Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00159 008311 15906339 na godz. na dobę w sumie
Prawo handlowe. Wydanie 21 - ebook/pdf
Prawo handlowe. Wydanie 21 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 1047
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-719-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka w pogłębiony sposób prezentuje całość problematyki z dziedziny prawa handlowego. Jest to kompletne opracowanie uwzględniające dorobek doktryny, orzecznictwo, zawierające elementy prawnoporównawcze.

Stan prawny obejmuje przede wszystkim zmiany Kodeksu spółek handlowych dokonane ustawą z 9.11.2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (Dz.U. z 2018 r. poz. 2244). Ponadto uwzględniono m.in. ustawy:

Publikacja składa się z trzech części, z których:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział 1. Zagadnienia ogólne prawa handlowego § 1. Pojęcie prawa handlowego Literatura: K. Bilewska, A. Chłopecki, Prawo handlowe, Warszawa 2017; P. Biel- ski, Prowadzenie przedsiębiorstwa jako cecha konstrukcyjna spółki jawnej w pra- wie polskim, Pr. Spół. 2009, Nr 2; A. Całus, Miejsce instytucji prawa handlowego w procesie komercjalizacji prawa cywilnego. Uwagi w związku z pracami nad no- wym kodeksem cywilnym, [w:] Instytucje prawa handlowego; A. Cieśliński, Wspólnotowe prawo gospodarcze, Warszawa 2003; J. Frąckowiak, Handlowe czynności kreujące, PPH 2008, Nr 12; J. Frąckowiak, Instytucje prawa handlo- wego w Kodeksie cywilnym, Rej. 2003, Nr 6; J. Frąckowiak, O konieczności dal- szych zmian prawa cywilnego szczególnie w odniesieniu do podmiotów i umów w obrocie gospodarczym, PPH 1999, Nr 3; T. Giaro, Prawo handlowe czy gospo- darcze? Kilka modeli historycznych, [w:] Prawo handlowe XXI w.; B. Gnela, Pra- wo przedsiębiorstwa jako prawo handlowe XXI wieku, [w:] Prawo handlowe XXI w.; J. Jacyszyn, „Wolny zawód” – anachronizm czy istotne pojęcie prawne?, PPH 2015, Nr 11; W.J. Katner, Przedsiębiorca i konsument w projekcie księgi pierwszej nowego kodeksu cywilnego – do czego zmierza Komisja Kodyfikacyj- na?, [w:] Prawo handlowe XXI w.; A. Kidyba, Kultura legislacyjna w kodeksach handlowych, PPH 2015, Nr 7; A. Kidyba, Niektóre skutki dla obrotu handlowego wprowadzenia trzeciej kategorii podmiotowej, PPH 2004, Nr 12; A. Kidyba, Pro- wadzenie przedsiębiorstwa w spółkach osobowych jako cecha warunkująca po- wstanie spółki, [w:] A. Nowicka (red.), Prawo prywatne czasu przemian. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Stanisławowi Sołtysińskiemu, Poznań 2005; A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, P. Bryłowski, Spółki kapitałowe w praktyce, Gdańsk 2003; K. Kopaczyńska-Pieczniak, Dobre obyczaje i zasady współżycia społecznego w prawie spółek handlowych, AUMCS 2016, t. 63, z. 2; K. Kopaczyńska-Pieczniak, Zasada uczciwości kupieckiej jako zasada prawa handlowego, Studia Iuridica Lublinensia 2016, t. 25, Nr 1; K. Kruczalak, Prawo handlowe. Zarys wykładu, Warszawa 1997; J. Lic, Znaczenie zwyczaju handlo- wego dla prawa prywatnego (uwagi do projektu nowego kodeksu cywilnego), [w:] Instytucje prawa handlowego; J. Lic, M. Łuc, Definicje pojęć „działalność go- spodarcza” i „przedsiębiorca” (potrzeba rewizji), PiP 2008, z. 10; T. Mróz, M. Stec (red.), Prawo gospodarcze prywatne, Warszawa 2009; J. Napierała, Korzystanie 1 2 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne prawa handlowego przez spółki ze swobody przedsiębiorczości, SPP 2015, Nr 1; J. Okolski (red.), Prawo handlowe, Warszawa 2008; J. Okolski, W. Opalski, Znaczenie prawa hand- lowego w świetle koncepcji jedności prawa cywilnego, PPH 1992, Nr 1; U. Pro- mińska, Kilka uwag na temat regulacji firmy w przepisach kodeksu cywilnego i w projekcie kodeksu cywilnego, [w:] Prawo handlowe XXI w.; M. Safjan, Umo- wy związane z obrotem gospodarczym jako najważniejsza kategoria czynności handlowych, PPH 1998, Nr 2; R. Skubisz, E. Skrzydło-Tefelska (red.), Prawo euro- pejskie. Zarys wykładu, Lublin 2003; R. Trzaskowski, Działalność gospodarcza w rozumieniu przepisów prawa cywilnego na tle orzecznictwa, Glosa 2006, Nr 2; S. Włodyka (red.), System Prawa Handlowego, t. 1, Prawo handlowe – część ogól- na, Warszawa 2009; C. Żuławska, Zasady prawa gospodarczego prywatnego, War- szawa 2007. I. Definicja prawa handlowego Podstawy prawa prywatnego, w tym prawa handlowego, były tworzo- ne w okresie przedwojennym. Wówczas ogół stosunków w sferze obrotu prawnogospodarczego regulowało prawo handlowe, będące gałęzią pra- wa prywatnego. Podstawowym aktem prawnym regulującym te stosunki było rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.6.1934 r. – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.). Kodeks ten ukształtowany został w oparciu o kryterium podmiotowe, którego podstawą było pojęcie kupca. W ten sposób przyjęto kryterium subiektywne opierające się na rozwiąza- niu przyjętym przez niemiecki Kodeks handlowy (Handelsgesetzbuch – HGB). Jednak jednocześnie ustawodawca definiował czynności handlowe jako czynności dokonywane przez kupca w związku z prowadzoną przez niego działalnością. W ten sposób wykształciła się dualistyczna koncepcja regulacji stosunków majątkowych przez prawo cywilne (obrót powszech- ny) i prawo handlowe (obrót gospodarczy). Ten ostatni rozumiany był nie tylko jako wymiana dóbr i usług za pośrednictwem pieniądza, ale towarzy- szące tej wymianie i powstające w jej procesie stosunki prawne między jej uczestnikami (K. Kruczalak, Prawo, s. 17). Cechą tych stosunków jest to, że co najmniej jeden uczestnik (obrót półprofesjonalny, jednostronnie go- spodarczy) lub wszyscy uczestnicy (obrót profesjonalny, dwustronnie go- spodarczy) prowadzą działalność gospodarczą w sposób trwały i zawodo- wy, co najczęściej wiąże się z prowadzeniem przedsiębiorstwa na własny rachunek i w celach zarobkowych. Cechą charakterystyczną stosunków handlowych było również użycie cywilistycznej metody regulacji stosunków prawnych, czyli powszechne posługiwanie się umową. Tak więc cechą stosunków gospodarczych pod- danych regulacji cywilistycznej była ekwiwalentność świadczeń i zasada Nb. 1 § 1. Pojęcie prawa handlowego 3 równorzędności podmiotów. W okresie powojennym zasady te uległy zde- formowaniu przez wykorzystywanie instrumentów prawa administracyj- nego (przede wszystkim decyzji administracyjnej) do wpływania na sto- sunki gospodarcze. Wejście w życie w 1965 r. ustawy z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145) spowodowało zmianę dualistycznej regu- lacji stosunków majątkowych przez prawo cywilne i handlowe, na rzecz koncepcji jedności prawa cywilnego. Jednak, jak sądzę, nie może to pro- wadzić do wniosku, że zasada jedności prawa cywilnego oznacza odejście od podziału na prawo handlowe i prawo cywilne powszechne. Wydaje się, że zasadę tę wprowadzono przede wszystkim po to, aby Kodeks cywilny objął swym zasięgiem również stosunki między jednostkami gospodarki uspołecznionej (J. Frąckowiak, O konieczności, s. 7–8). Poddanie odręb- nej regulacji działania jednostek gospodarki uspołecznionej, jako domi- nującej grupy podmiotów stojącej w opozycji do podmiotów prywatnych, mogło doprowadzić do wydzielenia tzw. prawa gospodarczego opartego na zupełnie odmiennych regułach działania niż te, w których obowiązywały reguły rynkowe. W ten sposób, mimo że doszło do osłabienia wykorzysty- wania tradycyjnych metod regulacji obrotu gospodarczego (umowa) i czę- ściowego tworzenia zrębów prawa gospodarczego, jednostki gospodar- ki uspołecznionej podlegały przepisom Kodeksu cywilnego. Jednocześnie jednak art. VI ustawy z 23.4.1964 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 94 ze zm.) uchyliła przepisy Kodeksu hand- lowego, utrzymując w mocy tylko niektóre z nich, dotyczące spółek jaw- nych, z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnych. W stosunku do tych spółek pozostały w mocy przepisy o firmie, rejestrze, prokurze, a w od- niesieniu do stosunków handlu zagranicznego – przepisy art. 518–524 i 531 KH. W ten sposób z kodyfikacji prawa handlowego pozostały jedynie fragmenty odnoszące się do niektórych grup podmiotów (łącznie z przy- wróconą w 1991 r. spółką komandytową), ale zrezygnowano z regulacji odnoszących się do czynności handlowych, określających pojęcie i rodza- je tych czynności. Ustawa z 28.7.1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55, poz. 321 ze zm.) utrzymała w mocy jedność prawa cywilnego (art. 1 KC). Jednak utrzymanie zasady jedności prawa cywilnego na wzór rozwiązań przyjętych m.in. we Włoszech i Szwajcarii, gdzie stosunki gospodarcze zarówno profesjonalne, jak i nieprofesjonalne (powszechne) poddane są jednolitej regulacji prawnej, wymaga zastanowienia. W dobie gospodar- ki rynkowej, opartej na zasadzie wolności podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, nie znajdujemy kompleksowego zespołu norm, 2 3 Nb. 2–3 4 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne prawa handlowego które mogłyby stanowić podstawę regulacji tych stosunków. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę na istniejące dyrektywy interpretacyjne, dające podstawę wyróżnienia obrotu profesjonalnego (półprofesjonalnego), któ- re zmuszają do wyodrębnienia prawa handlowego. Należą do nich (zob. J. Okolski, [w:] Prawo, s. 15–16): wolność gospodarcza, bezpieczeństwo obrotu, szybkość (tempo) obrotu, specyficzne wymogi dotyczące finanso- wania (kredyt) i sposobu rozliczania, trwałość stosunków, ich szablono- wość, podwyższony poziom wymagań wobec profesjonalistów. Nie po- winno być więc wątpliwości, że – mimo tendencji wzmacniania zasady jedności prawa cywilnego – należy wyodrębnić prawo handlowe jako sa- modzielną dyscyplinę prawną. Należy przez nią rozumieć zespół norm pra- wa prywatnego regulujący organizację przedsiębiorców oraz dokonywanie między nimi (dwustronnie lub choćby jednostronnie) czynności handlo- wych (por. również K. Kruczalak, Prawo, s. 21; J. Okolski, [w:] Prawo, s. 11). Od prawa handlowego należy wyraźnie odróżnić tzw. publiczne prawo gospo- darcze będące częścią prawa publicznego, a charakteryzujące się tym, że reguluje stosunki odnoszące się do interesu publicznego, w szczególności stosunki organów państwowych z podmiotami (w tym przedsiębiorcami) przy posługiwaniu się me- todą administracyjnoprawną (decyzja). Nie powinno się zaliczać do publicznego prawa gospodarczego stosunków przedsiębiorców, chociaż w literaturze podejmo- wane są takie próby. Z pewnością nie można zakwestionować relacji między pań- stwem (jego organami) a uczestnikami obrotu, ale w dobie gospodarki rynkowej powinno to stanowić margines działań (zwany poprzednio zarządzaniem gospo- darką narodową). Rozwinięcie zasady jedności prawa cywilnego ma miejsce również w noweli Kodeksu cywilnego dokonanej ustawą z 14.2.2003 r. o zmia- nie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 49, poz. 408). W przepisach tych ma miejsce dalsze ujednolicenie regulacji odnoszących się do obrotu powszechnego i handlowego. W szczególno- ści doszło do przeniesienia regulacji dotyczącej prokury i firmy do Ko- deksu cywilnego. Generalnie należy pozytywnie ocenić te zmiany, gdyż poprzednio tylko wyróżniona grupa spółek mogła czynić użytek z metod konstruowania, korzystania czy dodatkowej ochrony prawa do firmy. Po- dobnie rzecz się miała w przypadku prokury, której mogły używać tylko spółki handlowe. Przedmiotem zmian w Kodeksie cywilnym jest również m.in. wyodrębnienie trzeciej kategorii podmiotowej, zmodyfikowanie po- jęcia przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym, wprowadzenie defi- nicji przedsiębiorcy, konsumenta oraz modyfikacje związane z zawiera- niem umów. Nb. 3 § 1. Pojęcie prawa handlowego 5 4 Niniejsze opracowanie oparte jest na dwóch kryteriach, pozwalają- cych, zgodnie z przedstawioną definicją, na wyróżnienie prawa handlo- wego: podmiotowego (przedsiębiorca) i przedmiotowego (umowy hand- lowe). Nie powinno już budzić wątpliwości wyodrębnienie kategorii podmiotowej, gdyż po ewolucji historycznej (kupiec, jednostka gospodar- ki uspołecznionej i nieuspołecznionej, podmiot gospodarczy) przepisy po- sługują się pojęciem przedsiębiorcy. Podstawowym pojęciem dla prawa handlowego staje się obecnie definicja przedsiębiorcy przyjęta w ustawie z 14.2.2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 49, poz. 408). Przedsiębiorcami są osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, któ- rej ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową (art. 431 KC). Nie jest to jedyna definicja przedsiębiorcy. Na użytek specyficznych sfer działania przedsię- biorstw przyjmuje się ponadto inne definicje (por. Nb. 12). Wyraźne podstawy wyróżnienia kategorii podmiotowej wynikają po- nadto z utrzymania, a obecnie wzmocnienia kategorii spółek prawa hand- lowego poprzez uchwalenie nowego Kodeksu spółek handlowych i nowe określenie przedsiębiorcy przyjęte w Kodeksie cywilnym. Działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobko- wa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły (art. 3 ustawy z 6.3.2018 r. – Prawo przedsiębiorców, Dz.U. z 2018 r. poz. 646 ze zm.). Podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach (art. 2 PrPrzeds). Wolność gospodarcza wyrażona w tym przepisie nie ma jednak charakteru absolut- nego. Do najważniejszych jej ograniczeń należy zaliczyć wymóg posiada- nia koncesji, zezwolenia lub wpisu do rejestru działalności regulowanej (art. 37 ust. 1 PrPrzeds). Artykuł 36 ustawy z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 986 ze zm.) wprowadził listę podmiotów, które podlegają rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Nie wyczer- puje to katalogu przedsiębiorców, wskazuje jednak na tych, którzy są rejestrowani w KRS. Można ich określić mianem przedsiębiorców reje- strowych. Z kolei, przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi wpisywa- ni są nie do KRS, ale do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Podstawowymi jednak kryteriami uznania za przedsiębior- cę są te, które zostały określone w art. 4 PrPrzeds. Na potwierdzenie za- miaru uznania osób wpisywanych jako przedsiębiorców przepisy KrRejSU nazywają ten rejestr „Rejestrem przedsiębiorców”. Nb. 4 6 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne prawa handlowego W rozumieniu art. 36 KrRejSU przedsiębiorcami są: 1) spółki jawne, 2) europejskie zgrupowania interesów gospodarczych, 3) spółki partnerskie, 4) spółki komandytowe, 5) spółki komandytowo-akcyjne, 6) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, 7) spółki akcyjne, 8) spółki europejskie, 9) spółdzielnie, 10) spółdzielnie europejskie, 11) przedsiębiorstwa państwowe, 12) instytuty badawcze, 13) towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, 14) towarzystwa reasekuracji wzajemnej, 15) inne osoby prawne, jeżeli prowadzą działalność gospodarczą i podle- gają obowiązkowi wpisu do rejestru (np. fundacje, stowarzyszenia), 16) oddziały przedsiębiorców zagranicznych działających na teryto- rium RP, 17) główne oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń, 18) główne oddziały zagranicznych zakładów reasekuracji, 19) instytucje gospodarki budżetowej. Na wyżej wymienionej liście nie ma obecnie osób fizycznych prowa- dzących działalność gospodarczą, choć są one przedsiębiorcami. Wiąże się to z innym systemem rejestrowania tych osób w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Ponadto dotyczy to wspól- ników spółek cywilnych w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Inne zagadnienie związane jest z pojęciem czynności handlowych. Kategorii tej nie można opierać na jednoznacznych wyróżnikach meto- dologicznych, gdyż w naszym prawie nie istnieje definicja tej kategorii czynności, ani nie została też normatywnie wyodrębniona regulacja ta- kich czynności (M. Safjan, Umowy, s. 1). Jednak bezsprzecznie wskazane już cechy obrotu gospodarczego, a przede wszystkim jego specjalizacja, wymagają regulacji często odbiegających od klasycznego unormowania w prawie cywilnym materialnym. Oznacza to, że do obrotu gospodarcze- go należy stosować ogólne przepisy prawa handlowego, z uwzględnieniem przepisów szczególnych. Już obecnie przepisy Kodeksu cywilnego regulu- ją, choć nie zawsze kompleksowo (np. umowa przewozu), kategorię umów handlowych. Należy podzielić pogląd, że specyfika stosunków handlo- Nb. 5 5 § 1. Pojęcie prawa handlowego 7 wych może doprowadzić do powtórnego wyodrębnienia ogólnej regulacji czynności handlowych (M. Safjan, Umowy, s. 1; J. Okolski, W. Opalski, Znaczenie, s. 1; ciż, Reforma, s. 68 i nast.). Przyjmując kryterium podmiotowo-przedmiotowe, definiujące pojęcie prawa handlowego, obecnie możemy uznać, że wyróżnienie umów hand- lowych ma podstawę de lege lata (M. Safjan, Umowy, s. 1). Wiele przepisów Kodeksu cywilnego odwołuje się bezpośrednio do przedsiębiorców (np. art. 431, 118, 355 § 2, art. 3581 § 4, art. 3854 § 1, art. 563 § 2, art. 765, 774, 794). Używane tam terminy: „prowadzenie działalności gospodarczej”, „prowadzenie przedsiębiorstwa”, należy trak- tować jako podstawę wyróżnienia kategorii czynności handlowych, umów w szczególności. Z drugiej strony, określenia: „w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej” (art. 355 § 2 KC), „w zakresie swojej działal- ności gospodarczej (producent)” (art. 4491 § 1 KC), „poza zakresem dzia- łalności gospodarczej” (art. 4493 § 1 KC), „podmiot, który zawodowo trud- ni się załatwianiem czynności dla drugich” (art. 736 KC), pozwalają na wyodrębnienie specjalnej kategorii, ogólnie określanej przedsiębiorcami. Dlatego też druga część niniejszego opracowania (rozdz. III) odnosi się do umów handlowych, rozumianych jako dokonywane w ramach działal- ności zawodowej lub zarobkowej danego podmiotu będącego uczestni- kiem obrotu gospodarczego (M. Safjan, Umowy, s. 1). W ramach prawa handlowego wyodrębniły się wyspecjalizowane przedmioty (dyscypliny – K. Kruczalak, Prawo, s. 35). Uważam jednak, że prawo spółek należy zaliczyć do prawa przedsiębiorców sensu stricto w ramach prawa handlowego. Wśród najważniejszych wskazać możemy: prawo autorskie i wynalazcze, prawo papierów wartościowych, prawo we- kslowe i czekowe, prawo upadłościowe. Możemy więc dojść do wniosku, że zdefiniowane prawo handlowe, jako prawo regulujące organizację przedsiębiorców i dokonywanych między nimi czynności handlowych, rozumiane jest jako prawo handlowe sensu stricto, natomiast uzupełnione przez wyspecjalizowane dyscypliny tworzy prawo handlowe sensu largo. II. Źródła prawa handlowego Źródłem prawa handlowego są przede wszystkim przepisy prawa sta- nowionego, regulacje umowne tworzone przez strony, odpowiednie po- stanowienia umów międzynarodowych. Nie bez znaczenia dla prawa handlowego są również zwyczaje, a także orzecznictwo sądowe i wypowiedzi doktryny, których jednak nie można zaliczyć do źródeł prawa. Nb. 6–7 6 7 8 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne prawa handlowego 8 Bezsprzecznie do najważniejszych aktów prawnych, będących źródłem prawa handlowego, należą: 1) ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. 2) ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. z 2019 r. poz. 505 ze zm.); poz. 1145); 3) ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1360 ze zm.); 4) ustawa z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U. 5) ustawa z 15.5.2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2019 r. 6) ustawa z 6.3.2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 948 ze zm.); poz. 243 ze zm.); z 2019 r. poz. 1292); 7) ustawa z 6.3.2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagra- nicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na te- rytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2018 r. poz. 649); 8) ustawa z 6.3.2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz.U. z 2018 r. poz. 647); 9) ustawa z 29.7.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2286 ze zm.); 10) ustawa z 29.7.2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 623); 11) ustawa z 28.4.1936 r. – Prawo wekslowe (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 160); poz. 462); 12) ustawa z 28.4.1936 r. – Prawo czekowe (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. 13) ustawa z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 986 ze zm.); 14) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 17.11.2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowej treści wpisów w tych rejestrach (Dz.U. z 2014 r. poz. 1667 ze zm.). Druga grupa przepisów regulujących prawo handlowe wiąże się z jed- nej strony ze szczegółowością rozwiązań, a z drugiej – z ich poważną dy- namiką i zmiennością. Można zaryzykować tezę, że lista ta będzie ulega- ła permanentnym zmianom, polegającym na wydawaniu coraz nowszych Nb. 8 § 1. Pojęcie prawa handlowego 9 aktów i uchylaniu obowiązujących. Do przepisów tych, regulujących szczegółowo stosunki prawa handlowego, należą: 1) ustawa z 25.9.1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2152 ze zm.); 2) ustawa z 30.8.1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2170 ze zm.); 3) ustawa z 16.9.1982 r. – Prawo spółdzielcze (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. 4) ustawa z 22.7.2006 r. o spółdzielni europejskiej (Dz.U. Nr 149, 5) ustawa z 6.4.1984 r. o fundacjach (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1285 ze zm.); poz. 1077 ze zm.); poz. 1491); z 2019 r. poz. 713 ze zm.); ze zm.); z 2018 r. poz. 736 ze zm.); 6) ustawa z 7.4.1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz.U. 7) ustawa z 22.3.1989 r. o rzemiośle (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1267 8) ustawa z 30.4.2010 r. o instytutach badawczych (tekst jedn. Dz.U. 9) ustawa z 11.9.2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyj- nej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 381 ze zm.); 10) ustawa z 30.5.1989 r. o izbach gospodarczych (tekst jedn. Dz.U. 11) ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. 12) ustawa z 18.9.2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. 13) ustawa z 3.7.2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. z 2019 r. poz. 579); poz. 2187 ze zm.); poz. 2175 ze zm.); poz. 1183 ze zm.); 14) ustawa z 15.11.1984 r. – Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. 15) ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst z 2017 r. poz. 1983 ze zm.); jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 369); z 2018 r. poz. 993 ze zm.); 16) ustawa z 12.5.2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jedn. Dz.U. 17) ustawa z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1010 ze zm.); 18) ustawa z 9.4.2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wy- mianie danych gospodarczych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 681 ze zm.); Nb. 8 10 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne prawa handlowego 19) ustawa z 23.8.2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom ryn- kowym (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2070 ze zm.); 20) ustawa z 19.8.2011 r. o usługach płatniczych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 659 ze zm.); 21) ustawa z 29.1.2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1986 ze zm.); 22) ustawa z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. 23) ustawa z 9.6.2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.); poz. 868 ze zm.); 24) ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 776 ze zm.); 25) ustawa z 4.3.2005 r. o Krajowym Funduszu Kapitałowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 892); 26) ustawa z 8.3.2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 118 ze zm.); 27) ustawa z 30.5.2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. z 2019 r. poz. 134 ze zm.); 28) ustawa z 16.12.2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1182 ze zm.). Źródłem prawa handlowego może być ponadto prawo umowne. W tym przypadku są to tzw. ogólne warunki umów (K. Kruczalak, Pra- wo, s. 84). Obecnie wzorce umowne mogą być wydawane przez każdy podmiot prawa, który uczestniczy w obrocie cywilnoprawnym. Zmienio- na została więc zasada, że może je wydawać tylko ten podmiot, któremu przepis rangi ustawy przyznawał kompetencje do wydawania wzorców umownych. Jak już wspomniano, dla prawa handlowego znaczenie mają również zwyczaje. Poprzednio, zgodnie z art. 1 KH, do źródeł prawa handlowego (obok Kodeksu handlowego i ustaw szczególnych) zaliczano powszech- nie obowiązujące w państwie prawo zwyczajowe. Obecnie, wobec uchy- lenia art. 1 KH, należy podać w wątpliwość uznanie prawa zwyczajowego jako źródła prawa. Jednakże – co podkreśla się w doktrynie (J. Okolski, [w:] Prawo, s. 21; K. Kruczalak, Prawo, s. 55) – istotne znaczenie w pra- wie handlowym mają zwyczaje. Przez zwyczaj należy rozumieć pewne zasady zachowania się przedsiębiorców. Same w sobie nie mają cech pra- wotwórczych, ale często albo konkretne przepisy odsyłają do zwyczaju (np. art. 56, 65 § 1, art. 354 KC), albo zwyczaj ten na tyle kształtuje sto- sunki prawne, że następstwem określonych zachowań jest wydanie nor- my prawnej. Nb. 9–10 9 10 11 § 1. Pojęcie prawa handlowego 11 Na rozwój prawa handlowego wpływają również (nie będąc źródłem prawa) orzecznictwo sądowe i wypowiedzi doktryny (literatura, piśmien- nictwo). Z punktu widzenia członkostwa Polski w Unii Europejskiej coraz więk- sze znaczenie będą mieć przepisy prawa Unii Europejskiej (A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, P. Bryłowski, Spółki kapitałowe, s. 249–251). W tym kontekście wypada wskazać na tzw. prawo pierwotne, tj. umowne prawo międzynarodowe, które dało początek strukturom wspólnotowym oraz spowodowało ewolucję wspólnot w istniejącą dziś Unię Europejską. Powołane normy (traktaty założycielskie, ich uzupełnienia i modyfika- cje) stanowią podstawy funkcjonowania Unii Europejskiej (por. R. Poź- dzik, [w:] R. Skubisz, E. Skrzydło-Tefelska (red.), Prawo europejskie, s. 129–130). Możemy ponadto wyróżnić następujące źródła wtórnego pra- wa wspólnotowego w dziedzinie prawa handlowego: 1) rozporządzenia, 2) dyrektywy, 3) inne formy. Ad 1) W odróżnieniu od dyrektywy, rozporządzenia (art. 288 TFUE, dawny art. 249 TWE) obowiązują bezpośrednio, stanowiąc automatycz- nie element ustawodawstwa (wewnętrznego) poszczególnych państw członkowskich. Rozporządzenia są więc instrumentem ujednolicania, a nie tylko harmonizacji prawa. Normy rozporządzenia mają pierwszeń- stwo przed ustawami krajowymi państw członkowskich. Rozporządze- nia mają charakter norm generalno-abstrakcyjnych, to znaczy wiążą one instytucje wspólnotowe, państwa członkowskie oraz krajowe sądy i urzę- dy. Poza dyrektywami powstaje wspólnotowe prawo spółek handlowych. Dyrektywy prowadzą jedynie do harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich, podczas gdy – jak to już zostało stwierdzone – rozporzą- dzenia stanowią prawo jednolite dla krajów członkowskich. Wskazać należy na rozporządzenia: 1) rozporządzenie Rady (WE) Nr 2137/85 z 25.7.1985 r. w sprawie europejskiego ugrupowania interesów gospodarczych (Dz.Urz. WE L 199/1985, s. 1, Polskie wyd. spec. Dz.Urz. UE, rozdz. 17, t. 1, s. 83); 2) rozporządzenie Rady (WE) Nr 2157/2001 z 8.10.2001 r. w spra- wie statutu spółki europejskiej (Societas Europea – SE) (Dz.Urz. WE L 294/2001, s. 1, Polskie wyd. spec. Dz.Urz. UE, rozdz. 6, t. 4, s. 251); 3) rozporządzenie Rady (WE) Nr 1435/2003 z 22.7.2003 r. w sprawie statutu spółdzielni europejskiej (SCE) (Dz.Urz. UE L 207/2003, s. 1 ze zm.). Nb. 11 12 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne prawa handlowego Ad 2) W prawie wspólnotowym podstawowym instrumentem legisla- cyjnym w zakresie prawa spółek jest forma dyrektywy (art. 288 TFUE, dawny art. 249 TWE). Należy pamiętać, że dyrektywy wydawane na podstawie TWE adresowane są do państw członkowskich UE i podlega- ją dopiero implementacji do wewnętrznego porządku prawnego po- szczególnych państw. Te ostatnie są związane określonym terminem, ale mają jednak pewną swobodę przy dokonywaniu tego przystosowania. Za- kres tej swobody może być różny i wynika on z samego tekstu danej dy- rektywy. Dyrektywy są instrumentem harmonizacji, nie zaś ujednoli- cenia prawa spółek. W zakresie prawa spółek można wskazać: 1) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 z 14.6.2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek (Dz.Urz. UE L 169/2017, s. 46), która weszła w życie z dniem 20.7.2017 r. Sta- nowi ona swoistą „kodyfikację” prawa spółek na szczeblu Unii Euro- pejskiej. Stanowi rodzaj tekstu jednolitego, który obejmuje dotychcza- sowe: a) Szóstą dyrektywę Rady 82/891/EWG z 17.12.1982 r. dotyczącą po- działu spółek akcyjnych (Dz.Urz. WE L 378/1982, s. 47, Polskie wyd. spec. Dz.Urz. UE, rozdz. 17, t. 1, s. 50), b) Jedenastą dyrektywę Rady 89/666/EWG z 21.12.1989 r. dotyczą- cą wymogów ujawniania informacji odnośnie do oddziałów utwo- rzonych w Państwie Członkowskim przez niektóre rodzaje spółek podlegające prawu innego państwa (Dz.Urz. WE L 395/1989, s. 36, Polskie wyd. spec. Dz.Urz. UE, rozdz. 17, t. 1, s. 100), c) Dziesiątą dyrektywę 2005/56/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 26.10.2005 r. w sprawie transgranicznego łączenia się spó- łek kapitałowych (Dz.Urz. UE L 310/2005, s. 1), d) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/101/WE z 16.9.2009 r. w sprawie koordynacji gwarancji dla zapewnie- nia ochrony interesów zarówno wspólników, jak i osób trzecich (Dz.Urz. UE L 258/2009, s. 11), e) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/35/UE z 5.4.2011 r. dotyczącą łączenia się spółek akcyjnych (Dz.Urz. UE L 110/2011, s. 1) oraz f) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/30/UE z 25.10.2012 r. w sprawie koordynacji gwarancji dla ochrony in- teresów zarówno wspólników, jak i osób trzecich w zakresie two- rzenia spółki akcyjnej, jak również utrzymania i zmian jej kapitału (Dz.Urz. UE L 315/2012, s. 74); Nb. 11 § 1. Pojęcie prawa handlowego 13 2) Ósmą dyrektywę Rady 84/253/EWG z 10.4.1984 r. w sprawie zatwier- dzania osób odpowiedzialnych za dokonywanie ustawowych kontroli dokumentów rachunkowych (Dz.Urz. WE L 126/1984, s. 20, polskie wyd. spec. Dz.Urz. UE, rozdz. 17, t. 1, s. 75); 3) Dwunastą dyrektywę w brzmieniu ustalonym dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/102/WE z 16.9.2009 r. w sprawie prawa spółek, dotyczącą jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowie- dzialnością (Dz.Urz. UE L 258/2009, s. 20), która uchyliła dyrektywę Rady 89/667/EWG z 21.12.1989 r. w sprawie jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością (Dz.Urz. WE L 395/1989, s. 40, pol- skie wyd. spec. Dz.Urz. UE, rozdz. 17, t. 1, s. 104); 4) Trzynastą dyrektywę 2004/25/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 21.4.2004 r. w sprawie ofert przejęcia (Dz.Urz. UE L 142/2004, s. 12, polskie wyd. spec. Dz.Urz. UE, rozdz. 17, t. 2, s. 20); 5) Piętnastą dyrektywę Rady 2001/86/WE z 8.10.2001 r. uzupełniającą statut spółki europejskiej w odniesieniu do uczestnictwa pracowni- ków (Dz.Urz. WE L 294/2001, s. 22, polskie wyd. spec. Dz.Urz. UE, rozdz. 6, t. 4, s. 272). Określone znaczenie mają również dyrektywy Parlamentu i Rady: z 19.3.2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji zakładów ubezpieczeń oraz z 4.4.2001 r. w sprawie reorganizacji i li- kwidacji instytucji kredytowych; 6) dyrektywę 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 17.5.2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań fi- nansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylającą dyrekty- wę Rady 84/253/EWG (Dz.Urz. UE L 157/2006, s. 87); 7) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z 26.6.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych spra- wozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodza- jów jednostek (Dz.Urz. UE L 182/2013, s. 19). Dyrektywa ta uchyliła czwartą dyrektywę Rady 78/660/EWG z 25.7.1978 r. w sprawie rocz- nych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek (Dz.Urz. WE L 222/1978, s. 11) oraz siódmą dyrektywę Rady 83/349/EWG z 13.6.1983 r. w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych (Dz.Urz. WE L 193/1983, s. 1). Dyrektywy są wydawane przez kompetentne organy Unii we wszel- kich dziedzinach objętych legislacją wspólnot. Powołane akty prawa mają na celu harmonizację legislacji między państwami członkowskimi w celu osiągnięcia założeń Unii. Podawanie przykładowej choćby listy dyrektyw Nb. 11 14 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne prawa handlowego spowodowałoby znaczny wzrost objętości niniejszego podręcznika i z tego względu nie zawarto takiego zestawienia. Ad 3) Poza wymienionymi źródłami, tj. rozporządzeniami i dyrektywa- mi, organy Unii Europejskiej mogą wydawać decyzje (art. 288 TFUE). Decyzje są konkretnymi, indywidualnymi regulacjami dla jednostko- wych przypadków i obowiązują podmioty, do których są adresowa- ne (nie są normami generalno-abstrakcyjnymi). Można je porównywać z aktami administracyjnymi wydawanymi w obszarze wewnątrzpaństwo- wym. Decyzje, podobnie jak rozporządzenia, obowiązują bezpośrednio i mogą swoim adresatom bezpośrednio przyznawać prawa i obowiązki. Oprócz wymienionych aktów prawnych, które mają dla swoich odbior- ców charakter wiążący, istnieją również inne instrumenty prawa wspól- notowego, które jednak skutku takiego nie wywierają. Przede wszystkim wymienić należy tutaj zalecenia (rekomendacje) i opinie (art. 288 TFUE) wydawane przez Komisję Europejską, jak również przez Parlament Euro- pejski oraz Radę Europejską. Zalecenia adresowane są przede wszystkim do państw członkowskich, rzadziej do podmiotów indywidualnych. Celem zaleceń i opinii jest przedstawienie adresatom stanowiska wydającego je organu w danej sprawie. Wymienione akty nie mają charakteru prawnie wiążącego, ich działanie opiera się na autorytecie organu wydającego za- lecenie lub opinię. Oprócz omówionych powyżej instrumentów wydawane są również tzw. dokumenty konsultacyjne (green papers), zawierające komplekso- wą analizę obowiązującego stanu prawnego i propozycje zmian. Ponadto wspomnieć jeszcze można komunikaty Komisji, które mają podobny cel, choć mniejszy rozmiar i zakres. Źródłem prawa jest również orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwo- ści Unii Europejskiej (TSUE) w Luksemburgu, a więc prawo preceden- sowe. Trybunał Sprawiedliwości i Sąd dokonują wykładni prawa unijne- go. Kompetencje jurysdykcyjne omawianych organów dotyczą zarówno prawa pierwotnego, jak wtórnego, przy czym zadania jurysdykcyjne po- wołanych organów sądowych są wykonywane również wspólnie z sąda- mi państw członkowskich, gdyż sądy krajowe mają obowiązek z urzędu przestrzegać prawa wspólnotowego (por. J.D. Mouton, [w:] R. Skubisz, E. Skrzydło-Tefelska (red.), Prawo europejskie, s. 172). Wypracowane przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości – obec- nie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zasady ogólne (będące odzwierciedleniem wspólnych tradycji konstytucyjnych państw człon- kowskich) pozwalają na uzupełnienie luk i stosowanie często zbyt ogól- nych unormowań zgodnie z celami realizowanymi przez Unię Europej- Nb. 11 § 2. Przedsiębiorca, przedsiębiorstwo, konsument 15 ską (por. A. Cieśliński, Wspólnotowe prawo, s. 11). W sytuacji gdy normy pierwotnego prawa wspólnotowego nakazują interpretację przepisów kra- jowych w sposób odpowiadający treści i celom unormowań Unii Europej- skiej, szczególnego znaczenia nabierają tzw. orzeczenia wstępne. Powo- łana instytucja pozwala TSUE na kontrolę ważności i interpretację aktów prawa wspólnotowego, co z kolei umożliwia sądom krajowym prawidło- we stosowanie przepisów Wspólnoty w jednostkowych sprawach. Trybu- nał Sprawiedliwości rozstrzyga ponadto m.in. skargi przeciwko państwom członkowskim (o naruszenie zobowiązań traktatowych), skargi przeciwko instytucjom wspólnoty (w tym w szczególności w przedmiocie stwierdze- nia nieważności aktu organu wspólnoty) oraz szereg innych. Bogaty dorobek orzeczniczy ETS (obecnie: TSUE) stał się silnym fun- damentem integracji, gdyż w praktyce hipotezy norm prawnych zawartych w traktatach oraz aktach wspólnotowych mają zakres wynikający z wypo- wiedzi TSUE. § 2. Przedsiębiorca, przedsiębiorstwo, konsument Literatura: R. Adamus, Istota struktur holdingowych, Myśl Ekonomiczna i Praw- na 2008, Nr 4; M. Bednarek, Przedsiębiorstwo jako przedmiot czynności praw- nych – spory doktrynalne z perspektywy praktyki obrotu, SP 2009, Nr 3; P. Biel- ski, Prowadzenie przedsiębiorstwa jako cecha konstrukcyjna spółki jawnej w prawie polskim, Pr. Spół. 2009, Nr 2; P. Bielski, Spółka kapitałowa w organiza- cji a status przedsiębiorcy, PPH 2002, Nr 6; G. Bieniek, Spółka kapitałowa w orga- nizacji a status przedsiębiorcy, PPH 2002, Nr 6; T. Bieniek, Klientela jako przed- miot wkładu niepieniężnego, Pr. Spół. 2002, Nr 4; P. Blajer, Nabycie przedsiębiorstwa będącego przedmiotem zapisu windykacyjnego. Aspekty mate- rialno- i proceduralnoprawne, Warszawa 2017; E.K. Czech, Koncesje i zezwolenia jako składniki przedsiębiorstwa, PPH 2006, Nr 5; J. Frąckowiak, Oznaczanie pod- miotów prowadzących działalność gospodarczą (handlową), Gd. SP 1998, t. V; Z. Gawlik, Forma umowy o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania, PiP 2006, z. 4; E. Gniewek, Przysługujące przedsiębiorcy prawo do nieruchomości jako składnik jego przedsiębiorstwa, [w:] Prawo handlowe XXI w.; B. Gnela, Uwagi o kodeksowej definicji konsumenta oraz jej zgodności z prawem unijnym, [w:] M. Jagielska, E. Rott-Pietrzyk, A. Wiewiórkowska-Domagalska (red.), Kie- runki rozwoju europejskiego prawa prywatnego. Wpływ europejskiego prawa konsumenckiego na prawo krajowe, Warszawa 2012; S. Gołębiewski, Koncerny w polskim systemie prawa, Pr. Spół. 2006, Nr 3; F. Grzegorczyk, Prawo konsu- menckie w Unii Europejskiej. Aspekty systemowe harmonizacji, Warszawa 2009; M. Habdas, Przedsiębiorstwo w znaczeniu podmiotowym, KPP 2002, z. 2; M. Habdas, Utrata wartości przedsiębiorstwa jako szkoda, [w:] Rozprawy z prawa prywatnego; A.G. Harla, Pojęcie kupca i przedsiębiorcy w prawie polskim Nb. 11 16 Rozdział 1. Zagadnienia ogólne prawa handlowego (1918–2005), PPH 2006, Nr 12; J. Jacyszyn, Wykonywanie wolnych zawodów w Polsce, Warszawa 2004; M. Jagodziński, Pojęcie przedsiębiorcy i przedsiębior- stwa w świetle obowiązujących regulacji prawnych, Przegląd Prawa Egzekucyj- nego 2011, Nr 2; A. Jakubecki, A. Kidyba, J. Mojak, R. Skubisz, Prawo spółek. Za- rys, Warszawa 1999; B. Jeżyńska, Producent rolny jako przedsiębiorca, Lublin 2008; A. Jędrzejewska, Podmiotowość prawna spółki cywilnej będącej podmio- tem gospodarczym, PPH 1993, Nr 7; A. Karolak, Stosunki wewnątrzholdingowe, Pr. Spół. 2001, Nr 6; W.J. Katner, Kupiec, podmiot gospodarczy, przedsiębiorca. Ewolucja pojęciowa, Gd. SP 1999, t. V; W.J. Katner, Przedsiębiorca i konsument w projekcie księgi pierwszej nowego kodeksu cywilnego – do czego zmierza Ko- misja Kodyfikacyjna?, [w:] Prawo handlowe XXI w.; W. J. Katner, Spółki hand- lowe jako przedsiębiorcy według Kodeksu cywilnego i Kodeksu spółek handlo- wych, MoP 2015, Nr 7; M. Kępiński, Zbycie przedsiębiorstwa, [w:] Rozprawy z prawa prywatnego; A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, Warsza- wa 2012; A. Kidyba, Dwie drogi spółki cywilnej, MoP 2001, Nr 20; A. Kidyba, Galimatias z przedsiębiorcami, Rzeczp. z 18–19.6.2003 r.; A. Kidyba, Mały i śred- ni przedsiębiorca jako kategoria normatywna, Pr. Spół. 2000, Nr 2; A. Kidyba, Prowadzenie przedsiębiorstwa w spółkach osobowych jako cecha warunkująca powstanie spółki, [w:] A. Nowicka (red.), Prawo prywatne czasu przemian. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Stanisławowi Sołtysińskiemu, Poznań 2005; A. Kidyba, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz, Warsza- wa 2009; A. Kidyba (red.), Spółka z o.o. w praktyce, Warszawa 2003; A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, P. Bryłowski, Spółki kapitałowe w praktyce, Gdańsk 2003; A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, P. Bryłowski, Prawo spółek handlo- wych, Warszawa 2010; A. Kidyba, K. Kruczalak, Pojęcie przedsiębiorcy i jego znaczenie w obowiązującym prawie, Rej. 1998, Nr 3; Z. Kobot, Struktury holdin- gowe, Zielona Góra 1993; K. Kopaczyńska-Pieczniak, Spółka z o.o. w praktyce, Warszawa 1999; C. Kosikowski, Pojęcie działalności gospodarczej, [w:] M. Zieliń- ski (red.), W kręgu teoretycznych i praktycznych aspektów prawoznawstwa. Księ- ga jubileuszowa Profesora Bronisława Ziemianina, Szczecin 2005; C. Kosikowski, Pojęcie przedsiębiorcy w prawie polskim, PiP 2001, z. 4; K. Kruczalak, Prawo handlowe. Zarys wykładu, Warszawa 1997; R. Kwaśnicki, Umowy holdingowe w prawie prywatnym oraz podatkowym, R. Pr. 2005, Nr 4; T. Leipert, Istota kon- cernu a art. 4 § 1 pkt 4 lit. f k.s.h., PPH 2006, Nr 2; J. Lic, M. Łuc, Definicje pojęć „działalność gospodarcza” i „przedsiębiorca” (potrzeba rewizji), PiP 2008, z. 10; M. Litwińska, Pojęcie przedsiębiorstwa w prawie cywilnym i handlowym. Przed- siębiorstwo jako przedmiot obrotu, PPH 1993, Nr 4; P. Łętowski, Ewolucja termi- nu „przedsiębiorca” w prawie prywatnym oraz publicznym od II Rzeczypospolitej do czasów współczesnych, Przegląd Prawa Publicznego 2011, Nr 4; J. Malarczyk, Pojęcie przedsiębiorstwa zarobkowego prowadzonego w większym rozmiarze, Rej. 2000, Nr 4; Z. Miczek, Osoba fizyczna jako przedsiębiorca – na tle ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i kodeksu cywilnego, PPH 2005, Nr 9; T. Mróz, E. Bieniek-Koronkiewicz, Kontrowersje wokół pojęcia „przedsiębiorca”, Pr. Spół. 2003, Nr 6; J.P. Naworski, Przedsiębiorca i przedsiębiorstwo w polskim prawie prywatnym, cz. 1–2, PPH 2015, Nr 8; J.P. Naworski, Przedsiębiorca w pol- skim prawie cywilnym (materialnym i procesowym) de lege lata i de lege ferenda, § 2. Przedsiębiorca, przedsiębiorstwo, konsument 17 Toruń 2011; J.P. Naworski, Przedsiębiorca versus konsument w prawie polskim, SPP 2018, Nr 1; E. Norek, Przedsiębiorstwo jako przedmiot obrotu gospodarcze- go, Warszawa 1997; E. Norek, Przedsiębiorstwo w obrocie gospodarczym, War- szawa 2008; J. Okolski (red.), Prawo handlowe, Warszawa 2008; A. Opalski, Kon- cern w polskim prawie spółek, PPH 1998, Nr 7; M. Pawełczyk, Przedsiębiorca w świetle ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, R. Pr. 2005, Nr 6; M. Pełczyński, Przedsiębiorstwo (art. 551 KC) wielopodmiotowe – istota i reżim prawny, cz. 1–2, MoP 2017, Nr 3, Nr 4; A. Pęczyk-Tofel, S. Tofel, Obrót udziałami lub akcjami przez spółkę holdingową, Pr. Spół. 2009, Nr 7–8; M. Pietraszewski, Czy rolnik indywidualny jest przedsiębiorcą w świetle kodeksu cywilnego, PPH 2010, Nr 4; A. Piotrowska, Zbycie przedsiębiorstwa a przejście praw i obo- wiązków publicznoprawnych, PPH 2006, Nr 9; M. Piotrowska, Notariusz – niety- powy przedsiębiorca?, Rej. 2007, Nr 7–8; M. Poźniak-Niedzielska, Pojęcie przed- siębiorstwa a jego majątek, AUMCS 1982, vol. XXIX; K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1 i 2, Suplement, Warszawa 2003; M. Poźniak- -Niedzielska, Zbycie przedsiębiorstwa w świetle zmian w kodeksie cywilnym, PiP 1991, z. 6; W. Pyzioł, A. Szumański, I. Weiss, Prawo spółek, Bydgoszcz 1998; J. Rudowicz, J. Jacyszyn, Oddział spółki – tworzenie i funkcjonowanie, Kraków 1999; J. Sieńczyło-Chlabisz, E. Bieniek-Koronkiewicz, Podejmowanie i wykony- wanie działalności gospodarczej, Warszawa 2002; S. Sołtysiński (red.), System Prawa Prywatnego, t. 17A i 17B, Prawo spółek kapitałowych, Warszawa 2010; S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlo- wych, t. 1, 2, 3 i 4, Warszawa 2001, 2002, 2003, 2007, 2008; T. Staranowicz, Pod- stawowe problemy regulacji koncernu w prawie spółek, KPP 2009, z. 2; L. Stecki, Holding, Toruń 1999; R. Stefanicki, Wymogi staranności zawodowej przedsiębior- cy (w świetle dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych, PiP 2010, z. 4; J.A. Strzępka (red.), P. Pinior, W. Popiołek, H. Urbańczyk, E. Zielińska, Kodeks spółek handlowych. Komentarz z orzecznictwem, Warszawa 2009; M. Romanow- ski, Między ciszą a ciszą sprawy się kołyszą – wołanie o spółkę cichą pod „marką 3F”, MPH 2018, Nr 4; T. Szanciło, Przedsiębiorca w prawie polskim, PPH 2005, Nr 3; T. Szczurowski, Cywilnoprawna definicja przedsiębiorcy – uwagi de lege lata i de lege ferenda, [w:] Instytucje prawa handlowego; J. Szwaja (red.), Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Warszawa 2012; M. Szydło, Charakter prawny oddziałów przedsiębiorców zagranicznych, Glosa 2004, Nr 12; J. Taborek-Mazur, Holding jako podmiot rachunkowości, Warszawa 2010; R. Trzaskowski, Działalność gospodarcza w rozumieniu przepisów prawa cywilne- go na tle orzecznictwa – przegląd orzecznictwa, Glosa 2006, Nr 2; H. Urbańczyk, Przedsiębiorstwo jako aport w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, Pr. Spół. 1999, Nr 9; S. Włodyka, Prawo koncernowe, Kraków 2003; S. Włody- ka (red.), System Prawa Handlowego, t. 1, Prawo handlowe – część ogólna, War- szawa 2009; P. Wąż, Koncern umowny w prawie polskim, Pr. Spół. 2007, Nr 11; P. Wąż, Środki służące realizacji zasady jawności powiązań koncernowych w ko- deksie spółek handlowych, Rej. 2009, Nr 1; S. Włodyka, Prawo gospodarcze. Za- rys systemu, t. 1, Część ogólna, Warszawa 1981; P. Zaporowski, Czy przedsiębior- cą może być osoba fizyczna niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych?, Pal. 2006, Nr 7–8.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo handlowe. Wydanie 21
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: