Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00452 007845 11497736 na godz. na dobę w sumie
Prawo jednostki do sądu europejskiego - ebook/pdf
Prawo jednostki do sądu europejskiego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8034-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> monografie prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Monografia Prawo jednostki do sądu europejskiego ma na celu ustalenie, czy i w jakim zakresie, na poziomie europejskim gwarantowana jest sądowa ochrona praw jednostki. Przedmiotem analizy są dwa systemy regionalne, w ramach których funkcjonują organy o charakterze sądowym: Rada Europy i Europejski Trybunał Praw Człowieka oraz Unia Europejska i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W pracy przyjęto tezę, zgodnie z którą na podstawie przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej można odtworzyć wspólny europejski minimalny standard prawa do sądu obejmujący: bezstronność i niezawisłość sądu, dostęp do sądu, odpowiednie ukształtowanie procedury sądowej oraz prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia. Wskazane gwarancje powinny być zachowane również w postępowaniu przed europejskimi trybunałami.

W monografii analizie poddane zostały przede wszystkimi przepisy kształtujące postępowanie przed wskazanymi trybunałami, w szczególności w zakresie możliwości wnoszenia skarg indywidualnych, ukształtowania postępowania oraz wydawanych orzeczeń. Podjęta została także próba oceny skutków ewentualnego przystąpienia Unii Europejskiej do Konwencji dla dostępu jednostki do sądowej ochrony jej praw.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE PRAWO JEDNOSTKI DO SĄDU EUROPEJSKIEGO AGATA HAUSER Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE AGATA HAUSER • PRAWO JEDNOSTKI DO SĄDU EUROPEJSKIEGO Polecamy nasze najnowsze publikacje z tej serii: Andrzej Stempniak AUTONOMIA I INTEGRACJA POSTĘPOWAŃ DZIAŁOWYCH W PRAWIE POLSKIM Piotr Osowy INTERWENCJA GŁÓWNA Iwona Nasiłowska POSTĘPOWANIE DOWODOWE W SPRAWACH O ROZWÓD W PROCESIE CYWILNYM ORAZ O STWIERDZENIE NIEWAŻNOŚCI MAŁŻEŃSTWA W PROCESIE KANONICZNYM („ROZWODOWYM” PROCESIE KOŚCIELNYM) – ANALIZA PRAWNOPORÓWNAWCZA Przemysław Domagała MIĘDZYNARODOWA KONWENCJA ONZ W SPRAWIE OCHRONY WSZELKICH OSÓB PRZED WYMUSZONYM ZAGINIĘCIEM. PERSPEKTYWA POLSKA www.ksiegarnia.beck.pl PRAWO JEDNOSTKI DO SĄDU EUROPEJSKIEGO AGATA HAUSER WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2017 Wydawca: Joanna Ziemiecka © Wydawnictwo C.H.Beck 2017 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-812-8033-4 ISBN e-book 978-83-812-8034-1 Dla Taty Spis treści Przedmowa ................................................................................................................. Wykaz skrótów .......................................................................................................... Wykaz aktów prawnych .......................................................................................... Wykaz literatury ....................................................................................................... Orzecznictwo ............................................................................................................. Inne źródła ................................................................................................................. Rozdział I. Zakres praw podlegających ochronie sądowej w systemie Rady Europy i Unii Europejskiej ................................................................... § 1. Uwagi wprowadzające .............................................................................. § 2. System Rady Europy ................................................................................. I. Uwagi wprowadzające ..................................................................... II. Europejska Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ............................................................................................ III. Interpretacja Konwencji przez Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................................................................... IV. Zastrzeżenia ....................................................................................... § 3. System Unii Europejskiej ......................................................................... I. Uwagi wprowadzające ..................................................................... II. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej ............................ III. Zasady ogólne prawa ...................................................................... IV. Protokół polsko-brytyjski ............................................................... § 4. Relacje między prawami chronionymi w ramach odrębnych systemów ..................................................................................................... Rozdział II. Właściwość Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ........................................ § 5. Uwagi wprowadzające .............................................................................. § 6. Europejski Trybunał Praw Człowieka ................................................... I. Uwagi wprowadzające ..................................................................... II. Typy rozpatrywanych spraw .......................................................... III. Właściwość ratione materiae .......................................................... IV. Właściwość ratione personae .......................................................... V. Właściwość ratione loci ................................................................... VI. Właściwość ratione temporis .......................................................... XIII XVII XXV XXIX XLIII LXI 1 1 2 2 3 6 11 12 12 15 21 22 26 33 33 34 34 35 37 38 39 41 VII Spis treści § 7. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ....................................... I. Uwagi wprowadzające ..................................................................... II. Typy rozpatrywanych spraw .......................................................... III. Właściwość rzeczowa ...................................................................... IV. Właściwość instancyjna .................................................................. § 8. Kontrola działań Unii Europejskiej przez Europejski Trybunał Praw Człowieka ......................................................................................... Rozdział III. Prawo do sądu w systemie Rady Europy i w Unii Europejskiej ......................................................................................................... § 9. Prawo do sądu – uwagi wprowadzające i ustalenia pojęciowe ........... § 10. Prawo do sądu w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ......................................................................... I. Zakres stosowania ............................................................................ II. Niezawisłość i bezstronność sądu ................................................. III. Dostęp do sądu ................................................................................ IV. Rzetelność procesu sądowego ........................................................ V. Uzyskanie wyroku sądowego ......................................................... § 11. Prawo do sądu w Karcie Praw Podstawowych ..................................... I. Uwagi wprowadzające ..................................................................... II. Porównanie standardu prawa do sądu w Karcie Praw Podstawowych i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka ....... III. Znaczenie standardu konwencyjnego w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ........................... § 12. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział IV. Sędziowie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ........................................ § 13. Uwagi wprowadzające .............................................................................. § 14. Europejski Trybunał Praw Człowieka ................................................... I. Uwagi wprowadzające ..................................................................... II. Wybór sędziów ................................................................................. III. Kadencja sędziów ............................................................................. IV. Status prawny sędziego ................................................................... V. Wyłączenie sędziego ........................................................................ VI. Udział sędziów narodowych w składach orzekających .............. § 15. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ....................................... I. Uwagi wprowadzające ..................................................................... II. Mianowanie sędziów i rzeczników generalnych ......................... III. Kadencja sędziów i rzeczników generalnych .............................. IV. Status prawny sędziego i rzecznika generalnego ........................ V. Wyłączenie sędziego i rzecznika generalnego ............................. § 16. Wnioski ....................................................................................................... VIII 42 42 43 45 46 47 53 53 55 55 58 62 64 68 72 72 73 75 76 79 79 80 80 82 85 86 87 88 90 90 92 93 94 95 96 Spis treści Rozdział V. Dostęp jednostki do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej .................... § 17. Uwagi wprowadzające .............................................................................. § 18. Przedmiot skargi ........................................................................................ I. Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................... II. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej .............................. 1. Uwagi wprowadzające .............................................................. 2. Skarga o stwierdzenie nieważności ........................................ 3. Skarga na bezczynność ............................................................. § 19. Locus standi osób fizycznych ................................................................... I. Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................... 1. Uwagi wprowadzające .............................................................. 2. Skarżący ...................................................................................... 3. Zgodność z postanowieniami Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ......................... 4. Identyczność sprawy ................................................................. 5. Nadużycie prawa do skargi ..................................................... 6. Oczywista bezzasadność skargi ............................................... 7. Znaczący uszczerbek ................................................................. II. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej .............................. 1. Skarga o stwierdzenie nieważności ........................................ 2. Skarga na bezczynność ............................................................. § 20. Rola sądów krajowych w postępowaniu przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka i Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej ................................................................................................ I. Rola sądów krajowych w postępowaniu przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka ......................................................... II. Rola sądów krajowych w postępowaniu przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej ............................................... 1. Pytanie prejudycjalne sądów krajowych – uwagi ogólne .... 2. Przedmiot pytania prejudycjalnego ....................................... 3. Pojęcie sądu krajowego ............................................................ 4. Skierowanie pytania prejudycjalnego przez sąd krajowy .... § 21. Warunki formalne skargi indywidualnej .............................................. I. Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................... II. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej .............................. § 22. Środki tymczasowe .................................................................................... I. Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................... II. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej .............................. 99 99 100 100 102 102 104 106 110 110 110 111 113 113 115 115 116 119 119 125 127 127 132 132 133 136 141 144 144 147 150 150 151 IX Spis treści § 23. Pomoc prawna ........................................................................................... I. Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................... II. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej .............................. § 24. Skutki przystąpienia Unii Europejskiej do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności dla dostępu do sądu ........ § 25. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział VI. Postępowanie przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka i Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej ................. § 26. Uwagi wprowadzające .............................................................................. § 27. Ogólne regulacje procesowe .................................................................... I. Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................... 1. Język postępowania ................................................................... 2. Reprezentacja stron postępowania ......................................... 3. Publiczny charakter postępowania ......................................... II. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej .............................. 1. Język postępowania ................................................................... 2. Reprezentacja stron postępowania ......................................... 3. Publiczny charakter postępowania ......................................... § 28. Charakterystyka postępowania przed trybunałami ............................. I. Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................... 1. Uwagi wprowadzające .............................................................. 2. Przydział sprawy do składu orzekającego ............................. 3. Postępowanie w sprawie dopuszczalności skargi ................. A. Uwagi ogólne ..................................................................... B. Skład jednego sędziego .................................................... C. Komitet ............................................................................... D. Izba ...................................................................................... E. Wielka Izba ........................................................................ 4. Łączne rozpoznanie dopuszczalności i przedmiotu skargi . A. Uwagi wprowadzające ...................................................... B. Wyrok komitetu wydany na podstawie art. 28 ust. 1 lit. b EKPCz ........................................................................ C. Łączne rozpoznanie dopuszczalności i przedmiotu skargi (art. 54A Regulaminu ETPC) .............................. 5. Postępowanie w sprawie przedmiotu skargi ......................... II. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej .............................. 1. Uwagi wprowadzające .............................................................. 2. Przydział sprawy do składu orzekającego ............................. 3. Procedura pisemna ................................................................... 153 153 155 157 161 165 165 166 166 166 167 168 169 169 170 170 172 172 172 173 174 174 176 179 180 182 184 184 184 185 186 188 188 190 192 X Spis treści 4. Postępowanie związane ze sprawozdaniem .......................... 5. Procedura ustna ........................................................................ § 29. Wnioski ....................................................................................................... Rozdział VII. Orzeczenia kończące postępowanie przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka oraz Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej ......................................................................................................... § 30. Uwagi wprowadzające .............................................................................. § 31. Orzeczenia kończące postępowanie ....................................................... I. Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................... 1. Typy orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka 2. Procedura wyroków pilotażowych ......................................... 3. Wyroki w przedmiocie słusznego zadośćuczynienia ........... II. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej .............................. 1. Typy orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ................................................................................ 2. Wyroki zaoczne ......................................................................... 3. Odszkodowanie ......................................................................... § 32. Odwołania ................................................................................................... I. Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................... II. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej .............................. § 33. Skutki wyroków i ich wykonywanie ...................................................... I. Europejski Trybunał Praw Człowieka .......................................... 1. Skutki wyroków ......................................................................... 2. Czuwanie nad wykonywaniem wyroków .............................. II. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej .............................. 1. Skutki wyroku w przedmiocie nieważności .......................... 2. Skutki wyroku stwierdzającego bezczynność ....................... 3. Zapewnianie wykonywania wyroków .................................... § 34. Terminy załatwiania spraw ...................................................................... § 35. Wnioski ....................................................................................................... Uwagi końcowe ......................................................................................................... Indeks rzeczowy ........................................................................................................ 195 195 198 199 199 200 200 200 201 203 205 205 208 208 209 209 212 215 215 215 219 220 220 222 223 224 225 229 237 XI Przedmowa Celem niniejszego opracowania jest ustalenie, czy i w jakim zakresie na poziomie europejskim gwarantowana jest sądowa ochrona praw jednostki. Przedmiotem analizy będą dwa systemy regionalne, w ramach których funkcjonują organy o charakterze są- dowym: RE i ETPC oraz UE i TSUE. Za poglądami wyrażonymi w literaturze przed- miotu przyjmuję, że prawo do sądu oznacza nie tylko możliwość uruchomienia postę- powania sądowego, ale także jego odpowiednie ukształtowanie, w tym bezstronność i niezależność samego sądu oraz skuteczność wyroku1. Wydaje się, że współcześnie w ramach wskazanych wyżej systemów regionalnych możliwe jest odtworzenie pewnego wspólnego minimalnego standardu prawa do sądu, w szczególności na podstawie art. 6 ust. 1 EKPCz oraz art. 47 KPP. Podstawową tezą badawczą jest założenie, że trybunały międzynarodowe, których zadaniem jest zapew- nienie przestrzegania praw człowieka (w tym prawa do sądu), również powinny speł- niać wymogi prawa do sądu. Istotnym elementem publikacji jest także próba oceny skutków ewentualnego przy- stąpienia UE do EKPCz dla dostępu jednostki do sądowej ochrony jej praw. Wejście w życie TL oraz EKPCzprot14 spowodowało, iż z punktu widzenia obu systemów praw- nych przystąpienie takie stało się możliwe. Zgodnie z art. 6 ust. 2 zd. 1 TUE: „Unia przy- stępuje do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolno- ści”. Znowelizowany przez EKPCzprot14 art. 59 ust. 2 EKPCz stanowi natomiast, że „Unia Europejska może przystąpić do niniejszej Konwencji”. W pracy, poprzez analizę obowiązujących przepisów prawa oraz praktyki ich sto- sowania przez oba trybunały, podjęto próbę odpowiedzi na trzy zasadnicze pytania: 1) Czy sądowa ochrona praw jednostki na poziomie europejskim jest w pełni za- gwarantowana, tzn. czy kognicja sądowa obejmuje każde naruszenie prawa lub wolności jednostki? 2) Czy ustrój trybunałów oraz przepisy procesowe gwarantują jednostce efektywny dostęp do sądu? Jakie będą skutki dla jednostki przystąpienia UE do EKPCz? 3) Zagadnienie sądowej ochrony praw człowieka w Europie jest przedmiotem wielu opracowań w polskiej literaturze prawniczej. Prace te mają jednak charakter natury ogólnej2 lub opracowań dotyczących odrębnych systemów ochrony3. 1 Zob. w tym zakresie E. Dynia, Prawo do sądu, s. 205; A. Łazarska, Rzetelny proces, s. 69. 2 G. Michałowska, Ochrona praw, passim; H. Bajorek-Ziaja, Skarga, passim. XIII Przedmowa Przeprowadzenie szerszej analizy zagadnienia prawa do sądów europejskich orze- kających w sprawach z zakresu praw człowieka ma doniosłe znaczenie z teoretycznego punktu widzenia. Konieczne wydaje się bowiem zbadanie i usystematyzowanie możli- wych dróg dostępu jednostki do trybunałów. Istotne znaczenie ma też ustalenie zakresu i przedmiotu skarg możliwych do skierowania do obu trybunałów. W tym zakresie szczególnie istotna stanie się odpowiedź na pytanie, która z dróg procesowych (przed ETPC czy przed TSUE) jest właściwa w zakresie ochrony praw jednostki w określonych stanach faktycznych, a zatem jakie typy spraw należą do zakresu kognicji opisywanych trybunałów. Publikacja ma też określone znaczenie praktyczne – może się stać swoistym prze- wodnikiem dla jednostek zamierzających skorzystać z możliwości ochrony ich praw przed trybunałami. W związku z tym, że punktem wyjścia monografii jest analiza obowiązujących przepisów prawnych, podstawową metodą zastosowaną w pracy jest metoda dogma- tyczna badania prawa. W celu ustalenia znaczenia przepisów prawa szczególne znacze- nie mają dwa źródła. Po pierwsze, orzecznictwo ETPC oraz TSUE, którego analiza po- zwoli na ukazanie rozwoju sądowej ochrony praw człowieka, ewolucji linii orzecznic- twa dotyczącej poszczególnych praw, a przede wszystkim obecnej praktyki stosowania prawa przez te organy. Ustalenia w tym zakresie mają też istotne znaczenie dla próby odpowiedzi na pytanie, jak będą kształtowały się relacje między trybunałami po ewen- tualnym przystąpieniu UE do EKPCz. Po drugie, w pracy wykorzystany został doro- bek doktryny – zarówno polskiej, jak i zagranicznej. Nie ulega wątpliwości, że ustalenia doktrynalne mają istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia znaczenia analizowa- nych przepisów prawa i właściwego zrozumienia orzecznictwa trybunałów. Istotnym przedmiotem zainteresowania badawczego w niniejszej pracy są przepisy ustrojowe i procesowe dotyczące ETPC i TSUE. Do pełnego ukazania zagadnienia do- stępu jednostki do sądu konieczne jest jednak także uwzględnienie przepisów prawa polskiego. W przypadku obu omawianych trybunałów decydujące znaczenie przypisy- wane jest bowiem ochronie praw jednostki przez sądy krajowe. Z tego względu szcze- gólnym punktem odniesienia będą polskie prawo, doktryna i orzecznictwo. Publikacja dzieli się na siedem rozdziałów. W rozdz. I określony został zakres spraw podlegających ochronie sądowej w ramach każdego z opisywanych systemów. Zasad- niczą część rozdziału stanowi zatem rekonstrukcja katalogów praw zawartych w EKPCz oraz KPP, a także wskazanie, jakie relacje zachodzą między prawami chronionymi w ra- mach odrębnych systemów. Warto wyjaśnić, że w obu systemach analiza przepisów wskazanych aktów jest uzupełniona szerokim orzecznictwem trybunałów. Wskazać bowiem należy, że orzecznictwo ETPC w sposób znaczący uzupełniło ochronę kon- wencyjną, w szczególności poprzez stosowanie metody interpretacyjnej „praktyczności i efektywności”. Za jej pomocą ETPC wywodzi, że wykonując zobowiązania konwen- 3 Zob. np. L. Garlicki, w: Garlicki, Konwencja, t. 2, passim; M.B. Wilbrandt-Gotowicz, Reforma systemu, passim; Barcz, Ochrona, passim; System ochrony prawnej, passim. XIV Przedmowa cyjne, państwa nie mogą ograniczać się do nieingerowania, ale muszą także zapewnić realne gwarancje dla praw i wolności określonych w EKPCz4. Z kolei TSUE w okresie poprzedzającym przyjęcie KPP oraz później, gdy KPP nie miała jeszcze mocy wiążą- cej5, zapewniał ochronę sądową prawom podstawowym, które wywodził z tzw. zasad ogólnych prawa. Obecnie, zgodnie z art. 6 TUE, unijny system praw podstawowych ma trójfilarową konstrukcję, znaną z Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, na który składają się: KPP, prawa podstawowe zagwarantowane w EKPCz, prawa pod- stawowe wynikające z tradycji konstytucyjnych wspólnych państwom członkowskim6. Omówienie każdego ze wskazanych elementów uzupełnione zostanie rozważaniami na temat skutków Protokołu polsko-brytyjskiego dla stosowania KPP w Polsce. W rozdz. II pracy przedstawiono właściwość ETPC oraz TSUE. Ustalenia w tym zakresie mają istotne znaczenie dla późniejszych rozważań związanych z dostępem jed- nostki do tych trybunałów, ponieważ każdy organ o charakterze sądowym może roz- strzygać jedynie sprawy należące do jego właściwości. Istotnym elementem tego roz- działu jest także zagadnienie kontroli aktów unijnych przez ETPC. Rozważania przed- stawione w tym fragmencie pracy pozwolą na ocenę, czy w obecnym stanie prawnym jednostka w każdej sytuacji może dochodzić swych praw przed europejskimi organami sądowymi. To z kolei umożliwi późniejsze zbadanie, na ile planowane przystąpienie UE do EKPCz uzupełni istniejące luki w dostępie do trybunałów. Rozdział III poświęcony został zagadnieniu prawa do sądu w systemie RE i UE. Na podstawie dotychczasowego orzecznictwa, w szczególności ETPC, opisane zostały cztery aspekty tego prawa, a zatem: niezawisłość i bezstronność sądu, dostęp do sądu, rzetelność procesu sądowego oraz prawo do uzyskania wyroku sądowego. Jak już wskazano, przedstawiane w dalszych częściach pracy regulacje natury proceduralnej, w szczególności związane z dostępem jednostki do sądowej ochrony i jej pozycją w po- stępowaniu przed ETPC i sądami UE, będą oceniane z punktu widzenia zapewnienia standardów wynikających z prawa do sądu. Warto zatem wyjaśnić, że rozdz. IV–VII od- powiadają wskazanym wyżej grupom uprawnień szczegółowych wynikających z prawa do sądu. Rozdział IV zawiera krótkie przedstawienie statusu sędziów obu trybunałów. Szer- szej analizie poddane zostało zagadnienie wyboru sędziów, co jest szczególnie istotne z punktu widzenia ich bezstronności i niezawisłości. W rozdz. V omówiono skargę indywidualną do obu trybunałów. Przy określaniu przedmiotu skargi (w przypadku TSUE – różnych typów skarg) wskazany został zwią- zek z prawami jednostki gwarantowanymi w – odpowiednio – EKPCz i KPP. Dokład- 4 A. Mowbray, The Creativity, s. 78; zob. także wyr. ETPC z 9.10.1979 r. Airey v. Irlandii, skarga Nr 6289/73, HUDOC. 5 Do dnia wejścia w życie TL KPP była aktem wiążącym wewnętrznie, tzn. mogła wywoły- wać skutki prawne w stosunku do instytucji, ale nie wobec jednostek czy państw członkowskich. Zob. C. Mik, Karta Praw Podstawowych: wyznaczniki, s. 62–63. 6 I. Pernice, The Treaty of Lisbon, s. 240. XV Przedmowa nej analizie poddane zostały także zagadnienie podmiotu uprawnionego do wniesienia skargi indywidualnej oraz jej warunki formalne. Przedstawiono także rolę sądów kra- jowych, należy pamiętać bowiem, iż system konwencyjny ma charakter subsydiarny wobec systemów krajowych7, natomiast zgodnie z prawem UE sądy krajowe są jed- nocześnie sądami unijnymi i to one odgrywają najważniejszą rolę w zakresie stosowa- nia prawa unijnego8. W rozdziale tym omówione zostały również zagadnienia środ- ków tymczasowych, kosztów oraz pomocy prawnej. Rozdział został zakończony krót- kim przedstawieniem propozycji aktu określającego zasady, na jakich UE przystąpi do EKPCz. W tym zakresie istotne będzie ustalenie, czy akcesja ta mogłaby doprowadzić do pełniejszej ochrony sądowej praw jednostki. W rozdz. VI podjęto zagadnienia postępowania przed ETPC i TSUE. Przeanalizo- wano regulacje dotyczące języka postępowania, reprezentacji stron postępowania oraz jawności postępowania. Zasadniczą część tego rozdziału stanowi przedstawienie prze- biegu postępowania przed trybunałami, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji za- sady kontradyktoryjności oraz równości stron postępowania. Ostatni rozdział zawiera omówienie typów orzeczeń kończących postępowanie przed trybunałami oraz środków zaskarżenia dostępnych dla stron. Z punktu widzenia jednostki szczególnie istotne znaczenie ma ostatnia część rozdziału, poświęcona wyko- nywaniu orzeczeń trybunałów i rozwiązaniom prawnym mającym służyć zapewnieniu ich skuteczności. Pracę podsumowują uwagi końcowe, w których przedstawiono konkluzje wynika- jące z przeprowadzonej analizy obowiązujących rozwiązań prawnych i praktyki orzecz- niczej trybunałów. Na koniec przedstawiono odpowiedzi na postawione we wstępie pytania badawcze. Publikacja niniejsza została przygotowana na podstawie rozprawy doktorskiej na- pisanej pod kierunkiem prof. dr. hab. Zdzisława Kędzi na Wydziale Prawa i Admini- stracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Bardzo dziękuję recenzentowi wydawniczemu prof. dr. hab. Andrzejowi Wróblowi za jego cenne uwagi i wskazówki. 7 Nowicki, Wokół Konwencji, 2009, s. 22. 8 K. Lenaerts, D. Arts, I. Maselis, Procedural Law, s. 3. XVI Wykaz skrótów 1. Akty prawne EKPCz ............................................. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawo- wych wolności sporządzona w Rzymie 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; pol. tekst ujednolicony dostępny na stronie interneto- wej ETPC: http://echr.coe.int/Documents/Conven- tion_POL.pdf) EKPCzprot1 ................................... Protokół Nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 20.3.1952 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175) EKPCzprot2 ................................... Protokół Nr 2 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 20.3.1963 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 176) EKPCzprot3 ................................... Protokół Nr 3 do Konwencji o ochronie praw człowieka z 6.5.1963 r. – RP ratyfikowała EKPCz 19.1.1993 r. w wersji zmienionej tym protokołem EKPCzprot4 ................................... Protokół Nr 4 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 16.9.1963 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175) EKPCzprot5 ................................... Protokół Nr 5 do Konwencji o ochronie praw czło- wieka z 20.1.1966 r. – RP ratyfikowała EKPCz 19.1.1993 r. w wersji zmienionej tym protokołem EKPCzprot6 ................................... Protokół Nr 6 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 28.4.1983 r. (Dz.U. z 2001 r. Nr 23, poz. 266) EKPCzprot7 ................................... Protokół Nr 7 do Konwencji o ochronie praw czło- wieka i podstawowych wolności z 22.11.1984 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 42, poz. 364) EKPCzprot8 ................................... Protokół Nr 8 do Konwencji o ochronie praw czło- wieka i podstawowych wolności z 19.3.1985 r. – RP ratyfikowała EKPCz 19.1.1993 r. w wersji zmienio- nej tym protokołem EKPCzprot9 ................................... Protokół Nr 9 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 6.11.1990 r. XVII Wykaz skrótów (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 177), utracił moc obo- wiązywania wraz z wejściem w życie EKPCzprot11 EKPCzprot10 ................................. Protokół Nr 10 do Konwencji o ochronie praw czło- wieka i podstawowych wolności z 25/3.1992 r. – wraz z wejściem w życie EKPCzprot11 – stał się bez- przedmiotowy EKPCzprot11 ................................. Protokół Nr 11 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 11.5.1994 r. (Dz.U. z 1998 r. Nr 147, poz. 962) EKPCzprot12 ................................. Protokół Nr 12 do Konwencji o ochronie praw czło- wieka i podstawowych wolności z 4.11.2000 r. (ETS 2000, Nr 177) – do tej pory RP protokołu nie pod- pisała EKPCzprot13 ................................. Protokół Nr 13 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 3.5.2002 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1044) EKPCzprot14 ................................. Protokół Nr 14 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 13.5.2004 r. (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 587) EKPCzprot14bis ............................ Protokół Nr 14 bis do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 27.5.2009 r. (EuTS 2009, Nr 204) – nieratyfikowany przez RP EKPCzprot15 ................................. Protokół Nr bis do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 24.6.2013 r. – nieratyfikowany przez RP EKPCzprot16 ................................. Protokół Nr 16 bis do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 2.10.2013 r. – nieratyfikowany przez RP EKS .................................................. Europejska Karta Społeczna sporządzona w Tury- nie 18.10.1961 r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.) Konstytucja RP .............................. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) Konwencja wiedeńska .................. Konwencja wiedeńska o prawie traktatów z 23.5.1969 r. (Dz.U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439) KPA ................................................. ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania admi- nistracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) KPC ................................................. ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cy- KPK ................................................. ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania kar- nego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1749 ze zm.) wilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. 1822 ze zm.) XVIII Wykaz skrótów KPP .................................................. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 12.12.2007 r. (Dz.Urz. UE C 326/2012, s. 391) PostAdmU ...................................... ustawa z 30.8.2002 stępowaniu przed (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) r. – Prawo o po- sądami administracyjnymi Projekt aktu CDDH-UE ............... Draft legal instruments on the accession of the Eu- ropean Union to the European Convention on Hu- man Rights, 8th Working Meeting of the CDDH In- formal Working Group on the Accession of the Eu- ropean Union to the European Convention on Human Rights (CDDH-UE) with the European Commission, Final Version, 19.07.2011, CDDH- UE(2011)16 – dokument roboczy dotyczący instru- mentów prawnych związanych z akcesją przyjęty na spotkaniu nieformalnej grupy roboczej do spraw przystąpienia UE do EKPCz oraz Komisji Europej- skiej Protokół polsko-brytyjski ............ Protokół (Nr 30) w sprawie stosowania Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej do Polski i Zjed- noczonego Królestwa (Dz.Urz. UE C 326/2012, s. 313) Raport wyjaśniający do EKPCz- prot11 .............................................. PrUSA ............................................. ustawa z 25.7.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) Raport wyjaśniający do Protokołu dodatkowego Nr 11 do EKPCz – Protocol No. 11 to the Co- nvention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, restructuring the con- trol machinery established thereby. Explana- tory report, http://conventions.coe.int/Treaty/en/ Reports/Html/155.htm Raport wyjaśniający o Protokołu dodatkowego Nr 14 do EKPCz – Protocol No. 14 to the Co- nvention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, amending the con- trol system of the Convention. Explanatory re- port, http://www.conventions.coe.int/Treaty/EN/ Reports/Html/194.htm Raport wyjaśniający do EKPCz- prot14 .............................................. Regulamin ETPC ........................... Regulamin Europejskiego Trybunału Praw Czło- wieka obowiązu- jąca od 14.11.2016 r.), http://echr.coe.int/Do- cuments/Rules_Court_ENG.pdf, polska wersja 1.7.2014 (wersja r. z XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo jednostki do sądu europejskiego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: