Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00104 004459 12613097 na godz. na dobę w sumie
Prawo konstytucyjne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy - ebook/pdf
Prawo konstytucyjne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 385
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-8804-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Stan prawny: wrzesień 2016 r.

Repetytorium z prawa konstytucyjnego, zawiera pytania z odpowiedziami, kazusy z rozwiązaniami, tablice oraz testy.

Atutem książki jest uwzględnienie ostatnich nowelizacji dokonanych w 2016 r., wynikających m.in. z:

Nie czujesz się pewnie przed egzaminem? Czujesz, że masz braki i chcesz sprawdzić jakie? Działaj jak najszybciej!

Dzięki Repetytoriom Becka przyswoisz, zapamiętasz i przećwiczysz swoją wiedzę, by szybko i skutecznie zdać egzamin!

Opracowanie przygotowali: dr Krystian Nowak, dr Andrzej Pogłódek (red.), dr Bogusław Przywora, prof. nadzw. UKSW dr hab. Bogumił Szmulik (red.), dr Joanna Uliasz

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

REPETYTORIA BECKA Prawo konstytucyjne Polecamy w tej serii: PostęPowanie administracyjne PostęPowanie cywilne PostęPowanie karne Prawo cywilne – część ogólna, wyd. 5 Prawo handlowe i gosPodarcze Prawo karne Prawo Pracy Prawo rzeczowe, wyd. 5 sPadki i Prawo rodzinne zobowiązania Prawo konstytucyjne pytania • kazusy • tablice • testy dr Andrzej Pogłódek (red.) dr Maciej Borski mgr Magdalena Maksymiuk Prof. UKSW dr hab. Bogumił Szmulik (red.) dr Krystian Nowak dr Bogusław Przywora dr Joanna Uliasz wydawnictwo c.h.beck warszawa 2016 Stan prawny: 1 października 2016 r. wydawca: Aneta Flisek Poszczególne części opracowali: 1–18, 36–46, 69–74, 136–150 19–35, 75–95 Pytania egzaminacyjne: Dr Joanna Uliasz: Dr Andrzej Pogłódek: Mgr Magdalena Maksymiuk: 96–135 59–68 Dr Bogusław Przywora: Dr Krystian Nowak: 47–58 Kazusy: Dr Bogusław Przywora Dr Maciej Borski Tablice: Dr Krystian Nowak testy: Prawo konstytucyjne, B. Szmulik (red.), M. Borski, M. Maksymiuk, K. Nowak, A. Pieniążek, A. Pogłódek, B. Przywora, B. Starzec, Testy Becka, C.H.Beck 2016. © wydawnictwo c.h.beck 2016 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: DTP Service Druk i oprawa: P.W.P. Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-255-8803-8 ISBN e-book 978-83-255-8804-5 Spis treści Wykaz skrótów ______________________________________________________ XI Część A. Pytania egzaminacyjne Pytanie 1–150 ________________________________________________________ Część B. Kazusy Kazus 1. Umowa międzynarodowa _______________________________________ Kazus 2. Immunitet, ułaskawienie ________________________________________ Kazus 3. Rozporządzenie z mocą ustawy, Trybunał Konstytucyjny _______________ Kazus 4. Zaginięcie Prezydenta RP _______________________________________ Kazus 5. Kontrola nowelizacji ustawy _____________________________________ Kazus 6. Immunitet formalny, odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu _________ Kazus 7. Uprawnienia Prezydenta RP w procesie ustawodawczym ______________ Kazus 8. Skarga konstytucyjna ___________________________________________ Kazus 9. Kontrola partii politycznych, referendum ___________________________ Kazus 10. Stan klęski żywiołowej _________________________________________ Kazus 11. Kontrola ustawy budżetowej ____________________________________ Kazus 12. Referendum ogólnokrajowe ____________________________________ Kazus 13. Zmiana Konstytucji RP _________________________________________ Kazus 14. Komisja śledcza ______________________________________________ Kazus 15. Stan wyjątkowy ______________________________________________ Część C. Tablice Tablica 1. Forma państwa ______________________________________________ Tablica 2. Forma rządu _________________________________________________ Tablica 3. Budowa terytorialna państwa ___________________________________ Tablica 4. Styl rządzenia państwem (reżim polityczny) ________________________ Tablica 5. Formy sprawowania władzy ____________________________________ 1 109 112 115 119 122 125 128 131 135 138 141 145 150 153 156 159 159 160 160 161 VI Spis treści Tablica 6. Współczesne koncepcje praw człowieka __________________________ Tablica 7. Wolności i prawa człowieka i obywatela – zasady ogólne ______________ Tablica 8. Katalog konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela ________ Tablica 9. Wolności i prawa osobiste _____________________________________ Tablica 10. Wolności i prawa polityczne ___________________________________ Tablica 11. Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne _______________ Tablica 12. Środki ochrony praw i wolności ________________________________ Tablica 13. Dualistyczny charakter polskiego systemu źródeł prawa _____________ Tablica 14. Hierarchia źródeł prawa powszechnie obowiązującego ______________ Tablica 15. Definicja „Konstytucji” _______________________________________ Tablica 16. Cechy szczególne Konstytucji __________________________________ Tablica 17. Funkcje Konstytucji __________________________________________ Tablica 18. Typologia Konstytucji _________________________________________ Tablica 19. Systematyka Konstytucji RP z 2.4.1997 r. _________________________ Tablica 20. Zmiana Konstytucji RP – przebieg ______________________________ Tablica 21. Szczególny tryb zmiany rozdziałów: I, II i XII Konstytucji RP __________ Tablica 22. Ustawa ___________________________________________________ Tablica 23. Rozporządzenie _____________________________________________ Tablica 24. Podmioty upoważnione do wydawania rozporządzeń _______________ Tablica 25. Rozporządzenie z mocą ustawy ________________________________ Tablica 26. Umowy międzynarodowe ____________________________________ Tablica 27. Akty prawa miejscowego ______________________________________ Tablica 28. Akty prawa wewnętrznie obowiązującego ________________________ Tablica 29. Rodzaje demokracji __________________________________________ Tablica 30. Cechy demokracji ___________________________________________ Tablica 31. Instytucje demokracji bezpośredniej w Polsce _____________________ Tablica 32. Rodzaje referendum ogólnokrajowego ___________________________ Tablica 33. Referendum krajowe w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa Tablica 34. Referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej ___________________________________________ Tablica 35. Referendum zatwierdzające zmianę Konstytucji RP _________________ Tablica 36. Inicjatywa ludowa ___________________________________________ Tablica 37. Konstytucyjne zasady ustroju RP – katalog ________________________ Tablica 38. System władzy ustawodawczej _________________________________ Tablica 39. Organy Sejmu i Senatu ________________________________________ Tablica 40. Kadencja Sejmu i Senatu ______________________________________ Tablica 41. Skrócenie kadencji Sejmu i Senatu _______________________________ Tablica 42. Ustawodawcza funkcja Sejmu __________________________________ Tablica 43. Kontrolna funkcja Sejmu ______________________________________ Tablica 44. Kreacyjna funkcja Sejmu _______________________________________ Tablica 45. Role ustrojowe Prezydenta RP _________________________________ Tablica 46. Wybory Prezydenta RP _______________________________________ Tablica 47. Kadencja Prezydenta RP ______________________________________ Tablica 48. Wygaśnięcie mandatu Prezydenta RP przed upływem kadencji ________ Tablica 49. Czasowa niemożność sprawowania urzędu Prezydenta RP w trakcie kadencji ___________________________________________________ 161 162 162 163 164 164 165 165 166 166 167 167 168 169 170 171 171 172 172 173 173 173 174 174 174 175 175 176 176 177 177 178 180 180 181 182 182 183 183 183 184 184 185 185 Spis treści Tablica 50. Akty urzędowe Prezydenta RP _________________________________ Tablica 51. Kontrasygnata Prezydenta RP __________________________________ Tablica 52. Rodzaje odpowiedzialności Prezydenta RP ________________________ Tablica 53. Kompetencje Prezydenta RP w stosunku do władzy ustawodawczej ____ Tablica 54. Kompetencje Prezydenta RP w stosunku do władzy wykonawczej _____ Tablica 55. Kompetencje Prezydenta RP w stosunku do władzy sądowniczej ______ Tablica 56. Kompetencje Prezydenta RP w zakresie spraw zagranicznych ________ Tablica 57. Kompetencje Prezydenta RP w zakresie zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi i bezpieczeństwa państwa ____________________________ Tablica 58. Rada Gabinetowa ____________________________________________ Tablica 59. Rada Bezpieczeństwa Narodowego _____________________________ Tablica 60. Dymisja poprzedniej Rady Ministrów ____________________________ Tablica 61. Tryb powołania Rady Ministrów _________________________________ Tablica 62. I Tryb Rezerwowy powołania Rady Ministrów _____________________ Tablica 63. II Tryb Rezerwowy powołania Rady Ministrów _____________________ Tablica 64. Funkcje Rady Ministrów _______________________________________ Tablica 65. Tryb pracy Rady Ministrów ____________________________________ Tablica 66. Zasady funkcjonowania Rady Ministrów __________________________ Tablica 67. Kompetencje Rady Ministrów __________________________________ Tablica 68. Skład Rady Ministrów _________________________________________ Tablica 69. Prezes Rady Ministrów ________________________________________ Tablica 70. Organy pomocnicze Rady Ministrów _____________________________ Tablica 71. Rodzaje odpowiedzialności członków Rady Ministrów _______________ Tablica 72. Podział władzy sądowniczej ____________________________________ Tablica 73. Rodzaje sądów ______________________________________________ Tablica 74. Organy Sądu Najwyższego ____________________________________ Tablica 75. Izby Sądu Najwyższego _______________________________________ Tablica 76. Kompetencje Sądu Najwyższego ________________________________ Tablica 77. Sądy powszechne ____________________________________________ Tablica 78. Rodzaje sądów powszechnych __________________________________ Tablica 79. Wydziały w sądach powszechnych – sąd rejonowy __________________ Tablica 80. Wydziały w sądach powszechnych – sąd okręgowy _________________ Tablica 81. Wydziały w sądach powszechnych – sąd apelacyjny _________________ Tablica 82. Organy sądów powszechnych __________________________________ Tablica 83. Organy samorządu sędziowskiego ______________________________ Tablica 84. Gwarancje niezawisłości sędziowskiej ____________________________ Tablica 85. Sądy administracyjne _________________________________________ Tablica 86. Rodzaje sądów administracyjnych _______________________________ Tablica 87. Organy Naczelnego Sądu Administracyjnego ______________________ Tablica 88. Sądy wojskowe ______________________________________________ Tablica 89. Rodzaje sądów wojskowych ___________________________________ Tablica 90. Konstytucyjne zasady funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości _______ Tablica 91. Rodzaje Trybunałów __________________________________________ Tablica 92. Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego _________________________ Tablica 93. Kontrola konstytucyjności aktów normatywnych ___________________ Tablica 94. Skład Trybunału Konstytucyjnego _______________________________ VII 186 186 187 187 188 188 189 189 190 190 190 191 191 192 192 192 193 193 194 194 195 196 196 196 197 197 198 198 199 199 199 200 200 200 201 201 202 202 202 203 203 204 204 205 205 VIII Spis treści Tablica 95. Status sędziego Trybunału Konstytucyjnego _______________________ Tablica 96. Skład Trybunału Stanu ________________________________________ Tablica 97. Odpowiedzialność konstytucyjna – zasady ________________________ Tablica 98. Delikt konstytucyjny __________________________________________ Tablica 99. Odpowiedzialność konstytucyjna – rodzaje _______________________ Tablica 100. Skład Krajowej Rady Sądownictwa _____________________________ Tablica 101. Najważniejsze kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa ___________ Tablica 102. Organy Krajowej Rady Sądownictwa ___________________________ Tablica 103. Komisje stałe w Krajowej Radzie Sądownictwa ____________________ Tablica 104. Najwyższa Izba Kontroli _____________________________________ Tablica 105. Organy Najwyższej Izby Kontroli ______________________________ Tablica 106. Kryteria kontroli dokonywanej przez Najwyższą Izbę Kontroli _______ Tablica 107. Zasady kontroli dokonywanej przez Najwyższą Izbę Kontroli ________ Tablica 108. Inicjowanie kontroli przez Najwyższą Izbę Kontroli ________________ Tablica 109. Rzecznik Praw Obywatelskich _________________________________ Tablica 110. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji _____________________________ Tablica 111. Skład Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji ________________________ Tablica 112. Statut członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji _______________ Tablica 113. Zadania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji _____________________ Tablica 114. Skład prokuratury __________________________________________ Tablica 115. Prokuratorzy ______________________________________________ Tablica 116. Krajowa Rada Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym – skład __ Tablica 117. Krajowa Rada Prokuratorów – zadania _________________________ Tablica 118. Zasady ogólne finansów publicznych ____________________________ Tablica 119. Budżet państwa ____________________________________________ Tablica 120. Inicjatywa ustawodawcza w zakresie budżetu ____________________ Tablica 121. Tryb uchwalania budżetu _____________________________________ Tablica 122. Narodowy Bank Polski ______________________________________ Tablica 123. Organy Narodowego Banku Polskiego __________________________ Tablica 124. Rodzaje stanów nadzwyczajnych _______________________________ Tablica 125. Stan wojenny ______________________________________________ Tablica 126. Stan wyjątkowy ____________________________________________ Tablica 127. Stan klęski żywiołowej _______________________________________ 206 207 207 208 209 210 211 212 212 212 213 213 214 215 215 216 216 216 217 217 218 219 220 220 221 221 221 222 222 223 224 225 226 Część D. Testy Test 1. Nauka prawa konstytucyjnego. Geneza polskiego konstytu cjona lizmu ________ 227 Test 2. Konstytucja jako ustawa zasadnicza ___ 234 Test 3. Źródła prawa _____________________ 241 Test 4. Podstawowe zasady ustroju państwa __ 253 Test 5. Podstawy statusu prawnego człowieka i obywatela ______________________ 260 Test 6. Prawo wyborcze __________________ 275 Test 7. Instytucje demokracji bezpośredniej __ 281 Test 8. Sejm i Senat ______________________ 289 Odpowiedzi do testu 1 ____ 355 Odpowiedzi do testu 2 ____ 355 Odpowiedzi do testu 3 ____ 356 Odpowiedzi do testu 4 ____ 357 Odpowiedzi do testu 5 ____ 357 Odpowiedzi do testu 6 ____ 358 Odpowiedzi do testu 7 ____ 359 Odpowiedzi do testu 8 ____ 360 Spis treści Test 9. Prezydent _______________________ 300 Test 10. Rada Ministrów __________________ 309 Test 11. Organy sądownicze i status sędziów __ 317 Test 12. Trybunał Konstytucyjny. Wybrane zagadnienia ______________________ 325 Test 13. Odpowiedzialność konstytucyjna. Trybunał Stanu ___________________ 330 Test 14. Organy kontroli i ochrony prawa _____ 334 Test 15. Samorząd terytorialny _____________ 343 Test 16. Stany nadzwyczajne _______________ 347 IX Odpowiedzi do testu 9 ____ 361 Odpowiedzi do testu 10 ____ 361 Odpowiedzi do testu 11 ____ 362 Odpowiedzi do testu 12 ____ 363 Odpowiedzi do testu 13 ____ 363 Odpowiedzi do testu 14 ____ 363 Odpowiedzi do testu 15 ____ 364 Odpowiedzi do testu 16 ____ 365 Wykaz skrótów 1. Źródła prawa Konstytucja RP � Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm. i sprost.) KWyb �������� ustawa z 5.1.2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.) PrUSP �������� ustawa z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. RPOU �������� ustawa z 15.7.1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 133) Dz.U. z 2014 r. poz. 1648 ze zm.) SNU ��������� ustawa z 23.11.2002 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. TSU ��������� ustawa z 26.3.1982 r. o Trybunale Stanu (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. TKU ��������� ustawa z 22.7.2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. z 2016 r. poz. 1254) poz. 1157) Nr 101, poz. 925 ze zm.) 2. Organy KRRiT ������� Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji KRS ��������� Krajowa Rada Sądownictwa NIK ��������� Najwyższa Izba Kontroli RM ���������� Rada Ministrów SA ����������� Sąd Apelacyjny SN ���������� Sąd Najwyższy NSA ��������� Naczelny Sąd Administracyjny RPD ��������� Rzecznik Praw Obywatelskich RPO ��������� Rzecznik Praw Dziecka SO ���������� Sąd Okręgowy SR ����������� Sąd Rejonowy TK ���������� Trybunał Konstytucyjny TS ����������� Trybunał Stanu WSA ��������� Wojewódzki Sąd Administracyjny XII Wykaz skrótów 3. Inne skróty art. ����������� artykuł itp. ����������� i tym podobne m.in. ��������� między innymi MS ����������� Minister Sprawiedliwości n. ������������ następny (-a, -e) np. ����������� na przykład orz. ���������� orzeczenie pkt ����������� punkt post. ���������� postanowienie poz. ���������� pozycja r. ������������ rok rep. ���������� repertorium RP ����������� Rzeczpospolita Polska s. ������������ strona tekst jedn. ����� tekst jednolity tzn. ���������� to znaczy tzw. ���������� tak zwany uchw. �������� uchwała ust. ���������� ustęp uzas. ��������� uzasadnienie w zw. ��������� w związku ww. ���������� wyżej wymieniony wyr. ���������� wyrok zd. ����������� zdanie ze zm. �������� ze zmianami zob. ���������� zobacz Część A. Pytania egzaminacyjne Pytanie 1. Co należy rozumieć pod pojęciem „państwa”, „ustroju państwa”, „formy państwa”? Zgodnie z przyjmowaną formułą państwowości w prawie międzynarodowym, państwo powinno odznaczać się określonymi właściwościami, tj. posiadać stałą lud- ność, określone terytorium, rząd oraz zdolność do wchodzenia w stosunki z innymi państwami (Konwencja z Montevideo z 1993 r.). Dość powszechna jest także defi- nicja państwa według Georga Jellinka, zdaniem którego państwo to trwały związek ludzi, stale zamieszkujących określone terytorium i podlegających władzy zwierzch- niej, którą uzupełnia się o ostatni element jakim jest suwerenność. Państwo jest organizacją polityczną, przymusową, terytorialną i suwerenną (roz- różnia się suwerenność wewnętrzną i zewnętrzną). Dla wyjaśnienia pojęcia „ustrój państwa” posłużę się definicją sformułowaną przez Arystotelesa, który wskazywał, że: „ustrój państwowy jest to ujęcie w pewien porządek władz w ogóle, a przede wszystkim naczelnej z nich wszystkich. Tą władzą naczelną jest wszędzie rząd państwa, toteż w rządzie wyraża się ustrój państwa” (Polityka, ks. III). Współcześnie, by opisać charakter danego państwa należy poddać analizie jego formę tj. sposoby i metody sprawowania władzy. Na formę państwa składają się: ustrój terytorialny (wyróżniamy państwa unitarne i federalne), forma rządów tj. sto- sunki między głową państwa, rządem i parlamentem (wyróżniamy republiki i mo- narchie, a wśród monarchii królestwa, księstwa, sułtanaty, cesarstwa) oraz reżim po- lityczny (demokratyczny, autokratyczny, totalitarny). Pytanie 2. Jaką funkcję pełni Konstytucja RP jako akt normatywny o najwyż- szej mocy prawnej? Funkcja Konstytucji RP oznacza zespół skutków społecznych, jakie stale w da- nej społeczności, w odniesieniu do określonej sfery rzeczywistości akt ten wywołu- je (B. Banaszak1). 1 B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, Warszawa 2008, s. 78. Prawo konstytucyjne, Repetytoria Becka Pytania 1–2 2 Część A. Pytania egzaminacyjne Janusz Trzciński wskazuje na trzy podstawowe funkcje Konstytucji RP: petry- fikującą (polega na zabezpieczeniu i ochronie panującego układu stosunków eko- nomicznych, społecznych i politycznych), dynamiczną (określa kierunki rozwoju państwa) i prawną (Konstytucja pełni rolę aktu prawnego) oraz funkcje pobocz- ne, których bliżej nie charakteryzuje: wychowawczą, integracyjną, propagando- wą i organizatorską1. Jan Galster wymienia następujące funkcje Konstytucji RP: prawną lub nor- matywną (polega na tym, że Konstytucja jest aktem prawotwórczym o najwyższej mocy prawnej, składającym się z norm prawnych, które mają służyć jako kryteria oceny zachowań), polityczną (wyraża się tym, że konstytucja zawiera zasady ustro- jowe legitymizujące ustalony w niej porządek), społeczną (polega na ustanowieniu i utrwaleniu ustroju państwa, który jest efektem kompromisu różnych grup społecz- nych), organizacyjną (polega na wyznaczeniu form życia zbiorowego, struktur spo- łecznych, zasad funkcjonowania państwa), integracyjną (intensyfikuje więź obywa- teli z państwem), programową, która wiąże się z funkcją dynamizującą (konstytucja może sprzyjać określonemu przeobrażeniu stosunków społecznych) oraz funkcję wychowawczą (manifestuje się uświadamianiem i upowszechnianiem wartości kon- stytucyjnych)2. Bogusław Banaszak wymienia następujące funkcje Konstytucji RP: prawna (Konstytucja jest lex fundamentalis całego systemu prawnego, a więc także różnych systemów normatywnych istniejących w państwie; stoi na czele całego systemu źró- deł prawa), stabilizująca, czyli petryfikacyjna, programowa, czyli dynamiczna (Konstytucja musi być zorientowana na przyszłość i wyznaczać cele działalności organów państwowych i cele całego społeczeństwa zorganizowanego w państwo), integracyjna (polega na ożywianiu identyfikacji obywateli z państwem), organi- zacyjna (określa zasady organizacji i funkcjonowania państwa oraz jego struktur wewnętrznych) oraz wychowawcza (z jednej strony, odzwierciedla akceptowany społecznie system wartości, z drugiej zaś, formułuje program na przyszłość – re- alizacja tego programu wpływa zarówno na świadomość całego społeczeństwa, jak i poszczególnych jego członków)3. Pytanie 3. Jakie cechy wyróżniają Konstytucję spośród innych aktów norma- tywnych powszechnie obowiązujących? Cechami, które wyróżniają Konstytucję spośród innych aktów normatywnych są: najwyższa moc prawna, szczególna nazwa, szczególna treść, szczególny tryb uchwalania i zmiany. 1 J. Trzciński, Funkcja prawna konstytucji socjalistycznej, Wrocław 1978, s. 20. 2 J. Galster, [w:] Z. Witkowski (red.), Prawo konstytucyjne, Toruń 2009, s. 43 i n. 3 B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, Warszawa 2008, s. 79–82. Pytanie 3 Prawo konstytucyjne, Repetytoria Becka Część A. Pytania egzaminacyjne 3 Najwyższa moc prawna Konstytucji RP oznacza, że Konstytucja jest aktem nad- rzędnym w stosunku do wszystkich pozostałych, zatem wszystkie pozostałe akty muszą być z nią zgodne. O nadrzędności Konstytucji RP możemy mówić w dwóch aspektach: pozytywnym i negatywnym. Aspekt pozytywny przesądza o tym, że wszelkie akty normatywne o niższej mocy prawnej mają konkretyzować i rozwi- jać w swej treści postanowienia i aksjologię Konstytucji RP. Aspekt negatywny oznacza zakaz wydawania aktów prawnych sprzecznych z Konstytucją. Zakaz ten funkcjonuje nie tylko w sensie materialnym (treściowym), ale także proceduralnym i kompetencyjnym. Oznacza on, że akty normatywne znajdujące się w hierarchii źró- deł prawa niżej niż Konstytucja, po pierwsze, w swojej treści nie mogą być sprzecz- ne z postanowieniami Konstytucji RP, po drugie, akty normatywne niższego rzę- du muszą być przyjmowane zgodnie z przyjętą wcześniej procedurą i po trzecie, wspom niane akty normatywne muszą być wydane przez organy wyposażone w od- powiednią do tego kompetencję. Konstytucja jest ustawą, dla której ze względu na szczególne cechy, jakimi się wyróżnia spośród innych ustaw, zarezerwowana jest nazwa, stosowana w sposób jednostkowy, wyłącznie w odniesieniu do tego aktu prawnego. Treść Konstytucji RP wyraźnie wyróżnia ją spośród innych aktów normatyw- nych. Ujmuje ona w sposób ogólny i kompleksowy zagadnienia związane z orga- nizacją państwa, organizacją jego władz. Dotyczy podmiotu władzy suwerennej w państwie, zasad ustroju politycznego państwa, sytuacji prawnej jednostki, syste- mu organów państwowych ze wskazaniem naczelnych organów władzy państwowej, a także podstaw ustroju społeczno-gospodarczego. Szczególny tryb uchwalania i zmiany sprowadza się, w przypadku Konstytu- cji RP, do podniesienia określonych wymogów proceduralnych, w szczególności mam tu na myśli: ograniczenia kręgu podmiotów mogących zainicjować uchwale- nie/zmianę Konstytucji RP, wydłużenia czasu procedowania nad projektem, zwięk- szenia wymogu większości (do np. większości kwalifikowanej), która musi opowie- dzieć się za proponowaną zmianą, a także podniesienia wymogu odnośnie quorum, tj. minimalnej liczby członków kolegialnego ciała uprawnionego do głosowania, która jest niezbędna do powzięcia wiążącego rozstrzygnięcia. Pytanie 4. W jakim trybie została przyjęta Konstytucja RP z 1997 r.? Przed wejściem w życie Konstytucji RP z 1997 r. obowiązywała tzw. Mała Kon- stytucja tj. ustawa konstytucyjna z 17.10.1992 r., która była aktem niepełnym, re- gulowała bowiem jedynie kwestie dotyczące władzy ustawodawczej, wykonawczej oraz samorządu terytorialnego, co ciekawe utrzymywała w mocy część przepisów Konstytucji RP z 22.7.1952 r. Prace nad obowiązującą Konstytucją oraz jej uchwalenie i przyjęcie w ogólnokra- jowym referendum konstytucyjnym odbywały się zgodnie z założeniami przyjętymi Prawo konstytucyjne, Repetytoria Becka Pytanie 4 4 Część A. Pytania egzaminacyjne w ustawie konstytucyjnej z 23.4.1992 r. o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji RP Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1 wspomnianej ustawy, Konstytucję miał uchwalać Sejm i Senat połączone w Zgro- madzenie Narodowe, następnie uchwalona Konstytucja RP miała zostać przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym. Prawo inicjatywy ustawodawczej w zakresie przedstawienia Zgromadzeniu Na- rodowemu projektu nowej Konstytucji RP przysługiwało: Komisji Konstytucyjnej, grupie 56 członków Zgromadzenia Narodowego oraz Prezydentowi. Uchwalenie Konstytucji RP miało nastąpić w trzecim czytaniu (po rozpatrzeniu poprawek Prezydenta RP) większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby członków Zgromadzenia Narodowego (art. 8 ust. 3 ustawy konstytu- cyjnej o trybie przygotowania Konstytucji RP). Stało się to 2.4.1997 r. Referendum konstytucyjne odbyło się 25.5.1997 r. Frekwencja wyniosła 42,86 . Za przyjęciem Konstytucji RP opowiedziało się 52,71 głosujących. Zatem został spełniony wy- móg z art. 11 ustawy konstytucyjnej o trybie przygotowania Konstytucji RP, który czynił konieczne, by za Konstytucją opowiedziała się większość biorących udział w głosowaniu. Spełnienie tego warunku pozwalało stwierdzić, że ustawa zasadnicza została przez Naród „przyjętą”1 (zob. uchw. SN z 15.7.1997 r. w sprawie ważności referendum konstytucyjnego przeprowadzonego 25.5.1997 r.). Dnia 16.7.1997 r. Konstytucja RP została ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Weszła w życie 17.10.1997 r., tj. po upływie 3 miesięcy od jej ogłoszenia (trzymiesięczne vacatio legis wynikało z brzmienia art. 243 nowo przyjętej Konstytucji RP). Pytanie 5. Jakie zasady naczelne i o jakiej treści formułuje Konstytucja RP z 1997 r.? Zasada demokratycznego państwa prawnego (art. 2) i zasada legalizmu (art. 7) Zasada demokratycznego państwa prawnego wprowadzona została do polskiego porządku konstytucyjnego ustawą z 28.12.1989 r. i powtórzona w niezmienionym kształcie w art. 2 Konstytucji RP z 1997 r. Ta identyczność brzmienia przepisów nie jest bez znaczenia, ponieważ pozwala uznać, że bogate orzecznictwo Trybuna- łu Konstytucyjnego i innych sądów, które rozwinęło się na tle art. 1 dawnych prze- pisów konstytucyjnych, zachowuje aktualność także na tle obecnej Konstytucji RP. Obecność zasady demokratycznego państwa prawnego przesądza o następują- cych kwestiach: Rzeczpospolita Polska jest państwem demokratycznym tzn. pań- stwem, w którym władza wybrana jest w wolnych wyborach, państwem, w którym gwarantowane są prawa i wolności jednostki, a działalność organów władzy pań- stwowej skrępowana jest więzami prawa (zasada legalizmu). 1 Zob. uchw. SN z 15.7.1997 r. w sprawie ważności referendum konstytucyjnego przeprowadzonego 25.5.1997 r. (Dz.U. Nr 79, poz. 490). Pytanie 5 Prawo konstytucyjne, Repetytoria Becka Część A. Pytania egzaminacyjne 5 Trybunał Konstytucyjny w obrębie zasady demokratycznego państwa prawnego wyróżnił jej elementy materialne i formalne. Do pierwszej kategorii zakwalifikowa- ne zostały zasady: prawa do sądu, prawa do życia i prawa do prywatności. Do dru- giej natomiast: reguły wywodzone z zasady praworządności formalnej (do 1989 r. zasada praworządności pełniła analogiczną funkcję jak wprowadzona później zasada demokratycznego państwa prawnego), tj. zasada prymatu ustawy w porządku praw- nym, zasada nieograniczoności przedmiotowej ustawy, zasada hierarchiczności sys- temu prawa oraz zbiór zasad przyzwoitej legislacji, w którym wyróżniono: zasadę zaufania obywateli do państwa i tworzonego przez nie prawa, zakaz retroakcji, na- kaz zachowania odpowiedniej vacatio legis przy wprowadzaniu prawa w życie, za- sadę ochrony praw słusznie nabytych, zakaz zmiany prawa podatkowego w trakcie trwania roku podatkowego, ochronę „interesów w toku”, zasadę określoności prze- pisów prawa. Zasada republikańskiej formy rządów (art. 1) i unitarnej formy państwa (art. 3) Z samej nazwy państwa „Rzeczpospolita”, jak i z przyjętych rozwiązań ustrojo- wych wynika, że ustrojodawca z zamysłem przyjął zasadę republikańskiej formy rzą- dów, której przeciwstawia się formę monarchiczną. Słowo „republika” pochodzi od łacińskiego res publica (dobro wspólne). W przypadku republikańskiej formy rządów kluczowe jest to, że głowa państwa (w Polsce to Prezydent) pełni swą funkcję przez określoną kadencję nie zaś dożywotnio, że wybierana jest w powszechnych wybo- rach, a urząd nie jest obejmowany w drodze dziedziczenia. Wartościami republikański- mi, są te wypisane na sztandarach Rewolucji Francuskiej. Mowa o hasłach: wolność, równość, braterstwo, ale także laickie państwo, człowiek, sprawiedliwość, własność. Z pojęciem „państwa unitarnego” tożsame jest pojęcie „państwa jednolitego”. Przeciwieństwem państwa jednolitego jest państwo złożone tj. federalne (np. Repu- blika Federalna Niemiec, USA). Cechami kluczowymi państwa unitarnego jest: ist- nienie jednego systemu organów władzy państwowej, obowiązywanie jednej Kon- stytucji RP i jednego systemu prawa na całym terytorium państwa, obowiązywanie formuły jednolitego obywatelstwa, funkcjonowanie jednolitego systemu sądownic- twa oraz brak wyodrębnienia w strukturze państwa obszarów administracyjnych po- litycznie suwerennych. Zasada trójpodziału władzy i równoważenia się władz (art. 10) Zasada trójpodziału władzy przesądza o istnieniu trzech kategorii władz: władzy ustawodawczej (Sejm i Senat), władzy wykonawczej (Prezydent i Rada Ministrów) oraz władzy sądowniczej (sądy i trybunały). Zasada ta jest konsekwencją obowią- zywania zasady demokratycznego państwa prawnego i nie ma znaczenia wyłącznie organizacyjnego. Celem zasady podziału władz jest m.in. ochrona praw człowieka Prawo konstytucyjne, Repetytoria Becka Pytanie 5 6 Część A. Pytania egzaminacyjne przez uniemożliwienie nadużywania władzy przez którykolwiek ze sprawujących ją organów (orz. TK z 9.11.1993 r., K 11/93, Legalis). W sensie podmiotowym (funkcjonalnym) podział władz oznacza wydzielenie pewnych rodzajowo odmiennych kierunków (sfer) działania państwa, takich jak sta- nowienie prawa, wykonywanie prawa, sądzenie (orz. TK z 19.7.2005 r., K 28/04, Legalis), jednak wyrażona w art. 10 ust. 1 Konstytucji RP zasada trójpodziału i rów- nowagi władz nie oznacza ich separacji i braku wzajemnych zależności, ale prze- widuje służące wspomnianej równowadze kształtujące oddziaływanie między or- ganami należącymi do różnych władz (np. art. 179 Konstytucji RP przewiduje, że sędziowie są powoływani przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądow- nictwa). Zasada pluralizmu politycznego (art. 11) Artykuł 11 Konstytucji RP gwarantuje wolność tworzenia i działania partii po- litycznych. Określa także, że partie polityczne zrzeszają obywateli polskich, wpro- wadzając tym samym ograniczenie podmiotowe przynależności do tego typu orga- nizacji. Zrzeszanie obywateli w partiach politycznych ma się odbywać na zasadach dobrowolności i równości. „Partia polityczna (…) jest z jednej strony formą urzeczywistniania wolności zrzeszania się, i w szczególności realizowania aspiracji do zorganizowanego współ- działania w sprawowaniu władzy, z drugiej strony natomiast przez jej zdolność od- działywania na kształtowanie polityki państwa stanowi element systemu politycz- nego. Prawo konstytucyjne uznaje niejednokrotnie partie polityczne nie tylko za ważny, ale także za konstytucyjnie niezbędny element liberalnego demokratycznego porządku prawnego. Z tego zakorzenienia partii politycznych zarówno w wolności jednostki do realizowania w zorganizowanej formie jej politycznych aspiracji, jak i wpływania tych zorganizowanych form na politykę państwa, wynikają ogólne za- łożenia konstytucyjne dotyczące zasad wolności tworzenia i działania partii politycz- nych oraz dopuszczalnych w tym względzie ograniczeń (…)”1. Dobrowolność przynależności do partii oznacza zakaz przymuszania do wstę- powania do partii i członkostwa w niej. Członek partii nie może być ani zmuszany do pozostawania w niej wbrew swojej woli, ani też do wystąpienia z niej. Z kolei równość obywateli polskich zrzeszających się w partie polityczne oznacza zakaz ich dyskryminacji w stosunkach wewnątrzpartyjnych. Statuty i inne dokumenty regu- lujące zasady członkostwa w partiach politycznych muszą zapewniać zarówno do- browolność, jak i równość wszystkim członkom tych partii, a więc nie mogą narzu- cać im bezwzględnego posłuszeństwa wobec organów partii lub ich dyskryminować (post. TK z 24.11.2010 r., Pp 1/08, Legalis). 1 Wyr. TK z 8.3.2000 r. (Pp 1/99, Legalis). Pytanie 5 Prawo konstytucyjne, Repetytoria Becka Część A. Pytania egzaminacyjne 7 Trybunał Konstytucyjny wyraża przekonanie, że: „w pluralistycznym systemie demokratycznym musi istnieć przestrzeń dla istnienia i działalności partii radykal- nych, kontestujących w debacie publicznej aktualny system, prezentujących, także w sposób drażniący, poza granicami głównego nurtu spektrum politycznego, po- glądy na temat problemów społecznych i politycznych kraju. Swoboda działalności i udziału partii mieszczących się na obrzeżach demokratycznego spektrum politycz- nego w debacie publicznej stanowi sam rdzeń koncepcji społeczeństwa demokra- tycznego. Konstytucyjnymi granicami tolerancji dla działalności partii radykalnej są: a) niestosowanie przemocy, b) akceptacja systemu wolnych wyborów parlamentar- nych oraz c) poszanowanie podstawowych praw i wolności człowieka”1. W polskim porządku prawnym art. 13 Konstytucji RP stanowi normę wyklucza- jącą możliwość legalnego funkcjonowania określonych partii politycznych i innych organizacji. Zgodnie z jego treścią: „Zakazane jest istnienie partii politycznych i in- nych organizacji odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu, a także tych, których program lub działalność zakłada lub dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową, stoso- wanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa albo prze- widuje utajnienie struktur lub członkostwa”. Zasada społecznej gospodarki rynkowej (art. 20) Zgodnie z art. 20 Konstytucji RP, podstawą ustroju społeczno-gospodarczego Polski jest społeczna gospodarka rynkowa oparta na trzech filarach: wolności, dzia- łalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu oraz współ- pracy partnerów społecznych. Pojęcie „społeczna gospodarka rynkowa” ma w Konstytucji RP specyficzny sens. Artykuł 20 Konstytucji RP z 1997 r. zawęża bowiem swobodę ustawodawcy w kwestii wyboru systemu gospodarczego w państwie. Oznacza to, że jedyną kon- stytucyjnie dopuszczalną formą ustroju gospodarczego Polski jest koncepcja spo- łecznej gospodarki rynkowej. Polski ustrojodawca tym samym odszedł od czysto liberalnego pojmowania ustroju gospodarczego. Gdyby tego nie uczynił odrzucił- by jakąkolwiek ingerencję państwa w funkcjonowanie mechanizmów rynkowych i wspomógł maksymalizowanie własnych korzyści przez pracodawców. Nie moż- na jednak zapominać, że polski ustrojodawca wskazał również na konieczność po- szanowania praw rynku. Właśnie dlatego państwo polskie powinno podejmować działania łagodzące społeczne skutki funkcjonowania praw rynku, ale bez łamania tych praw. 1 Post. TK z 24.11.2010 r. (Pp 1/08, Legalis). Prawo konstytucyjne, Repetytoria Becka Pytanie 5
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo konstytucyjne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: