Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00162 005204 15183818 na godz. na dobę w sumie
Prawo karne. Część ogólna, szczególna i wojskowa - ebook/pdf
Prawo karne. Część ogólna, szczególna i wojskowa - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 438
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-533-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> karne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Prawo karne. Część ogólna, szczególna i wojskowa to podręcznik przeznaczony do nauki przedmiotu prawo karne – część ogólna i szczególna. Wykład prawa karnego prowadzony jest na podstawie obecnie obowiązującego Kodeksu karnego oraz innych aktów prawnych z nim powiązanych. W opracowaniu przedstawiony został także rys historyczny polskiego prawa karnego.
Podręcznik skierowany jest przede wszystkim do studentów wydziałów prawa i administracji. Może też być przydatny aplikantom sądowym, prokuratorskim, adwokackim oraz praktykom.
Zaletą opracowania jest bardzo przystępny, zwięzły i uporządkowany sposób przedstawienia materiału. W celu ułatwienia nauki zastosowano dodatkowe pogrubienia podkreślające ważne partie materiału, piktogramy ułatwiające odnalezienie istotnych fragmentów oraz numery boczne umożliwiające szybkie odszukanie w tekście książki pojęć z indeksu.
Książka została opracowana przez grono Autorów związanych z Uniwersytetami Śląskim i Opolskim, będących także praktykami prawa karnego.
Stan prawny na 1 czerwca 2012 roku.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Prawo karne Cz´Êç ogólna, szczególna i wojskowa Teresa Dukiet-Nagórska | Stanisław Hoc Michał Kalitowski | Olga Sitarz | Leon Tyszkiewicz Leszek Wilk pod redakcjà Teresy Dukiet-Nagórskiej Wydanie 3 Warszawa 2012 Poszczególne rozdziały napisali: Teresa Dukiet-Nagórska: część I – rozdz. II, III; część II – rozdz. X; część IV – rozdz. XXIII, XXX, XXXI Stanisław Hoc: część IV – rozdz. XX, XXI, XXII; część V Michał Kalitowski: część II – rozdz. IV; część III – rozdz. XV, XVIII; część IV – rozdz. XXV, XXXII, XXXIII, XXXIV Olga Sitarz: część II – rozdz. V, VII, XI; część III – rozdz. XVI (4), XIX; część IV – rozdz. XXIV, XXVII, XXVIII Leon Tyszkiewicz: część I – rozdz. I; część II – rozdz. VIII; część III – rozdz. XII, XIII, XIV, XVI (1, 2, 3); Aneks Leszek Wilk: część II – rozdz. VI, IX; część III – rozdz. XVII; część IV – rozdz. XXVI, XXIX, XXXV, XXXVI, XXXVII Redaktor prowadzący: Małgorzata Stańczak Opracowanie redakcyjne: Anna Dudzik, Joanna Ołówek Redakcja techniczna: Agnieszka Dymkowska Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-533-3 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e-mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Część pierwsza WIADOMOŚCI WSTĘPNE ROZDZIAŁ I. Ogólne wiadomości o prawie karnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Pojęcie prawa karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Podział prawa karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Podział podstawowy 2.2. Podział prawa karnego materialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Prawo karne międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Specyfika prawa karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Podstawowe cechy prawa karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Prawo karne jako ultima ratio polityki prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Funkcje prawa karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Uniwersalne funkcje prawa karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Sposoby realizacji ochrony porządku prawnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.1. Prewencja ogólna i prewencja szczególna . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.2. Funkcje w zakresie prewencji ogólnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.3. Funkcje w zakresie prewencji szczególnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Modele prawa karnego materialnego 5.1. Modele w zakresie polityki kryminalizacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Modele w zakresie polityki penalizacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Nauki związane z prawem karnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ II. Zasady prawa karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Pojęcie zasady prawa karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Zasada nullum crimen, nulla poena sine lege . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Zasada nullum crimen sine periculo sociali (nie ma przestępstwa bez społecznego niebezpieczeństwa) i zasada proporcjonalności . . . . . . . . . . . . . 4. Zasada osobistej odpowiedzialności i zasada indywidualizacji 23 23 24 24 25 25 26 26 27 27 27 28 28 28 29 30 30 31 32 35 35 35 38 odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 6 Spis treści 5. Zasada nullum crimen sine culpa (nie ma przestępstwa bez zawinienia) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Zasada humanitaryzmu 7. Zasada in dubio pro reo (w razie wątpliwości na korzyść sprawcy) . . . . . . . . . 42 43 45 ROZDZIAŁ III. Źródła prawa karnego, jego normy i ich wykładnia . . . . . . . . 1. Ogólnie o źródłach polskiego prawa powszechnie obowiązującego . . . . . . . . . 1.1. Rodzaje źródeł prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.1. Konstytucja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.2. Umowy międzynarodowe i prawo stanowione przez organizację międzynarodową, której Rzeczpospolita Polska jest członkiem . . . . . 1.1.3. Rozporządzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.4. Akty prawa wewnętrznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.5. Akty prawa miejscowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.6. Znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Trybunału 46 46 46 46 48 49 49 50 Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Trybunału Praw Człowieka . . . . 2. Źródła polskiego prawa karnego – uwagi szczegółowe . . . . . . . . . . . . . . . . 50 51 2.1. Wymóg określoności czynu zabronionego i kary w akcie prawnym rangi 51 co najmniej ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 2.2. Znaczenie rozporządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Określanie wykroczeń w aktach prawa miejscowego . . . . . . . . . . . . . . . 52 2.4. Znaczenie doktryny, orzecznictwa i zwyczaju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 55 3. Kodeks karny podstawowym źródłem prawa karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 4. Pozakodeksowe prawo karne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 5. Normy prawnokarne i ich budowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 5.1. Elementy składowe normy prawnokarnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Normy sankcjonowane i sankcjonujące w prawie karnym . . . . . . . . . . . . 56 58 5.3. Sposoby ujęcia w normie sankcjonowanej istoty zakazu (nakazu) . . . . . . . 60 5.4. Rodzaje sankcji za naruszenie norm sankcjonowanych . . . . . . . . . . . . . 61 6. Odrębności wykładni przepisów prawnokarnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część druga NAUKA O PRZESTĘPSTWIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ IV. Istota przestępstwa 1. Definicja przestępstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Sposoby rozumienia pojęcia „przestępstwo” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Czyn człowieka podstawą odpowiedzialności karnej . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Działanie – zaniechanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Czyn zabroniony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Społeczna szkodliwość czynu zabronionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6. Czyn zabroniony a przestępstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Podziały przestępstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Zbrodnie i występki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Przestępstwa formalne i materialne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Przestępstwa z działania bądź zaniechania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 69 69 71 72 73 74 76 77 77 77 79 80 www.lexisnexis.pl Spis treści 2.5. Przestępstwa naruszające dobro oraz zagrażające dobru (narażające na niebezpieczeństwo) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6. Przestępstwa powszechne i indywidualne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.7. Przestępstwa umyślne i nieumyślne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.8. Przestępstwa ścigane z urzędu, z urzędu na wniosek pokrzywdzonego oraz z oskarżenia prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.9. Podstawowe i zmodyfikowane typy przestępstw . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ V. Ustawowe znamiona czynu zabronionego . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Przedmiot ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Podmiot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Strona przedmiotowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. O znamionach strony przedmiotowej ogólnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Zagadnienia związku przyczynowo-skutkowego . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.1. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.2. Teoria ekwiwalencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.3. Teoria adekwatnego związku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.4. Teoria relewancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.5. Teoria obiektywnego przypisania skutku . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.6. Przyczynowość zaniechania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Strona podmiotowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Umyślność 5.2. Nieumyślność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3. Strona podmiotowa mieszana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Inne podziały znamion czynu zabronionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 82 83 84 85 86 89 89 89 90 91 91 92 92 93 93 94 94 95 95 96 99 101 101 ROZDZIAŁ VI. Bezprawność i wina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Przestępstwo jako czyn bezprawny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Wina i teorie winy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 103 105 2.1. Od odpowiedzialności obiektywnej do odpowiedzialności opartej na winie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Tzw. teorie winy w dogmatyce prawa karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Wina w ujęciu Kodeksu karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ VII. Formy stadialne i zasady odpowiedzialności za nie . . . . . . . . 1. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Przygotowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Usiłowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Dokonanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ VIII. Współdziałanie przestępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Pojęcie współdziałania przestępnego i ogólne problemy z nim związane . . . . . . 2. Sprawcze postacie współdziałania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Sprawstwo indywidualne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Współsprawstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 106 109 112 112 113 114 119 121 121 122 122 123 8 2.3. Sprawstwo kierownicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Sprawstwo poleceniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Niesprawcze postacie współdziałania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Podżeganie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Pomocnictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Współsprawstwo a pomocnictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.4. Prowokacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Zasady odpowiedzialności za współdziałanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Właściwości osobiste a odpowiedzialność za współdziałanie . . . . . . . . . . 4.3. Problem odpowiedzialności podżegacza i pomocnika za przestępstwo 124 125 125 126 126 127 128 129 129 130 nieumyślne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 ROZDZIAŁ IX. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność karną . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Okoliczności wyłączające byt przestępstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Brak czynu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Błąd co do faktu (ustawowego znamienia czynu zabronionego) . . . . . . . . 2.3. Znikomość społecznej szkodliwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Brak bezprawności (kontratypy) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4.1. Pojęcia kontratypu i kontratypizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4.2. Kontratypy ustawowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Obrona konieczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . B. Stan wyższej konieczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . C. Dozwolone ryzyko nowatorskie D. Pozostałe kontratypy ujete w Kodeksie karnym . . . . . . . . . . . . E. Kontratypy pozakodeksowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4.3. Kontratypy pozaustawowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Zgoda uprawnionego B. Prawo karcenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . C. Zwyczaj . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . D. Ryzyko sportowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Okoliczności wyłączające i umniejszające winę . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5.1. Problem granic winy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5.2. Nieletniość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5.3. Niepoczytalność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5.4. Błąd, jego rodzaje i funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5.5. Stan wyższej konieczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Okoliczności wyłączające karalność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ X. Jedność – wielość czynów i przestępstw . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Jeden czyn – jeden czyn zabroniony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Zbieg przepisów ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Typizacje przewidujące wieloczynowość (przestępstwa wieloczynowe) . . . . . . . 4. Ciąg przestępstw 5. Realny zbieg przestępstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 132 133 133 134 135 136 136 138 138 142 145 147 148 149 149 150 150 151 151 151 154 155 158 161 162 166 166 168 171 172 175 Spis treściwww.lexisnexis.pl 9 6. Przestępstwa pozostające w zbiegu i podlegające współukaraniu . . . . . . . . . . 7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 178 ROZDZIAŁ XI. Obowiązywanie polskiej ustawy karnej w czasie, w miejscu i co do osób . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Czas popełnienia czynu zabronionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Zmiana ustawodawstwa przed wydaniem wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Zmiana ustawodawstwa po wydaniu prawomocnego wyroku . . . . . . . . . . . . 4. Miejsce popełnienia czynu zabronionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Zasada terytorialności oraz bandery . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Zasady obowiązywania polskiej ustawy karnej za czyny popełnione za granicą . . 180 180 181 182 183 183 184 Część trzecia ŚRODKI ODDZIAŁYWANIA WŁAŚCIWE PRAWU KARNEMU I ICH STOSOWANIE ROZDZIAŁ XII. Kara i ewolucja środków penalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Ogólna charakterystyka kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Ewolucja katalogu kar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Pojawienie się innych niż kara środków penalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 189 190 191 ROZDZIAŁ XIII. Kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Katalog kar w Kodeksie karnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Kara grzywny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Regulacja prawna kary grzywny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Kara ograniczenia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Regulacja prawna kary ograniczenia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Kara pozbawienia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Regulacja prawna kary pozbawienia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego . 5. Kary najsurowsze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Kary zastępcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XIV. Środki karne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Charakterystyka środków karnych i ich katalog w Kodeksie karnym . . . . . . . . 2. Pozbawienie praw publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Zakazy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Zakaz zajmowania stanowiska albo wykonywania zawodu . . . . . . . . . . . 3.2. Zakaz udziału w działalności na rzecz małoletnich . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej 3.4. Zakaz kontaktowania się z określonymi ludźmi oraz nakaz opuszczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 193 193 193 194 195 195 195 197 197 197 199 199 201 202 202 203 203 203 203 204 lokalu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.5. Zakaz wstępu na imprezę masową . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 204 Spis treści 10 3.6. Zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych . . . . 3.7. Zakaz prowadzenia pojazdów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.8. Czas trwania środków karnych wymiernych w czasie i ich uchylenie . . . . . 4. Środki karne o charakterze majątkowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Przepadek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Naprawienie szkody lub zadośćuczynienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Nawiązka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4. Świadczenie pieniężne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Podanie wyroku do publicznej wiadomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XV. Środki związane z poddaniem sprawcy próbie . . . . . . . . . . . 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Warunkowe umorzenie postępowania karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Istota warunkowego umorzenia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Przesłanki stosowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Próba i obowiązki nakładane na sprawcę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Konsekwencje przebiegu próby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Warunkowe zawieszenie wykonania kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Istota warunkowego zawieszenia wykonania kary . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Przesłanki stosowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Próba i obowiązki nakładane na sprawcę 3.4. Orzeczenie kary grzywny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.5. Konsekwencje przebiegu próby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Warunkowe zwolnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Istota warunkowego zwolnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Przesłanki warunkowego zwolnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Próba i obowiązki nakładane na skazanego, konsekwencje przebiegu próby . 5. Zwolnienie skazanego od reszty kary ograniczenia wolności . . . . . . . . . . . . . 6. Skrócenie czasu trwania środków karnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XVI. Wymiar kary i środków karnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Ustawowy i sądowy wymiar kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Ustawowy wymiar kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Zwykły ustawowy wymiar kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Nadzwyczajne złagodzenie kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Możliwość zastąpienia kary pozbawienia wolności karą nieizolacyjną 2.4. Odstąpienie od wymierzenia kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Nadzwyczajne obostrzenie kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6. Recydywa specjalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.7. Zbieg podstaw nadzwyczajnego wymiaru kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.8. Granice nadzwyczajnego wymiaru kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Sądowy wymiar kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Zasady sądowego wymiaru kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Dyrektywy sądowego wymiaru kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.1. Dyrektywy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.2. Dyrektywy szczególne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 206 206 208 208 210 210 211 211 212 212 214 214 214 215 216 217 217 218 219 222 223 224 224 224 226 228 229 231 231 232 232 232 233 234 234 237 238 239 239 239 240 240 243 Spis treściwww.lexisnexis.pl . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Problem dyrektywy wiodącej 3.4. Okoliczności ważne przy wymiarze kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.5. Uniwersalne znaczenie dyrektyw sądowego wymiaru kary . . . . . . . . . . . 3.6. Dobrowolne poddanie się karze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Mediacja w sprawach karnych ROZDZIAŁ XVII. Ustanie i ograniczenie karalności, zatarcie skazania . . . . . . 1. Przedawnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Istota, funkcje i rodzaje przedawnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Przedawnienie karalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Przedawnienie wykonania kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Spoczywanie przedawnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Przestępstwa nieprzedawniające się . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Abolicja, amnestia, akt łaski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Amnestia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Akt łaski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Zatarcie skazania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 244 245 246 246 247 252 252 252 253 254 255 256 257 257 258 259 260 ROZDZIAŁ XVIII. Środki zabezpieczające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Środki lecznicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Środki nielecznicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 262 263 268 ROZDZIAŁ XIX. Odpowiedzialność karna, konsekwencje popełnienia czynu określonego w ustawie karnej przez nieletniego, odpowiedzialność podmiotów zbiorowych . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Postępowanie z nieletnimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Cel ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Zakres obowiązywania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Środki przewidziane w ustawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Zasady orzekania środków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 270 271 271 271 271 272 273 274 Część czwarta WYBRANE TYPIZACJE CZĘŚCI SZCZEGÓLNEJ KODEKSU KARNEGO ROZDZIAŁ XX. Przestępstwa przeciwko pokojowi, ludzkości oraz przestępstwa wojenne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Wojna napastnicza (art. 117) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Eksterminacja (art. 118) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Masowe zamachy (art. 118a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Przemoc wobec grupy osób (art. 119) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 281 281 282 282 283 Spis treści 12 6. Stosowanie środków masowej zagłady (art. 120) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. Wytwarzanie środka masowej zagłady (art. 121) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8. Niedopuszczalne sposoby lub środki walki (art. 122) . . . . . . . . . . . . . . . . 9. Zabójstwo wojenne (art. 123) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10. Inne naruszenie norm prawa międzynarodowego (art. 124) . . . . . . . . . . . . 11. Zamach na dobro kultury (art. 125) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12. Niedopuszczalne użycie znaków (art. 126) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13. Publiczne nawoływanie do popełnienia czynu lub jego pochwalanie 284 285 285 286 286 287 288 (art. 126a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14. Niedopełnienie obowiązku należytej kontroli (art. 126b) . . . . . . . . . . . . . . 288 289 290 ROZDZIAŁ XXI. Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej . . . . . . . . 290 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 2. Zdrada główna (art. 127) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 3. Zamach stanu (art. 128) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 4. Zdrada dyplomatyczna (art. 129) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 5. Szpiegostwo (art. 130) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 6. Czynny żal (art. 131) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 7. Dezinformacja wywiadowcza (art. 132) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 8. Pomówienie Narodu Polskiego (art. 132a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 . . . . . . . . . . . 9. Znieważenie Narodu lub Rzeczypospolitej Polskiej (art. 133) 297 10. Zamach na życie Prezydenta RP (art. 134) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11. Czynna napaść i znieważenie Prezydenta RP (art. 135) . . . . . . . . . . . . . . . 297 12. Czynna napaść lub znieważenie przedstawiciela obcego państwa (art. 136) . . . 298 13. Znieważenie znaku lub symbolu państwowego (art. 137) . . . . . . . . . . . . . . 299 300 14. Wymóg wzajemności oraz działania na szkodę państwa sprzymierzonego . . . . 15. Możliwość stosowania środka karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XXII. Przestępstwa przeciwko obronności . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne 2. Zamach terrorystyczny (art. 140) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Służba w obcym wojsku (art. 141) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Zaciąg do obcego wojska (art. 142) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Uchylanie się od służby wojskowej (art. 143) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Uchylanie się od odbywania służby (art. 144) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. Uchylanie się od służby zastępczej (art. 145) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XXIII. Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne 2. Typy zabójstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Zabójstwo w typie podstawowym (art. 148 § 1) . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Kwalifikowane typy zabójstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.1. Zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem (art. 148 § 2 pkt 1) . . . . . 2.2.2. Zabójstwo w związku z wzięciem zakładnika, zgwałceniem 301 301 301 302 302 303 303 304 305 305 306 306 308 308 lub rozbojem (art. 148 § 2 pkt 2) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 Spis treściwww.lexisnexis.pl 2.2.3. Zabójstwo w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie (art. 148 § 2 pkt 3) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.4. Zabójstwo z użyciem materiałów wybuchowych (art. 148 § 2 pkt 4) . . 2.2.5. Zabójstwo jednym czynem więcej niż jednej osoby lub zabójstwo 13 310 311 popełnione przez sprawcę uprzednio prawomocnie skazanego za zabójstwo, zabójstwo funkcjonariusza publicznego w związku z jego służbą (art. 148 § 3) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Uprzywilejowane typy zabójstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 312 312 2.3.1. Zabójstwo pod wpływem silnego wzburzenia (art. 148 § 4) 2.3.2. Dzieciobójstwo (art. 149) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 2.3.3. Zabójstwo eutanatyczne (art. 150) i pomoc do samobójstwa (art. 151) 314 315 2.3.4. Nielegalna aborcja (art. 152–154) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.5. Bójka lub pobicie (art. 158–159) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 3. Typizacje, których skutkiem jest narażenie na niebezpieczeństwo (art. 160 i 161) oraz przestępstwo nieudzielenia pomocy (art. 162) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 ROZDZIAŁ XXIV. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu i bezpieczeństwu w komunikacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne 2. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Sprowadzenie niebezpiecznego zdarzenia (art. 163) . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa (art. 164) . . . . . . . . . . 2.3. Sprowadzenie innego niebezpieczeństwa powszechnego (art. 165) . . . . . . 2.4. Piractwo morskie lub powietrzne (art. 166) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Karalność przygotowania (art. 168) 2.6. Czynny żal (art. 169) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Katastrofa komunikacyjna (art. 173) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Wypadek w komunikacji (art. 177) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 178a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XXV. Przestępstwa przeciwko środowisku . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne 2. Powodowanie zniszczenia w przyrodzie (art. 181) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Zanieczyszczenie środowiska (art. 182) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Składowanie lub sprowadzanie odpadów (art. 183) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Niewłaściwe postępowanie z materiałami promieniotwórczymi (art. 184) . . . . . 6. Typy kwalifikowane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. Pozostałe przestępstwa przeciwko środowisku (art. 186 –188) . . . . . . . . . . . 321 321 322 322 323 323 324 324 325 325 325 326 328 330 330 331 332 332 333 334 334 ROZDZIAŁ XXVI. Przestępstwa przeciwko wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Pozbawienie wolności (art. 189) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Groźba karalna (art. 190) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Zmuszanie (art. 191) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 336 340 342 343 Spis treści 14 5. Obraza uczuć religijnych (art. 196) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Zgwałcenie (art. 197) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. Formy eksploatacji prostytucji (art. 204) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 345 347 ROZDZIAŁ XXVII. Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Znęcanie się (art. 207) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Niealimentacja (art. 209) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 348 348 349 352 ROZDZIAŁ XXVIII. Przestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnej . . . . 352 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 2. Zniesławienie – pomówienie (art. 212) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 3. Kontratyp dopuszczalnej krytyki (art. 213) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Zniewaga (art. 216) 355 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Naruszenie nietykalności cielesnej (art. 217) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 ROZDZIAŁ XXIX. Przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę 1. Uwagi ogólne 2. Złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracowniczych (art. 218) 3. Naruszenie obowiązków w zakresie bhp (art. 220) zarobkową . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 358 359 361 ROZDZIAŁ XXX. Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych i samorządowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne 2. Ochrona funkcjonariuszy publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 362 364 2.1. Naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza lub osoby przybranej mu do pomocy (art. 222) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Zniewaga funkcjonariusza publicznego (art. 226) . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Czynna napaść na funkcjonariusza publicznego (art. 223) . . . . . . . . . . . 2.4. Wymuszenie (art. 224) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Przestępstwa o charakterze korupcyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Łapownictwo bierne i czynne (art. 228 i 229) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1.1. Łapownictwo bierne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1.2. Łapownictwo czynne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Przestępstwa płatnej protekcji (art. 230–230a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Przestępstwo przywłaszczenia funkcji (art. 227) i przestępstwo przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego (art. 231) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Przywłaszczenie funkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązku przez funkcjonariusza publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 365 366 366 367 367 367 370 370 371 371 372 ROZDZIAŁ XXXI. Przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości . . . . . . 1. Uwagi ogólne 2. Przemoc lub groźba względem sądu (art. 232) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 375 376 Spis treściwww.lexisnexis.pl 3. Znęcanie się w celu uzyskania wypowiedzi o określonej treści (art. 246) . . . . . 4. Fałszywe zeznania (art. 233) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Publiczne rozpowszechnianie wiadomości z postępowania przygotowawczego (art. 241) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Naruszenie zakazu sądowego (art. 244) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. Znęcanie się nad osobą pozbawioną wolności (art. 247) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XXXII. Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu . . . . . . . 1. Uwagi ogólne 2. Wzięcie zakładnika (art. 252) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Udział w zbiegowisku (art. 254) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Udział w grupie lub związku przestępczym (art. 258) . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Nielegalny wyrób i handel bronią palną oraz amunicją, nielegalne ich posiadanie (art. 263) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 377 378 379 380 380 382 382 383 383 384 386 6. Nielegalne przekroczenie granicy (art. 264 § 2) i nielegalne ułatwianie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 264 § 3) . . . . . . . . . . . . . . . . 387 ROZDZIAŁ XXXIII. Przestępstwa przeciwko ochronie informacji . . . . . . . . . . 1. Charakterystyka ogólna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Przestępstwo ujawnienia tajemnicy państwowej (art. 265) . . . . . . . . . . . . . . 3. Przestępstwo ujawnienia tajemnicy państwowej w związku z wykonywaną funkcją (art. 266) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Przestępstwo nielegalnego uzyskania informacji (art. 267) . . . . . . . . . . . . . . 5. Przestępstwo niszczenia informacji (art. 268) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Przestępstwo niszczenia danych informatycznych (art. 268a oraz art. 269) . . . . 7. Przestępstwo zakłócania pracy systemu komputerowego (art. 269a) . . . . . . . . 8. Wytwarzanie, obrót urządzeniami i oprogramowaniem do przestępstw komputerowych (art. 269b) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XXXIV. Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Fałsz materialny dokumentu (art. 270 § 1) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Fałsz intelektualny dokumentu (art. 271) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Wyłudzenie poświadczenia nieprawdy (art. 272) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Używanie dokumentu poświadczającego nieprawdę (art. 273) . . . . . . . . . . . 6. Zbycie dokumentu tożsamości (art. 274) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. Posługiwanie się cudzym dokumentem (art. 275 § 1), bezprawny transfer 388 388 389 390 391 391 392 393 393 395 395 396 397 398 399 399 za granicę dokumentu stwierdzającego tożsamość innej osoby (art. 275 § 2) . . . 8. Bezprawne niszczenie dokumentów (art. 276) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9. Niszczenie, usuwanie znaków granicznych (art. 277) . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 400 400 ROZDZIAŁ XXXV. Przestępstwa przeciwko mieniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Kradzież (art. 278) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Kradzież z włamaniem (art. 279) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Przywłaszczenie (art. 284) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 402 404 405 406 Spis treści 16 5. Oszustwo (art. 286) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Przestępstwa rozbójnicze (art. 280–282) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. Paserstwo (art. 291 i 292) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 407 409 ROZDZIAŁ XXXVI. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Nadużycie zaufania (art. 296) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Oszustwo finansowe (art. 297) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Pranie brudnych pieniędzy (art. 299) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Naruszenie interesów majątkowych uczestników obrotu gospodarczego przez nierzetelną dokumentację (art. 303) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XXXVII. Przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne 2. Fałszerstwo pieniędzy, środków płatniczych i papierów wartościowych (art. 310) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Fałszowanie dokumentacji związanej z obrotem papierami wartościowymi (art. 311) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 410 413 416 419 420 422 422 423 426 Część piąta WYBRANE ZAGADNIENIA CZĘŚCI WOJSKOWEJ KODEKSU KARNEGO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne 2. Rozkaz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Działanie w ostatecznej potrzebie 4. Kary i środki karne stosowane wobec żołnierzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 430 432 433 Aneks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 1. Przestępczość według statystyki policyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 2. Prawomocne skazania osób dorosłych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 3. Środki penalne orzeczone przez sądy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 435 436 437 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 O Autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447 Spis treściwww.lexisnexis.pl Wykaz skrótów Biul. SN CzPKiNP k.c. k.k. k.k.s. k.k.w. Konstytucja Konwencja k.p. k.p.c. KPP k.p.k. k.r.o. k.w. KZS nb NP NSA OSA OSNKW OSNPG OSNwSK OSPiKA – – – – – – – – – – – – – – Biuletyn Sądu Najwyższego „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) ustawa z  6  czerwca 1997  r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr  88, poz.  553 ze zm.) ustawa z  10  września 1999  r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 ze zm.) ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  2  kwietnia 1997  r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) Europejska Konwencja o  ochronie praw człowieka i  podstawowych wolności, Rzym, 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) „Kwartalnik Prawa Prywatnego” ustawa z  6  czerwca 1997  r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788) ustawa z  20  maja 1971  r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 ze zm.) „Krakowskie Zeszyty Sądowe” – – numer boczny – „Nowe Prawo” – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Karna i Wojskowa – – Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Zbiór Prokuratury Generalnej 18 OTK OTK-A Pakt PiP PPK Prok. i Pr. Prz. Orz. PA – – – – Wykaz skrótów – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – seria A – Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 19 grud- nia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) „Państwo i Prawo” „Problemy Prawa Karnego” „Prokuratura i Prawo” „Przegląd Orzecznictwa Prokuratury Apelacyjnej w  Katowicach” w Katowicach RP RPEiS SA SN TK TPCz TS TUE TWE/TFUE „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – Rzeczpospolita Polska – – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Trybunał Praw Człowieka – Trybunał Sprawiedliwości – Traktat o Unii Europejskiej, Maastricht, 7 lutego 1992 r. – WPP ZNUJ ZNUŁ – – – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, Rzym, 25 marca 1957 r.; obecnie Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej „Wojskowy Przegląd Prawniczy” „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego” Artykuły powołane bez podania aktu prawnego pochodzą z obowiązującego Kodeksu karnego. www.lexisnexis.pl Wstęp Niniejszy podręcznik jest przeznaczony dla osób studiujących prawo oraz administra- cję na uniwersytetach, a także dla studentów innych uczelni. Mamy także nadzieję, że stanie się przedmiotem zainteresowania aplikantów i praktyków. Zakładamy, że korzystający z podręcznika będą dysponowali Kodeksem karnym i in- nymi aktami prawnymi, do których nawiązania pojawiają się w tekście. Podręcznik zawiera jedynie wykaz literatury uzupełniającej, gdyż w  dobie swobod- nego dostępu do baz danych w wersji elektronicznej jej wyszukiwanie nie stanowi żad- nej trudności. Dokonując wyboru literatury uzupełniającej, kierowaliśmy się wyłącznie dążeniem, by Czytelnik mógł, w  odniesieniu do zasadniczych problemów, poszerzyć zakres uzyskiwanych informacji, sięgając po odpowiednią pozycję. Pominięcie zatem w spisie w żadnym razie nie jest podyktowane oceną rangi opracowania. W literaturze zostały uwzględnione głównie monografie, a w wypadku ich braku – także artykuły, przy czym w przypadku tych ostatnich – są to najczęściej jedynie teksty najnowsze. Naszą intencją było przedstawienie materiału w  sposób możliwie przystępny. W  tym celu zastosowaliśmy dwa rodzaje wyróżnień: pogrubienia oraz piktogramy. Tekst po- dzielono także na fragmenty opatrzone numerami bocznymi. Odesłania w tekście do tych numerów niewątpliwie ułatwią posługiwanie się książką. Podręcznik został opracowany przez zespół autorów mających, co do pewnych kwestii, odmienne poglądy, toteż jego przygotowanie poprzedziły gorące dyskusje, które jedy- nie po części doprowadziły do uzgodnienia stanowisk. Stan prawny na 1 sierpnia 2012 roku. Autorzy Część pierwsza WIADOMOŚCI WSTĘPNE Rozdział I Ogólne wiadomości o prawie karnym 1. Pojęcie prawa karnego Prawo karne to zespół norm prawnych, którego głównym zadaniem jest ochrona dóbr społecznych przed czynami szczególnie niepożądanymi za 1 pomocą specjalnych środków stosowanych wobec sprawców tych czynów. Ta definicja wymaga rozwinięcia poprzez bliższe omówienie zawartych w niej podsta- wowych pojęć. Czyny szczególnie niepożądane to przestępstwa, którymi są zbrodnie i występki, jak też wykroczenia oraz przewinienia dyscyplinarne. Katalog tych czynów, ulegający zmianom w historii, zależy od uznawanych w danej społeczności wartości i oceny spo- sobów zagrażania tym wartościom. 2 Od niepamiętnych czasów specjalnym środkiem była reakcja na przestępstwo przybie- rająca postać kary, czyli połączonego z  potępieniem zadania dolegliwości sprawcy przestępstwa. I  tu obserwujemy historyczne zmiany. Są okresy surowego karania i okresy łagodzenia represji karnej. W XIX w. pojawiają się obok kar inne środki stosowane wobec przestępców. Są nimi ulgi warunkowe (na ich określenie, w ślad za ustawodawcą, używa się na- zwy „środki związane z wyznaczeniem okresu próby”), polegające na rezygnacji z kary w całości albo w części, a czasem nawet ze skazania, jeżeli sprawca przestępstwa nie popełni nowego przestępstwa w  okresie próby. Niekiedy ulga warunkowa łączy się z wolnością dozorowaną, w trakcie której sprawca przestępstwa pozostaje pod kontrolą i  opieką specjalnie wyznaczonej osoby. Wprowadza się też środki zabezpieczające o charakterze leczniczym bądź izolacyjnym, które karę zastępują albo uzupełniają. Obok pojęć przestępstwa i  kary, bez których trudno sobie wyobrazić dotychczasowe, sięgające zamierzchłej przeszłości istnienie prawa karnego, pod koniec XIX w. znacze- 24 nia nabiera pojęcie „sprawca przestępstwa”. Zwraca się uwagę na zróżnicowanie ludzi dokonujących przestępstw i dostrzega się potrzebę uwzględniania tego zróżnicowania przy stosowaniu coraz bogatszego zestawu sposobów reakcji na przestępstwo. O tej re- akcji nie decyduje więc tylko samo przestępstwo, lecz także osoba jego sprawcy. Cha- rakterystyczną konsekwencją tej przemiany jest stopniowe wyodrębnianie się postępo- wania z nieletnimi przestępcami. Ewolucja prawa karnego doprowadziła w XX w. do dołączenia do podstawowych jego pojęć terminu „osoba pokrzywdzona”. Zaczęto w możliwie szerokim zakresie uwzględ- niać interes pokrzywdzonego przestępstwem. Chodzi zwłaszcza o zapewnienie napra- wienia szkody oraz o pojednanie między przestępcą i jego ofiarą. Pokrzywdzony stał się istotnym elementem prawa karnego. W przytoczonej wyżej definicji prawa karnego trudno to jednak uwidocznić. 2. Podział prawa karnego 2.1. Podział podstawowy 3 4 5 6 Podana w  podrozdziale 1 definicja prawa karnego obejmuje prawo karne w  najszer- szym zakresie. Wprawdzie eksponuje czyny szczególnie niepożądane i specjalne środki, lecz jednak zawiera też pojęcie „stosowania tych środków wobec sprawców owych czy- nów”, z czego wynika, że szeroko pojęte prawo karne musi uwzględniać także normy regulujące to stosowanie. W związku z tym, analogicznie do niektórych głównych gałęzi prawa, rozróż- niamy w strukturze prawa karnego ujętego szeroko: 1) prawo karne materialne, 2) prawo karne procesowe, 3) prawo karne wykonawcze. Prawo karne materialne określa, jakie czyny są zabronione pod groźbą kary, jakie za nie grożą kary, ewentualnie inne środki penalne, oraz zasady odpowiedzialności kar- nej – np. wpływ na odpowiedzialność karną działania w stanie nietrzeźwości, niepo- czytalności czy dokonania czynu zabronionego w obronie koniecznej. Prawo karne ma- terialne nazwane jest skrótowo „prawem karnym”. Prawo karne procesowe, zwane w skrócie „postępowaniem karnym”, reguluje kom- petencje i tryb działania organów ścigania (prokuratury, policji) i wymiaru sprawiedli- wości (sądów różnych szczebli). Znajdują tu unormowanie podstawowe zasady procesu karnego, jak również bardzo liczne kwestie praktyczno-techniczne związane z  tym procesem. Prawo karne wykonawcze zawiera zbiór przepisów d
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo karne. Część ogólna, szczególna i wojskowa
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: