Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00316 007394 11258731 na godz. na dobę w sumie
Prawo lotnicze. Komentarz - ebook/pdf
Prawo lotnicze. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-8706-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Marek Żylicz - doktor habilitowany nauk prawnych, wybitny specjalista z dziedziny międzynarodowego prawa lotniczego; przez wiele lat wspierał PLL LOT oraz administrację lotniczą w zagadnieniach z zakresu prawa lotniczego; prowadził działalność akademicką w zakresie prawa międzynarodowego i lotniczego na Uniwersytecie Warszawskim, w SGPiS (obecnie Szkoła Główna Handlowa), na Uczelni Łazarskiego oraz na stanowisku profesora w Wyższej Szkole Handlowej w Radomiu; jest członkiem Rady Naukowej Instytutu Prawa Międzynarodowego na Wydziale Prawa i Administracji UW oraz członkiem honorowym Stowarzyszenia Prawa Międzynarodowego (ILA).
Komentarz zawiera analizę przepisów ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze regulującej stosunki prawne z zakresu lotnictwa, przede wszystkim cywilnego, ale w pewnej części również państwowego. Na pojęcie lotnictwa, do którego odnoszą się stosunki prawne normowane przez prawo lotnicze, składają się takie jego podstawowe elementy, jak:
przestrzeń powietrzna,
statki powietrzne,
załogi statków powietrznych,
właściciele i użytkownicy (operatorzy) statków powietrznych,
podmioty wykonujące przewóz lub inne usługi lotnicze,
podmioty obsługujące oraz zabezpieczające eksploatację i ruch statków powietrznych,
infrastruktura naziemna lotnictwa i jej strefy ochronne.
Autorzy - prawnicy, eksperci w zakresie międzynarodowego i krajowego prawa lotniczego - wskazali również na inne krajowe przepisy, które muszą być uwzględnione przy stosowaniu prawa lotniczego (np. rozporządzenia wykonawcze), oraz na obowiązujące w danym zakresie przepisy międzynarodowe, w tym unijne, powołując się w miarę potrzeby na odpowiednie orzecznictwo i literaturę przedmiotu.
Komentarz przeznaczony jest dla prawników praktyków, w tym dla radców prawnych, adwokatów,sędziów i prokuratorów, a także dla pracowników linii lotniczych i lotnisk oraz instytucji związanych z lotnictwem, np. firm ubezpieczeniowych. Zainteresuje również przedstawicieli nauki prawa lotniczego.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

prawo lotnicze Komentarz redakcja naukowa Marek Żylicz M. Adam Berezowski, Wanda Dzienkiewicz, Ewa Jasiuk Agata Kaczyńska, Piotr Kasprzyk, Anna Konert Agnieszka Kunert-Diallo, Krystyna Marut Katarzyna Myszona-Kostrzewa, Jan Walulik, Marek Żylicz słowo wstępne Zdzisław Galicki KOMENTARZE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 stycznia 2016 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Joanna Cybulska Opracowanie redakcyjne JustLuk Łamanie JustLuk Autorzy: Zdzisław Galicki – Słowo wstępne Marek Żylicz – Wprowadzenie Poszczególne artykuły skomentowali: M. Adam Berezowski – art. 16, 19, 45–53c Wanda Dzienkiewicz – art. 118a–133 Ewa Jasiuk – art. 20–26n, 164–172 Agata Kaczyńska – art. 17–18, 134 ust. 1c, 1d, 2–6, art. 135 ust. 1–5, art. 135a ust. 1–3 i 5, art. 135b–139, 140a–140d Piotr Kasprzyk – art. 27–30, 94–102, 105–112, 157–163a, Anna Konert – 205a–209 Agnieszka Kunert-Diallo – art. 31–44, 93–93a, 113–118, 141–156, 186–205, 224, 225a, 228 Krystyna Marut – art. 54–92, 103–104 Katarzyna Myszona-Kostrzewa – art. 1–15 Jan Walulik – art. 134 ust. 1–1b, 1e, 1f, art. 135 ust. 6, art. 135a ust. 4, art. 140, 140e, 173–185, 209a–212, 223, 225, 226, 227 Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-264-9701-8 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 z późn. zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział I. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Zakres regulacji i definicje  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Umowy i przepisy międzynarodowe  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Zwierzchnictwo w przestrzeni powietrznej i właściwość prawa  . . . Dział II. Administracja lotnictwa cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Minister właściwy do spraw transportu  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2a. Opłata lotnicza i wpłata lotnicza  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Kontrola i postępowanie pokontrolne  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział III. Statki powietrzne i inny sprzęt lotniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Postanowienia ogólne  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Rejestry statków powietrznych  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Zdatność statków powietrznych do lotów  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział IV. Lotniska, lądowiska i lotnicze urządzenia naziemne . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Postanowienia ogólne, zakładanie i rejestrowanie lotnisk  . . . . . . . Rozdział 2. Eksploatacja lotnisk  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Ratownictwo i ochrona przeciwpożarowa lotnisk  . . . . . . . . . . . . . Rozdział 4. Otoczenie lotniska i lotnicze urządzenia naziemne  . . . . . . . . . . . . Rozdział 5. Lądowiska i inne miejsca startów i lądowań  . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział V. Personel lotniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Kwalifikacje personelu  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Badania lotniczo-lekarskie  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Dowódca i załoga statku powietrznego  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 25 31 37 39 39 55 67 80 82 117 135 150 164 165 178 198 215 216 251 333 342 352 358 360 402 414 5 www.wolterskluwer.pl Spis treści Dział VI. Żegluga powietrzna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427 Rozdział 1. Zasady korzystania z przestrzeni powietrznej i organizacji  ruchu lotniczego  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej  . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Zarządzanie bezpieczeństwem lotów oraz badanie wypadków  i incydentów lotniczych  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 4. Loty międzynarodowe  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział VII. Eksploatacja statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Nadzór nad eksploatacją statków powietrznych  . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Certyfikacja  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział VIII. Lotnicza działalność gospodarcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Koncesje  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Zezwolenia  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Przepisy szczególne  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział IX. Ochrona lotnictwa cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział X. Przewóz lotniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział Xa. Ochrona praw pasażerów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział XI. Odpowiedzialność cywilna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Odpowiedzialność za szkody spowodowane  przez ruch statków powietrznych  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Odpowiedzialność za szkody związane z przewozem lotniczym  . . Rozdział 3. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział XIa. Administracyjne kary pieniężne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział XII. Przepisy karne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział XIII. Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Zmiany w przepisach obowiązujących  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Przepisy przejściowe i dostosowujące  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Przepisy końcowe  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załączniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załącznik nr 1  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załącznik nr 2  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załącznik nr 3  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załącznik nr 4  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załącznik nr 5  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załącznik nr 6  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427 464 499 597 622 622 629 644 644 664 697 703 753 821 838 839 855 870 885 915 949 949 951 958 959 959 961 963 965 969 970 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1019 Skorowidz przedmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1027 6 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów Wykaz skrótów Akty prawne 1. Prawo międzynarodowe 1.1. Umowy i konwencje konwencja chicagowska  – Konwencja o międzynarodowym lotnictwie cywilnym podpisana w  Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 35, poz. 212 zał. z późn. zm.) – Międzynarodowa Konwencja o współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa żeglugi powietrznej EUROCONTROL, sporządzona w Brukseli dnia 13 grudnia 1960 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 238, poz. 1723) – Konwencja o zwalczaniu bezprawnego zawładnięcia stat­ kami powietrznymi sporządzona w Hadze dnia 16 grud­ nia 1970 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 25, poz. 181 zał.) – Konwencja o zwalczaniu bezprawnych czynów skierowa­ nych przeciwko bezpieczeństwu lotnictwa cywilnego sporządzona w  Montrealu dnia 23 września 1971 r. (Dz. U. z 1976 r. Nr 8, poz. 37 zał. z późn. zm.) – Konwencja o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczą­ cych międzynarodowego przewozu lotniczego sporzą­ dzona w Montrealu dnia 28 maja 1999 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 37, poz. 235 z późn. zm.) konwencja  EUROCONTROL konwencja haska  konwencja  montrealska z 1971 r. konwencja  montrealska z 1999 r. konwencja paryska  konwencja  rzymska z 1933 r. – Konwencja urządzająca żeglugę powietrzną, podpisana w Paryżu dnia 13 października 1919 r. (Dz. U. z 1929 r. Nr 6, poz. 54 z późn. zm.) – Konwencja o ujednostajnieniu niektórych prawideł, do­ tyczących zajęcia zabezpieczającego statków powietrz­ nych, podpisana w Rzymie dnia 29 maja 1933 r. (Dz. U. z 1937 r. Nr 74, poz. 540) 7 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów konwencja  rzymska z 1952 r. konwencja tokijska  – Konwencja w sprawie ujednostajnienia niektórych pra­ wideł dotyczących szkód wyrządzonych na powierzchni ziemi osobom trzecim przez statki powietrzne podpisa­ na w 1952 r. w Rzymie, ICAO Doc 7634, www.icao.int – Konwencja w sprawie przestępstw i niektórych czynów popełnionych na pokładzie statków powietrznych spo­ rządzona w  Tokio dnia 14 września 1963 r. (Dz. U. z 1971 r. Nr 15, poz. 147 zał.) konwencja warszawska  – Konwencja o ujednostajnieniu niektórych prawideł, do­ tyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, pod­ pisana w Warszawie dnia 12 października 1929 r. (Dz. U. z 1933 r. Nr 8, poz. 49 z późn. zm.) konwencja wiedeńska  umowa  o ustanowieniu  bałtyckiego FAB umowa w sprawie  opłat trasowych – Konwencja wiedeńska o prawie traktatów sporządzona w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439, zał.) – umowa o ustanowieniu Bałtyckiego Funkcjonalnego Blo­ ku Przestrzeni Powietrznej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską i Republiką Litewską, podpisana w Wilnie dnia 17 lipca 2012 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 479) – umowa wielostronna w sprawie opłat trasowych sporzą­ dzona w Brukseli dnia 12 lutego 1981 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 238, poz. 1725) 1.2. Załączniki do konwencji chicagowskiej załącznik 1  do konwencji  chicagowskiej załącznik 2  do konwencji  chicagowskiej załącznik 3  do konwencji  chicagowskiej załącznik 4  do konwencji  chicagowskiej 8 – załącznik 1 do Konwencji o międzynarodowym lotnic ­ twie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Licencjonowanie personelu” (Dz. Urz. ULC z 2012 r. poz. 21) – załącznik 2 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Przepisy ruchu lotniczego” (Dz. Urz. ULC z 2012 r. poz. 105) – załącznik 3 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grud­ nia 1944 r. „Służba meteorologiczna dla międzynarodo­ wej żeglugi powietrznej” (Dz. Urz. ULC z  2014 r. poz. 27) – załącznik 4 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grud­ nia 1944 r. „Mapy lotnicze” (Dz. Urz. ULC z  2015 r. poz. 20) www.wolterskluwer.pl załącznik 5  do konwencji  chicagowskiej załącznik 6, cz. I  do konwencji  chicagowskiej załącznik 6, cz. II  do konwencji  chicagowskiej załącznik 6, cz. III  do konwencji  chicagowskiej załącznik 7  do konwencji  chicagowskiej załącznik 8  do konwencji  chicagowskiej załącznik 9  do konwencji  chicagowskiej załącznik 10  do konwencji  chicagowskiej załącznik 11  do konwencji  chicagowskiej załącznik 12  do konwencji  chicagowskiej Wykaz skrótów – załącznik 5 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Jednostki miar do wykorzystania podczas ope­ racji powietrznych i  naziemnych” (Dz. Urz. ULC z 2010 r. Nr 24, poz. 99) – załącznik 6 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Eksploatacja statków powietrznych”; cz.  I, „Między narodowy, zarobkowy transport lotniczy – samoloty” (Dz. Urz. ULC z 2014 r. poz. 51) – załącznik 6 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Eksploatacja statków powietrznych”; cz.  II, „Międzynarodowe lotnictwo ogólne – samoloty” (Dz. Urz. ULC z 2014 r. poz. 45) – załącznik 6 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Eksploatacja statków powietrznych”; cz. III, „Operacje mię­ dzynarodowe – śmigłowce” (Dz. Urz. ULC z 2014 r. poz. 52) – załącznik 7 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Znaki przynależności państwowej oraz rejestra­ cyjne” (Dz. Urz. ULC z 2013 r. poz. 58) – załącznik 8 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Zdatność do lotu statków powietrznych” (Dz. Urz. ULC z 2014 r. poz. 42) – załącznik 9 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Ułatwienia” (Dz. Urz. ULC z 2015 r. poz. 36) – załącznik 10 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Łączność lotnicza” (Dz. Urz. ULC z 2015 r. poz. 1) – załącznik 11 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Służby ruchu lotniczego” (Dz. Urz. ULC z 2014 r. poz. 47) – załącznik 12 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Poszukiwanie i  ratownictwo” (Dz. Urz. ULC z 2010 r. Nr 5, poz. 38) 9 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów załącznik 13  do konwencji  chicagowskiej załącznik 14, t. I  do konwencji  chicagowskiej załącznik 14, t. II  do konwencji  chicagowskiej załącznik 15  do konwencji  chicagowskiej załącznik 16, t. I  do konwencji  chicagowskiej załącznik 16, t. II  do konwencji  chicagowskiej załącznik 17  do konwencji  chicagowskiej załącznik 18  do konwencji  chicagowskiej załącznik 19  do konwencji  chicagowskiej 10 – załącznik 13 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Badanie wypadków i incydentów lotniczych” (Dz. Urz. ULC z 2012 r. poz. 49) – załącznik 14 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Lotniska”, t. I, „Projektowanie i eksploatacja lot­ nisk” (Dz. Urz. ULC z 2011 r. Nr 4, poz. 4) – załącznik 14 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Lotniska”, t.  II, „Lotniska dla śmigłowców” (Dz. Urz. ULC z 2009 r. Nr 21, poz. 209) – załącznik 15 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Służby informacji lotniczej” (Dz. Urz. ULC z 2014 r. poz. 83) – załącznik 16 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Ochrona środowiska”, t. I „Hałas statków po­ wietrznych” (Dz. Urz. ULC z 2012 r. poz. 112) – załącznik 16 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grud­ nia 1944 r. „Ochrona środowiska”, t. II „Emisje z silni­ ków statków powietrznych” (Dz. Urz. ULC z  2012 r. poz. 113) – załącznik 17 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Ochrona międzynarodowego lotnictwa cywil­ nego przed aktami bezprawnej ingerencji” (Dz. Urz. ULC z 2011 r. Nr 18, poz. 109) – załącznik 18 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grud­ nia 1944 r. „Bezpieczny transport materiałów niebez­ piecznych drogą powietrzną” (Dz. Urz. ULC z 2014 r. poz. 46) – załącznik 19 do Konwencji o międzynarodowym lotni­ ctwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. „Zarządzanie Bezpieczeństwem” (Dz. Urz. ULC z 2014 r. poz. 77) www.wolterskluwer.pl 2. Prawo Unii Europejskiej Wykaz skrótów dyrektywa 96/67  dyrektywa 2000/79  dyrektywa 2009/12  rozporządzenie  nr 3922/91 – dyrektywa Rady 96/67/WE z dnia 15 października 1996 r. w sprawie dostępu do rynku usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Wspólnoty (Dz. Urz. WE L 272 z 25.10.1996, s. 36; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjal­ ne, rozdz. 7, t. 2, s. 496 z późn. zm.). – dyrektywa Rady 2000/79/WE z dnia 27 listopada 2000 r. dotycząca Europejskiego porozumienia w sprawie orga­ nizacji czasu pracy personelu pokładowego w lotnictwie cywilnym, zawartego przez Stowarzyszenie Europejskich Linii Lotniczych (AEA), Europejską Federację Pracow­ ników Transportu (ETF), Europejskie Stowarzyszenie Cockpit (ECA), Stowarzyszenie Linii Lotniczych Regio­ nów Europy (ERA) i Międzynarodowe Stowarzyszenie Przewoźników Lotniczych (IACA) (Dz. Urz. WE L 302 z 1.12.2000, s. 57; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjal­ ne, rozdz. 5, t. 4, s. 75) – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/12/WE z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie opłat lotniskowych (Dz. Urz. UE. L 70 z 14.03.2009, s. 11) – rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91 z dnia 16 grud­ nia 1991 r. w sprawie harmonizacji wymagań technicz­ nych i procedur administracyjnych w dziedzinie lotni­ ctwa cywilnego (Dz. Urz. UE L 373 z 31.12.1991, s. 4; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 1, s. 348, z późn. zm.) rozporządzenie nr 95/93 – rozporządzenie Rady (EWG) nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993 r. w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych Wspólnoty (Dz. Urz. WE L 14 z 22.01.1993, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 2, s. 3, z późn. zm.) rozporządzenie  nr 1592/2002 rozporządzenie  nr 1702/2003 – rozporządzenie (WE) nr  1592/2002 z  dnia 15 lipca 2002 r. Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lip­ ca 2002 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lot­ nictwa cywilnego i  utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (Dz. Urz. WE L  240 z 7.09.2002, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjal­ ne, rozdz. 7, t. 7, s. 30, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (WE) nr  1702/2003 z  dnia 24 września 2003 r. ustanawiające zasady wykonawcze 11 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów rozporządzenie  nr 2042/2003 rozporządzenie  nr 261/2004 rozporządzenie  nr 549/2004 rozporządzenie  nr 550/2004 rozporządzenie  nr 551/2004 rozporządzenie  nr 552/2004 12 dla certyfikacji statków powietrznych i  związanych z nimi wyrobów, części i wyposażenia w zakresie zdat­ ności do lotu i ochrony środowiska oraz dla certyfikacji organizacji projektujących i produkujących (Dz. Urz. UE L 243 z 27.09.2003, s. 6; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 7, s. 456, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (WE) nr 2042/2003 z dnia 20 li­ stopada 2003 r. w sprawie nieprzerwanej zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia, a także w sprawie zezwoleń udzie­ lanych instytucjom i personelowi zaangażowanym w ta­ kie zadania (Dz. Urz. UE L  315 z  28.11.2003, s.  1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. t, t. 7, s. 541, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europej­ skiego i  Rady z  dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwo­ łania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporzą­ dzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. Urz. UE L 46 z 17.02.2004, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, s. 10) – rozporządzenie (WE) nr 549/2004 Parlamentu Europej­ skiego i  Rady z  dnia 10 marca 2004 r. ustanawiające ramy tworzenia Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Po­ wietrznej (Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, s. 23, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 550/2004 Parlamentu Europej­ skiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie zapew­ niania służb żeglugi powietrznej w Jednolitej Europej­ skiej Przestrzeni Powietrznej (Dz. Urz. UE L  96 z 31.03.2004, s. 10; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjal­ ne, rozdz. 7, t. 8, s. 31, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 551/2004 Parlamentu Europej­ skiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie organi­ zacji i użytkowania przestrzeni powietrznej w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej (Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004, s. 20; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjal­ ne, rozdz. 7, t. 8, s. 41, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 552/2004 Parlamentu Europej­ skiego i  Rady z  dnia 10 marca 2004 r. w  sprawie www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów interoperacyjności Europejskiej Sieci Zarządzania Ru­ chem Lotniczym (Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004, s. 26; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, s. 46, z późn. zm.). – rozporządzenie (WE) nr 785/2004 Parlamentu Europej­ skiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wy­ mogów w zakresie ubezpieczenia w odniesieniu do prze­ woźników lotniczych i operatorów statków powietrznych (Dz. Urz. UE L 138 z 30.04.2004, s. 1; Dz. Urz. UE Pol­ skie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, s. 160, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 847/2004 Parlamentu Europej­ skiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ne­ gocjacji i wykonania umów dotyczących usług lotniczych między Państwami Członkowskimi a państwami trzeci­ mi (Dz. Urz. UE L 157 z 30.04.2004, s. 7; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, s. 193) – rozporządzenie Komisji (WE) nr  2096/2005 z  dnia 20 grudnia 2005 r. ustanawiające wspólne wymogi doty­ czące zapewniania służb żeglugi powietrznej (Dz. Urz. UE L 335 z 21.12.2005, s. 13, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 2111/2005 Parlamentu Europej­ skiego i Rady z dnia 14 grudnia 2005 r. w sprawie usta­ nowienia wspólnotowego wykazu przewoźników lotni­ czych podlegających zakazowi wykonywania przewozów w ramach Wspólnoty i informowania pasażerów korzy­ stających z transportu lotniczego o tożsamości przewoź­ nika lotniczego wykonującego przewóz oraz uchylające art.  9  dyrektywy 2004/36/WE (Dz. Urz. UE L  344 z 27.12.2005, s. 15, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (WE) nr 730/2006 z dnia 11 maja 2006 r. w sprawie klasyfikacji przestrzeni powietrznej i możliwości wykonywania lotów z widocznością w prze­ strzeni powietrznej powyżej poziomu lotu FL 195 (Dz. Urz. UE L 128 z 16.05.2006, s. 3, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 1107/2006 Parlamentu Europej­ skiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie praw osób niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej sprawności ruchowej podróżujących drogą lotniczą (Dz. Urz. UE L 204 z 26.07.2006, s. 1) – rozporządzenie Komisji (WE) nr 1315/2007 z dnia 8 li­ stopada 2007 r. w sprawie nadzoru nad bezpieczeństwem 13 rozporządzenie  nr 785/2004 rozporządzenie  nr 847/2004 rozporządzenie  nr 2096/2005 rozporządzenie  nr 2111/2005 rozporządzenie  nr 730/2006 rozporządzenie  nr 1107/2006 rozporządzenie  nr 1315/2007 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów rozporządzenie  nr 216/2008 rozporządzenie  nr 300/2008 rozporządzenie  nr 1008/2008 rozporządzenie  nr 1254/2009 rozporządzenie  nr 73/2010 rozporządzenie  nr 185/2010 rozporządzenie  nr 691/2010 14 w zarządzaniu ruchem lotniczym oraz zmieniające roz­ porządzenie (WE) nr  2096/2005 (Dz. Urz. UE L  291 z 9.11.2007, s. 16) – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 z dnia 20 lutego 2008 r. w sprawie wspól­ nych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego oraz uchylające dyrektywę Rady 91/670/EWG, rozporządzenie (WE) nr  1592/2002 i  dyrektywę 2004/36/WE (Dz. Urz. UE L 79 z 19.03.2008, s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 300/2008 z dnia 11 marca 2008 r. w sprawie zasad w dziedzinie ochrony lotnictwa cywilnego i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 2320/2002 (Dz. Urz. UE L 97 z 9.04.2008, s. 72, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 1008/2008 Parlamentu Europej­ skiego i  Rady z  dnia 24 września 2008 r. w  sprawie wspólnych zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty (Dz. Urz. UE L 293 z 31.10.2008, s. 3) – rozporządzenie Komisji (UE) nr  1254/2009 z  dnia 18 grudnia 2009 r. ustanawiające kryteria pozwalające państwom członkowskim na odstępstwo od wspólnych podstawowych norm ochrony lotnictwa cywilnego i przyjęcie alternatywnych środków w zakresie ochrony (Dz. Urz. UE L 338 z 19.12.2009, s. 17) – rozporządzenie Komisji (UE) nr 73/2010 z dnia 26 stycz­ nia 2010 r. ustanawiające wymagania dotyczące jakości danych i informacji lotniczych dla jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej (Dz. Urz. UE L 23 z 27.01.2010, s. 6, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (UE) nr 185/2010 z dnia 4 mar­ ca 2010 r. ustanawiające szczegółowe środki w celu wpro­ wadzenia w życie wspólnych podstawowych norm ochro­ ny lotnictwa cywilnego (Dz. Urz. UE L 55 z 5.03.2010, s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (UE) nr 691/2010 z dnia 29 lipca 2010 r. ustanawiające system skuteczności działania dla służb żeglugi powietrznej i funkcji sieciowych oraz zmie­ niające rozporządzenie (WE) nr 2096/2005 ustanawiają­ ce wspólne wymogi dotyczące zapewniania służb żeglu­ gi powietrznej (Dz. Urz. UE L 201 z 3.08.2010, s. 1) www.wolterskluwer.pl rozporządzenie  nr 996/2010 rozporządzenie  nr 677/2011 rozporządzenie  nr 1034/2011 rozporządzenie  nr 1035/2011 rozporządzenie  nr 1178/2011 rozporządzenie  nr 748/2012 rozporządzenie  nr 923/2012 Wykaz skrótów – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 996/2010 z dnia 20 października 2010 r. w sprawie ba­ dania wypadków i incydentów w lotnictwie cywilnym oraz zapobiegania im oraz uchylające dyrektywę 94/56/WE (Dz. Urz. UE L  295 z  12.11.2010, s.  35, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (UE) nr 677/2011 z dnia 7 lipca 2011 r. ustanawiające szczegółowe przepisy wykonawcze dotyczące funkcji sieciowych zarządzania ruchem lotni­ czym (ATM) oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr  691/2010 (Dz. Urz. UE L  185 z  15.07.2011, s.  1, z późn. zm.) – rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 1034/2011 z dnia 17 października 2011 r. w sprawie nadzoru nad bezpieczeństwem w  zarządzaniu ruchem lotniczym i służbach żeglugi powietrznej oraz zmieniające rozpo­ rządzenie (UE) nr  691/2010 (Dz. Urz. UE L  271 z 18.10.2011, s. 15) – rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 1035/2011 z dnia 17 października 2011 r. ustanawiające wspólne wymogi dotyczące zapewniania służb żeglugi powietrz­ nej oraz zmieniające rozporządzenia (WE) nr 482/2008 i (UE) nr 691/2010 (Dz. Urz. UE L 271 z 18.10.2011, s. 23, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (UE) z dnia 3 listopada 2011 r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury admi­ nistracyjne odnoszące się do załóg w lotnictwie cywil­ nym zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europej­ skiego i  Rady (WE) nr  216/2008 (Dz. Urz. UE L  311 z 25.11.2011, s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (UE) z dnia 3 sierpnia 2012 r. ustanawiające przepisy wykonawcze dotyczące certyfi­ kacji statków powietrznych i związanych z nimi wyro­ bów, części i akcesoriów w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska oraz dotyczące certyfikacji orga­ nizacji projektujących i  produkujących (Dz. Urz. UE L 224 z 21.08.2012, s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 923/2012 z dnia 26 września 2012 r. ustanawiające wspólne zasady w odniesieniu do przepisów lotniczych i operacyjnych dotyczących służb i procedur żeglugi powietrznej oraz 15 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów rozporządzenie  nr 965/2012 rozporządzenie  nr 390/2013 rozporządzenie  nr 391/2013 rozporządzenie  nr 83/2014 rozporządzenie  nr 139/2014 rozporządzenie  nr 376/2014 rozporządzenie  nr 1321/2014 16 zmieniające rozporządzenie wykonawcze (WE) nr 1035/2011 oraz rozporządzenia (WE) nr 1265/2007, (WE) nr  1794/2006, (WE) nr  730/2006, (WE) nr  1033/2006 i  (UE) nr  255/2010 (Dz. Urz. UE L  281 z 13.10.2012, s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (UE) nr 965/2012 z dnia 5 paź­ dziernika 2012 r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do operacji lotniczych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Eu­ ropejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. Urz. UE L 296 z 25.10.2012, s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 390/2013 z dnia 3 maja 2013 r. ustanawiające system skuteczności działania dla służb żeglugi powietrznej i funkcji siecio­ wych (Dz. Urz. UE L 128 z 9.05.2013, s. 1) – rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 391/2013 z dnia 3 maja 2013 r. ustanawiające wspólny system opłat za korzystanie ze służb żeglugi powietrznej (Dz. Urz. UE L 128 z 9.05.2013, s. 31) – rozporządzenie Komisji (UE) nr 83/2014 z dnia 29 stycz­ nia 2014 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 965/2012 ustanawiające wymagania techniczne i procedury admi­ nistracyjne odnoszące się do operacji lotniczych zgodnie z  rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i  Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. Urz. UE L 28 z 31.01.2014, s. 17) – rozporządzenie Komisji (UE) nr 139/2014 z dnia 12 lu­ tego 2014 r. ustanawiające wymagania oraz procedury administracyjne dotyczące lotnisk zgodnie z rozporzą­ dzeniem Parlamentu Europejskiego i  Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. Urz. UE. L 44 z 14.02.2014, s. 1) – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 376/2014 z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zgłasza­ nia i analizy zdarzeń w lotnictwie cywilnym oraz podej­ mowanych w związku z nimi działań następczych, zmia­ ny rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) nr 996/2010 oraz uchylenia dyrektywy 2003/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzeń Komi­ sji (WE) nr 1321/2007 i (WE) nr 1330/2007 (Dz. Urz. UE L 122 z 24.04.2014, s. 18) – rozporządzenie Komisji (UE) nr 1321/2014 z dnia 26 li­ stopada 2014 r. w sprawie ciągłej zdatności do lotu stat­ www.wolterskluwer.pl rozporządzenie  nr 2015/340 TFUE  TWE  3. Prawo krajowe k.c.  k.k.  Konstytucja RP  k.p.  k.p.a.  k.p.c.  k.p.k.  k.s.h.  k.w.  nowelizacja z 2011 r.  Wykaz skrótów ków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wy­ posażenia, a także w sprawie zatwierdzeń udzielanych organizacjom i personelowi zaangażowanym w takie za­ dania (Dz. Urz. UE L 362 z 17.12.2014, s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (UE) 2015/340 z dnia 20 lutego 2015 r. ustanawiające wymagania techniczne i procedu­ ry administracyjne dotyczące licencji i certyfikatów kon­ trolerów ruchu lotniczego zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i  Rady (WE) nr  216/2008, zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 923/2012 i uchylające rozporządzenie Komisji (UE) nr 805/2011 (Dz. Urz. UE L 63 z 6.03.2015, s. 1) – Traktat o  funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 47) – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 321E z 29.12.2006, s. 37) – ustawa z  dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowa­ nia cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z  2014 r. poz.  101 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 88, poz. 555 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek hand­ lowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 z późn. zm.) – ustawa z dnia 30 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy – Pra­ wo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U Nr 170, poz. 1015) 17 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów o.p.  p.p.m.  p.p.s.a.  pr. lot.  pr. lot. z 1962 r.  r.c.d.l.c.  regulamin PKBWL  r.k.o.r.l.  r.k.p.k.j.  r.k.p.p.  r.k.s.p.  r.l.p.l.  r.l.ś.p.  18 Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 z późn. zm.) – ustawa z dnia 31 maja 1962 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 32, poz. 153 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatko­ wa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) – ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne między­ narodowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1792) – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowa­ niu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jedn.: – rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Go­ spodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie cer­ tyfikacji działalności w  lotnictwie cywilnym (Dz. U. poz. 421) – Regulamin działania Państwowej Komisji Badania Wypad­ ków Lotniczych, załącznik nr 1 do zarządzenia nr 15 Mi­ nistra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie regulaminu działania Państwowej Komisji Ba­ dania Wypadków Lotniczych (Dz. Urz. MIiR poz. 30) – rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie koordynacji i organizacji rozkładów lotów (Dz. U. Nr 112, poz. 768) – rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Go­ spodarki Morskiej z dnia 25 lipca 2013 r. w sprawie Kra­ jowego Programu Kontroli Jakości w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego (Dz. U. poz. 1148) – rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 wrześ­ nia 2003 r. w sprawie kontroli przestrzegania przepisów oraz decyzji z  zakresu lotnictwa cywilnego (Dz. U. Nr 168, poz. 1640 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Go­ spodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie klasyfikacji statków powietrznych (Dz. U. poz. 1032) – rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Go­ spodarki Morskiej z dnia 2 września 2013 r. w sprawie licencjonowania personelu lotniczego (Dz. U. poz. 1077) – rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Go­ spodarki Morskiej z dnia 12 kwietnia 2013 r. w sprawie licencji i świadectw kwalifikacji personelu służb ruchu lotniczego (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.) www.wolterskluwer.pl r.l.u.n.  r.o.l.  r.p.l.s.z.  r.p.r.l.  r.r.c.s.p.  r.s.p.p.p.  r.t.d.k.  r.w.e.l.  r.w.z.n.p.  u.s.d.g.  ustawa o PAŻP  Wykaz skrótów – rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Go­ spodarki Morskiej z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie lotniczych urządzeń naziemnych (Dz. U. poz. 121) – rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 8 sierpnia 2014 r. w sprawie opłat lotniskowych (Dz. U. poz. 1074) – rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Go­ spodarki Morskiej z dnia 4 kwietnia 2013 r. w sprawie przygotowania lotnisk do sytuacji zagrożenia oraz lotni­ skowych służb ratowniczo­gaśniczych (Dz. U. poz. 487) – rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 22 stycznia 2015 r. w sprawie przepisów ruchu lotniczego (Dz. U. poz. 141) – rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Go­ spodarki Morskiej z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie re­ jestru cywilnych statków powietrznych oraz znaków i napisów na statkach powietrznych wpisanych do tego rejestru (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1617) – rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 listo­ pada 2008 r. w sprawie struktury polskiej przestrzeni po­ wietrznej oraz szczegółowych warunków i sposobu ko­ rzystania z tej przestrzeni (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 351) – rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwiet­ nia 2004 r. w sprawie tworzenia i działania komitetów oraz współdziałania i  konsultacji w  porcie lotniczym (Dz. U. Nr 103, poz. 1088) – rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. w sprawie warunków eksploatacji lot­ nisk (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 91) – rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Go­ spodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wy­ łączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań do­ tyczących używania tych statków (Dz. U. poz.  440 z późn. zm.) – z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospo­ darczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.) – ustawa z dnia 8 grudnia 2006 r. o Polskiej Agencji Że­ glugi Powietrznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1641) 19 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów ustawa o PRM  – ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratow­ nictwie Medycznym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 757 z późn. zm.) Czasopisma i publikatory – Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica – Dziennik Urzędowy Ministerstwa Infrastruktury – Dziennik Urzędowy Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju – Dziennik Urzędowy Ministerstwa Obrony Narodowej – Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych – Dziennik Urzędowy Ministerstwa Transportu, Budow­ nictwa i Gospodarki Morskiej – Dziennik Urzędowy Urzędu Lotnictwa Cywilnego – Europejski Przegląd Sądowy – Kontrola Państwowa – Nowe Prawo – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej i Izby Karnej – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpie­ czeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór urzę­ dowy. Seria A – Państwo i Prawo – Przegląd Prawa Handlowego – Przegląd Sądowy – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny – Studia Europejskie – Sprawy Międzynarodowe – Studia Prawnicze – Zbiór Orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierw­ szej Instancji AUL FI  Dz. Urz. MI  Dz. Urz. MIiR  Dz. Urz. MON  Dz. Urz. MSW  Dz. Urz. MTBiGM  Dz. Urz. ULC  EPS  KP  NP  ONSA  OSA  OSNC  OSNCK  OSNCP  OSNP  OSP  OSPiKA  OTK  OTK-A  PiP  PPH  PS  RPEiS  SE  SM  St. Praw.  Zb. Orz.  20 www.wolterskluwer.pl Inne AIP  ANS  ANSPs  AOC  ASD  ASM  ATC  ATFM  ATM  ATPL  ATS  CMC  CNS  COPUOS  CPL  CRCO  DAT  EASA  EATMN  ECAC  EFTA  ELFAA  Wykaz skrótów – Aeronautical Information Publication (zbiór informacji lotniczych) – air navigation service (służby żeglugi powietrznej) – air navigation service providers (instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej) – air operator certificate (certyfikat przewoźnika lotniczego) – airspace design services (służby projektowania przestrze­ – airspace management (zarządzanie przestrzenią po­ ni powietrznej) wietrzną) – air traffic control (służba kontroli ruchu lotniczego) – air traffic flow management (zarządzanie przepływem ruchu lotniczego) – air traffic management (zarządzanie ruchem lotniczym) – air transport pilot licence (licencja pilota transportu linio­ wego) – air traffic services (służby ruchu lotniczego) – crew member certificate (certyfikat członka załogi) – communications, navigation surveillance (łączność, na­ wigacja i nadzór) – The Committee on the Peaceful Uses of Outer Space (Ko­ mitet ONZ ds. Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej) – commercial pilot licence (licencja pilota zawodowego) – Central Route Charges Office (Centralne Biuro Opłat Tra­ sowych) – navigation data services (służby zajmujące się tworze­ niem, przetwarzaniem, formatowaniem i dostarczaniem danych dotyczących ogólnego ruchu lotniczego) – European Aviation Safety Agency (Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego) – European Air Traffic Management Network (Europejska Sieć Zarządzania Ruchem Lotniczym) – European Civil Aviation Conference (Europejska Konfe­ rencja Lotnictwa Cywilnego) – European Free Trade Association (Europejskie Porozu­ mienie o Wolnym Handlu) – European Low Fares Airline Association (Zrzeszenie Euro pejskich Przewoźników Niskokosztowych) 21 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów ELT  EOG  EPIRB  ESARR  ETS/TSUE  EUROCONTROL  FAB  FDP  FIR  FIS  IATA  ICAO  IFR  INOP  JAA  KBWLLP  KOPP  KPOLC  KZPP  LSRG  LUN  lup   5 mln  lup ≤ 5 mln  MTOM  MTS  NOTAM  ONZ  22 – Emergency Locator Transmitters (nadajniki sygnału nie­ bezpieczeństwa statku powietrznego) – Europejski Obszar Gospodarczy – Emergency Position Indicating Radio Beacons (morskie nadajniki sygnału bezpieczeństwa) – EUROCONTROL Safety Regulatory Requirement (wyma­ gania EUROCONTROL w zakresie przepisów bezpie­ czeństwa) – Europejski Trybunał Sprawiedliwości/Trybunał Spra­ wiedliwości Unii Europejskiej – Europejska Organizacja do Spraw Bezpieczeństwa Żeglu­ gi Powietrznej ni powietrznej) – Functional Airspace Block (funkcjonalny blok przestrze­ – flight duty period (okres pełnienia czynności lotniczych) – flight information region (rejon informacji powietrznej) – flight information service (służba informacji powietrznej) – International Air Transport Association (Międzynarodo­ we Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych) – International Civil Aviation Organization (Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego) – instrument flight rules (lot wykonywany zgodnie z prze­ pisami dla lotów według wskazań przyrządów) – instrukcja operacyjna lotniska – Joint Aviation Authorities (Zrzeszenie Władz Lotniczych) – Komisja Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Pol­ skiego – Komisja Ochrony Praw Pasażerów – Krajowy Program Ochrony Lotnictwa Cywilnego – Komitet Zarządzania Przestrzenią Powietrzną – Lotniskowa Służba Ratowniczo ­Gaśnicza – lotnicze urządzenia naziemne – lotnisko użytku publicznego obsługujące w ciągu roku powyżej 5 000 000 pasażerów – lotnisko użytku publicznego obsługujące w ciągu roku nie więcej niż 5 000 000 pasażerów – maksymalna masa startowa – Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości – Notice to AirMen (depesza telekomunikacyjna kierownic­ twa lotów) – Organizacja Narodów Zjednoczonych www.wolterskluwer.pl o.w.u.l.  PAŻP  PDSZ  PKBWL  PLB  PPL  PRN  PSP  RLUN  RPA  RPAS  SAR  SDR  SES  SESAR  STSM  UAV  ULC  UOKiK  VFR  WLUN  WSG  Wykaz skrótów – ogólne warunki ubezpieczeń lotniczych – Polska Agencja Żeglugi Powietrznej – plan działania w sytuacji zagrożenia – Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych – personal locator beacons (osobiste nadajniki sygnału bez­ pieczeństwa) – private pilot licence (licencja pilota prywatnego) – pole ruchu naziemnego – Państwowa Straż Pożarna – rejestr lotniczych urządzeń naziemnych – remotely piloted aircraft (zdalnie sterowany statek po­ wietrzny) – remotely piloted aircraft system (system stacji zdalnego sterowania statkiem powietrznym) – serch rescue service (służba poszukiwania i ratownic­ – special drawing rights (specjalne prawa ciągnienia) – Single European Sky (Jednolita Europejska Przestrzeń Po­ twa lotniczego) wietrzna) – Single European Sky ATM Research (System zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji) – Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej – unmanned aerial vehicle (bezzałogowy statek powietrzny) – Urząd Lotnictwa Cywilnego – Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – visual flight rules (lot wykonywany zgodnie z przepisami wykonywania lotu z widocznością) – wojskowe lotnicze urządzenia naziemne – Worldwide Slot Guidelines (zasady organizacji i koordy­ nacji rozkładów lotów) 23 www.wolterskluwer.pl Słowo wstępne Słowo wstępne Przypadł mi w udziale zaszczyt, a zarazem wielka przyjemność, zarekomendo­ wania czytelnikom dzieła niepowszedniego – nie tylko ze względu na jego roz­ miary, lecz także przede wszystkim z uwagi na zbiorowy wysiłek Autorów, którzy podjęli się tego niełatwego zadania, jakim było skomentowanie, właściwie po raz pierwszy, w sposób rzetelny, fachowy i wyczerpujący polskiej ustawy o prawie lotniczym. Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 z późn. zm.) nie miała dotychczas solidnego i pełnego komentarza prawnego. Jedyna wydana drukiem publikacja pod tytułem Polskie prawo lotnicze z komentarzem, au­ torstwa Tadeusza Uszyńskiego, ukazała się w 1966 r. i odnosiła się do ustawy – Prawo lotnicze z dnia 31 maja 1962 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 153 z późn. zm.). Warto też przypomnieć, że pierwszy polski akt prawny dotyczący prawa lotniczego został przyjęty w odrodzonej Polsce już w 1928 r. jako rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 14 marca 1928 r. o prawie lotniczym, a następnie „zaopatrzony wstępem i objaśnieniami” przez Andrzeja Kaftala i wydrukowany jako dodatek do czasopisma Lot Polski w 1928 r. Ponieważ zarówno rozporządzenie Prezydenta z 1928 r., jak i ustawa z 1962 r. ogra­ niczały się – jak to słusznie zauważa w swym wprowadzeniu do niniejszego komen­ tarza Profesor Marek Żylicz – raczej do ogólnych zasad i delegacji ustawowych, dało to możliwość stosowania zawartych w nich przepisów przez bardzo długi czas, bez istotnej utraty ich przydatności. Jednakże kilkudziesięcioletnie okresy ich stosowa­ nia zmusiły ustawodawców nie tylko do stopniowego wprowadzania niezbędnych korekt i uzupełnień, lecz także do dokonania całościowej reformy polskiego prawa lotniczego. 25 www.wolterskluwer.pl Słowo wstępne Konieczność tej reformy wynikała z wielu istotnych przyczyn natury prawnej, technicznej, ekonomicznej, organizacyjnej i politycznej. Rozwijająca się interna­ cjonalizacja żeglugi powietrznej pociągnęła za sobą konieczność odpowiednie­ go rozwoju międzynarodowych i krajowych norm prawnych, regulujących nie tylko podstawowe, lecz także coraz bardziej szczegółowe zagadnienia żeglugi powietrznej. Nie należy więc dziwić się, że o ile komentarz Tadeusza Uszyńskiego do polskiego prawa lotniczego, wydany w 1966 r., zmieścił się – wraz z ustawą – na 140 stronach druku, o tyle przygotowany obecnie przez zespół czołowych polskich specjalistów z dziedziny prawa lotniczego komentarz do ustawy – Prawo lotnicze z dnia 3 lipca 2002 r. obejmuje ponad tysiąc stron! Kilkanaście osób uczestniczących w przygotowa­ niu tej publikacji reprezentuje zarówno teorię prawa lotniczego, jak i jego praktykę, co daje czytelnikowi możliwość pełniejszego i bardziej wszechstronnego zapoznania się z tą dziedziną prawa. Prezentując grono komentatorów, nie mogę powstrzymać się od pewnej refleksji. Tak się bowiem złożyło, że ponad połowa autorów to moi byli magistranci i doktoranci z Instytutu Prawa Międzynarodowego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Działający w ramach tego Instytutu od 1992 r. Zakład Międzynaro­ dowego Prawa Lotniczego i Kosmicznego, którego miałem zaszczyt być pierwszym kierownikiem przez 20 lat, kierowany jest obecnie przez Panią Profesor Katarzynę Myszonę ­Kostrzewę (autorkę komentarza do działu I ustawy – Prawo lotnicze, zawie­ rającego przepisy ogólne, odnoszące się do takich kluczowych zagadnień, jak: zakres regulacji, definicje, umowy i przepisy międzynarodowe oraz zwierzchnictwo w prze­ strzeni powietrznej i właściwość prawa). Pani Profesor z powodzeniem kontynuuje prace nad rozwojem prawa lotniczego i kosmicznego podjęte przed laty przez patrona naszego Instytutu – Profesora Ceza­ rego Berezowskiego. A że historia lubi się powtarzać, to warto zauważyć, że jednym z komentatorów do aktualnego polskiego prawa lotniczego jest wnuk prof. Bere­ zowskiego, Pan Maria Adam Berezowski, były Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilne­ go – w tej publikacji autor komentarzy do rozdziału ustawy dotyczącego zdatności statków powietrznych do lotu, a także do artykułów odnoszących się do ministra właściwego do spraw transportu (art. 16) oraz Rady Ochrony i Ułatwień Lotnictwa Cywilnego (art. 19). Dokonana przeze mnie konstatacja, że staraliśmy się zawsze, aby teoria i praktyka prawa lotniczego miały równolegle swe odbicie w pracach naszego Instytutu i Zakła­ du, znalazła zatem swoje potwierdzenie także w udziale naszych pracowników i wy­ chowanków zarówno w pracach nad przyjęciem samej ustawy o prawie lotniczym 26 www.wolterskluwer.pl Słowo wstępne z 2002 r., jak i nad przygotowaniem prezentowanego obecnie obszernego komentarza do tej ustawy. Wydaje się, że komentarz ten będzie służył pomocą kolejnym pokole­ niom studentów, magistrantów i doktorantów, pogłębiającym swą wiedzę oraz prak­ tyczne umiejętności w tak obszernej, lecz jakże interesującej dziedzinie prawa lotni­ czego, zarówno polskiego, jak i międzynarodowego. Prezentowany komentarz ma bardzo szeroki zakres przedmiotowy. Nie tylko uwzględ­ nia on przepisy polskiego prawa wewnętrznego, oparte na ustawie z 2002 r., lecz także analizuje wiążące Polskę normy prawa międzynarodowego, wynikające z obowiązu­ jących nasz kraj wielostronnych umów międzynarodowych dotyczących międzyna­ rodowej żeglugi powietrznej. Bardzo istotną wartość dodaną komentarza stanowi uwzględnienie w jego treści prawa europejskiego. W związku z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Euro­ pejskiej niezbędne stało się poszerzenie zasobu aktów prawnych obowiązujących w na­ szym kraju o nowe źródło prawa, jakim jest prawo unijne. W odniesieniu do prawa regulującego żeglugę lotniczą normy prawa europejskiego okazały się szczególnie bo­ gate, chociaż w praktyce nieco kłopotliwe. Jak słusznie bowiem zauważył w swym Wprowadzeniu do komentarza Profesor Marek Żylicz: „pierwotny i tak mocno rozbudowany tekst ustawy uległ poważnym zmianom i uzupełnieniom w wyniku inflacji prawa Unii Europejskiej, która objęła również sek­ tor lotnictwa”. Jednakże w związku z tą „inflacją” konieczne było uzupełnienie pier­ wotnego tekstu projektu ustawy o prawie lotniczym o liczne nowe artykuły i ustępy odsyłające do przepisów unijnych. W samym ujednoliconym tekście ustawy zdołano pomieścić i dodać jedynie kil­ kanaście przepisów implementujących zasady dwunastu unijnych dyrektyw (wy­ mienionych na początku ustawy). Jak jednak łatwo zauważyć, w zamieszczonym na początku publikacji wykazie skrótów używanych w komentarzu wymieniono około czterdzieści rozporządzeń unijnych dotyczących lotnictwa oraz trzy dyrek­ tywy unijne. Ponadto w tym samym zestawie stosowanych skrótów zamieszczono trzynaście konwencji i umów międzynarodowych dotyczących lotnictwa cywilnego oraz dziewiętnaście załączników do Konwencji Chicagowskiej o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, przyjętych przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO). Jak prawidłowo zauważyła Pani Doktor Magdalena Słok ­Wódkowska, pisząc o prak­ tyce traktatowej Unii Europejskiej i jej państw członkowskich w zakresie umów regulujących transport lotniczy: „prawo lotnicze w państwach członkowskich Unii Europejskiej jest przykładem dziedziny, gdzie wyjątkowo silnie przenikają się trzy 27 www.wolterskluwer.pl Słowo wstępne systemy prawne – prawo międzynarodowe publiczne, prawo europejskie i prawo krajowe”1. Przy takim „przenikaniu się” wymienionych trzech systemów prawnych nie sposób uniknąć pytania, czy w ramach polskiego prawa lotniczego powinny to być systemy uzupełniające się wzajemnie, czy konkurujące ze sobą. Wydaje się, że przy tak rozbu­ dowanym materiale normatywnym nowego polskiego prawa lotniczego istnieje real­ na możliwość uniknięcia niepotrzebnej „konkurencyjności” między wspomnianymi trzema systemami prawnymi. Należałoby raczej sugerować położenie nacisku na konieczność harmonizacji poszcze­ gólnych elementów tych systemów – przede wszystkim w praktyce ich stosowania – w ramach jednego, spójnego systemu polskiego prawa lotniczego. Nie jest to zadanie łatwe, co – jak się wydaje – mogą poświadczyć zarówno twórcy, jak i komentatorzy nowego polskiego prawa lotniczego. Pozytywnie natomiast należy ocenić fakt, że przy sporządzaniu komentarza uniknięto zbytniego pośpiechu, przed­ kładając solidność działania nad tempo jego realizacji. W rezultacie można powie­ dzieć, że zdołano osiągnąć pozytywny efekt, tworząc nader pożyteczny i oczekiwany instrument prawny, istotnie ułatwiający procedurę praktycznego stosowania polskiego, międzynarodowego i europejskiego prawa lotniczego. Nie należy jednak, niestety, popadać w zbytni optymizm, gdyż istnieje uzasadniona obawa, że pewne negatywne zjawiska, które podkreślił w swym wprowadzeniu Pro­ fesor Marek Żylicz, takie jak inflacja prawa Unii Europejskiej czy konieczność do­ dawania przepisów implementujących zasady unijnych dyrektyw, mogą dość szybko dezaktualizować dokonania twórców niniejszego opracowania. Zarazem należy żywić nadzieję, że komentarz ten przez długie lata będzie mógł się bronić przed dezaktuali­ zacją i służyć efektywnie wszystkim zainteresowanym. Obserwując od kilku lat rosnące zainteresowanie polskim, międzynarodowym i euro­ pejskim prawem lotniczym ze strony naszych studentów, seminarzystów, magistrantów i doktorantów, mam nadzieję (graniczącą z pewnością), że publikacja ta wyjdzie na­ przeciw ich zainteresowaniom i oczekiwaniom oraz pomoże im w rozwijaniu dalszych przygód poznawczych i naukowych na rozległym polu prawa lotniczego. Komentarz pomoże poznać i zrozumieć funkcjonowanie nie tylko norm tego prawa, lecz także bardziej złożonych instrumentów i instytucji działających w obszarze prawa lotniczego. 1 M. Słok ­Wódkowska, Umowy regulujące transport lotniczy – praktyka UE i państw członkowskich (w:) 40 lat minęło. Praktyka i perspektywy Konwencji Wiedeńskiej o prawie traktatów, red. Z. Galicki, T. Kamiński, K. Myszona ­Kostrzewa, Warszawa 2009, s. 333. 28 www.wolterskluwer.pl Słowo wstępne Natomiast Autorów i  Wydawców komentarza zachęcałbym do zastanowienia się, w jaki sposób zapewnić w przyszłości w miarę szybką jego aktualizację – jako reak­ cję na nieuchronne zmiany zachodzące w polskim, międzynarodowym i europejskim prawie lotniczym. Zmiany te niewątpliwie utrudniają nieco aktywne nadążanie za zmieniającymi się realiami tego prawa, ale potwierdzają jego żywotność i potrzebę dalszego rozwoju. Prof. UW dr hab. Zdzisław Galicki Przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Prawa Międzynarodowego Wydziału Prawa i Administracji UW 29 www.wolterskluwer.pl Wprowadzenie Wprowadzenie Komentarz do ustawy z  dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 z późn. zm.) warto rozpocząć od przypomnienia pewnych pojęć ogólnych i ogólnej charakterystyki tej gałęzi prawa. Chodzi o prawo normujące sto­ sunki w zakresie lotnictwa, tj. w związku z organizowaniem i wykonywaniem lotów urządzeń zdolnych do utrzymywania się w atmosferze dzięki oporowi powietrza i do przewożenia osób lub rzeczy. Urządzenia te nazwane są statkami powietrznymi. Prawo to określamy nazwą „prawo lotnicze” (aviation law, czasem mówi się „prawo żeglugi powietrznej”, air navigation law, droit aéronautique), najczęściej w językach europej­ skich dla jego określenia używana jest nazwa „prawo powietrzne” (air law, droit aérien, wozdusznoje prawo). Nazwa jest nieco myląca, bo omawiane prawo nie ma normować stosunków dotyczących działań związanych używaniem przestrzeni powietrznej dla celów innych niż lotnictwo czy też dotyczących ochrony atmosfery. Historia lotnictwa i pierwszych aktów prawa lotniczego (powietrznego) zaczęła się jeszcze w czasie pierwszych eksperymentów z balonami w XVIII w. Prawo to roz­ wijało się niebywale w wieku XX. W połowie tego stulecia skonfrontowane zostało z pierwszymi problemami i aktami dotyczącymi lotów urządzeń operujących poza przestrzenią powietrzną wykorzystywaną przez klasyczne lotnictwo, a więc w wyż­ szych strefach atmosfery i w przestrzeni ponadatmosferycznej (kosmicznej). Prob­ lem z tym, że nie da się ściśle (fizycznie) rozgraniczyć tych obszarów, zaś niektóre operacje wykonywane są przez urządzenia (statki kosmiczne) zdolne do manewro­ wania także w przestrzeni powietrznej. Mimo trudności w rozgraniczeniu obu dzie­ dzin zaczęto tworzyć elementy nowego prawa. Ponieważ prawo to miało dotyczyć lotów pozaatmosferycznych, określano je niekiedy nazwą prawa astronautycznego (droit astronautique). Później jednak loty ponadatmosferyczne poddano systemowi norm prawa dotyczących wszelkiej działalności w kosmosie (stąd rozpowszechnio­ na w polskiej terminologii nazwa „prawo kosmiczne”) czy też ogólnie w przestrzeni (stąd przyjęta w językach zachodnich nazwa space law czy droit de l’espace). W zasa­ dzie nie ma ono obejmować lotów wykonywanych w samej przestrzeni powietrznej. 31 www.wolterskluwer.pl Wprowadzenie Natomiast idea połączenia pod rządami jednego prawa przestrzeni czy prawa kos­ micznego zarówno wszelkich lotów, jak i innych rodzajów działalności w przestrzeni powietrznej czy całym kosmosie znajduje niewielką liczbę zwolenników. Możliwe jest jednak rozwinięcie niektórych zasad i instytucji wspólnych dla lotnictwa klasycznego i kosmicznego. Nieco inne, c
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: