Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00195 010596 7484653 na godz. na dobę w sumie
Prawo konstytucyjne RP. Wydanie 9 - ebook/pdf
Prawo konstytucyjne RP. Wydanie 9 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 494
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5593-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Seria ta stanowi kanon wiedzy niezbędnej każdemu studentowi prawa do zdania egzaminu.

W podręczniku „Prawo konstytucyjne RP” omówiono zagadnienia objęte uniwersyteckim kursem tego przedmiotu, do których należy zaliczyć:

W dziewiątym wydaniu Autorzy zaktualizowali prezentowany materiał, uwzględnili dokonane zmiany normatywne (np. wejście w życie Kodeksu wyborczego), odnieśli się także do najnowszych problemów związanych z członkowstwem Polski w Unii Europejskiej.

Prof. dr hab. Paweł Sarnecki, dr Piotr Czarny, dr Andrzej Kulig, dr Bogumił Naleziński, prof. UJ dr hab. Piotr Tuleja, prof. UJ dr Krzysztof Wojtyczek – pracownicy naukowi Katedry Prawa Konstytucyjnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Podręczniki Prawnicze Prawo konstytucyjne RP Paweł Sarnecki (red.) 9. wydanie C.H.Beck PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Paweł Sarnecki • Prawo konstytucyjne Rzeczypospolitej Polskiej W sprzedaży: B. Banaszak PRAWO KONSTYTUCYJNE, wyd. 6 Studia Prawnicze M. Jabłoński WOLNOŚCI I PRAWA JEDNOSTKI W KONSTYTUCJI RP, T. I, IDEE I ZASADY PRZEWODNIE KONSTYTUCYJNEJ REGULACJI I PRAW JEDNOSTKI Studia Prawnicze H. Izdebski HISTORIA MYŚLI POLITYCZNEJ I PRAWNEJ, wyd. 5 Podręczniki Prawnicze M. Zubik (red.) KONSTYTUCJA III RP W TEZACH ORZECZNICZYCH TK I WYBRANYCH SĄDÓW, wyd. 2 Zbiory Orzecznictwa Beck M. Stepaniuk PRAWO KONSTYTUCYJNE. TESTY, PYTANIA I ODPOWIEDZI, T. 4, wyd. 2 Testy Aplikacyjne KONSTYTUCJA RP, wyd. 10 Twoje Prawo www.ksiegarnia.beck.pl Prawo konstytucyjne Rzeczypospolitej Polskiej pod redakcją prof. Pawła Sarneckiego Piotr Czarny, Andrzej Kulig, Bogumił Naleziński, Paweł Sarnecki, Piotr Tuleja, Krzysztof Wojtyczek pracownicy naukowi Uniwersytetu Jagiellońskiego 9. wydanie zmienione rozszerzone i zaktualizowane WYDAWNICTWO C. H.BECK WARSZAWA 2014 Piotr Czarny Andrzej Kulig Bogumił Naleziński Paweł Sarnecki Piotr Tuleja Krzysztof Wojtyczek Autorami poszczególnych rozdziałów są: rozdział XII § 51 – rozdział V § 18 pkt III, IV; rozdział VII; rozdział X § 47 – rozdział V § 18 pkt II, § 19, 20; rozdział VI § 24 pkt II, III, IV, VIII, § 25, 26; rozdział VIII; – rozdział V § 18 pkt I; rozdział VI § 24 pkt I, V, VI, VII, § 25, 26; roz dział XI; rozdział XII § 51, 52 – rozdział I; rozdział IV; rozdział VI § 23; rozdział X § 46 – rozdział III; rozdział V § 17 pkt III, § 22 – rozdział II; rozdział V § 16, § 17 pkt I i II, § 21; rozdział IX Wydawca: Aneta Flisek © Wydawnictwo C.H.Beck 2014 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Marta Świerk Druk i oprawa: P.W.P. Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-255-5592-4 ISBN e-book 978-83-255-5593-1 Przedmowa do dziewiątego wydania Kilkunastoletni już okres korzystania przez studentów kierunku prawnicze- go oraz administracyjnego z podręcznika autorstwa pracowników Katedry Prawa Konstytucyjnego UJ – a wydawanego w Wydawnictwie C.H.Beck – potwierdza fakt, że podręcznikowi temu udało się znaleźć swoje miejsce wśród wielu in- nych podręczników do nauki prawa konstytucyjnego, opracowywanych na in- nych uniwersytetach w Polsce. W 2 lata po swym ósmym wydaniu okazało się, że poprzedni nakład jest już wyczerpany, stąd oferta Wydawnictwa opracowania następnego wydania spotkała się z naszą pozytywną reakcją. Jej efekt znajduje się oto w rękach Czytelników. Pozostały bez zmian założenia, którymi kierowano się przy poprzednich wydaniach. Podręcznik ma nadal charakter dydaktyczny, nie rości sobie traktowania jako opracowania systemowego. Staraliśmy się w sposób maksymalnie przystępny przedstawić poszczególne zagadnienia naszej dyscypliny, tak aby – w połączeniu z wykładem i ćwiczeniami – można było stosunkowo łatwo, w naszym przynajmniej przekonaniu, przyswoić sobie problematykę prawa konstytucyjnego. Treść wydania dziewiątego została uzupełniona i uwzględniono w nim te zmia- ny stanu prawnego (konstytucyjnego i ustawowego, a także wynikające z nara- stającego orzecznictwa, zwłaszcza Trybunału Konstytucyjnego), które nastąpiły w okresie ostatnich lat. Autorzy pamiętali nadal o podstawowej wskazówce co do sposobu ujęcia materiału – a jest nią okoliczność, iż podręcznik ten prze- znaczony jest zasadniczo dla studentów lat pierwszych (mało jeszcze wprowa- dzonych w opanowywanie wiedzy prawniczej, zwłaszcza zaś przedmiotów do- gmatycznych), bo tak prawo konstytucyjne wykładane jest na macierzystym dla autorów Wydziale Prawa i Administracji UJ. Takie miejsce prawa konstytucyjnego występuje ostatnio również na kierunkach prawniczych innych uczelni (publicz- nych i niepublicznych). Stąd szczególna troska o jego przystępność. Pozostajemy również przy pierwotnych założeniach co do układu tematyki, zwłaszcza zaś co do szerszego niż w innych podręcznikach ujmowania problematyki statusu jednostki, natomiast ograniczenia wywodów teoretycznych, historyczno-prawnych i praw- noporównawczych. Te zagadnienia są bowiem dostatecznie szeroko ujmowane VI Przedmowa do dziewiątego wydania w ramach innych wykładów, jak np. „Ustroje państw współczesnych”. Nadal też uważamy, jak to zaznaczono w przedmowach do wcześniejszych wydań, że funk- cjonowanie w „obiegu podręcznikowym” wielu pozycji jest rzeczą jak najbardziej wskazaną i mogą one uzupełniać się wzajemnie, wobec czego staraliśmy się za- chować pewną naszą oryginalność. Wskazane założenia konstrukcyjne sprawiły również, że w wykazach literatury przedmiotu do poszczególnych rozdziałów sta- ramy się podawać pozycje najważniejsze, podstawowe, czym także różnimy się od innych podręczników. Zainteresowany student, wychodząc od podanych pozycji podstawowych, bez trudu dotrzeć może do bardziej specjalistycznej literatury. Ocena realizacji naszych zamierzeń należeć już będzie do kolejnych pokoleń studentów prawa. Kraków, październik 2013 r. prof. dr hab. Paweł Sarnecki Spis treści Przedmowa do dziewiątego wydania ............................................................................... V Wykaz skrótów ................................................................................................................. XV Wykaz literatury ............................................................................................................... XIX Rozdział I. Przedmiot prawa konstytucyjnego ........................................................... Rozdział II. Polska w europejskim systemie konstytucyjnym .................................. § 1. Państwo w kontekście globalnego systemu politycznego ................................ I. Pojęcie państwa i suwerenności .............................................................. II. Ewolucja państwa i prawa konstytucyjnego ............................................ § 2. Konstytucyjne zasady dotyczące przystępowania do organizacji międzynarodowych o charakterze integracyjnym ............................................. § 3. Integracja europejska ......................................................................................... I. Proces powstawania Unii Europejskiej .................................................... II. Kompetencje Unii Europejskiej ................................................................ III. Organy Unii Europejskiej ........................................................................ IV. Prawo Unii Europejskiej a prawo wewnętrzne i prawo 1 8 9 9 11 16 19 19 20 23 26 31 31 35 38 40 43 46 46 48 48 49 50 54 56 59 60 61 62 65 międzynarodowe ........................................................................................ V. Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa ..................................... VI. Europejski system konstytucyjny ............................................................. VII. Problem ochrony praw człowieka i obywatelstwo Unii Europejskiej .... VIII. Problem „deficytu demokracji” ................................................................ IX. Integracja europejska a równowaga władz w państwach członkowskich ........................................................................................... X. Sądownictwo w europejskim systemie konstytucyjnym ........................ Rozdział III. Źródła prawa ........................................................................................... § 4. Pojęcie źródeł prawa.......................................................................................... § 5. Konstytucja RP .................................................................................................. I. Podstawowe cechy Konstytucji RP .......................................................... II. Charakterystyka postanowień Konstytucji RP ......................................... III. Specyfika wykładni Konstytucji RP ......................................................... § 6. Ratyfikowane umowy międzynarodowe ........................................................... § 7. Ustawa ................................................................................................................ § 8. Rozporządzenie .................................................................................................. § 9. Rozporządzenie z mocą ustawy ........................................................................ § 10. Akty prawa miejscowego .................................................................................. § 11. Akty prawa wewnętrznego ................................................................................ § 12. Cechy systemu źródeł prawa ............................................................................. VIII Spis treści Rozdział IV. Ogólna charakterystyka państwowości w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ................................................................................ § 13. Charakterystyka początkowych partii Konstytucji RP ..................................... § 14. Zasady ustrojowe ............................................................................................... I. Rzeczpospolita wspólnym dobrem wszystkich obywateli ....................... II. Rzeczpospolita Polska państwem demokratycznym ................................ III. Rzeczpospolita Polska państwem prawnym ............................................. IV. Rzeczpospolita Polska państwem urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej ....................................................................... V. Rzeczpospolita Polska państwem jednolitym .......................................... VI. Rzeczpospolita Polska państwem podzielonej władzy ............................ VII. Rzeczpospolita państwem o społecznej gospodarce rynkowej ............... § 15. Ocena obecnego ustroju .................................................................................... 69 69 71 71 71 73 76 77 79 84 85 Rozdział V. Konstytucyjny status jednostki w państwie polskim ............................ 87 89 § 16. Zagadnienia ogólne ............................................................................................ 89 I. Pojęcie praw człowieka ............................................................................ 91 II. Podmiot praw człowieka i podmioty zobowiązane do ich realizacji ..... 92 III. Funkcje praw człowieka ........................................................................... 92 IV. Typologie praw człowieka ........................................................................ 92 1. Prawa wolnościowe .............................................................................. 2. Prawa sensu stricto ............................................................................... 93 94 3. Prawa-kompetencje ............................................................................... 95 4. Inne prawa ............................................................................................ 96 5. Prawa materialne i proceduralne ......................................................... 97 6. Podział praw w Konstytucji RP ........................................................... 97 7. Prawa konstytucyjne i pozakonstytucyjne ........................................... 98 V. Ograniczanie praw konstytucyjnych ......................................................... 1. Znaczenie Konstytucji RP dla ochrony praw człowieka .................... 98 2. Konstytucyjne granice ingerencji w sferę praw człowieka ................ 100 3. Systemy regulacji praw wolnościowych .............................................. 102 4. Realizacja i ograniczanie praw socjalnych .......................................... 103 VI. Prawa człowieka w stanach nadzwyczajnych .......................................... 103 VII. Ogólna charakterystyka konstytucyjnej regulacji praw człowieka ......... 105 § 17. Prawa osobiste ................................................................................................... 106 I. Prawa osobiste w Konstytucji RP ............................................................ 106 II. Wolność wypowiedzi ................................................................................ 110 1. Pojęcie wolności wypowiedzi .............................................................. 110 2. Funkcje wolności wypowiedzi ............................................................. 111 3. Źródła prawa ......................................................................................... 112 4. Wolność prasy ....................................................................................... 113 5. Wolność radiofonii i telewizji .............................................................. 116 III. Wolność sumienia i religii ........................................................................ 119 1. Pojęcie wolności sumienia i religii ...................................................... 119 2. Źródła i zakres wolności sumienia i religii w prawie obowiązującym ..................................................................................... 121 3. Status Kościołów i związków wyznaniowych ..................................... 122 § 18. Prawa polityczne ................................................................................................ 126 Spis treści IX I. Wolność zgromadzeń ................................................................................ 126 1. Podstawy konstytucyjne wolności zgromadzeń ................................... 126 2. Regulacja ustawowa wolności zgromadzeń – Prawo o zgromadzeniach ................................................................................. 128 II. Wolność zrzeszania ................................................................................... 132 1. Partie polityczne ................................................................................... 133 2. Stowarzyszenia ...................................................................................... 140 3. Związki zawodowe i organizacje pracodawców ................................. 142 III. Prawo do informacji i wolność informowania ........................................ 145 IV. Prawo petycji ............................................................................................. 150 § 19. Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne ..................................... 152 § 20. Zasada równości ................................................................................................ 156 I. Godność ..................................................................................................... 156 II. Równość formalna .................................................................................... 156 III. Równość materialna .................................................................................. 157 IV. Zakaz dyskryminacji ................................................................................. 159 § 21. Konstytucyjne obowiązki jednostki .................................................................. 160 § 22. Konstytucyjne gwarancje praw jednostki ......................................................... 161 I. Skarga konstytucyjna ................................................................................ 161 II. Prawo do sądu ........................................................................................... 169 III. Wystąpienie do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w ochronie naruszonych praw .................................................. 172 IV. Odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez działanie organów władzy publicznej ...................................................................... 172 Rozdział VI. Zagadnienie suwerenności i jej realizacji w Konstytucji RP ............ 174 § 23. Podmiot suwerenności ....................................................................................... 174 § 24. Zasady powoływania organów przedstawicielskich ......................................... 176 I. Pojęcie zasad prawa wyborczego ............................................................. 176 II. Wolność wyborów ..................................................................................... 178 III. Zasada powszechności wyborów .............................................................. 183 IV. Zasada równości wyborów ....................................................................... 189 V. Zasada bezpośredniości ............................................................................. 191 VI. Zasada tajności głosowania ...................................................................... 194 VII. Systemy wyborcze .................................................................................... 195 1. Uwagi ogólne ........................................................................................ 195 2. System większościowy ......................................................................... 196 3. System proporcjonalny ......................................................................... 197 4. System obowiązujący w Polsce ........................................................... 198 VIII. Gwarancje praworządności wyborów i zasada sądowej weryfikacji ich ważności ........................................................................... 201 1. Uwagi ogólne ........................................................................................ 201 2. Rejestracja list kandydatów i kandydatów (wybory parlamentarne) .. 202 3. Zgłaszanie kandydatów na urząd Prezydenta RP ................................ 203 4. Systemy weryfikacji ważności wyborów ............................................. 204 5. Weryfikacja ważności wyborów w Polsce ........................................... 205 § 25. Formy demokracji bezpośredniej ...................................................................... 207 I. Pojęcie i instytucje demokracji bezpośredniej ......................................... 207 1. Uwagi ogólne ........................................................................................ 207 X Spis treści 2. Referendum ........................................................................................... 209 3. Plebiscyt ................................................................................................ 211 4. Inicjatywa ludowa, weto ludowe ......................................................... 211 5. Konsultacje społeczne........................................................................... 212 II. Referendum w Polsce ............................................................................... 212 1. Instytucje demokracji bezpośredniej .................................................... 212 2. Referendum ogólnokrajowe .................................................................. 213 3. Referendum wyrażające zgodę na ratyfikację umowy międzynarodowej .................................................................................. 216 4. Referendum zatwierdzające ustawę zmieniającą przepisy Konstytucji RP ...................................................................................... 217 5. Referendum lokalne .............................................................................. 218 § 26. Inicjatywa społeczna w Polsce .......................................................................... 219 1. Inicjatywa społeczna w sprawie przeprowadzenia referendum ogólnokrajowego................................................................................... 219 2. Obywatelska inicjatywa ustawodawcza ............................................... 220 Rozdział VII. Sejm i Senat ............................................................................................ 223 § 27. Sejm i Senat w konstytucyjnej strukturze organów państwa .......................... 225 I. Sejm i Senat jako organy władzy publicznej .......................................... 225 II. Sejm i Senat jako organy przedstawicielskie........................................... 227 III. Sejm i Senat jako izby parlamentu .......................................................... 229 1. Definicja i rodzaje parlamentów .......................................................... 229 2. Senat jako druga izba parlamentu ........................................................ 230 3. Problem zasadności istnienia dwuizbowego parlamentu w Polsce .... 231 § 28. Mandat przedstawicielski oraz status prawny posłów i senatorów ................. 232 I. Charakterystyka mandatu .......................................................................... 232 II. Szczególne uprawnienia posłów (senatorów) .......................................... 234 III. Obowiązki posłów (senatorów) i szczególne zakazy ich dotyczące ....... 235 IV. Gwarancje prawidłowego wykonywania mandatu ................................... 238 1. Immunitet .............................................................................................. 238 2. Gwarancje materialne ........................................................................... 243 § 29. Kadencja i zasady działania Sejmu i Senatu .................................................... 244 I. Kadencja parlamentu ................................................................................. 244 1. Długość i początek kadencji ................................................................ 244 2. Zakończenie kadencji ........................................................................... 245 3. Zasada dyskontynuacji prac parlamentu .............................................. 247 II. Podstawowe zasady działalności Sejmu i Senatu .................................... 249 1. Autonomia regulaminowa izb .............................................................. 249 2. Zasada permanencji .............................................................................. 251 3. Zasada jawności .................................................................................... 252 4. Zasada kierowania pracami izby przez Marszałka .............................. 252 § 30. Wewnętrzna organizacja Sejmu i Senatu .......................................................... 253 I. Organy wewnętrzne ................................................................................... 253 1. Marszałkowie Sejmu i Senatu .............................................................. 254 2. Prezydia Sejmu i Senatu ...................................................................... 256 3. Konwenty Seniorów ............................................................................. 257 4. Komisje parlamentarne ......................................................................... 258 II. Kluby i koła parlamentarne ...................................................................... 261 Spis treści XI § 31. Funkcje Sejmu i Senatu ..................................................................................... 263 I. Klasyfikacja funkcji Sejmu i Senatu ........................................................ 263 II. Funkcja ustrojodawcza .............................................................................. 265 III. Funkcja ustawodawcza .............................................................................. 266 1. Tryb ustawodawczy .............................................................................. 267 1.1. Przygotowanie projektu i złożenie inicjatywy ustawodawczej .. 267 1.2. Postępowanie w Sejmie ............................................................... 268 1.3. Rozpatrzenie przez Senat ustawy uchwalonej przez Sejm ......... 271 1.4. Postępowanie w Sejmie w sprawie propozycji Senatu............... 272 1.5. Postępowanie w Sejmie w sprawie wniosku Prezydenta RP o ponowne rozpatrzenie ustawy ................................................... 273 1.6. Sejm a postępowanie w trybie prewencyjnej kontroli zgodności ustaw z Konstytucją RP.............................................. 273 1.7. Podpisanie ustawy i zarządzenie jej ogłoszenia ......................... 274 2. Modyfikacje trybu ustawodawczego .................................................... 274 IV. Funkcja współuczestniczenia w określaniu polityki państwa, w szczególności polityki integracyjnej RP .............................................. 277 V. Funkcja kreacyjna ..................................................................................... 280 1. Kompetencje wykonywane wyłącznie przez Sejm ............................. 281 2. Kompetencje przypisane Sejmowi przy uczestnictwie Senatu ........... 281 3. Kompetencje sprawowane przez Sejm na wniosek Prezydenta RP ... 281 4. Kompetencje wykonywane odrębnie przez Sejm i Senat ................... 281 VI. Funkcja kontrolna ...................................................................................... 282 § 32. Zgromadzenie Narodowe ................................................................................... 287 I. Charakter prawny ...................................................................................... 287 II. Tryb pracy i organizacja wewnętrzna ...................................................... 288 III. Funkcje Zgromadzenia Narodowego ........................................................ 289 Rozdział VIII. Rada Ministrów .................................................................................... 292 § 33. Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej a pojęcie rządu w prawie konstytucyjnym .................................................................................................. 293 § 34. Powoływanie RM .............................................................................................. 295 I. Pojęcie powoływania ................................................................................ 295 II. Przesłanki powoływania rządu ................................................................. 296 III. Procedury powoływania rządu.................................................................. 298 IV. Procedura zasadnicza powoływania RM .................................................. 300 V. Procedury rezerwowe powoływania RM ................................................. 303 1. Pierwsza procedura rezerwowa ............................................................ 303 2. Druga procedura rezerwowa ................................................................ 304 VI. Zmiany w składzie Rady Ministrów ........................................................ 305 § 35. Skład i struktura Rady Ministrów ..................................................................... 306 I. Ogólna charakterystyka ............................................................................. 306 II. Prezes RM ................................................................................................. 308 1. Udział premiera w powoływaniu rządu i w jego rekonstrukcji ......... 308 2. Wpływ premiera na trwałość rządu ..................................................... 310 3. Wpływ premiera na tok i kierunek prac rządu ................................... 311 4. Wpływ premiera na pracę członków rządu i administracji rządowej ................................................................................................ 312 III. Wiceprezes RM ......................................................................................... 314 XII Spis treści IV. Ministrowie ................................................................................................ 315 1. Ministrowie kierujący działem administracji rządowej ....................... 315 2. Ministrowie wypełniający zadania wyznaczone im przez Prezesa RM ........................................................................................... 317 3. Sekretarze i podsekretarze stanu .......................................................... 317 V. Struktura rządu .......................................................................................... 318 § 36. Kompetencje RM ............................................................................................... 321 § 37. Akty prawne rządu ............................................................................................ 325 I. Akty powszechnie obowiązujące .............................................................. 325 II. Akty wewnętrzne ...................................................................................... 326 § 38. Zasady funkcjonowania rządu ........................................................................... 327 I. Zasada kolegialności działania rządu ....................................................... 328 II. Zasada kierowania pracami rządu przez premiera .................................. 329 III. Zasada reprezentowania Rady Ministrów przez Prezesa w kontaktach z innymi organami państwa ...................................................................... 330 IV. Zasada związania członków rządu i jego przedstawicieli stanowiskiem Rady Ministrów ................................................................. 331 § 39. Odpowiedzialność rządu .................................................................................... 332 I. Istota odpowiedzialności politycznej ........................................................ 332 II. Odpowiedzialność polityczna rządu w Polsce ......................................... 334 1. Wotum nieufności dla rządu ................................................................. 335 2. Wotum nieufności dla członka rządu ................................................... 335 3. Elementy procedury sejmowej ............................................................. 336 4. Ograniczenia ......................................................................................... 337 5. Skutki uchwalenia wotum nieufności .................................................. 337 6. Wotum zaufania .................................................................................... 338 7. Absolutorium ......................................................................................... 339 III. Odpowiedzialność konstytucyjna (prawna) rządu ................................... 340 Rozdział IX. Prezydent Rzeczypospolitej .................................................................... 341 § 40. Wybory prezydenckie ........................................................................................ 341 § 41. Mandat prezydencki ........................................................................................... 343 I. Objęcie urzędu .......................................................................................... 343 II. Wygaśnięcie mandatu prezydenckiego ..................................................... 344 III. Ciągłość funkcjonowania urzędu prezydenta ........................................... 344 IV. Zasada incompatibilitas ............................................................................ 346 § 42. Artykuły 10 i 126 Konstytucji RP. Konstytucyjna charakterystyka Prezydenta RP .................................................................................................... 346 § 43. Funkcje Prezydenta RP ...................................................................................... 348 I. Funkcja reprezentacyjna i symboliczna ................................................... 348 II. Funkcja arbitrażu ....................................................................................... 348 III. Funkcja wykonawcza ................................................................................ 350 § 44. Kompetencje Prezydenta RP ............................................................................. 351 I. Prezydent RP a suweren ........................................................................... 352 II. Prezydent RP a władza ustrojodawcza ..................................................... 352 III. Prezydent RP a władza ustawodawcza .................................................... 353 1. Uprawnienia związane z wyborami ..................................................... 353 2. Uprawnienia związane z funkcją arbitra ............................................. 353 3. Kompetencje związane ze stanowieniem ustaw .................................. 354 Spis treści XIII IV. Prezydent RP a władza wykonawcza ....................................................... 356 1. Problem rozdziału zadań i kompetencji między Prezydenta RP i rząd ..................................................................................................... 356 2. Kompetencje związane z powoływaniem Rady Ministrów i przyjmowaniem jej dymisji ............................................................... 357 3. Kompetencje w zakresie stanowienia aktów podustawowych ............ 358 4. Kompetencje w dziedzinie polityki zagranicznej i obronności .......... 359 5. Pozostałe kompetencje związane z władzą wykonawczą ................... 362 V. Prezydent RP a władza sądownicza ......................................................... 363 VI. Uprawnienia Prezydenta RP w stanach nadzwyczajnych ....................... 364 § 45. Zagadnienie odpowiedzialności Prezydenta RP ............................................... 365 I. Odpowiedzialność polityczna. Zasada kontrasygnaty .............................. 365 1. Założenia systemu parlamentarnego .................................................... 365 2. Rozwiązania konstytucyjne .................................................................. 366 II. Odpowiedzialność „wyborcza” ................................................................. 368 III. Odpowiedzialność konstytucyjna .............................................................. 369 IV. Odpowiedzialność karna ........................................................................... 370 Rozdział X. Niezależne od rządu organy regulujące ................................................. 371 § 46. Narodowy Bank Polski ...................................................................................... 372 § 47. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji ............................................................... 376 I. Uwagi wprowadzające .............................................................................. 376 II. Miejsce Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w konstytucyjnej strukturze organów państwa ..................................................................... 377 III. Skład i organizacja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji..................... 378 IV. Powoływanie i status prawny członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji .................................................................................................. 379 V. Pozycja Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji ........ 381 VI. Kompetencje Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji ............................... 382 1. Funkcja prawotwórcza .......................................................................... 383 2. Funkcja koncesyjna............................................................................... 384 3. Funkcja kreacyjna ................................................................................. 384 4. Funkcja kontrolna ................................................................................. 385 VII. Odpowiedzialność Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji i jej członków .................................................................................................... 385 Rozdział XI. Organy władzy sądowniczej ................................................................... 387 § 48. Konstytucyjne zasady organizacji i funkcjonowania sądownictwa ................. 388 I. Zasada sądowego wymiaru sprawiedliwości ........................................... 388 II. Zasada niezależności sądownictwa ........................................................... 390 III. Zasada niezawisłości sędziów i jej gwarancje ......................................... 392 IV. Struktura sądów w Polsce ......................................................................... 397 1. Sąd Najwyższy ...................................................................................... 397 2. Sądy powszechne .................................................................................. 400 3. Sądy administracyjne ............................................................................ 402 4. Sądy wojskowe ..................................................................................... 404 V. Zasada wieloinstancyjności postępowania sądowego .............................. 405 VI. Zasada udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.... 406 XIV Spis treści § 49. Trybunał Konstytucyjny .................................................................................... 407 I. Podstawy prawne i organizacja Trybunału Konstytucyjnego .................. 407 II. Pozycja ustrojowa TK w Polsce ............................................................... 409 III. Funkcje TK w Polsce................................................................................ 410 1. Orzekanie w sprawach konstytucyjności i legalności aktów normatywnych....................................................................................... 412 2. Orzekanie w sprawach skarg konstytucyjnych .................................... 422 3. Orzekanie w sprawach konstytucyjności celów lub działalności partii politycznych ................................................................................ 424 4. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między centralnymi konstytucyjnymi organami państwa ..................................................... 425 5. Rozstrzyganie w sprawie stwierdzenia przeszkody w sprawowaniu urzę du przez Prezydenta RP ................................................................ 426 § 50. Trybunał Stanu ................................................................................................... 427 I. Pojęcie odpowiedzialności konstytucyjnej ............................................... 427 II. Prawne podstawy funkcjonowania Trybunału Stanu w Polsce ............... 429 III. Pozycja ustrojowa i organizacja Trybunału Stanu ................................... 430 IV. Zakres podmiotowy odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu .......... 431 V. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu ....... 434 VI. Przebieg postępowania w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej (karnej)....................................................................................................... 438 1. Etap wstępny postępowania ................................................................. 438 2. Postępowanie przed Trybunałem Stanu ............................................... 442 VII. Podsumowanie ........................................................................................... 444 Rozdział XII. Władza kontrolująca ............................................................................. 445 § 51. Najwyższa Izba Kontroli ................................................................................... 445 I. Pozycja ustrojowa Najwyższej Izby Kontroli .......................................... 446 II. Zasady organizacji i struktura Najwyższej Izby Kontroli ....................... 447 III. Kryteria i zakresy kontroli Najwyższej Izby Kontroli ............................ 449 1. Kontrola organów państwowych .......................................................... 450 2. Kontrola organów samorządu terytorialnego ....................................... 451 3. Zakres kontroli innych organów i podmiotów .................................... 452 4. Inicjowanie kontroli .............................................................................. 452 IV. Środki pokontrolne i konsekwencje kontroli NIK ................................... 452 § 52. Rzecznik Praw Obywatelskich .......................................................................... 454 I. Uwagi ogólne ............................................................................................ 454 II. Pozycja ustrojowa Rzecznika Praw Obywatelskich ................................ 456 III. Organizacja urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich ............................... 457 IV. Funkcje Rzecznika Praw Obywatelskich ................................................. 460 V. Procedura działania Rzecznika Praw Obywatelskich i przysługujące mu środki ochrony praw i wolności ........................................................ 463 1. Postępowanie ......................................................................................... 463 2. Środki o charakterze kontrolno-wyjaśniającym ................................... 464 3. Środki o charakterze sygnalizacyjno-interwencyjnym ........................ 464 4. Środki o charakterze inspiracyjnym ..................................................... 465 5. Środki o charakterze informacyjno-edukacyjnym ............................... 466 Indeks rzeczowy ............................................................................................................... 467 Wykaz skrótów 1. Akty normatywne DInfPubU .......................... ustawa z 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) Konstytucja RP ................... Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm. i ze sprost.) KPA ..................................... Kodeks postępowania administracyjnego KPC ..................................... Kodeks postępowania cywilnego KPK..................................... Kodeks postępowania karnego KRSU .................................. ustawa z 12.5.2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. KW ...................................... Kodeks wykroczeń z 20.5.1971 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. Nr 126, poz. 714 ze zm.) poz. 482 ze zm.) ManPosłU ........................... ustawa z 9.5.1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 7, poz. 29 ze zm.) NBPU .................................. ustawa z 29.8.1997 r. o Narodowym Banku Polskim (tekst NIKU ................................... ustawa z 23.12.1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (tekst jedn. jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 908 ze zm.) Dz.U. z 2012 r. poz. 82 ze zm.) OrdSejmSenatU .................. ustawa z 12.4.2001 r. – Ordynacja wyborcza do Sejmu Rze­ czy pospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 190, poz. 1360 ze zm.) PartPU ................................. ustawa z 27.6.1997 r. o partiach politycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 155, poz. 924) z 1984 r. Nr 5, poz. 24 ze zm.) z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) PrPras .................................. ustawa z 26.1.1984 r. – Prawo prasowe (tekst jedn. Dz.U. PrStow ................................. ustawa z 7.4.1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. PrUSA ................................. ustawa z 25.7.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyj- nych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) PrUSP .................................. ustawa z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych PrZgrom .............................. ustawa z 5.7.1990 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. Nr 51, (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 427 ze zm.) poz. 297 ze zm.) reg. Sejmu ........................... uchwała Sejmu RP z 30.7.1992 r. – Regulamin Sejmu RP (tekst jedn. M.P. z 2012 r. poz. 32 ze zm.) reg. Senatu .......................... uchwała Senatu RP z 23.11.1990 r. – Regulamin Senatu RP (tekst jedn. MP z 2010 r. Nr 39, poz. 542 ze zm.) XVI Wykaz skrótów ReferU ................................. ustawa z 14.3.2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 5, poz. 47 ze zm.) RMU ................................... ustawa z 8.8.1996 r. o Radzie Mi ni strów (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 392 ze zm.) RPOU .................................. ustawa z 15.7.1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.) RTVU .................................. ustawa z 29.12.1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jedn. SNU..................................... ustawa z 23.11.2002 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze zm.) z 2013 r. poz. 499) SumWyznU ......................... ustawa z 17.5.1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wy- znania (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 ze zm.) TKU .................................... ustawa z 1.8.1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (tekst jedn. TofUE .................................. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsoli- Dz.U. z 1997 r. Nr 102, poz. 643 ze zm.) dowana, Dz.Urz. UE C 326/2012, s. 47) TSU ..................................... ustawa z 26.3.1982 r. o Trybunale Stanu (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 925 ze zm.) wana, Dz.Urz. UE C 326/2012, s. 13) Dz.U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569) TUE ..................................... Traktat o Unii Europejskiej z 7.2.1992 r. (wersja skonsolido- TWE .................................... Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (tekst jedn. WybPrezU ........................... ustawa z 27.9.1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospoli tej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 72, poz. 467 ze zm.) 2. Piśmiennictwo AUWr .................................. Acta Universitatis Wratislaviensis Gd. SP ................................. Gdańskie Studia Prawnicze M.P. .................................... Monitor Polski MoP ..................................... Monitor Prawniczy ONSA .................................. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ONSAiWSA ........................ Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wo je- wódz kich sądów administracyjnych OSN..................................... Zbiór Orzeczeń Sądu Najwyższego (do 1962 r.) OSNAPU............................. Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Administracyj- na, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (zbiór wydawany do 1.7.1994 r.) OSNCP ................................ Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1963 r.) OSP ..................................... Orzecznictwo Sądów Polskich OSPiKA............................... Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych OTK .................................... Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego PiP ....................................... Państwo i Prawo Prok. i Pr. .......................... Prokratura i Prawo Prz. Sejm. .......................... Przegląd Sejmowy PS ........................................ Przegląd Sądowy PUG..................................... Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego SI ......................................... Studia Iuridica SP ........................................ Studia Prawnicze Wykaz skrótów XVII SPE ...................................... Studia Prawno-Ekonomiczne ST ........................................ Samorząd Terytorialny RPEiS .................................. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny WPP .................................... Wojskowy Przegląd Prawniczy Zb. Orz. ............................. Zbiór Orzeczeń 3. Inne skróty art. ...................................... artykuł b. ........................................ byłe (-y, -a) CBA ................................... Centralne Biuro Antykorupcyjne COSAC .............................. Konferencja Wyspecjalizowanych w Sprawach Wspólnoto- wych i Europejskich Organów Parlamentarnych UE in. ....................................... inne (-y, -a) KRRiTV .............................. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji KRS ..................................... Krajowy Rejestr Sądowy nast. .................................... następne (-y, -a) Nb. ..................................... numer brzegowy NBP ..................................... Narodowy Bank Polski NIK ..................................... Najwyższa Izba Kontroli NSA ..................................... Naczelny Sąd Administracyjny orz. ..................................... orzeczenie PCK ..................................... Polski Czerwony Krzyż PE ........................................ Parlament Europejski PESEL ................................. Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności pkt ...................................... punkt PKW .................................... Państwowa Komisja Wyborcza post. ................................... postanowienie reg. ..................................... regulamin RFN ..................................... Republika Federalna Niemiec RM ..................................... Rada Ministrów RPO ..................................... Rzecznik Praw Obywatelskich RPP ...................................... Rada Polityki Pieniężnej SN ....................................... Sąd Najwyższy tekst jedn. .......................... tekst jednolity TK ...................................... Trybunał Konstytucyjny TS ........................................ Trybunał Stanu uchw. .................................. uchwała UKE .................................... Urząd Komunikacji Elektronicznej UOP ..................................... Urząd Ochrony Państwa ust. ..................................... ustęp wyr. .................................... wyrok zob. .................................... zobacz zw. ...................................... zwana (-y, -e) Wykaz literatury 1. Podręczniki B. Banaszak, Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycz nych, Kraków 2004 B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, Warszawa 2004 L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2004 D. Górecki, Polskie prawo konstytucyjne, Warszawa 2007 R. R. Ludwikowski, Prawo konstytucyjne porównawcze, Toruń 2000 S. Sagan, Prawo konstytucyjne, Warszawa 2000 W. Skrzydło, Konstytucja RP. Komentarz encyklopedyczny, Warszawa 2009 W. Skrzydło (red.), Polskie prawo konstytucyjne, Lublin 2004 A. Szmyt (red.), Leksykon prawa konstytucyjnego, Warszawa 2010 P. Winczorek, Wstęp do nauki o państwie, Warszawa 1997 Z. Witkowski (red.), Prawo konstytucyjne, Toruń 2002 2. Komentarze J. Boć, Konstytucje Rzeczypospolitej Polskiej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, Z. Czeszejko­Sochacki i in., Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, War sza wa Wrocław 1998 1999 L. Garlicki (red.), Konstytucja RP. Komentarz, t. 1–5, Warszawa 1999–2005 M. Kruk, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z komentarzem, Warszawa 1997 W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2013 P. Winczorek, Komentarz do Konstytucji RP, Warszawa 2000 3. Monografie M. Domagała (red.), Konstytucyjne systemy rządów, Warszawa 1997 K. Działocha (red.), Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP, Warszawa 2005 A. Gwiżdż (red.), Założenia ustrojowe, struktura i funkcjonowanie parlamentu, Warszawa 1997 M. Kruk (red.), Prawo międzynarodowe i wspólnotowe w wewnętrznym porządku praw- P. Sarnecki (red.), Konstytucjonalizacja zasad i instytucji ustrojowych, Warszawa 1997 W. Skrzydło (red.), Ustrój i struktura aparatu państwowego i samorządu terytorialnego, War- nym, Warszawa 1997 szawa 1997 B. Szmulik, Skarga konstytucyjna – polski model na tle porównawczym, Warszawa 2006 J. Trzciński (red.), Charakter i struktura norm konstytucji, Warszawa 1997 L. Wiśniewski (red.), Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997 E. Zwierzchowski (red.), Prawo i kontrola jego zgodności z konstytucją, Warszawa 1997
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo konstytucyjne RP. Wydanie 9
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: