawa.2008,. s..12;.szerzej.na.temat.wolności.gospodarczej.zob..np..M. Pawełczyk,.Zasada.wolności.gospodar- czej.–.próba.uplasowania.w.systemie.społecznej.gospodarki.rynkowej,.R..Pr..2010,.Nr.4,.s..34.i.n. Nb. 22 M. Pawełczyk 23 24 § 2. Uczestnicy rynku energii 13 § 2. Uczestnicy rynku energii Kluczowymi.uczestnikami.działającymi.na.rynku.energii.w.Polsce.są.przedsię- biorstwa energetyczne,.przez.które.rozumie.się.podmiot.prowadzący.działalność. gospodarczą.w.zakresie.wytwarzania,.przetwarzania,.magazynowania,.przesyłania,. dystrybucji.paliw.albo.energii.lub.obrotu.nimi..Wśród.nich.wyodrębnić.możemy. przedsiębiorstwa zintegrowane pionowo,.czyli.przedsiębiorstwa.energetyczne. lub.grupę.przedsiębiorstw,.których.wzajemne.relacje.są.określone.w.art..3.ust..2. rozporządzenia.Rady.(WE).Nr.139/2004.z.20.1.2004.r..w.sprawie.kontroli.koncen- tracji.przedsiębiorstw20,.które.reguluje.następujące.kwestie: a). w.odniesieniu.do.paliw.gazowych: –. przesyłanie.lub –. dystrybucję,.lub –. magazynowanie,.lub –. skraplanie.oraz –. wytwarzanie.lub.sprzedaż.tych.paliw.albo b). w.odniesieniu.do.energii.elektrycznej: –. przesyłanie.lub –. dystrybucję.oraz –. wytwarzanie.lub.sprzedaż.tej.energii. Przyjmując podział funkcjonalny rynku energii,.wyróżnić.można.takie.pod- mioty,.jak: a). wytwórcy.energii, b). przedsiębiorstwa.zajmujące.się.obrotem.paliwami.gazowymi.lub.energią, c). przedsiębiorstwa.zajmujące.się.transportem.i.magazynowaniem.energii, d). odbiorcy.energii. Ad a) Wytwórcy energii Wytwórcy energii,.do.których.należą:.elektrownie.systemowe21.oraz.elektro- ciepłownie,.w.których.jednocześnie,.czyli.w.kogeneracji.wytwarzana.jest.energia. elektryczna.i.ciepło22..Przez.kogenerację.(wcześniej,.bo.do.2007.r.,.w.ramach. 20.Dz.Urz..UE.L.24,.s..1. 21.W.Polsce.w.2014.r..funkcjonowało.19.elektrowni.(tzw..elektrowni.systemowych.określa- nych.również.jako.elektrownie.zawodowe),.w.których.energia.elektryczna.wytwarzana.jest.ze. spalania. węgla. brunatnego. i. węgla. kamiennego. (przy. czym. coraz. częściej. spotkać. się. można. z.wytwarzaniem.energii.elektrycznej.w.wyniku.współspalania.węgla.kamiennego.z.gazem.ziem- nym.lub.tzw..biomasą,.tj..źródłem.energii.pierwotnej,.na.które.składają.się.wszelkie.substancje. pochodzenia.roślinnego.i/lub.zwierzęcego,.które.ulegają.biodegradacji,.i.którego.wykorzystanie. w.celach.energetycznych.nie.jest.ograniczone.przepisami.prawa;.co.więcej.w.trakcie.realizacją.są. bloki.energetyczne.wykorzystujące.gaz.ziemny.–.do.takich.projektów.należy.przykładowo.budowa. elektrowni.gazowo-parowej.we.Włocławku.przez.PKN.Orlen.o.mocy.463.MWe)..W.elektrow- niach.tych.produkowane.jest.75 .całości.energii.zużywanej.w.kraju..Do.największych.z.tych. elektrowni.należą:.Bełchatów,.Opole.i.Turów.oraz.Połaniec,.Kozienice,.Rybnik.i.Dolna.Odra... Zob..www.cire.pl. 22.W.Polsce.pracuje.obecnie.ponad.50.elektrociepłowni.usytuowanych.głównie.w.aglomeracjach. miejskich,.np..zlokalizowana.w.Warszawie.i.należąca.do.PGNiG.Termika.S.A..–.Elektrociepłownia. Żerań.czy.znajdujący.się.we.Wrocławiu.Zespół.Elektrociepłowni.Wrocławskich.KOGENERA- M. Pawełczyk Nb. 23–24 14 Rozdział II. Prawo energetyczne PrEnerg.określaną.również.jako.„skojarzenie”).rozumie.się.równoczesne.wytwa- rzanie.ciepła.użytkowego.i.energii.elektrycznej.lub.mechanicznej.w.trakcie.tego. samego.procesu.technologicznego..Ciepłem użytkowym w kogeneracji jest.cie- pło.wytwarzane.w.kogeneracji,.służące.zaspokojeniu.niezbędnego.zapotrzebowa- nia.na.ciepło.lub.chłód,.które.gdyby.nie.było.wytworzone.w.kogeneracji,.zostało- by.pozyskane.z.innych.źródeł..Natomiast.energią elektryczną z kogeneracji.jest. energia.elektryczna.wytwarzana.w.kogeneracji.i.obliczoną.jako:. a)..całkowitą.roczną.produkcję.energii.elektrycznej.w.jednostce.kogeneracji.w.roku. kalendarzowym,.wytworzoną.ze.średnioroczną.sprawnością.przemiany.energii. chemicznej.paliwa.w.energię.elektryczną.lub.mechaniczną.i.ciepło.użytkowe. w.kogeneracji,.co.najmniej.równą.sprawności.granicznej: –. 75 .dla.jednostki.kogeneracji.z.urządzeniami.typu:.turbina.parowa.prze- ciwprężna,.turbina.gazowa.z.odzyskiem.ciepła,.silnik.spalinowy,.mikrotur- bina,.silnik.Stirlinga,.ogniwo.paliwowe.albo –. 80 .dla.jednostki.kogeneracji.z.urządzeniami.typu:.układ.gazowo-parowy. z.odzyskiem.ciepła,.turbina.parowa.upustowo-kondensacyjna,.albo b)..iloczyn.współczynnika.i.rocznej.ilości.ciepła.użytkowego.w.kogeneracji.wy- tworzonego.ze.średnioroczną.sprawnością.przemiany.energii.chemicznej.paliwa. w.energię.elektryczną.lub.mechaniczną.i.ciepło.użytkowe.w.kogeneracji.niższą. niż.sprawności.graniczne,.o.których.mowa.w.lit..a;.współczynnik.ten.jest.obli- czany.na.podstawie.pomiarów.parametrów.technologicznych.jednostki.kogene- racji,.dla.danego.przedziału.czasowego,.i.określa.stosunek.energii.elektrycznej. z.kogeneracji.do.ciepła.użytkowego.w.kogeneracji. Wysokosprawna kogeneracja to wytwarzanie.energii.elektrycznej.lub.mecha- nicznej.i.ciepła.użytkowego.w.kogeneracji,.które.zapewnia.oszczędność.energii. pierwotnej.zużywanej.w: a)..jednostce.kogeneracji.w.wysokości.nie.mniejszej.niż.10 .w.porównaniu.z.wy- twarzaniem.energii.elektrycznej.i.ciepła.w.układach.rozdzielonych.o.referen- cyjnych.wartościach.sprawności.dla.wytwarzania.rozdzielonego.lub b)..jednostce.kogeneracji.o.mocy.zainstalowanej.elektrycznej.poniżej.1.MW.w.po- równaniu.z.wytwarzaniem.energii.elektrycznej.i.ciepła.w.układach.rozdzielo- nych.o.referencyjnych.wartościach.sprawności.dla.wytwarzania.rozdzielonego. Ad b) Przedsiębiorstwa zajmujące się obrotem paliwami gazowymi lub energią Przedsiębiorstwa zajmujące się obrotem paliwami gazowymi lub.ener- gią.(tzw..spółki.obrotu).to.przedsiębiorstwa,.które.kupują.energię.od.wytwórców. i.sprzedają.ją.klientom.finalnym23..Przez.obrót.rozumie.się.działalność.gospodar- czą.polegającą.na.handlu.hurtowym.albo.detalicznym.paliwami.lub.energią..Na- tomiast.przez.sprzedaż energii.należy.rozumieć.bezpośrednią.sprzedaż.paliw.lub. CJA.S.A..Elektrociepłownie.(tzw..przemysłowe).lokalizowane.są.również.w.obrębie.większych. zakładów.przemysłowych..W.naszym.kraju.funkcjonuje.obecnie.przeszło.160.takich.obiektów.. Zob..www.cire.pl. 23.Istotną.grupę.stanowią.przedsiębiorstwa.zajmujące.się.handlem.energią.powstałe.wskutek. rozdziału.w.połowie.2007.r..działalności.handlowej.i.dystrybucyjnej.dotychczasowych.zakładów. energetycznych,.które.sprzedają.energię.klientom.stanowiącym.gospodarstwa.domowe.z.terenów. działania.byłych.podzielonych.zakładów.energetycznych..Zob..www.cire.pl.. Nb. 25 M. Pawełczyk 25 § 2. Uczestnicy rynku energii 15 energii.przez.podmiot.zajmujący.się.ich.wytwarzaniem.lub.odsprzedaż.tych.paliw. lub.energii.przez.podmiot.zajmujący.się.ich.obrotem,.przy.czym.przedmiotowe. pojęcie.sprzedaży.nie.obejmuje.derywatu.elektroenergetycznego.i.derywatu.ga- zowego24. W.tej.grupie.podmiotów.szczególną.rolę.odgrywają.tzw..sprzedawcy z urzędu,. czyli.przedsiębiorstwa.energetyczne.posiadające.koncesję.na.obrót.paliwami.gazo- wymi.lub.energią.elektryczną,.świadczące.usługi.kompleksowe.odbiorcom.paliw. gazowych.lub.energii.elektrycznej.w.gospodarstwie.domowym,.niekorzystającym. z.prawa.wyboru.sprzedawcy..Z.kolei.usługa kompleksowa.to.usługa.świadczo- na.na.podstawie.umowy.zawierającej.postanowienia.umowy.sprzedaży.i.umowy. o.świadczenie.usługi.przesyłania.lub.dystrybucji.paliw.gazowych.lub.energii.albo. umowy.sprzedaży,.umowy.o.świadczenie.usługi.przesyłania.lub.dystrybucji.paliw. gazowych.i.umowy.o.świadczenie.usługi.magazynowania.paliw.gazowych..Cenne. dla.zrozumienia.pojęcia.sprzedawcy.z.urzędu.jest.stanowisko.prezentowane.przez. Europejską.Grupę.Regulatorów.Energii.Elektrycznej.i.Gazu,.gdzie.wskazuje.się,. że.sprzedawca.z.urzędu.to.sprzedawca.zobowiązany.do.dostarczania.energii.lub. gazu.ziemnego.do.odbiorców.końcowych.w.sytuacji.awaryjnej.zgodnie.z.prawem. krajowym,.gdy.wybrany.sprzedawca.nie.realizuje.dostawy..Należy.zatem.przyjmo- wać,.że.w.rozumieniu.przepisów.UE.jest.to.sprzedawca,.który.w.celu.zapewnie- nia.ciągłości.dostaw.niezwłocznie.podejmuje.dostawę.paliw.gazowych.lub.ener- gii.elektrycznej,.gdy.odbiorca.utraci.dotychczasowego.sprzedawcę.tych.paliw.lub. energii25. Dodatkowo,.w.ramach.przepisów.prawa.energetycznego,.wprowadzono.tzw.. sprzedawcę.rezerwowego,.tj..przedsiębiorstwo.energetyczne.posiadające.koncesję. na.obrót.paliwami.gazowymi.lub.energią.elektryczną,.wskazane.przez.odbiorcę. końcowego,.zapewniające.temu.odbiorcy.końcowemu.sprzedaż.rezerwową..Celem. wprowadzenia.rzeczonego.rozwiązania.jest.zapewnienie.ciągłości.dostaw.ener- gii.i.paliw.gazowych.(zgodnie.z.realizacją.obowiązku.nałożonego.dyrektywami. 2009/72/WE.i.2009/73/WE)..Sprzedawca.rezerwowy.to.po.prostu.inny,.aktyw- ny.sprzedawca.prądu,.prowadzący.działalność.na.polskim.rynku.energetycznym,. 24.Wskazane.wyłączenie.to.zostało.dokonane.nowelą.PrEnerg.z.26.7.2013.r..z.mocą.obowią- zującą.od.11.9.2013.r.,.w.związku.z.koniecznością.dostosowania.przepisów.ustawy.krajowej.do. przepisów.dyrektywy.Parlamentu.Europejskiego.i.Rady.2003/54/WE.z.26.6.2003.r..dotyczącej. wspólnych.zasad.rynku.wewnętrznego.energii.elektrycznej.i.uchylającej.dyrektywę.96/92/WE.. (Dz.Urz..UE.L.176,.s..37..–.uchylona.dyrektywą.Parlamentu.Europejskiego.i.Rady.2009/72/WE. z.13.7.2009.r..dotyczącą.wspólnych.zasad.rynku.wewnętrznego.energii.elektrycznej.i.uchylają- cą.dyrektywę.2003/54/WE,.Dz.Urz..UE.L.211,.s..55).oraz.dyrektywy.Parlamentu.Europejskiego. i.Rady.2003/55/WE.z.26.6.2003.r..dotyczącej.wspólnych.zasad.rynku.wewnętrznego.gazu.ziemnego. i.uchylającej.dyrektywę.98/30/WE.(Dz.Urz..UE.L.176,.s..57.–.uchylona.dyrektywą.Parlamentu. Europejskiego.i.Rady.2009/73/WE.z.13.7.2009.r..dotyczącą.wspólnych.zasad.rynku.wewnętrznego. gazu.ziemnego.i.uchylającą.dyrektywę.2003/55/WE,.Dz.Urz..UE.L.211,.s..94)..W.dyrektywach. tych.bowiem.pojęcie.supply (dostawa).zdefiniowano.jako.sprzedaż,.łącznie.z.odsprzedażą.energii. elektrycznej.lub.gazu.ziemnego,.w.tym.również.skroplonego.gazu.ziemnego,.odbiorcom.(rozwiąza- nie.to.zostało.powtórzone.w.ramach.zmieniających.rzeczone.dyrektywy.dyrektywach.2009/72/WE.. i.2009/73/WE). 25.CEER,.Dobre.praktyki.w.zakresie.ochrony.konsumentów.(Customer Protection Best Practi- ce Proposition,.Ref:.E05-CFG-03-06),.https://www.ceer.eu/documents/104400/-/-/7c792760-82cd- 3412-e0c5-0d958ae1d074. M. Pawełczyk Nb. 25
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo gospodarcze publiczne. Wydanie 5
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: