Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00281 004810 14834902 na godz. na dobę w sumie
Prawo lotnicze międzynarodowe, europejskie i krajowe - ebook/pdf
Prawo lotnicze międzynarodowe, europejskie i krajowe - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 490
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7620-742-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> międzynarodowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Prawo lotnicze międzynarodowe, europejskie i krajowe przedstawia ogół norm dotyczących lotnictwa. Pierwsze wydanie tej książki zostało uznane przez Fundację im. Manfreda Lachsa za najlepszą książkę z dziedziny prawa międzynarodowego w 2002 roku. Nowe wydanie uwzględnia nowe akty prawa i zdarzenia do przełomu lat 2010/2011. Prezentuje w sposób usystematyzowany i syntetyczny podstawowe zasady i normy prawa lotniczego – publicznego i prywatnego – zawarte w tysiącach aktów międzynarodowych, unijnych i krajowych, dotyczące żeglugi powietrznej, usług lotniczych, odpowiedzialności cywilnej i karnej. Pokazuje ich wzajemne powiązania i praktyczne znaczenie w warunkach globalizacji, liberalizacji oraz nowych wyzwań ochrony środowiska, konsumentów i antyterrorystycznej. Książka jest przeznaczona dla osób zatrudnionych w lotnictwie i administracji lotniczej oraz korzystających z usług lotnictwa, a także dla studiujących prawo lotnicze.
Dr hab. Marek Żylicz ma za sobą kilkadziesiąt lat pracy w PLL „Lot” i w kierownictwie urzędu lotniczego, z rozległą praktyką międzynarodową w IATA i ICAO oraz w negocjacjach z zagranicznymi partnerami, a także z WE. Równolegle prowadził działalność akademicką, w zakresie prawa międzynarodowego i lotniczego na UW, w SGPiS (obecnie SGH), ostatnio na stanowisku profesora Wyższej Szkoły Handlowej w Radomiu. Pozostaje członkiem Rady Naukowej Instytutu Prawa Lotniczego i Kosmicznego na Wydziale Prawa i Administracji UW i uczestniczy w pracach Stowarzyszenia Prawa Międzynarodowego (ILA). Jest autorem ponad stu publikacji naukowych, głównie z dziedziny prawa lotniczego, także w językach obcych. Do najważniejszych należy książka International Air Transport Law, Dordrecht–Boston–London 1992, poprzedzająca pierwsze wydanie książki polskiej, obecnie wznowione i zaktualizowane. Autor uznawany jest za najwybitniejszego polskiego przedstawiciela nauki prawa lotniczego, z którego szkoły wyszło też wielu wybitnych pracowników lotnictwa i autorów specjalistycznych publikacji z tej dziedziny.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Prawo lotnicze międzynarodowe, europejskie i krajowe Marek Żylicz Wydanie 2 Biblioteka Prawnika Prawo lotnicze międzynarodowe, europejskie i krajowe Marek Żylicz Wydanie 2 Warszawa 2011 Opracowanie redakcyjne: Anna Popławska Opracowanie techniczne: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7620-742-1 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Offi ce Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e-mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podstawowe pojęcia, źródła i systemy prawa lotniczego CZĘŚĆ PIERWSZA ROZDZIAŁ 1. Przedmiot, ogólna charakterystyka i rozwój prawa lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Pojęcie i zakres przedmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Ewolucja prawa lotniczego i nauki tego prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Struktura prawa lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 2. Powszechnie przyjęte zasady prawa międzynarodowego . . . . . . . 1. Zwierzchnictwo państwa w terytorialnej przestrzeni powietrznej i wolność żeglugi w przestrzeni pozaterytorialnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Koncepcja i międzynarodowe uznanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Granice terytorialnej przestrzeni powietrznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Uprawnienia państwa z tytułu zwierzchnictwa powietrznego . . . . . . . . . . . . 1.4. Obowiązki i odpowiedzialność państwa z tytułu zwierzchnictwa powietrznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Niezrealizowany postulat pełnej wolności – „otwartego nieba” . . . . . . . . . . . . 1.6. Restryktywny charakter tzw. wolności lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.7. Wolność lotów w międzynarodowej przestrzeni powietrznej . . . . . . . . . . . . . . 2. Przynależność państwowa statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Szczególny status prawny statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Powszechne uznanie przynależności państwowej statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Rozróżnienie statków powietrznych cywilnych i państwowych . . . . . . . . . . . 2.4. Ewolucja statusu prawnego statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Postępowanie w razie bezprawnego użycia statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . 4. Inne zasady i praktyki niestanowiące zwyczajowego prawa lotniczego . . . . . . . . . 19 21 23 23 26 31 33 34 34 35 37 37 38 39 40 40 40 41 42 43 43 45 5 Spis treści ROZDZIAŁ 3. System Chicagowski i Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Konwencja, układy i inne dokumenty Konferencji Chicagowskiej z 1944 roku . . . 2. Ogólne zasady Konwencji Chicagowskiej – bez wolności lotniczych . . . . . . . . . . . . 2.1. Potwierdzenie i realizacja suwerenności powietrznej państw . . . . . . . . . . . . . 2.2. Potwierdzenie i realizacja zasady przynależności państwowej statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Zobowiązania do zwiększania efektywności i bezpieczeństwa lotnictwa . . . 2.4. Zobowiązania do niedyskryminacji między stronami konwencji . . . . . . . . . . . 2.5. Ogólne postanowienia dotyczące międzynarodowego transportu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6. Nadużycie lotnictwa cywilnego i dozwolone środki przymusu . . . . . . . . . . . . 2.7. Załatwianie sporów i sankcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.8. Wojna i stan wyjątkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.9. Zastosowanie zasad konwencji według dodatkowych układów . . . . . . . . . . . . 3. System chicagowskich wolności lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Służby powietrzne regularne i nieregularne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Wolności lotnicze chicagowskie i dodatkowo wyodrębniane . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Zróżnicowany status prawny służb i wolności lotniczych w Systemie Chicagowskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Załączniki do Konwencji Chicagowskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Cele organizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Struktura i funkcje głównych organów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3. Status prawny organizacji wyspecjalizowanej ONZ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.4. Poważne osiągnięcia poza sferą ekonomiczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.5. Ograniczona i „miękka” regulacja ekonomiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 4. System Warszawski i Warszawsko-Montrealski . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Cele Konwencji Warszawskiej leżącej u podstaw systemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Cel podstawowy: ujednolicenie prawa z uwzględnieniem interesów stron . . 1.2. Ochrona klientów przewoźnika lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Ochrona rozwijającego się transportu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Nowe problemy wymagające nowych rozwiązań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Ewolucja Systemu Warszawskiego i podstawowa treść kolejnych aktów . . . . . . . . 2.1. Konwencja Warszawska z 1929 roku – najważniejsze postanowienia . . . . . . . 2.2. Protokół Haski z 1955 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Konwencja Guadalajarska z 1961 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Protokół Guatemalski z 1971 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Protokoły Montrealskie z 1975 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6. Prawa i akty państwowe uzupełniające System Warszawski . . . . . . . . . . . . . . 2.7. Zobowiązania przewoźników uzupełniające System Warszawski . . . . . . . . . . 3. Zakres stosowania aktów Systemu Warszawskiego i dezintegracja systemu . . . . . 3.1. Przewóz międzynarodowy podlegający Konwencji Warszawskiej . . . . . . . . . . 3.2. Przewozy niekonwencyjne i zagadnienia nieunormowane w Konwencji Warszawskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Zmiany w zakresie stosowania Konwencji Warszawskiej wynikające z Protokołu Haskiego i Konwencji Guadalajarskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 46 48 48 49 50 51 52 52 52 53 53 53 53 54 55 56 57 57 58 59 59 60 62 63 63 63 64 64 65 65 66 67 67 68 69 72 73 73 74 76 6 Spis treści 3.4. Różne reżymy prawne w ramach Systemu Warszawskiego . . . . . . . . . . . . . . . 4. Problem modernizacji i konsolidacji Systemu Warszawskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Ogólnie uznane potrzeby i główny problem sporny: limit odszkodowań za szkody osobowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Wewnętrznoprawne i społeczne aspekty problemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Aspekty międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Konwencja Montrealska z 1999 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Prace nad nową konwencją i konferencja montrealska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Konwencja Montrealska – kontynuacja Systemu Warszawskiego . . . . . . . . . . 5.3. Zmiany w zasadach odpowiedzialności przewoźnika za szkody osobowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.4. Piąta jurysdykcja w sprawach szkód osobowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.5. Inne zmiany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Ogólna ocena i perspektywy Systemu Warszawsko-Montrealskiego . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 5. System Rzymsko-Montrealski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Konwencje rzymskie z lat 1933 i 1952 o szkodach na powierzchni ziemi . . . . . . . 2. Konwencje Montrealskie z 2009 r. o szkodach wyrządzonych osobom 77 79 79 80 81 82 82 84 85 87 88 88 90 90 trzecim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Nowe potrzeby, dwie konwencje i ich wspólne postanowienia . . . . . . . . . . . . 2.2. Konwencja obejmująca przypadki bezprawnej ingerencji . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 92 93 ROZDZIAŁ 6. System tokijsko-hasko-montrealsko-pekiński . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Konwencja Tokijska z 1963 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Konwencja Haska z 1970 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Konwencja Montrealska z 1971 roku z Protokołem z 1988 roku . . . . . . . . . . . . . . . 4. Wyniki Konferencji Pekińskiej z 2010 r. Zmiana Konwencji Haskiej i Konwencja Pekińska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Protokół Pekiński zmieniający Konwencję Haską . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Konwencja Pekińska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 95 96 97 98 98 99 ROZDZIAŁ 7. Układ Ogólny w Sprawie Handlu Usługami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 1. Włączenie usług w struktury GATT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 2. Główne zasady i mechanizmy układu GATS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 2.1. Przedmiot układu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 2.2. Klauzula największego uprzywilejowania (KNU) i inne zobowiązania ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 2.3. Szczegółowe zobowiązania narodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 2.4. Stopniowa liberalizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 2.5. Postanowienia instytucjonalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 2.6. Postanowienia końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 3. Załącznik dotyczący odstępstw od KNU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 4. Załącznik dotyczący usług transportu lotniczego – bez praw przewozowych . . . . 104 5. Wstępne listy narodowych zobowiązań i wyłączenia KNU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 6. Wstępna ocena . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 7. Prace nad rozszerzeniem zakresu stosowania GATS w transporcie lotniczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 7 Spis treści ROZDZIAŁ 8. Umowy wielostronne o znaczeniu historycznym lub partykularnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 1. Umowy o zamierzonym zasięgu ponadregionalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 1.1. Konwencje o historycznym znaczeniu: paryska, madrycka i hawańska . . . . . 108 1.2. Konwencje niewprowadzone w życie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 1.3. Konwencja Rzymska z 1933 r. o zwolnieniu statków powietrznych od zajęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 1.4. Konwencja Genewska z 1948 r. o prawach na statkach powietrznych . . . . . . 109 1.5. Konwencja Montrealska z 1991 r. o oznaczaniu środków wybuchowych . . . . 110 1.6. Konwencja Kapsztadzka z 2001 r. z protokołem lotniczym . . . . . . . . . . . . . . . 110 1.7. Inne konwencje częściowo dotyczące lotnictwa cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . 110 2. Umowy i organizacje regionalne – przegląd ogólny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 2.1. Tendencje do tworzenia układów regionalnych w dziedzinie lotnictwa . . . . . 111 2.2. Ważniejsze układy regionalne poza Europą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 2.2.1. Afryka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 2.2.2. Ameryka Łacińska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 2.2.3. Państwa arabskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 2.2.4. Historia porozumień lotniczych RWPG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 2.3. Układy europejskie – wielotorowy rozwój umów i instytucji . . . . . . . . . . . . . . 114 2.3.1. Europejska Komisja Lotnictwa Cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 2.3.2. Eurocontrol – współpraca w zakresie ruchu lotniczego . . . . . . . . . . . . 116 2.3.3. Zrzeszenie Władz Lotniczych (JAA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 2.3.4. Unia Europejska – ogólnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 ROZDZIAŁ 9. Prawo Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 1. Ogólna charakterystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 2. Prawo traktatowe i pochodne – lotnicze acquis communautaire . . . . . . . . . . . . . . . 120 3. Trzy kolejne pakiety aktów liberalizacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 4. Scalone podstawowe przepisy liberalizujące wspólnotowy transport lotniczy . . . 124 4.1. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 4.2. Licencje przewoźników lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 4.3. Dostęp do tras wewnątrz Wspólnoty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 4.4. Ustalanie taryf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 4.4. Przepisy końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 5. Dodatkowe warunki liberalizacji rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 5.1. Przydział czasów operacji w portach lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 5.2. Obsługa naziemna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 5.3. Skomputeryzowane systemy rezerwacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 5.4. Zastosowanie wspólnotowego prawa konkurencji w transporcie lotniczym . 133 6. Inne przepisy wspólnotowe dotyczące lotnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 6.1. Harmonizacja przepisów technicznych i zwiększanie bezpieczeństwa lotów 134 6.2. Zarządzanie przestrzenią powietrzną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 6.3. Badanie wypadków lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 6.4. Personel lotniczy – uznawanie licencji i warunki pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 6.5. Ochrona środowiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 6.6. Ochrona lotnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 6.7. Odpowiedzialność przewoźników lotniczych za szkody osobowe . . . . . . . . . . 138 6.8. Odpowiedzialność przewoźnika w razie nieprzewiezienia pasażera . . . . . . . 139 8 Spis treści 6.9. Ubezpieczenie odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 6.10. Zastosowanie ogólnych przepisów o ochronie konsumenta . . . . . . . . . . . . . . 143 6.11. Inne przepisy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 7. Problemy związane ze stosowaniem Traktatu w niektórych sprawach nieunormowanych prawem pochodnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 8. Stosunki z państwami trzecimi i ekstraterytorialne stosowanie prawa unijnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 8.1. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 8.2. Dążenie do koordynacji działań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 8.3. Przykłady wcześniejszych umów z państwami spoza Wspólnoty . . . . . . . . . . 148 8.4. Umowa UE–USA z 2007 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 ROZDZIAŁ 10. Dwustronne międzynarodowe umowy lotnicze . . . . . . . . . . . . . . 151 1. Ogólna charakterystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 1.1. Rodzaje dwustronnych umów lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 1.2. Umowy o służbach powietrznych – komunikacji lotniczej . . . . . . . . . . . . . . . . 152 2. Wzorcowe i typowe klauzule umów o komunikacji lotniczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 2.1. Wzór chicagowski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 2.2. Wzór sztrasburski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 2.3. Różne klauzule wzorcowe i zbiory klauzul typowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 3. Praktyka państw i ważniejsze typy umów o komunikacji lotniczej . . . . . . . . . . . . . 155 4. Dwustronne umowy o komunikacji lotniczej zawierane przez Polskę . . . . . . . . . . 157 4.1. Ogólna charakterystyka i ewolucja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 4.2. Wzorce stosowane przez władze polskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 5. Ocena dwustronnych umów o komunikacji lotniczej i nowe tendencje . . . . . . . . . 160 ROZDZIAŁ 11. Prawa wewnętrzne – polskie prawo lotnicze . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 2. Historia polskiego prawa lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 3. Podstawowe cele realizowane przez nowe prawo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 3.1. Uwzględnienie nowych konwencji lotniczych i przepisów ICAO . . . . . . . . . . . 163 3.2. Dostosowanie prawa lotniczego do potrzeb integracji europejskiej . . . . . . . . 164 3.3. Określenie trybu wdrażania umów i przepisów międzynarodowych . . . . . . . 165 3.4. Regulowana wolność wykonywania międzynarodowych lotów i przewozów lotniczych przez obce statki powietrzne i obcych przewoźników . . . . . . . . . . 166 3.5. Wolność korzystania z polskiej przestrzeni powietrznej z zachowaniem ograniczeń ustanowionych przez prawo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 3.6. Liberalizacja lotniczej działalności gospodarczej w kraju . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 3.7. Nowe uregulowania dotyczące lotnisk, lądowisk i lotniczych urządzeń naziemnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 3.8. Przejściowe rozwiązania dotyczące organizacji zarządzania ruchem lotniczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 3.9. Przewozy lotnicze i odpowiedzialność przewoźnika – według reguł międzynarodowych zamiast stosowanych w przewozie naziemnym . . . . . . . 171 3.10. Ochrona konkurencji oraz interesów konsumentów i osób trzecich . . . . . . . 172 3.11. Ochrona środowiska przed zagrożeniami ze strony lotnictwa . . . . . . . . . . . . 172 3.12. Ochrona przed aktami bezprawnymi i uzupełnienie przepisów karnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 9 Spis treści 3.13. Inne zmiany związane z rozwojem techniki i nowych form operacji lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 3.14. Reforma administracji i umocnienie nadzoru państwowego nad zdecentralizowanym i zliberalizowanym lotnictwem cywilnym . . . . . . . . . . 174 3.15. Niezmienione w zasadzie normy kolizyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 4. Wstępne oceny nowego polskiego prawa lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 5. Zasadnicze zmiany i uzupełnienia ustawy z 2002 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 5.1. Zmiany związane z wdrażaniem prawa wspólnotowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 5.2. Inne zmiany – w tym jedna niezgodna z Konstytucją RP . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 ROZDZIAŁ 12. Organizacje, porozumienia i przepisy pozarządowe . . . . . . . . . . 180 1. Zrzeszenie Międzynarodowego Transportu Lotniczego – IATA . . . . . . . . . . . . . . . . 180 1.1. Status prawny i organizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 1.2. Konferencje Przewozowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 1.3. Rządowe uznanie i ograniczenia regulacyjnych funkcji IATA . . . . . . . . . . . . . 183 2. Porozumienia przewoźników lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 2.1. Porozumienia nakazane przez prawo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 2.2. Porozumienia zakazane i objęte ograniczeniami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 2.3. Porozumienia dozwolone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 3. Regulaminy przewoźników lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 ROZDZIAŁ 13. Problemy właściwości prawa i jurysdykcji w dziedzinie lotnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 1. Właściwość prawa i jurysdykcji państw w świetle prawa międzynarodowego . . . 192 1.1. Pojęcia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 1.2. Określenie właściwości prawa i władz w umowach międzynarodowych . . . . 193 1.3. Problem rozgraniczenia, hierarchii lub uznania konkurujących kompetencji państw nieokreślonych umową międzynarodową . . . . . . . . . . . . 195 1.4. Problem ekstraterytorialnego stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 1.5. Szczególne problemy kolizyjne w zakresie przewozu lotniczego . . . . . . . . . . . 197 2. Normy kolizyjne i kompetencyjne w polskim prawie lotniczym . . . . . . . . . . . . . . . 198 2.1. Zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 2.2. Szczególne normy kolizyjne w polskim prawie lotniczym . . . . . . . . . . . . . . . . 198 CZĘŚĆ DRUGA Prawo lotnicze w układzie przedmiotowym Dział I. ŻEGLUGA POWIETRZNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 ROZDZIAŁ 14. Ogólne pojęcia, zasady i warunki wykonywania żeglugi powietrznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 1. Ogólne pojęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 1.1. Żegluga powietrzna w ścisłym znaczeniu jako przedmiot regulacji . . . . . . . . 201 1.2. Zróżnicowane reżymy prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 2. Reżym prawny przestrzeni i zakres wolności żeglugi powietrznej . . . . . . . . . . . . . 203 2.1. Reżym prawny przestrzeni powietrznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 2.2. Wolność żeglugi krajowej w zakresie nieograniczonym przez prawo . . . . . . . 204 10 Spis treści 2.3. Wolność żeglugi międzynarodowej – tylko w zakresie dozwolonym przez prawo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 2.4. Przestrzeń powietrzna kontrolowana i niekontrolowana . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 3. Warunki wykonywania żeglugi powietrznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 3.1. Wymagane zezwolenia na określone rodzaje lotów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 3.2. Wymagania dotyczące statków powietrznych, ich załóg, użytkowników i eksploatacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 3.3. Szczególne zakazy i ograniczenia lotów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 3.4. Miejsca obowiązkowego lub dozwolonego lądowania i trasy przelotów . . . . . 211 3.5. Reguły ruchu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 3.6. Polecenia organów państwowych i służb ruchu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . 215 3.7. Zakaz nadużywania lotnictwa cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 3.8. Ograniczenia dotyczące przewożonego ładunku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 3.9. Ograniczenia związane z ochroną środowiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 ROZDZIAŁ 15. Funkcje państwa w zakresie żeglugi powietrznej . . . . . . . . . . . . . 220 1. Legislacja i międzynarodowe ujednolicenie przepisów lotniczych . . . . . . . . . . . . . 220 2. Kształtowanie i nadzorowanie infrastruktury lotniczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 2.1. Elementy infrastruktury: lotniska i lotnicze urządzenia naziemne . . . . . . . . . 221 2.2. Zobowiązania międzynarodowe dotyczące infrastruktury lotniczej . . . . . . . 223 2.3. Kształtowanie i nadzorowanie infrastruktury lotniczej przez państwo według prawa polskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 3. Organizowanie i nadzorowanie ruchu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 3.1. Ogólne zasady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 3.2. Zarządzanie ruchem lotniczym i służby ruchu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . 226 4. Nadzór nad bezpieczeństwem eksploatacji statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . 229 4.1. Statki powietrzne i inny sprzęt lotniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 4.2. Nadzór dotyczący kwalifi kacji personelu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 4.3. Nadzór nad bezpieczeństwem eksploatacji w ujęciu kompleksowym . . . . . . . 235 4.4. Certyfi kacja działalności lotniczej pod kątem bezpieczeństwa eksploatacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 5. Nadzór nad zachowaniem wymogów ochrony środowiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 6. Zapobieganie dyskryminacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 7. Ułatwienia w lotnictwie międzynarodowym i krajowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 8. Ochrona lotnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 9. Administracja lotnicza i organizacja służb zabezpieczających żeglugę powietrzną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 9.1. Istniejące systemy administracji – „władzy lotniczej” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 9.2. Organy uzupełniające władzę lotniczą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 9.3. Organizacja zarządzania i służb zabezpieczających ruch lotniczy . . . . . . . . . . 244 9.4. Służby lotniskowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 10. Organizacja władz i służb lotniczych w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 10.1. Minister właściwy do spraw transportu (obecnie Minister Infrastruktury) . . 247 10.2. Jednostki organizacyjne działające przy ministrze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 10.3. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 10.4. Instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej i służby współdziałające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 10.5. Zarządzający lotniskami oraz organy i służby publiczne na lotniskach . . . . 249 11 Spis treści ROZDZIAŁ 16. Szczególne zdarzenia w żegludze powietrznej . . . . . . . . . . . . . . . 250 1. Wypadki i incydenty lotnicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 2. Poszukiwanie i ratownictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 3. Przechwycenie statku powietrznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 Dział II. EKONOMICZNA REGULACJA LOTNICTWA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 ROZDZIAŁ 17. Usługi lotnicze, ich regulacja i deregulacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 1. Pojęcia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 1.1. Pojęcie usług lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 1.2. Usługi transportu (przewozu) lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 1.3. Inne usługi – prace lotnicze z użyciem statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . 260 1.4. Lotnicze usługi pomocnicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 2. Źródła prawa w zakresie regulacji ekonomicznej usług lotniczych . . . . . . . . . . . . . 261 2.1. Ogólne zasady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 2.2. Umowy międzynarodowe wielostronne, regionalne i dwustronne . . . . . . . . . 261 2.3. Prawo wewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 2.4. Regulacje pozarządowe uznawane przez państwa jako obowiązujące . . . . . . 263 2.5. Umowy między państwami i podmiotami świadczącymi usługi . . . . . . . . . . . 263 3. Cele ekonomicznej regulacji usług lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 3.1. Różnorodność celów i priorytetów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 3.2. Pierwszy cel podstawowy – optymalizacja usług lotniczych . . . . . . . . . . . . . . 265 3.3. Drugi cel podstawowy – optymalizacja udziału w rynku międzynarodowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 3.4. Godzenie konkurujących celów w polityce państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 4. Zakres ekonomicznej regulacji usług lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 5. Instrumenty polityki, regulacja i deregulacja usług lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . 268 5.1. Bezpośrednie zaangażowanie państwa w działalność usługową . . . . . . . . . . . 268 5.2. Bezpośrednia i pośrednia regulacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 5.3. Deregulacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 6. Administracja państwowa w zakresie usług lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 7. Instytucje międzynarodowe zajmujące się usługami lotniczymi . . . . . . . . . . . . . . . 274 ROZDZIAŁ 18. Zagraniczna polityka lotnicza i godzenie przeciwstawnych celów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 1. Liberalizm versus restryktywizm i protekcjonizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 2. Czynniki określające zagraniczną politykę lotniczą poszczególnych państw . . . . 278 2.1. Czynniki geografi czne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 2.2. Potencjał rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 2.3. Zdolność konkurencyjna narodowego transportu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . 287 3. Szczególne motywacje regulacji i restrykcji w transporcie lotniczym . . . . . . . . . . . 289 3.1. Obawa przed anarchią i koncepcja regulowanej konkurencji . . . . . . . . . . . . . . 289 3.2. Restrykcje wiązane z gospodarką centralnie planowaną . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 3.3. Ochrona własnych przewoźników lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 3.4. Dążenie do wyrównania wzajemnych korzyści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 3.5. Reakcja na niepożądane działania drugiej strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 3.6. Konkluzja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 12 Spis treści 4. Relatywizm polityki liberalnej i restryktywnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 5. Godzenie przeciwstawnych celów i kryteria rozwiązań kompromisowych . . . . . . 296 5.1. Równowaga praw i możliwości – kryteria formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 5.2. Równowaga rzeczywistych korzyści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 6. Zagraniczna polityka lotnicza Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 ROZDZIAŁ 19. Dostęp do rynku transportu lotniczego, prawa podstawowe i pomocnicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304 1. Pojęcie i rodzaje praw dostępu do rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304 1.1. Prawa podstawowe według ICAO: trasowe, operacyjne i wąsko określone przewozowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304 1.2. Prawa przewozowe według przepisów UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 1.3. Prawa przewozowe w najszerszym znaczeniu i usługi z nimi bezpośrednio związane według GATS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 1.4. Jak właściwie rozumieć prawa dostępu do rynku wobec różnic terminologicznych? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 1.5. Prawa twarde i miękkie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 2. Prawa trasowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 3. Prawa operacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 3.1. Sposób korzystania z praw trasowych i przewozowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 3.2. Liczba przewoźników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 3.3. Elastyczność operacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 3.4. Użycie różnych statków powietrznych na kolejnych odcinkach trasy . . . . . . . 309 3.5. Wspólna eksploatacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 3.6. Eksploatacja pulowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 3.7. Eksploatacja zamienna statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 3.8. Używanie wydzierżawionego statku powietrznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 3.9. Wydzielenie części zdolności przewozowej statku powietrznego . . . . . . . . . . . 311 3.10. Podział kodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 3.11. Eksploatacja franszyzowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 4. Prawa przewozowe w znaczeniu wąskim – wolności lotnicze handlowe . . . . . . . . 313 4.1. Wolności lotnicze chicagowskie i później wyodrębnione . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 4.2. Wolności lotnicze w umowach międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 4.3. Wolności lotnicze według prawa Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 5. Zdolność przewozowa – ilościowe ograniczenia w dostępie do rynku . . . . . . . . . . 317 5.1. Określenie zdolności przewozowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 5.2. Ograniczenia wielkości przewozów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 6. Programy i czasy operacji przewoźników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 6.1. Programy i rozkłady lotów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 6.2. Przydział czasów operacji w portach lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 7. Dostęp do skomputeryzowanych systemów rezerwacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 8. Prawo ustalania taryf przewoźników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 8.1. Pojęcie i rodzaje taryf w przewozie lotniczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 8.2. Zasady ustalania taryf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 9. Prawa pomocnicze dotyczące dostępu do rynku transportu lotniczego . . . . . . . . . 324 9.1. Sprzedaż i marketing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 9.2. Transfer nadwyżek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326 9.3. Unikanie podwójnego opodatkowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 13 Spis treści 9.4. Udogodnienia celne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 9.5. Opłaty lotniskowe i nawigacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 9.6. Prawo zatrudniania personelu zagranicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 9.7. Prawo do obsługi naziemnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 10. Obowiązek służby publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 11. Zasady niedyskryminacji i jednakowych możliwości w dostępie do rynku . . . . . 330 12. Dostęp do rynku usług lotniczych według prawa wewnętrznego . . . . . . . . . . . . . 331 ROZDZIAŁ 20. Status prawny, konkurencja i alianse przewoźników lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 1. Pojęcie i rodzaje przewoźników lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 1.1. Pojęcie i terminologia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 1.2. Rodzaje przewoźników lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 1.3. Narodowy i międzynarodowy status przewoźnika lotniczego . . . . . . . . . . . . . 335 2. Prawo podjęcia i prowadzenia działalności przewoźnika lotniczego . . . . . . . . . . . 336 2.1. Koncesje, licencje, certyfi katy i inne zezwolenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 2.2. Licencjonowanie przewoźników lotniczych Wspólnoty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 2.3. Koncesjonowanie przewoźników lotniczych w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 2.4. Dodatkowe wymagania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 2.5. Podsumowanie wymagań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 3. Przynależność państwowa, własność i kontrola przewoźników . . . . . . . . . . . . . . . 339 3.1. Przynależność państwowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 3.2. Narodowa własność i kontrola przewoźnika jako wymóg jego krajowego prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 3.3. Narodowa własność i kontrola przewoźnika jako warunek działania międzynarodowych i kabotażowych służb powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 3.4. Wspólnotowa przynależność, własność i kontrola przewoźników według prawa unijnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 3.5. Tendencje do zrewidowania wymogów przynależności przewoźników . . . . . 343 4. Koncentracja w transporcie lotniczym i alianse przewoźników . . . . . . . . . . . . . . . . 345 4.1. Pojęcie koncentracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 4.2. Pojęcie i rodzaje aliansów i szczególnych porozumień kooperacyjnych . . . . . 346 4.3. Koncentracja i alianse przewoźników lotniczych jako przedmiot regulacji . . 347 5. Prawo dotyczące konkurencji przewoźników lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 5.1. Ogólne zasady i partykularne regulacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 5.2. Reguły konkurencji przewoźników lotniczych w prawie UE . . . . . . . . . . . . . . 349 5.3. Prawo obowiązujące w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 6. Przykłady koncentracji i aliansów uznanych za zgodne z prawem konkurencji UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 7. Decyzje i opinie Komisji UE dotyczące niektórych przypadków koncentracji i aliansów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 8. Wejście LOT-u do Star Alliance . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 9. Państwo w roli przewoźnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 ROZDZIAŁ 21. Lotnicza działalność gospodarcza inna niż transport lotniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 1. Prace lotnicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 2. Usługi służb zarządzających ruchem lotniczym i współdziałających . . . . . . . . . . . 355 14 Spis treści 3. Usługi zarządzających lotniskami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 4. Obsługa naziemna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 5. Usługi szkolenia lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 6. Obsługa techniczna statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 7. Usługi spedycji, konsolidacji i agencji w zakresie przewozów towarowych . . . . . . 360 8. Wynajem statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 9. Inne usługi pomocnicze podlegające szczególnym przepisom . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 9.1. Usługi CRS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 9.2. Usługi agentów i organizatorów podróży lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 10. Projektowanie i produkcja sprzętu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 Dział III. CYWILNE PRAWO LOTNICZE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 ROZDZIAŁ 22. Prawo rządzące przewozem lotniczym – pojęcia i zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 1. Zróżnicowane reżymy prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 1.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 1.2. Zastosowanie zasad Systemu Warszawsko-Montrealskiego . . . . . . . . . . . . . . . 365 1.3. Zastosowanie prawa UE uzupełniającego konwencje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 1.4. Zastosowanie ustaw krajowych – normy kolizyjne i wybór prawa przez strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 1.5. Prawo polskie dotyczące przewozu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 1.6. Szczególne reżymy prawne przyjęte przez przewoźników lotniczych . . . . . . . 369 1.7. Normy imperatywne i fakultatywne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 2. Umowa przewozu lotniczego i lotniczego przewozu czarterowego . . . . . . . . . . . . . 370 2.1. Umowa przewozu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 2.2. Przewoźnik lotniczy jako strona umowy przewozu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 2.3. Osoby działające za przewoźnika lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374 2.4. Kontrahenci przewoźnika lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374 2.5. Umowa czarteru lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 3. Obowiązek przewozu i ograniczenia przewozu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 4. Podstawowe obowiązki stron umowy przewozu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 4.1. Podstawowe obowiązki przewoźnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 4.2. Podstawowe obowiązki pasażerów, nadawców i odbiorców . . . . . . . . . . . . . . 379 5. Ogólne zasady odpowiedzialności cywilnej w zakresie przewozu lotniczego . . . . 379 5.1. Zakres i podstawy odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 5.2. Osoby odpowiedzialne i osoby uprawnione do dochodzenia roszczeń . . . . . . 381 5.3. Ogólne zasady dotyczące wysokości i ograniczenia odszkodowania . . . . . . . 382 5.4. Wyłączenie i złagodzenie odpowiedzialności przewoźnika . . . . . . . . . . . . . . . 384 5.5. Pojęcie szczególnie ciężkiej winy po stronie przewoźnika . . . . . . . . . . . . . . . . 386 5.6. Tryb zgłaszania szkód i terminy wygaśnięcia roszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 5.7. Właściwość sądów i innych organów państwowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 ROZDZIAŁ 23. Przewóz pasażerów i odpowiedzialność przewoźnika . . . . . . . . 388 1. Umowa przewozu i rezerwacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 2. Szczególne uprawnienia i obowiązki stron umowy o przewóz pasażera . . . . . . . . 391 3. Odpowiedzialność przewoźnika za niewykonanie przewozu zgodnie z umową . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 15 Spis treści 3.1. Opóźnienie przewozu według konwencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 3.2. Niewykonanie lub opóźnienie przewozu według prawa UE . . . . . . . . . . . . . . . 392 4. Odpowiedzialność przewoźnika za szkody na osobie pasażera . . . . . . . . . . . . . . . . 393 4.1. Zakres szkód – śmierć, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia . . . . . . . . . . . . 393 4.2. Wypadek związany z przewozem lotniczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 4.3. Zasada odpowiedzialności i możliwości jej uchylenia lub złagodzenia . . . . . . 394 4.4. Kwotowe ograniczenie odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 5. Właściwość sądów – piąta jurysdykcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 6. Warunki (regulamin) międzynarodowego przewozu pasażerów PLL „LOT” . . . . . 397 7. Przewozy czarterowe pasażerów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 8. Informacja dla pasażerów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 ROZDZIAŁ 24. Przewóz rzeczy i odpowiedzialność przewoźnika . . . . . . . . . . . . 402 1. Rodzaje przewożonych rzeczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 1.1. Ogólne pojęcia i podziały . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 1.2. Bagaż pasażera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 1.3. Towar – przesyłka towarowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 1.4. Poczta – poza zakresem lotniczego prawa cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 2. Przepisy wspólne dla przewozu bagażu i towarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 3. Przewóz bagażu i odpowiedzialność przewoźnika w związku z tym przewozem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 3.1. Warunki przyjęcia do przewozu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 3.2. Dokumenty przewozowe i pomocnicze dotyczące bagażu . . . . . . . . . . . . . . . . 406 3.3. Uprawnienia i obowiązki stron dotyczące przewozu bagażu . . . . . . . . . . . . . . 407 3.4. Odpowiedzialność przewoźnika przy przewozie bagażu . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 3.5. Kwotowe ograniczenia odpowiedzialności przewoźnika za szkody przy przewozie bagażu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411 4. Przewóz towarów i odpowiedzialność przewoźnika związana z tym przewozem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 4.1. Warunki przyjęcia do przewozu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 4.2. Lotniczy list przewozowy i dokumenty pomocnicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 4.3. Uprawnienia i obowiązki stron umowy o przewóz towarów . . . . . . . . . . . . . . 414 4.4. Odpowiedzialność przewoźnika przy przewozie towarów . . . . . . . . . . . . . . . . 417 4.5. Kwotowe ograniczenia odpowiedzialności przewoźnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418 4.6. Ogólne warunki (regulamin) przewozu towarów – przykład PLL „LOT” . . . . 419 4.7. Czarterowe przewozy towarowe oraz umowy spedycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 ROZDZIAŁ 25. Stosunki cywilnoprawne poza przewozem lotniczym i ubezpieczenia lotnicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421 1. Sprzedaż, najem i dzierżawa statku powietrznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421 2. Prawa rzeczowe na statkach powietrznych i ich wyposażeniu . . . . . . . . . . . . . . . . 423 3. Umowy dotyczące usług lotniczych innych niż przewóz lotniczy . . . . . . . . . . . . . . 424 3.1. Umowy dotyczące prac lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 3.2. Umowy o obsłudze naziemnej i obsłudze technicznej statków powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 3.3. Usługi turystyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 4. Czynności i zdarzenia prawne na statkach powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426 4.1. Warunkowe stosowanie prawa państwa rejestracji statku powietrznego . . . . 426 16 Spis treści 4.2. Szczególne przypadki zdarzeń na pokładzie statku powietrznego . . . . . . . . . 427 5. Stosunki pracy członków personelu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 6. Odpowiedzialność użytkownika statku powietrznego wobec osób trzecich . . . . . 430 6.1. Prawo obowiązujące w zakresie nieunormowanym umowami międzynarodowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 6.2. Kolejne konwencje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 7. Ubezpieczenia lotnicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 7.1. Ryzyka lotnicze podlegające ubezpieczeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 7.2. Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej użytkownika statku powietrznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 7.3. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika lotniczego . . . . . . . 434 7.4. Inne rodzaje ubezpieczeń w lotnictwie i alternatywne formy zabezpieczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 7.5. Projekty nowego światowego i europejskiego systemu ubezpieczenia ryzyk nadzwyczajnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 7.6. Aktualne wspólnotowe i krajowe wymagania dotyczące OC operatora i przewoźnika lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 7.7. Nowe Konwencje Montrealskie z 2009 r. w sprawie wyrównywania szkód wyrządzonych osobom trzecim w związku z działalnością lotnictwa . . . . . . . 438 Dział IV. OCHRONA LOTNICTWA I LOTNICZE PRAWO KARNE . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 ROZDZIAŁ 26. Ochrona przed aktami terroru i przeciwdziałanie innym niebezpiecznym aktom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 1. Ochrona lotnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 1.1. Ogólne pojęcia i ochrona lotnictwa w Systemie Chicagowskim . . . . . . . . . . . . 439 1.2. Prewencyjne znaczenie konwencji zawartych pod egidą ICAO . . . . . . . . . . . . 442 1.3. Klauzule dotyczące ochrony w dwustronnych umowach lotniczych . . . . . . . . 443 1.4. Przepisy UE dotyczące ochrony lotnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 1.5. Przepisy polskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 2. Przeciwdziałanie naruszaniu bezpieczeństwa i porządku na statku powietrznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444 2.1. Postanowienia Konwencji Tokijskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444 2.2. Przepisy państwowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 2.3. Postępowanie z uciążliwymi pasażerami według regulaminów przewoźników lotniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 3. Nowsze działania prewencyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447 ROZDZIAŁ 27. Lotnicze prawo karne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 1. Przedmiot lotniczego prawa karnego i jurysdykcja karna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 1.1. Pojęcia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 1.2. Właściwość prawa i jurysdykcja karna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 2. Przestępstwa międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 2.1. Ogólne zasady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 2.2. Naruszenie zwierzchniczych uprawnień państwa oraz przepisów ruchu lotniczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 2.3. Bezprawne zawładnięcie statkiem powietrznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 451 2.4. Bezprawne czyny przeciwko bezpieczeństwu lotnictwa cywilnego . . . . . . . . 452 17 Spis treści 3. Inne przestępstwa i wykroczenia związane z lotnictwem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 453 3.1. Równoległe stosowanie prawa lotniczego i Kodeksu karnego . . . . . . . . . . . . . 453 3.2. Zobowiązania i procedury przewidziane prawem UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454 4. Zbieg przepisów karnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454 5. Postępowanie w sprawach przestępstw lotniczych i ekstradycja . . . . . . . . . . . . . . . 455 6. Szczególne problemy i nowe regulacje dotyczące ścigania terroryzmu lotniczego 456 Wybrane źródła prawa i dokumenty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 457 A. Traktaty międzynarodowe o zamierzonym zasięgu światowym . . . . . . . . . . . . . . 457 B. Załączniki Konwencji Chicagowskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 C. Prawo traktatowe Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 D. Prawo pochodne Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 E. Orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466 F. Przykłady zawartych przez Polskę umów o międzynarodowych służbach powietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 G. Polskie prawo lotnicze i niektóre przepisy związkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 H. Publikacje ICAO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo lotnicze międzynarodowe, europejskie i krajowe
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: