Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00179 005916 13604026 na godz. na dobę w sumie
Prawo konstytucyjne w pytaniach i odpowiedziach. Wydanie 6 - ebook/pdf
Prawo konstytucyjne w pytaniach i odpowiedziach. Wydanie 6 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 389
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0807-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> konstytucyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka powstała na podstawie wykładów z przedmiotu „Prawo konstytucyjne”, prowadzonych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Autor zwrócił uwagę na część doktrynalną prawa konstytucyjnego, a także uwzględnił orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, aby podkreślić zmianę, jaka dokonuje się w polskim prawie konstytucyjnym, które w coraz większym stopniu staje się prawem orzeczniczym. W publikacji zostały także odnotowane niektóre konsekwencje integracji europejskiej dla zasad ustroju politycznego Polski i jego instytucji.

Książka, m.in. ze względu na przejrzysty układ treści, pozwoli usystematyzować czytelnikom – studentom, aplikantom oraz wszystkim zainteresowanym – materię prawa konstytucyjnego. Formuła pytań i odpowiedzi ułatwi zaś uczenie się prawa konstytucyjnego i przyswojenie obszernego materiału.

Prof. Mirosław Granat jest sędzią Trybunału Konstytucyjnego oraz pracownikiem Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Interesuje się zasadami Konstytucji RP, sądową kontrolą konstytucyjności prawa, prawem parlamentarnym. Jest autorem publikacji naukowych ogłaszanych w kraju i za granicą. W latach 1993-2007 był wykładowcą w Krajowej Szkole Administracji Publicznej. W 2008 r. wykładał prawo konstytucyjne na master recherche Uniwersytetu Paris I, w latach 2009–2010 w l’école d’été Uniwersytetu Montpellier I. W 2011 r. był profesorem w Instytucie Louis Favoreu w Aix-en-Provence.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PRAWO KONSTYTUCYJNE w pytaniach i odpowiedziach Mirosław Granat Wydanie 6 Warszawa 2014 Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Od Autora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 ROZDZIAŁ I. Pojęcie i przedmiot prawa konstytucyjnego . . . . . . . . . . . . 21 1. Co to jest prawo konstytucyjne? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 2. Jaka jest geneza prawa konstytucyjnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 3. Co to jest prawo państwowe? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 4. Co to jest prawo polityczne? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 5. Co to jest prawo parlamentarne? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 6. Jakie okresy wyróżniamy w kształtowaniu się prawa konstytucyjnego? 25 7. Jaki jest przedmiot prawa konstytucyjnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 8. Jaką rolę odgrywa sądownictwo konstytucyjne w rozwoju prawa konstytucyjnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 9. Jakie jest miejsce prawa konstytucyjnego w systemie prawa? . . . . . 29 ROZDZIAŁ II. Wiadomości o konstytucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 1. Co to jest konstytucja? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 2. Jaka jest geneza spisanej konstytucji? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 3. Jakie przesłanki sprzyjały powstaniu konstytucji? . . . . . . . . . . . . . . . 32 4. Jakie są główne poglądy na istotę konstytucji? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 5. W jaki sposób uchwala się konstytucję? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 6. W jaki sposób można zmienić konstytucję? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 7. Jaka jest moc prawna przepisów zawartych w konstytucji? . . . . . . . 38 8. Jakie są podobieństwa i różnice między konstytucją a ustawą konstytucyjną? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 9. Jak jest zbudowana konstytucja? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 10. Co wyraża nazwa ustawy zasadniczej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 11. Jak dzielimy konstytucje ze względu na ich treść? . . . . . . . . . . . . . . . 41 12. Jak zmienia się treść konstytucji? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 ROZDZIAŁ III. Zasady naczelne Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . . . 45 1. Co to są zasady naczelne konstytucji? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 2. Czy konstytucja zawiera system wartości? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 6 Spis treści 3. Jaki jest krąg zasad naczelnych? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 4. Jak jest rozwiązywana kolizja zasad konstytucyjnych? . . . . . . . . . . 51 5. Jaka jest treść zasady republikańskiej formy państwa? . . . . . . . . . . 52 6. Jakie jest treść i znaczenie zasady godności człowieka? . . . . . . . . . 53 7. Jaka jest treść i znaczenie zasady dobra wspólnego? . . . . . . . . . . . . 56 8. Na czym polega zasada pomocniczości? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 9. Jaka jest treść i znaczenie zasady demokratycznego państwa prawnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 10. Jaka jest treść zasady suwerenności narodu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 11. Jakie są przesłanki prawne ograniczenia zasady suwerenności narodu w warunkach integracji europejskiej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 12. Jak rysuje się orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w zakresie sądowej kontroli nad niektórymi aspektami integracji europejskiej? 73 13. Na czym polega zasada przedstawicielstwa politycznego? . . . . . . . 75 14. Jaka jest różnica między konstrukcją reprezentacji do parlamentu narodowego a przedstawicielstwem do Parlamentu Europejskiego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 15. Jaka jest geneza zasady trójpodziału władzy? . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 16. Jak jest wyrażona zasada podziału i równowagi władzy oraz jaka jest jej treść? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 17. Na czym polega zasada pluralizmu politycznego? . . . . . . . . . . . . . . 84 18. Na czym polega zasada rządów parlamentarno -gabinetowych? . . . 88 ROZDZIAŁ IV. Wolności i prawa człowieka i obywatela . . . . . . . . . . . . . 91 1. Podstawy wolności i praw człowieka i obywatela . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 1. Jakie wyróżniamy koncepcje ujęcia praw człowieka? . . . . . . . . . . . 91 2. Jakie wyróżniamy generacje praw człowieka? . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 3. Jakie są ponadnarodowe systemy regulacji praw człowieka? . . . . . 94 4. Jakie są podstawowe pojęcia i terminy w zakresie praw człowieka? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 2. Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela w Konstytucji RP . . . 97 5. Jak kształtował się konstytucyjny katalog praw człowieka? . . . . . . 97 6. Jakie jest miejsce praw człowieka w Konstytucji RP? . . . . . . . . . . . . 98 7. Jakie są konstytucyjne zasady ogólne regulacji praw człowieka? . . . 98 8. Jaka jest treść konstytucyjnej zasady wolności człowieka? . . . . . . . 98 9. Jak Konstytucja RP ujmuje zasadę równości wobec prawa? . . . . . . 99 10. Kto jest podmiotem wolności i praw? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 11. Na czym polega koncepcja horyzontalnego działania praw człowieka? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 12. Jaka jest systematyka wolności i praw człowieka i obywatela? . . . 103 13. Jakie wyróżniamy wolności i prawa osobiste? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 14. Jakie wyróżniamy wolności i prawa polityczne? . . . . . . . . . . . . . . . . 105 15. Jakie wyróżniamy wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 www.lexisnexis.pl Spis treści 7 16. Kiedy możliwe jest ograniczenie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 17. Jakie są konstytucyjne obowiązki jednostki? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 3. Środki ochrony wolności i praw człowieka i obywatela . . . . . . . . . . . . . 109 18. Jakie są środki ochrony wolności i praw człowieka i obywatela? . . 109 19. Na czym polega odpowiedzialność odszkodowawcza organu władzy publicznej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 20. Na czym polega prawo do sądu i jaka jest jego treść? . . . . . . . . . . . 112 21. Co należy rozumieć przez skargę konstytucyjną? . . . . . . . . . . . . . . . 114 22. Jakie są materialne przesłanki wniesienia skargi konstytucyjnej? . . . . 114 23. Jakie są formalne przesłanki wniesienia skargi konstytucyjnej? . . . 117 24. Jaka jest rola Rzecznika Praw Obywatelskich? . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 25. Kiedy można wystąpić ze skargą do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 ROZDZIAŁ V. Źródła prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 1. Podstawy konstytucyjnego systemu źródeł prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 1. Co rozumiemy przez pojęcie „źródła prawa”? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 2. Jakie są cechy systemu źródeł prawa w Konstytucji RP? . . . . . . . . . 122 3. Jaki jest katalog aktów prawnych powszechnie obowiązujących? . . . . 123 4. Na czym polega zamknięcie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 5. Jak zmienił się system źródeł prawa? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 2. Charakterystyka aktów prawnych powszechnie obowiązujących . . . . . 127 6. Jakie jest miejsce Konstytucji RP w systemie źródeł prawa po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 7. Co to jest ustawa i jaka jest jej pozycja w systemie źródeł prawa? . . . 128 8. Jaki jest zakres ustawy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 9. Na czym polega zasada wyłączności ustawy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 10. Jaka jest istota rozporządzenia Prezydenta RP z mocą ustawy? . . . 131 11. Jakie są wymogi Konstytucji RP w zakresie wydawania rozporządzeń wykonawczych? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 12. Czy organ państwowy, nie wydając rozporządzenia, ponosi za to odpowiedzialność? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 13. Co to jest prawo miejscowe o charakterze powszechnie obowiązującym? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 3. Charakterystyka aktów prawnych wewnętrznie wiążących . . . . . . . . . . 136 14. Czy istnieje katalog aktów prawnych wewnętrznie wiążących? . . . 136 15. Jaki jest model aktu prawnego wewnętrznie wiążącego? . . . . . . . . 136 16. Co oznacza, iż dane przepisy prawa mają charakter wewnętrzny? 137 17. Jakie są konstytucyjne zasady wydawania zarządzeń jako aktów wykonawczych do ustawy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 4. Prawo międzynarodowe i unijne w systemie źródeł prawa . . . . . . . . . . 138 18. Na czym polega ratyfi kacja umów międzynarodowych? . . . . . . . . . 138 8 Spis treści 19. Jak wyjaśniamy obowiązywanie umów międzynarodowych w systemie prawnym RP? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 20. Jakie jest miejsce umów międzynarodowych w systemie prawa? . . . 141 21. Jakie są zasady stosowania umów międzynarodowych? . . . . . . . . . 141 22. Jaka jest struktura prawa Unii Europejskiej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 23. Jakie jest miejsce prawa Unii Europejskiej w systemie prawa powszechnie wiążącego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 ROZDZIAŁ VI. Prawo wyborcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 1. Podstawy prawa wyborczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 1. Co rozumiemy przez prawo wyborcze? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 2. Jakie są zasady prawa wyborczego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 3. Na czym polega zasada powszechności wyborów? . . . . . . . . . . . . . . 147 4. Jakie są gwarancje zasady powszechności wyborów? . . . . . . . . . . . 151 5. Na czym polega zasada bezpośredniości wyborów? . . . . . . . . . . . . . 152 6. Na czym polega głosowanie przez pełnomocnika? . . . . . . . . . . . . . . 153 7. Na czym polega głosowanie korespondencyjne? . . . . . . . . . . . . . . . . 156 8. Na czym polega zasada równości wyborów? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 9. Na czym polega zasada proporcjonalności wyborów? . . . . . . . . . . . 159 10. Na czym polega zasada wyborów większościowych? . . . . . . . . . . . . 160 11. Na czym polega zasada tajności aktu głosowania? . . . . . . . . . . . . . . 161 2. Organizacja i przebieg wyborów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 12. Kto zarządza wybory do Sejmu, Senatu, Parlamentu Europejskiego i wybory Prezydenta RP? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 13. Jakie są zasady tworzenia okręgów wyborczych i obwodów głosowania? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 14. Jakie są zadania komisji wyborczych? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 15. Kto ma prawo do zgłaszania kandydatów w wyborach? . . . . . . . . . 165 16. Jakie są główne zasady prowadzenia kampanii wyborczych? . . . . . 167 17. Jakie są zasady głosowania? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 18. Jakie są zasady ustalania wyników głosowania i wyników wyborów? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 19. Jaki jest mechanizm stwierdzania ważności wyborów? . . . . . . . . . . 171 20. Jaki jest mechanizm uzupełniania składu Sejmu i Senatu? . . . . . . . 173 3. Zasady prawa wyborczego do organów samorządu terytorialnego . . . . 174 21. Jakie są zasady prawa wyborczego do organów stanowiących samorządu terytorialnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 22. Jakie są zasady prawa wyborczego do organów wykonawczych gminy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 23. Jakie są zasady prawa wyborczego do organów wykonawczych powiatu i województwa? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 ROZDZIAŁ VII. Referenda i obywatelska inicjatywa ustawodawcza . . . 183 1. Referenda ogólnokrajowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 www.lexisnexis.pl Spis treści 9 1. Jakie wyróżniamy główne formy demokracji bezpośredniej? . . . . . 183 2. Jak jest uregulowane referendum w prawie polskim? . . . . . . . . . . . 185 3. Jaka jest istota referendum? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 4. Jak jest uregulowane referendum dotyczące spraw o szczególnym znaczeniu dla państwa? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 5. Jak jest uregulowane referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfi kację określonej umowy międzynarodowej? . . . . . . . . . . . . . . 188 6. Jak jest uregulowane referendum w sprawie zatwierdzenia zmian Konstytucji RP? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 7. Jak jest zorganizowane referendum ogólnokrajowe i jak przebiega głosowanie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 8. Kiedy wynik referendum ogólnokrajowego jest wiążący i rozstrzygający? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 9. Kto stwierdza ważność referendum ogólnokrajowego? . . . . . . . . . . 191 10. W jaki sposób następuje realizacja postanowień referendum ogólnokrajowego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 2. Referendum lokalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 11. Jakie są zasady przeprowadzania referendum lokalnego? . . . . . . . 192 3. Obywatelska inicjatywa ustawodawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 12. Na czym polega obywatelska inicjatywa ustawodawcza? . . . . . . . . 196 ROZDZIAŁ VIII. Parlament . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 1. Struktura parlamentu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 1. Na czym polega zasada dwuizbowości parlamentu? . . . . . . . . . . . . 199 2. Jaki jest status Zgromadzenia Narodowego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 3. Jakie są organy Sejmu i Senatu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 4. Jakie są zasady tworzenia klubów i kół parlamentarnych? . . . . . . . 209 2. Tryb i zasady funkcjonowania Sejmu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 5. Na czym polega zasada autonomii parlamentu? . . . . . . . . . . . . . . . . 210 6. Jakie jest znaczenie prawne regulaminu parlamentarnego . . . . . . . 211 7. Co to jest kadencja parlamentu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 8. Na czym polega system permanencji prac parlamentu? . . . . . . . . . . 215 9. Na czym polega zasada tzw. dyskontynuacji prac parlamentu? . . . 216 10. Jakie są inne zasady dotyczące trybu działania Sejmu? . . . . . . . . . . 218 3. Status prawny posłów i senatorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 11. Co to jest mandat przedstawicielski? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 12. Jakie wyróżniamy typy mandatów? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 13. Jak Konstytucja RP określa mandat posła? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 14. Jaki jest okres trwania mandatu posła? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 15. Jakie są prawa i obowiązki posła? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 16. Jakie są ograniczenia dotyczące posła w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 17. Jakie są ograniczenia dotyczące posła w zakresie łączenia mandatu z innymi stanowiskami lub z zatrudnieniem? . . . . . . . . . . 224 10 Spis treści 18. Na czym polega istota immunitetów parlamentarnych? . . . . . . . . . 226 19. Na czym polega immunitet materialny posła? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 20. Na czym polega immunitet formalny posła? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 21. Na czym polega przywilej nietykalności osobistej posła? . . . . . . . . 228 22. Na czym polega immunitet deputowanego do Parlamentu Europejskiego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 4. Funkcje parlamentu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 23. Jakie wyróżniamy funkcje parlamentu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 24. Na czym polegają funkcje prawodawcza i kontrolna parlamentu? . . . 230 25. Jak zmieniły się funkcje parlamentu po wejściu Polski do Unii Europejskiej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 5. Funkcja ustawodawcza Sejmu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 26. Jakie wyróżniamy etapy drogi ustawodawczej? . . . . . . . . . . . . . . . . 235 27. Jakie wyróżniamy procedury ustawodawcze? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 28. Co to jest inicjatywa ustawodawcza i komu ona przysługuje? . . . . 236 29. Jakie wymogi musi spełniać projekt ustawy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 30. Na czym polega praca Sejmu nad projektem ustawy? . . . . . . . . . . . 239 31. Jaki jest porządek głosowania Sejmu nad projektem ustawy? . . . . 241 32. Na czym polega udział Senatu w procesie ustawodawczym? . . . . . 242 33. Jakie jest znaczenie podpisania ustawy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 34. Na czym polega ogłoszenie ustawy i jakie są jego skutki? . . . . . . . . 246 35. Jakie są główne cechy szczególnych procedur ustawodawczych? . . . 247 6. Funkcja kontrolna Sejmu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 36. Jakie środki kontroli przysługują posłom? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 37. Jakie środki kontroli przysługują komisjom Sejmu? . . . . . . . . . . . . . 250 38. Jaki jest status komisji śledczej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 39. Jakie są zasady wyznaczania przedmiotu prac sejmowej komisji śledczej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 40. Jakie środki kontroli przysługują Sejmowi in pleno? . . . . . . . . . . . . 255 41. Na czym polega kontrola wykonania ustawy budżetowej? . . . . . . . 256 42. Jakie organy są wybierane i powoływane przez Sejm i Senat? . . . . . 257 ROZDZIAŁ IX. Władza wykonawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 1. Jaka jest pozycja prawnoustrojowa Prezydenta RP? . . . . . . . . . . . . . 259 2. Jakie są zasady wyboru Prezydenta RP? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 3. Kiedy następuje opróżnienie urzędu Prezydenta RP? . . . . . . . . . . . . 263 4. Jakie są formy odpowiedzialności Prezydenta RP? . . . . . . . . . . . . . . 263 5. Na czym polega kontrasygnata? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 6. Na czym polegają prerogatywy Prezydenta RP? . . . . . . . . . . . . . . . . 267 7. Jakie są główne kompetencje Prezydenta RP? . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 2. Rada Ministrów i administracja rządowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 8. Jaki jest tryb powoływania Rady Ministrów? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 9. Kiedy Prezes Rady Ministrów składa dymisję rządu? . . . . . . . . . . . . 272 www.lexisnexis.pl Spis treści 11 10. Jakie są zasady odpowiedzialności Rady Ministrów i jej członków? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 11. Jaki jest skład Rady Ministrów? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 12. Jaka jest pozycja Prezesa Rady Ministrów? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 13. Jakie są kompetencje Rady Ministrów? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 14. Jaki jest ustrój administracji rządowej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 ROZDZIAŁ X. Samorząd terytorialny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 1. Konstrukcja prawna gminy, powiatu i województwa . . . . . . . . . . . . . . . . 281 1. Jak kształtował się ustrój samorządu terytorialnego od 1990 r.? . . . 281 2. Jaka jest konstrukcja prawna gminy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 3. Jaka jest konstrukcja prawna powiatu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 4. Jaka jest konstrukcja prawna województwa? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 5. Jakie są kompetencje gminy, powiatu i województwa? . . . . . . . . . . 285 6. Jakie są składniki mienia jednostek samorządu terytorialnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 7. Jakie są rodzaje związków i porozumień jednostek samorządu terytorialnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 8. Jak jest sprawowany nadzór nad działalnością samorządu terytorialnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 2. Sprawowanie władzy w gminie, powiecie i województwie . . . . . . . . . . 291 9. Jakie są organy stanowiące i wykonawcze samorządu? . . . . . . . . . . 291 10. Jaki jest charakter mandatu radnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 11. Jakie akty prawa miejscowego stanowią organy samorządu? . . . . . 295 ROZDZIAŁ XI. Władza sądownicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 1. Wymiar sprawiedliwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 1. Co to jest władza sądownicza i wymiar sprawiedliwości? . . . . . . . . 297 2. Jakie są konstytucyjne zasady ustroju i działania władzy sądowniczej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 3. Jaki jest status Sądu Najwyższego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 4. Jaki jest ustrój sądów powszechnych? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 5. Jaki jest ustrój sądów szczególnych? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 6. Jakie są funkcja, skład i charakter Krajowej Rady Sądownictwa? . . . 313 2. Trybunał Konstytucyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316 7. Na czym polega sądowa kontrola konstytucyjności prawa? . . . . . . 316 8. Jak kształtował się problem kontroli sądowej w Polsce? . . . . . . . . . 320 9. Jaka jest pozycja Trybunału Konstytucyjnego w systemie władzy sądowniczej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 10. Jaka jest procedura powoływania składu Trybunału Konstytucyjnego i jaka jest jego organizacja? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 11. Jaki jest status sędziego Trybunału Konstytucyjnego? . . . . . . . . . . . 324 12. Jakie wyróżniamy rodzaje kontroli sprawowanej przez Trybunał Konstytucyjny? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 12 Spis treści 13. Jakie są kompetencje Trybunału Konstytucyjnego? . . . . . . . . . . . . . 326 14. Na czym polega pytanie prawne kierowane do Trybunału Konstytucyjnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 15. Na czym polega kompetencja do orzekania o zgodności z Konstytucją RP celów lub działalności partii politycznych? . . . . . 332 16. Na czym polega uprawnienie do rozstrzygania sporów kompetencyjnych? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 17. Jaka jest procedura działania Trybunału Konstytucyjnego? . . . . . . 335 18. Na czym polega istota orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i jak one się dzielą? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 19. Jakie są skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego? . . . . . . . . . . . 339 20. W jaki sposób są wykonywane orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 21. Czy Trybunał Konstytucyjny bada zaniechanie i pominięcie ustawodawcze? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 3. Trybunał Stanu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 22. Na czym polega istota odpowiedzialności konstytucyjnej? . . . . . . . 344 23. Kto ponosi odpowiedzialność konstytucyjną? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 24. Jaka jest procedura ponoszenia odpowiedzialności konstytucyjnej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 25. Jaki jest skład i organizacja Trybunału Stanu? . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 26. Jaka jest procedura działania Trybunału Stanu? . . . . . . . . . . . . . . . 351 27. Jak działa normatywny model odpowiedzialności konstytucyjnej w praktyce? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 ROZDZIAŁ XII. Organy kontroli państwowej i ochrony prawa . . . . . . . 354 1. Najwyższa Izba Kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 1. Co oznacza pojęcie „kontrola państwowa”? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 2. Jak kształtowała się pozycja najwyższego organu kontroli państwowej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 3. Jaka jest pozycja NIK? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 4. Jaka jest organizacja NIK? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 5. Jaki jest zakres działania NIK? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359 6. Jaka jest właściwość kontrolna i jakie są kryteria kontroli NIK? . . . 359 7. Jak przebiega postępowanie kontrolne? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 2. Rzecznik Praw Obywatelskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 8. Jaka jest pozycja ustrojowa RPO? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 9. Jaki jest tryb powoływania RPO? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 10. Jaki jest zakres działania RPO? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 11. Jakie są formy działania RPO? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 3. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 12. Jaka jest pozycja ustrojowa KRRiT? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 13. Jaki jest skład KRRiT? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368 14. Jakie są zadania i tryb działania KRRiT? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 www.lexisnexis.pl Spis treści 13 ROZDZIAŁ XIII. Prokuratura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 1. Jaki jest ustrój prokuratury? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 2. Jaka jest pozycja Prokuratora Generalnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374 3. Jaki jest status prokuratora? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 4. Jakie są zasady organizacji prokuratury? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 ROZDZIAŁ XIV. Finanse publiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 1. Jakie są konstytucyjne zasady fi nansów publicznych? . . . . . . . . . . . 380 2. Jakie są odrębności uchwalania, wykonywania i treści ustawy budżetowej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 3. Jaka jest pozycja Narodowego Banku Polskiego? . . . . . . . . . . . . . . . 382 ROZDZIAŁ XV. Stany nadzwyczajne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 1. Jakie jest znaczenie prawne problematyki bezpieczeństwa państwa? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 2. Jakie są konstytucyjne zasady wprowadzania stanów nadzwyczajnych? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 3. Jakie wyróżniamy stany nadzwyczajne? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 4. Jakie są przesłanki wprowadzenia stanu wojennego? . . . . . . . . . . . 387 5. Jakie są przesłanki wprowadzenia stanu wyjątkowego? . . . . . . . . . 388 6. Jakie są przesłanki wprowadzenia stanu klęski żywiołowej? . . . . . 389 7. Na czym polegają ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela w okresie stanów nadzwyczajnych? . . . . . . . . . . . . . . . . 390 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Wykaz skrótów Akty prawne EKPCz k.c. k.k. k.p.k. k.wyb. – Europejska Konwencja Praw Człowieka (Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności) sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmie- niona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupeł- niona Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania kar- nego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) – ustawa z 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.) Nr 30, poz. 227) – ustawa konstytucyjna z 23 kwietnia 1935 r. (Dz.U. Konstytucja kwietniowa Konstytucja marcowa Konstytucja PRL – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. (tekst jedn. Dz.U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36 ze zm.) – ustawa z 17 marca 1921 r. – Konstytucja Rzeczypospo- litej Polskiej (Dz.U. Nr 44, poz. 267 ze zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.) Mała Konstytucja – ustawa konstytucyjna z 17 października 1992 r. o wza- jemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samo- rządzie terytorialnym (Dz.U. Nr 84, poz. 426 ze zm.) regulamin Sejmu – uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. M.P. 2012, poz. 32 ze zm.) 16 TfUE TUE u.k.śl. u.kl.ż. u.NBP u.p. u.p.p. Wykaz skrótów – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wersja skonsolidowana (Dz.Urz. UE 2012 C 326/47) – Traktat o Unii Europejskiej, wersja skonsolidowana (Dz.Urz. UE 2012 C 326/13) – ustawa z 21 stycznia 1999 r. o sejmowej komisji śledczej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1218 ze zm.) – ustawa z 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 333 ze zm.) – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Pol- skim (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 908 ze zm.) – ustawa z 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599 ze zm.) – ustawa z 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 155, poz. 924) u.ref.lok. – ustawa z 15 września 2000 r. o referendum lokalnym u.ref.ogóln. – ustawa z 14 marca 2003 r. o referendum ogólnonaro- (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 706) u.RM u.RPO u.s.g. u.s.p. u.s.w. u.st.woj. u.st.wyj. u.TK u.TS u.u.s.p. dowym (Dz.U. Nr 57, poz. 707 ze zm.) – ustawa z 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 392 ze zm.) – ustawa z 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatel- skich (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.) – ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 555 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 556 ze zm.) – ustawa z 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 156, poz. 1301 ze zm.) – ustawa z 21 czerwca 2002 r. o stanie wyjątkowym (Dz.U. Nr 113, poz. 985 ze zm.) – ustawa z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) – ustawa z 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 925 ze zm.) – ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów po- wszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) www.lexisnexis.pl Wykaz skrótów u.w.i.u.o. u.w.m.p.s. u.współpr. 17 – ustawa z 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli (Dz.U. Nr 62, poz. 688 ze zm.) – ustawa z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 7, poz. 29 ze zm.) – ustawa z 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Euro- pejskiej (Dz.U. Nr 213, poz. 1395) Organy i instytucje ETPCz KRP KRRiT KRS MOP NBP NIK NSA PE PKW RE RM RPD RPO SN SO TK TS UE WSA ZN – Europejski Trybunał Praw Człowieka – Krajowa Rada Prokuratury – Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji – Krajowa Rada Sądownictwa – Międzynarodowa Organizacja Pracy – Narodowy Bank Polski – Najwyższa Izba Kontroli – Naczelny Sąd Administracyjny – Parlament Europejski – Państwowa Komisja Wyborcza – Rada Europy – Rada Ministrów – Rzecznik Praw Dziecka – Rzecznik Praw Obywatelskich – Sąd Najwyższy – sąd okręgowy – Trybunał Konstytucyjny – Trybunał Stanu – Unia Europejska – Wojewódzki Sąd Administracyjny – Zgromadzenie Narodowe Organy promulgacyjne Dz.U. M.P. – Dziennik Ustaw (od 2012 r. tylko z podaniem pozycji) – Monitor Polski (od 2012 r. tylko z podaniem pozycji) Ofi cjalne wydawnictwa z orzecznictwem OSNAPiUS – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 18 OSNKW OTK OTK-A Wykaz skrótów – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzę- dowy, Seria A Numery artykułów powoływane bez dodatkowych objaśnień oznaczają artykuły Konstytucji RP. www.lexisnexis.pl Od Autora Od Autora Od Autora Obecne wydanie Prawa konstytucyjnego w pytaniach i odpowiedziach zostało uaktualnione i poprawione w związku ze zmianami legisla- cyjnymi, które zostały przyjęte od czasu ukazania się poprzedniego, piątego wydania – z 2012 r. Słowo, które kierowałem do Czytelnika na wstępie poprzedniego wydania, wydaje się aktualne i warte powtó- rzenia. Wykorzystuję sprawdzoną formułę książki. Ma ona charakter pomocy dydaktycznej, która ułatwia przyswojenie sobie prawa konstytucyj- nego. Wynika stąd troska zarówno o komunikatywność wypowiedzi, jak i skondensowanie wywodu. Jest to konieczne z tego powodu, że prawo konstytucyjne, które „od zawsze” należało do rozległych gałęzi prawa, niezmiernie rozrosło się w okresie 25 lat wolnej Polski. Wy- razem tego jest rozwój prawa parlamentarnego, prawa wyborczego, praw i wolności człowieka i obywatela. Nierzadko te materie są przed- miotem odrębnego wykładu. Moją ambicją pozostaje zarazem – obok omówienia obowiązujących rozwiązań prawnych – pokazanie tradycji prawa konstytucyjnego w Polsce oraz następujących w nim zmian. Warto przekonywać młodzież studencką do tego, że prawo konstytu- cyjne jest ciekawą gałęzią prawa, która zasługuje na głębsze zainte- resowanie. Jestem wdzięczny Studentom za przekazywane spostrze- żenia, które próbuję wykorzystywać w pracy nad tą książką. Szóste wydanie podręcznika powstawało w momencie, jak się wy- daje, lepszym z punktu widzenia zamknięcia prac nad nim, aniżeli było to przy poprzednich wydaniach. W ostatnich latach nie nastąpiły zmiany w prawie konstytucyjnym o charakterze ustrojowym. Słabsza jest także aktywność ustawodawcza Sejmu VII kadencji (2011–2015). Uchwala on mniej ustaw niż parlamenty poprzednich kadencji. Nie- mniej jednak problem „z postawieniem kropki nad i” co do stanu prawa 20 Od Autora wiąże się z faktem, że w Sejmie od sierpnia 2013 r. trwają prace nad przedstawionym przez Prezydenta RP projektem ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (druk nr 1590). Akt ten – jeśli zostanie uchwalony – wprowadzi zmiany w zakresie powoływania sędziów, w funkcjono- waniu kontroli i może mieć znaczenie dla jakości porządku prawnego. Ponadto prawodawca niemal stale nowelizuje Kodeks wyborczy, co każe zastanawiać się nad tym, czy stan prawa wyborczego nie przeczy idei regulacji kodeksowej, która powinna gwarantować stabilność przepisów tej części prawa konstytucyjnego. Nie zmieniłem przekonania o znaczeniu wykładu części doktrynalnej prawa konstytucyjnego. Żałuję, że nie mogę poświęcić jej więcej miejsca. Zarysowałem zatem pojmowanie tylko wybranych zasad naczelnych Konstytucji RP. Uprawiamy prawo konstytucyjne oraz uczymy się go po okresie (jak to ujmuje Konstytucja RP) „gorzkich do- świadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane [...]”. Według mnie stąd wynika potrzeba refl eksji na wieloma podstawowymi pojęciami i kategoriami prawa konstytucyjnego. Wspomniany zaś rozwój takich dziedzin, jak prawo parlamentarne lub wyborcze, w niczym nie zmienia tego, że mają one wspólne z prawem konstytucyjnym korzenie doktrynalne. Mam nadzieję, że obecne wydanie, tak jak poprzednie, spotka się z do- brym przyjęciem wśród studentów prawa, administracji, politologii lub stosunków międzynarodowych. Fakt, że książka ta służy na in- nych jeszcze kierunkach studiów lub w innych miejscach, może prze- konywać, iż znalazła swoje miejsce na rynku wydawniczym. Książkę przygotowałem na podstawie wykładów z prawa konstytu- cyjnego prowadzonych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersy- tetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Jestem wdzięczny Koleżankom i Kolegom z Katedry Prawa Konstytucyjnego za dyskusję nad książką. Bardzo dziękuję Ewelinie Gierach, Aleksandrze Syryt i Piotrowi Chybal skiemu za uwagi, które ułatwiły mi przygotowanie niniejszego wydania. prof. Mirosław Granat www.lexisnexis.pl Rozdział I Pojęcie i przedmiot prawa konstytucyjnego Rozdział I. Pojęcie i przedmiot prawa konstytucyjnego Rozdział I. Pojęcie i przedmiot prawa konstytucyjnego 1. Co to jest prawo konstytucyjne? Termin „prawo konstytucyjne” może być wyjaśniany co najmniej w dwojaki sposób. Trudność w ustaleniu treści tego terminu wynika stąd, że samo pojęcie „konstytucja” ma kilka znaczeń. Konstytucja to przede wszystkim: • akt prawny spisany – ustawa zasadnicza w państwie, • synonim istniejącego ustroju politycznego państwa. Po pierwsze, przez prawo konstytucyjne możemy rozumieć zespół norm prawnych zawartych w konstytucji. Normy te wyróżniają się swoją szczególną mocą prawną – najwyższą w systemie prawa. W tym znaczeniu prawo konstytucyjne sprowadza się do swoistego „prawa konstytucji”. Tak określone prawo konstytucyjne – wyróżnione w związku ze szczególną naturą norm – byłoby jednak za wąskie, gdyż ograniczałoby zakres naszej analizy do przepisów zawartych w ustawie zasadniczej, względnie do innych ustaw konstytucyjnych. Prawo konstytucji funkcjonowało na przykład we Francji w okresie IV Republiki. Wyraźnie odróżniano je – jako pojęcie węższe – od prawa konstytucyjnego. Prawem konstytucji były przepisy o systemie organów państwowych, zawarte w Konstytucji z października 1946 r. Rozróżnianie prawa konstytucji i prawa konstytucyjnego nie jest także obce nauce anglosaskiej. Po drugie, możemy wskazać szersze znaczenie prawa konstytu- cyjnego – wywodzi się ono od konstytucji jako synonimu ustroju 22 Rozdział I. Pojęcie i przedmiot prawa konstytucyjnego politycznego. Jego wyróżnienia dokonujemy z uwagi na przedmiot, który to prawo reguluje, a nie ze względu na moc prawną norm za- wartych w konstytucji i w innych ustawach konstytucyjnych. Przed- miotem prawa konstytucyjnego są bowiem nie tylko normy zawarte w ustawie zasadniczej, lecz także w ustawach zwykłych i innych aktach prawnych dotyczących ustroju politycznego państwa. W kon- sekwencji przez prawo konstytucyjne rozumiemy zespół norm prawnych, których przedmiotem jest uregulowanie ustroju politycznego i społeczno -gospodarczego państwa. Reasumując, należy stwierdzić, że termin „prawo konstytucyjne” oznacza: w sensie wąskim – zespół norm prawnych zawartych w kon- stytucji i w innych ustawach konstytucyjnych, w sensie szerokim – całokształt norm prawnych mających za przedmiot uregulowanie ustroju politycznego i społeczno -gospodarczego państwa. Termin „prawo konstytucyjne” oznacza ponadto dyscyplinę wiedzy prawniczej, która wykorzystuje określone metody badawcze. Przy takim podejściu chodzi więc w istocie o naukę prawa konstytucyj- nego i o jej uprawianie. W książce posługuję się szerszym rozumieniem prawa konstytucyj- nego. Rozumienie to ugruntuję jeszcze, rozważając kształtowanie się tego prawa. 2. Jaka jest geneza prawa konstytucyjnego? Termin „prawo konstytucyjne” pojawił się pod koniec XVIII w. we Francji. Wyodrębnianie się tego prawa było związane z ideologią Wiel- kiej Rewolucji Francuskiej, a konkretnie – ze znaczeniem, jakie dla utrwalenia jej zdobyczy (zwłaszcza katalogu praw człowieka) miało przyjęcie pisanej konstytucji. W tym okresie tworzyły się fundamen- talne kategorie nowoczesnego ustroju politycznego. Twórcy francu- skiej Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela, a także założyciele de- mokracji amerykańskiej prawo konstytucyjne utożsamiali z prawem dotyczącym wolności człowieka i obywatela. Nazwa „prawo konstytucyjne”, stosowana na oznaczenie zespołu norm prawnych dotyczących ustroju państwa, jest obecnie przyjęta w więk- szości państw. Nie występuje ona jednak raczej w Niemczech i Au- strii, gdzie nadal funkcjonuje tradycyjny termin „prawo państwowe”. www.lexisnexis.pl
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo konstytucyjne w pytaniach i odpowiedziach. Wydanie 6
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: