Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00707 009593 7513271 na godz. na dobę w sumie
Prawo międzynarodowe publiczne. Wybór orzecznictwa - ebook/pdf
Prawo międzynarodowe publiczne. Wybór orzecznictwa - ebook/pdf
Autor: , , , Liczba stron: 250
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1937-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

„Prawo międzynarodowe publiczne. Wybór orzecznictwa” to pierwsze od ponad czterdziestu lat tak obszerne opracowanie dorobku orzeczniczego sądów międzynarodowych pojawiające się na polskim rynku. Koncentrując się przede wszystkim na orzecznictwie sądów haskich – Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej i Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości – Autorzy przedstawiają również wkład sądów arbitrażowych w rozwój powszechnego prawa międzynarodowego. Obok spraw fundamentalnych, stanowiących kamienie milowe prawa międzynarodowego (sprawa statku Lotus, sprawa szelfu kontynentalnego Morza Północnego, sprawa militarnej i paramilitarnej aktywności w i przeciwko Nikaragui) w zestawieniu ujęte zostały również sprawy mniej znane czy wręcz zapomniane (sprawa granicy w rejonie Morskiego Oka, sprawa Pious Fund of Californias, sprawa huty w Trail), które świadczą o wielkim bogactwie problemów, z którymi stykają się sądy międzynarodowe w procesie wymierzania międzynarodowej sprawiedliwości.

Ogromną zaletą opracowania jest przede wszystkim to, że – obok oryginalnego tekstu orzeczenia, niekiedy po raz pierwszy przełożonego na język polski – Autorzy omawiają również, zazwyczaj pomijane w naukowej narracji, stany faktyczne omawianych spraw, niejednokrotnie niezbędne dla zrozumienia toku rozumowania sędziów.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Prawo międzynarodowe publiczne Wybór orzecznictwa Redakcja Piotr Daranowski Joanna Połatyńska Wydawnictwo C.H. Beck Prawo międzynarodowe publiczne Wybór orzecznictwa W sprzedaży: A. Cieśliński WSPÓLNOTOWE PRAWO GOSPODARCZE. TOM I, SWOBODY RYNKU WEWNĘTRZNEGO Studia Prawnicze A. Cieśliński (red.) WSPÓLNOTOWE PRAWO GOSPODARCZE. TOM II Studia Prawnicze A. Kidyba PRAWO HANDLOWE, wyd. 12 Studia Prawnicze J. Ablewicz PRAWO GOSPODARCZE PUBLICZNE Kazusy Becka USTAWA O SWOBODZIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Z WPROWADZENIEM, wyd. 9 Twoje Prawo www.sklep.beck.pl Prawo międzynarodowe publiczne Wybór orzecznictwa Redaktorzy prof. dr hab. Piotr Daranowski dr Joanna Połatyńska Autorzy prof. dr hab. Piotr Daranowski dr Joanna Połatyńska dr Marek Wasiński mgr Barbara Klimek Wydawnictwo C. H. BECK Warszawa 2011 Redakcja: Izabela Politowska Projekt okładki: Robert Rogiński © Wydawnictwo C. H. Beck 2011 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C. H. Beck Druk i oprawa: Cyfrowe Centrum Druku, Bydgoszcz ISBN 978-83-255-1937-7 Pamięci założycieli Zakładu Prawa Narodów w Uniwersytecie Łódzkim (1945) Profesorów Remigiusza Bierzanka i Zbigniewa Rotockiego Spis treści Wstęp .............................................................................................................. IX Wprowadzenie ................................................................................................ XI Wykaz skrótów ............................................................................................... XVII I. Sprawa Foster Elam v. Neilson .................................................. II. Sprawa granicy w rejonie Morskiego Oka ................................... III. Sprawa Pious Fund of Californias ............................................... IV. Sprawa dekretów o obywatelstwie wydanych w Tunezji i Maroku ...................................................................................... V. Sprawa statku „Wimbledon” ........................................................ VI. Sprawa kolonistów niemieckich na terytoriach przekazanych przez Niemcy Polsce ............................................. VII. Sprawa koncesji palestyńskich Mavromatisa ............................... VIII. Sprawa Indian Cayugas ............................................................... IX. Sprawa pewnych interesów niemieckich na Górnym Śląsku .......................................................................................... X. Sprawa statku „Lotus” .................................................................. XI. Sprawa jurysdykcji sądów gdańskich ........................................... XII. Sprawa wyspy Las Palmas (Miangas) .......................................... XIII. Sprawa Naullila ........................................................................... XIV. Sprawa fabryki chorzowskiej ....................................................... XV. Sprawa statku „Cysne” ................................................................. XVI. Sprawa dostępu do szkół mniejszości niemieckiej na Górnym Śląsku ....................................................................... XVII. Sprawa traktowania obywateli polskich i innych osób polskiego pochodzenia lub mówiących po polsku w Wolnym Mieście Gdańsku ...................................................... XVIII. Sprawa stref celnych w Górnej Sabaudii i okręgu Gexx .............. XIX. Sprawa statusu prawnego Wschodniej Grenlandii ...................... XX. Sprawa odprowadzania wody z rzeki Mozy ................................. XXI. Sprawa huty w Trail ..................................................................... XXII. Sprawa Cieśniny Korfu ............................................................... 1 7 10 12 15 17 20 23 26 28 32 35 39 42 46 51 53 56 60 64 67 70 VII Spis treści XXIII. Sprawa odszkodowań za szkody poniesione w służbie Narodów Zjednoczonych ............................................................ XXIV. Sprawa prawa azylu ..................................................................... XXV. Sprawa zastrzeżeń do Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa .................................................................... XXVI. Sprawa Haya de la Torre ............................................................... XXVII. Sprawa łowisk .............................................................................. XXVIII. Sprawa Nottebohma ...................................................................... XXIX. Sprawa jeziora Lanoux ................................................................ XXX. Sprawa prawa przejścia przez terytorium Indii ........................... XXXI. Sprawa Adolfa Eichmanna ............................................................ XXXII. Sprawa świątyni Preah Vihear ..................................................... XXXIII. Sprawa trzęsawiska Kaćch (Rann of Kutch) ................................ XXXIV. Sprawa szelfu kontynentalnego Morza Północnego .................... XXXV. Sprawa Barcelona Traction .......................................................... XXXVI. Sprawa skutków prawnych obecności Afryki Południowej w Namibii .................................................................................... XXXVII. Sprawa testów nuklearnych na południowym Pacyiku ............... XXXVIII. Sprawa Sahary Zachodniej .......................................................... XXXIX. Sprawa personelu dyplomatycznego i konsularnego Stanów Zjednoczonych w Teheranie ........................................... XL. Sprawa szelfu kontynentalnego Tunezji i Libii ............................ XLI. Sprawa delimitacji Zatoki Maine ................................................ XLII. Sprawa militarnych i paramilitarnych aktywności w i przeciwko Nikaragui .............................................................. XLIII. Sprawa sporu granicznego ........................................................... XLIV. Sprawa obowiązku przystąpienia do arbitrażu ............................. XLV. Sprawa Timoru Wschodniego ..................................................... XLVI. Sprawa legalności grożenia użyciem lub użycia broni nuklearnej .................................................................................... XLVII. Sprawa tamy na Dunaju – projekt Gabčíkovo-Nagymaros ......... XLVIII. Sprawa Pinocheta ......................................................................... XLIX. Sprawa Holland v. Lampen-Wolfe ................................................. L. Sprawa LaGrand .......................................................................... LI. Sprawa nakazu aresztowania ....................................................... LII. Sprawa skutków prawnych budowy muru 74 79 83 87 89 92 96 100 103 108 113 117 124 129 135 138 143 149 153 157 163 166 170 172 179 188 193 197 202 na okupowanym terytorium palestyńskim ................................... 206 LIII. Sprawa stosowania Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa .................................................................... LIV. Sprawa Kadi ................................................................................ 211 218 Indeks rzeczowy ............................................................................................. 221 VIII Wstęp Bezpośrednią przyczyną opracowania niniejszego wyboru orzeczeń były wzglę- dy dydaktyczne. Wykład prawa międzynarodowego publicznego, jak również proces nauczania stosunków międzynarodowych towarzyszący nauce prawa międzynaro- dowego lub też realizowany niezależnie, wymaga nieustannych odwołań do orzecz- nictwa sądów międzynarodowych. Sięganie zaś do nich wskazuje na stałą proporcję swoistej dominacji – obok orzeczeń sądów arbitrażowanych – orzeczeń (opinii dorad- czych) Trybunałów haskich – Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej (1922–1946) i Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (1945). Te okoliczno- ści sprawiają, że tytuł opracowania sygnalizuje o analizie decyzji międzynarodowych sądów. Obok spraw wiodących, kluczowych dla rozumienia międzynarodowego po- rządku prawnego i zwieńczających je orzeczeń opracowanie przywołuje także przy- kłady orzeczeń, jakkolwiek drugoplanowych z punktu widzenia prawnych rozważań, to podkreślających przedmiotowe bogactwo sądowych narracji. Względy dydaktycz- ne sprawiły także, że opracowanie obejmuje kilka orzeczeń sądów krajowych, które dla prowadzenia wykładu prawa międzynarodowego mają, zdaniem Autorów, rów- nież istotne znaczenie. Niniejszy wybór orzeczeń jest także próbą podążania szlakiem wytyczonym w nauce polskiej w 1969 r. przez pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego, którym kierował prof. Marian Iwanejko. To w tamtej dacie ukazał się pierwszy w Polsce „Wy- bór orzeczeń Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości”. Wybór niniejszy jest kolejnym tak kompleksowym, porównywalnym z pierwowzorem, opracowaniem mię- dzynarodowego orzecznictwa w Polsce. Łódź, sierpień 2010 r. prof. UŁ dr hab. Piotr Daranowski Wprowadzenie Pytanie o przyczynę wydania przeglądu orzecznictwa sądów międzynarodo- wych, szczególnie zaś (obok wybranych orzeczeń sądów arbitrażowych) orzeczni- ctwa stałych sądów haskich1, a ściślej: Stałego Trybunału Sprawiedliwości Między- narodowej (STSM) i Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (MTS), nie jest pytaniem retorycznym. Nie wyczerpuje bowiem nań odpowiedzi dość powszechnie ugruntowana i z tej przyczyny oczywista opinia, że wypowiedzi obu Trybunałów ha- skich są jednym z najważniejszych czynników stymulujących ewolucję prawa między- narodowego publicznego w XX w. Nie wyczerpuje, bowiem współcześnie, także na przełomie wieków, jesteśmy świadkami rozszerzenia się palety międzynarodowych, wyspecjalizowanych procedur sądowych2. Powstanie nowych sądów międzynarodo- wych, będące odpowiedzią na nowe, nieznane przeszłości wyzwania, odsuwa na dalszy plan historyczną – co oczywiste – rolę STSM, jak i rolę MTS, sukcesora STSM3, wy- 1 Rozważania obejmują wypowiedzi obu Trybunałów – STSM i MTS – czynione również w formule opinii doradczych. 2 Są to przede wszystkim procedury związane z rozstrzyganiem szeroko rozumianych sporów handlowych, w tym inwestycyjnych, które oddawane są – bądź na podstawie kompromisów ad hoc, bądź na podstawie wcześniejszych ustaleń traktatowych (np. porozumień dwustronnych o popieraniu inwestycji, Bilateral In- vestment Treaties, BIT) – licznym instytucjom międzynarodowym lub krajowym powołanym w tym celu. Do najbardziej znanych należą: Międzynarodowy Sąd Arbitrażowy przy Międzynarodowej Izbie Handlu (International Cort of Arbitration, ICC) Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów (Internatio- nal Centre for Dispute Resolution, ICDR), Londyński Trybunał Arbitrażowy (London Court of Arbitration, LCIA), Panel Światowej Organizacji Handlu (WTO Panel), Komisja ONZ do spraw Międzynarodowego Prawa Handlowego (United Nations Commission on International Trade Law, UNCITRAL), Stowarzyszenie Arbitrażu Międzynarodowego (Association for International Arbitration, AIA), Międzynarodowe Centrum Alternatywnego Rozstrzygania Sporów (International Centre for Alternative Dispute Resolution, ICADR), a także instytucje krajowe, rozstrzygające spory z zakresu handlu międzynarodowego: Hong Kong Interna- tional Arbitration Centre (HKIAC), Singapore International Arbitration Centre (SIAC), Australian Centre for International Commercial Arbitration (ACICA), Israeli Institute of Commercial Arbitration, he Arbitration Association of Tajwan, China International Economic Trade Arbitration Commission, American Arbitration As- sociation, czy nasz Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie. Zupełnie szczególnym przypadkiem jest Sportowy Trybunał Arbitrażowy (Tribunal Arbitral du Sport, TAS), rozstrzygający spory związane ze sportem. 3 S. Rosenne, he International Court of Justice At the Beginning of the Twenty-First Century (w:) he Hague: Legal Capital of the World, pod red. P.J. van Kriekena, D. McKay, Haga 2005, s. 203. XI Wprowadzenie magając raczej skupienia uwagi na współczesnej, wyspecjalizowanej debacie nowych sądów i nowych problemach, których jest ona świadectwem. 1) Uzasadnienie wydania orzecznictwa wymaga zatem krótkiego zestawienia bar- dziej szczegółowych racji kontestujących, jak i przemawiających za przyjęciem tezy – którą dzielą Autorzy opracowania – że rola orzeczeń sądowych, szczególnie zaś orzeczeń obu Trybunałów, pozostaje fundamentalną dla opisu i rozumienia między- narodowego porządku prawnego doby współczesnej i układania relacji w obrębie spo- łeczności międzynarodowej także na początku XXI w. Źródła ewentualnych wątpliwości są następujące: orzecznictwo sądów, w tym obu Trybunałów, będące wszak efektem procesów pokojowego rozstrzygania sporów (prs), jest jedynie cząstkowym releksem de- baty o prawie międzynarodowym, zachodzącej w tych procesach. Debaty, która toczy się w opisanych art. 33 Karty NZ formułach4. A więc formułach: dyplo- matycznych („w drodze rokowań, badań, pośrednictwa, koncyliacji”), procedur regionalnych („w odwołaniu się do organów lub porozumień regionalnych”) i sądowych („w drodze […] arbitrażu, postępowania sądowego”). W tym kon- tekście postępowanie sądowe jest jednym z wielu możliwych wariantów prs. Po- stępowanie przed sądem stałym jest zaś dalszym jego uściśleniem, a postępowa- nie przed Trybunałami haskimi (STSM i MTS) w tej perspektywie tę wielość formuł prowadzenia debaty o prawie międzynarodowym w procesie prs nie tylko jeszcze mocniej akcentuje, lecz wręcz zdaje się klasyikować jako – nie tylko statystycznie – ułamkową. Podkreślić także należy, że art. 33 Karty NZ, pozostawiając stronom pełną swobodę w łączeniu i konigurowaniu wyliczo- nych formuł prs służących rozstrzygnięciu sporów, w których pozostają, zachęca członków Organizacji – w liczbie 192 – do poszukiwania nowych formuł, jeśli uważają, iż w bardziej właściwy sposób pozwolą cel ten osiągnąć. To przesła- nie jest wręcz postrzegane jako ustanowienie zapisem art. 33 Karty NZ „zasady wolnego wyboru środka prs”5 i zachętą do kierowania się jej treścią. Wyróżnianie zatem efektów debaty sądowej (STSM i MTS oraz arbitrażu) i ich analiza na tle ustaleń innych procesów prs rodzi pytanie o przyczynę tego (nieuzasadnio- nego w domyśle) uprzywilejowania; przedmiot rozstrzyganych sporów (STSM, MTS) nie dotyczy głównych nurtów międzynarodowych zdarzeń, które opisują właściwości nowych wyspecjalizowa- nych, powołanych dla ich analizy sądów6. Obecnie sądami szczególnie skupia- jącymi uwagę publiczną są międzynarodowe sądy karne: Międzynarodowy Try- bunał Karny ds. Jugosławii (1991) czy też Międzynarodowy Trybunał Karny 2) 4 Art. 33 (1) Karty NZ: „Strony w sporze, którego dalsze trwanie może zagrażać utrzymaniu międzyna- rodowego pokoju i bezpieczeństwa, powinny przede wszystkim dążyć do jego rozstrzygnięcia w drodze rokowań, badań, pośrednictwa, koncyliacji, arbitrażu, postępowania sądowego, odwołania się do organów lub porozumień regionalnych, albo innymi sposobami pokojowymi stosownie do swego wyboru”. 5 he Charter of the United Nations, A commentary, pod red. Brunona Simma, Oxford 2002, s. 591. 6 S. Rosenne, he International Court. Autor podaje jako przykład „przejęcie” rozstrzyganych dotąd przez MTS sporów rodzących się na tle stosowania lub interpretacji prawa morza przez Trybunał Prawa Morza. XII Wprowadzenie 3) (1997). Podobnym zainteresowaniem objęte są strasburski Europejski Trybunał Praw Człowieka, Między-amerykański Trybunał Praw Człowieka w San Jose, Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu czy Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza z siedzibą w Hamburgu. Okolicznością, którą statuty wymienionych wyżej sądów ponadto akcentują – obok przedmiotowej specjali- zacji – jest dostępność procedury sądowej dla podmiotów innych niż państwa. Jeśli zatem „nowoczesność sądowego systemu pokojowego rozstrzygania sporów może być mierzona jego dostępnością dla innych aktorów niźli tylko państw”7, to tej „nowoczesnej” cechy postępowanie przed MTS i arbitrażem nie posia- da. Brak tej cechy zubaża zatem toczoną przed nim debatę i przemawia za po- trzebą skupienia uwagi na w pełni „współczesnej” debacie sądowej, prowadzonej z udziałem innych niż państwa stron postępowania, na innych niż MTS forach; sądowe rozstrzyganie sporów między państwami – poza przypadkami uznania ju- rysdykcji sądów „wyspecjalizowanych” – jest w praktyce państw, także przed MTS8, relatywnie rzadkie. Powszechna jest opinia, że to negocjacje pomiędzy państwa- mi, a nie inne formuły prs, są najbardziej uznaną i najbardziej rozpowszechnioną formą prs. Rozstrzygnięcia sądowe stanowią ułamek rozstrzygnięć. Przypisywanie im zdolności wiarygodnego opisu i zdolności kształtowania relacji międzynarodo- wych opartych na prawie jest co najmniej dyskusyjne właśnie w konfrontacji z ne- gocjacyjną gotowością państw do prs. Formuła negocjacji sygnalizuje bowiem, że państwa, co do zasady: „[…] w miejsce poddania się rozstrzygnięciu niezależne- go autorytetu wolą pozostać panami sporu, nawet jeśli może on być sądowo roz- strzygnięty, i skłaniają się ku sięgnięciu po środki pozwalające – jeśli to możliwe – dokonywać transakcji politycznych, które są dla nich bardziej satysfakcjonujące i stabilne, niźli rozstrzygnięcia oparte na obowiązującym prawie”9. Mimo jednak opisanych wyżej wątpliwości przyczyny przypisywania orzeczni- ctwu sądów międzynarodowych, w tym obu Trybunałów, szczególnej roli są liczniej- sze i bardziej różnorodne, a waga sądowych orzeczeń jest pochodną, sądzić można, następujących okoliczności: 1) rozstrzygnięcia sądów, zarówno Trybunałów haskich, jak i sądów arbitrażowych, są wiążące – wyrok w sprawie wiąże strony. Rozstrzygnięcia sądów różnią się zatem od niewiążących strony sporu rozstrzygnięć innych podmiotów i instytu- cji, podejmowanych w drodze dyplomatycznej. Decyzja o poddaniu sporu pro- cedurze kończącej się wydaniem wiążącego w sprawie wyroku jest zatem decy- zją sygnalizującą w szczególny sposób o sile przekonania o skuteczności zasady „rządów prawa”. Jakkolwiek strony mogą sięgać po inne wskazane w art. 33 Karty NZ formuły prs, równe co do wagi i znaczenia postępowaniu sądowe- mu, to: „Jednak potrzeba znalezienia realnych rozwiązań sprawia, że potrzeba ta 7 he Charter, s. 591. 8 S. Rosenne, he International Court, s. 202. 9 M.L.Condorelli, L’Autorite de la Decision des Juridictions Internationales Permanentes [w:] La juridiction internationale permanente. Société française pour le droit international, Colloque de Lyon, Lyon 1987, s. 281. XIII 2) 3) 4) Wprowadzenie często kieruje pozostające w sporze strony do Hagi”10. Decyzje sędziów Trybu- nałów (STSM, MTS) identyikują zatem, w opinii kierujących pod ich rozwagę spory, reguły międzynarodowego porządku prawnego, dotyczące ich przypad- ku w sposób najbardziej wiarygodny, bezstronny, niezależny i profesjonalny, i są, z tą świadomością i z tych przyczyn, przez nich w pełni honorowane; tę szczególną rolę orzeczeń sądowych, w tym orzeczeń samych Trybunałów, dla utrwalania rządów prawa (rule of law) podkreśla (podkreślał) sam art. 38 Statutu obu Trybunałów, który przypisuje „orzeczeniom sądowym” w procesie orzekania rolę „pomocniczego środka ustalania norm prawa” (MTS); przedmiot postępowania sądowego (STSM, MTS, arbitraż) – w odróżnieniu od jurysdykcyjnej właściwości sądów „wyspecjalizowanych” – jest nielimitowa- ny. Strony sporu mogą zatem przedłożyć każdą sporną materię pod rozwagę sądu. Ta przedmiotowa „właściwość” jest nie tylko zapisaną statutem właściwoś- cią MTS, lecz staje się z upływem czasu oczywistą jego zaletą. MTS jest zatem międzynarodowym sądem powszechnym; udział orzeczeń sądowych w utrwalaniu „rządów prawa (międzynarodowego)” jest pochodną ich rzeczywistego wpływu na kształtowanie przez nie relacji w krę- gu szerszym niż strony sporu, jakkolwiek wyrok formalnie dotyczy jedynie stron sporu (res inter alios acta, alias nec nocet nec prodest 11). Gdy zatem podstawą decyzji sądu są stosowne normy traktatowe (zwyczajowe), przyjęte rozstrzygnięcie nada- je de facto podjętej decyzji „siłę normatywną”, obejmującą praktykę podmiotów poddanych traktatowemu (zwyczajowemu) reżimowi będącemu przedmiotem sądowych analiz. Jeśli wyrok nosi znamiona „precedensu”, tzn. jest rozstrzygnię- ciem będącym następstwem analizy niejednorodnej praktyki państw, niespójnych ustaleń traktatowych, obejmujących różne czy też nie w pełni tożsame kręgi pod- miotów, a także zapisów niewiążących dokumentów międzynarodowych, jego „siła normatywna” jest (obok wiarygodności, bezstronności, niezależności i profe- sjonalności wyrokowania) pochodną obiektywnej potrzeby społeczności między- narodowej ciągłego odnajdywania i utrwalania orientujących bieg relacji między- narodowych reguł, znajomości ich ewolucji. Te potrzeby i oczekiwania – spełnia jednostkowy wyrok „w sprawie”. Sąd świadomy jest w pełni roli, jaką ma do speł- nienia w relacji zarówno wobec stron sporu, jak i wobec całej społeczności mię- dzynarodowej. Sygnalizuje to uwaga Trybunału uszczegóławiająca istotę jego orzeczniczych działań: Trybunał „[…] stwierdza o prawie istniejącym, nie stano- wi prawa. Tak się dzieje nawet, jeśli stwierdzając i stosując prawo, Trybunał musi uściślić jego zakres i czasami odnotować generalny trend jego rozwoju”12; 10 P. J. van Krieken, D. McKay, Introduction [w:] he Hague: Legal Capital of the World, pod red. P.J. van Kriekena, D. McKaya, Haga 2005, s. 25. 11 Por. art. 59 Statutu MTS: „Decyzja Trybunału ma moc obowiązującą tylko między stronami i odnośnie do tej właśnie sprawy”. 12 Sprawa legalności grożenia użyciem lub użycia broni nuklearnej, Opinia doradcza MTS, 8.7.1996 r., ICJ Reports, 1996, s. 18. XIV Wprowadzenie 5) 6) siła oddziaływania wyroku poza kręgiem stron sporu – poza wskazanymi wyżej faktycznymi tego przyczynami – jest też prawnie wymagana. Szczególnym tego przykładem jest postanowienie Karty NZ, przewidujące zaangażowanie Orga- nizacji w egzekucję wyroku MTS [art. 94 (2) Karty NZ]13. W następstwie przy- jęcia tej dyspozycji problem uszanowania decyzji Trybunału przestaje być w spo- sób oczywisty sprawą dotyczącą jedynie stron sporu rozstrzygniętego przez sąd, lecz staje się sprawą ogółu członków ONZ, mających prawo wymagać, aby stro- na sporu podporządkowała się sądowej decyzji, a więc uszanowała prawo; akcentuje wagę i znaczenie orzeczeń STSM i MTS, już w doktrynalnej narracji, przydawanie wypowiedziom (wyrokom Trybunałów) właściwości decyzji, któ- rych naturę opisuje zwrot – skuteczności tych decyzji erga omnes14. Odniesienie tego zwrotu do terminu „zobowiązań erga omnes”, a więc zobowiązań, w których poszanowaniu ma interes, jak i obowiązek cała społeczność międzynarodowa, jest oczywiste. Zwrot ten nie jest w świetle poczynionych ustaleń jedynie igu- rą stylistyczną. A utwierdza dodatkowo w tym przekonaniu łączenie z Hagą, za sprawą MTS właśnie, przez Sekretarza Generalnego ONZ Butrosa-Ghali innego terminu – „prawniczej stolicy świata” (legal capital of the world) – i rekomendowa- nie przyjęcia obowiązkowej jurysdykcji Trybunału przez członków ONZ15; 7) mając na uwadze przypisaną orzeczeniom sądowym przez art. 38 Statutu MTS funkcję i rolę, udział orzeczeń sądów międzynarodowych w ogóle, a haskich w szczególności, w budowaniu rządów prawa, stwierdźmy, że to w obrębie mię- dzynarodowych sądów, zwłaszcza Trybunałów haskich, przebiegał (STSM) i przebiega (MTS) główny nurt procesu polegającego na wyjaśnianiu central- nych, fundamentalnych zagadnień prawa międzynarodowego, określających istotę prawno-międzynarodowego porządku, także doby współczesnej. Prak- tycznym wyrazem tego jest skala przywoływania orzeczeń sądów, w tym orze- czeń obu Trybunałów, w wykładach prawa międzynarodowego publicznego. Podane wyżej przyczyny uzasadniają, w opinii Autorów, wydanie niniejszego zbioru orzeczeń. Łódź, lipiec 2010 r. prof. UŁ dr hab. Piotr Daranowski dr Joanna Połatyńska 13 Art. 94 (2) Karty NZ: „Jeżeli strona w sprawie nie wykona zobowiązań ciążących na niej z mocy wyr. Trybunału, druga strona może odwołać się do Rady Bezpieczeństwa, która, jeśli uzna za konieczne, zaleci lub zdecyduje, jakie środki należy zastosować w celu zapewnienia wyrokowi skuteczności”. 14 M.L. Condorelli, L’Autorite, s. 306 i n. 15 An Agenda for Peace: Preventive Diplomacy, Peacemaking and Peace-keeping; report of the UN SG pursuant to the statement adopted by the summit meeting of the SG on 31 January 1992, paragraphs 38, 39; dostępne na: http://www.un.org/Docs/SG/agpeace.html. XV Wykaz skrótów 1. Źródła prawa Beamtenabkommen ......... „Ostateczne porozumienie dotyczące urzędników” (End- gultiges Beamtenabkommen) z 22.10.1921 r. Deklaracja londyńska ..... Deklaracja dotycząca prawa wojny morskiej, przyjęta w Londynie 26.2.1909 r. EKPCz .......................... Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4.11.1950 r., Dz.U. z 1998 r. Nr 147, poz. 962 Karta NZ ....................... Karta Narodów Zjednoczonych podpisana 26.6.1945 r. w San Francisco, Dz.U. z 1947 r. Nr 23, poz. 90 Konwencja gdańska ......... Konwencja między Polską a Wolnem Miastem Gdańskiem za- warta w Paryżu 9.11.1920 r., Dz.U. z 1922 r. Nr 13, poz. 117 konwencje genewskie ..... konwencje genewskie z 12.8.1949 r. o ochronie oiar wojny, Dz.U. z 1956 r. Nr 38, poz. 171 Konwencja górnośląska .. Konwencja niemiecko-polska dotycząca Górnego Śląska, podpisana w Genewie 15.5.1922 r., Dz.U. z 1922 r. Nr 44, poz. 371 Konwencja hawańska ..... Konwencja hawańska o azylu dyplomatycznym z 20.2.1928 r. Konwencja haska ........... I Konwencja haska o pokojowem rozstrzyganiu sporów międzynarodowych z 29.7.1899 r. (18.10.1907 r.), Dz.U. z 1930 r. Nr 9, poz. 64 Konwencja o ludobójstwie ................ Konwencja o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 9.12.1948 r., Dz.U. z 1952 r. Nr 2, poz. 9 Konwencja o prawie traktatów ......... Konwencja wiedeńska o prawie traktatów z 23.5.1969 r., Dz.U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439 Konwencja o stosunkach dyplomatycznych ............ Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych z 18.4.1961 r., Dz.U. z 1965 r. Nr 37, poz. 232 XVII Wykaz skrótów Konwencja o stosunkach konsularnych .................. Konwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych z 24.4.1963 r., Dz.U. z 1982 r. Nr 13, poz. 98 Konwencja o szelie ....... Konwencja genewska o szelie kontynentalnym z 29.4.1958 r., United Nations Treaty Series vol. 499 Konwencja w sprawie zakazu tortur .................. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania z 10.12.1984 r., Dz.U. z 1989 r. Nr 63, poz. 378 Konwencja z Montego Bay .............. Konwencja Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza z 10.12.1982 r., Dz.U. z 2002 r. Nr 59, poz. 543 MPPOiP ....................... Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych Pakt LN ......................... Pakt Ligi Narodów z 28.6.1919 r., Dz.U. z 1920 r. Nr 35, z 19.12.1966 r., Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 poz. 200 Pakt Brianda-Kellogga ............ Traktat przeciwwojenny podpisany w Paryżu 27.8.1928 r., Dz.U. z 1929 r. Nr 63, poz. 489 MPPGSiK ..................... Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecz- nych i Kulturalnych z 19.12.1966 r., Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 169 Statut MTS ................... Statut Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (za- łącznik do Karty NZ), podpisany 26.6.1945 r. w San Fran- cisco, Dz.U. z 1947 r. Nr 23, poz. 90 Traktat Mniejszościowy .. Traktat mi(cid:266)dzy Głównemi Mocarstwami sprzymierzo- nemi i stowarzyszonemi a Polsk(cid:261), podpisany w Wersalu 28.6.1919 r., Dz.U. z 1920 r. Nr 110, poz. 728 Traktat Wersalski ........... Traktat pokoju mi(cid:266)dzy mocarstwami sprzymierzone- mi i skojarzonemi i Niemcami, podpisany w Wersalu 28.6.1919, Dz.U. z 1920 r. Nr 35, poz. 200 Traktat z 16.9.1977 r. ..... Traktat z 16.9.1977 r. o budowie i obsłudze systemu zapór Gabčíkovo-Nagymaros TWE ............................... Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skon- solidowana z Nicei) z 25.3.1957 r., Dz.Urz. C Nr 325 z 24.12.2002 r., s. 33 w wersji obowiązującej przed reformą wprowadzoną Traktatem z Lizbony z 13.12.2007 r. 2. Organy orzekające, organizacje i instytucje ETS ............................... Europejski Trybunał Sprawiedliwości LN ................................. Liga Narodów XVIII Wykaz skrótów MTS .............................. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości ONZ ............................. Organizacja Narodów Zjednoczonych OWP ............................. Organizacja Wyzwolenia Palestyny Rada LN ........................ Rada Ligi Narodów STA ............................... Stały Trybunał Arbitrażowy SN Izraela ...................... Sąd Najwyższy Izraela SN Stanów Zjednoczonych .............. Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych SPI ................................ Sąd Pierwszej Instancji STSM ............................ Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej TSU ............................... Troy State University Zgromadzenie Ogólne ONZ ................. Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczo- nych 3. Zbiory dokumentów i periodyki ICJ Reports ................... International Court of Justice Reports ILR ............................... International Law Reports ILM ............................... International Legal Materials PCIJ, Serie A, B ............. Permanent Court of International Justice, Judgments, Or- ders and Advisory Opinions, Serie A i B RIAA ............................. Reports of International Arbitral Awards WLR ............................. he Weekly Law Reports USR ............................... United States Reports 4. Piśmiennictwo M.L. Condorelli, L’Autorite ...................... M.L. Condorelli, L’Autorite de la Decision des Juridictions Internationales Permanentes [w:] La juridiction internatio- nale permanente. Société française pour le droit internatio- nal, Colloque de Lyon, Lyon 1987 S. Rosenne, International Court ....... S. Rosenne, he International Court of Justice at the Be- ginning of the Twenty-irst Century [w:] he Hague: Legal Capital of the World, pod red. P. J. van Krieken’a, D. McKay’a, Haga 2005 he Charter ................... he Charter of the United Nations, A commentary, pod red. Brunona Simma, Oxford 2002 XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo międzynarodowe publiczne. Wybór orzecznictwa
Autor:
, , ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: