Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00359 010348 11217066 na godz. na dobę w sumie
Prawo o notariacie. Kodeks Etyki Zawodowej Notariusza. Księgi wieczyste. Postępowanie wieczystoksięgowe - ebook/pdf
Prawo o notariacie. Kodeks Etyki Zawodowej Notariusza. Księgi wieczyste. Postępowanie wieczystoksięgowe - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-153-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Aleksander Oleszko em. profesor doktor habilitowany nauk prawnych, profesor zwyczajny Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie; specjalizuje się w prawie obrotu nieruchomościami, prawie o księgach wieczystych i hipotece, prawie o notariacie oraz prawie rolnym.

Radosław Pastuszko doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Rolnego i Gospodarki Gruntami Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Publikacja zawiera najważniejsze i najczęściej stosowane w praktyce akty prawne regulujące problematykę notariatu, tj.:
ustawę Prawo o notariacie,
Kodeks Etyki Zawodowej Notariusza,
ustawę o księgach wieczystych i hipotece,
rozporządzenie w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym oraz projekt rozporządzenia w sprawie zakładania i prowadzenie ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym,
przepisy postępowania wieczystoksięgowego,
rozporządzenie w sprawie sposobu wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe,
rozporządzenie w sprawie określenia wzoru wykazu inwentarza oraz sposobu udostępniania druków tego wzoru.

Wybrane dokumenty poprzedzono wprowadzeniem stanowiącym kompendium wiedzy teoretycznej oraz praktycznej w zakresie łącznego stosowania poszczególnych aktów prawnych. Autorzy omawiają m.in.:
źródła prawa zmieniające ustawy objęte zbiorem aktów prawnych z uwzględnieniem przedmiotu regulacji oraz przepisów intertemporalnych,
zmodyfikowane oraz nowe rodzaje czynności notarialnych,
zmianę kompetencji notariusza jako wyraz wzmocnienia autonomii woli stron,
systemy prowadzenia ksiąg wieczystych,
rozszerzenie kognicji o wpis w księdze wieczystej w związku z wprowadzeniem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe.

Zbiór ułatwi posługiwanie się regulacjami prawnymi odnoszącymi się do wszelkich nieruchomości, dla których są prowadzone bądź zostaną założone księgi wieczyste.

Książka przeznaczona jest przede wszystkim dla praktyków notariuszy, sędziów, referendarzy sądowych, adwokatów, radców prawnych, a także aplikantów. Może stanowić również pomoc dla studentów prawa oraz pracowników naukowych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PRAWO O NOTARIACIE KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ NOTARIUSZA KSIĘGI WIECZYSTE POSTĘPOWANIE WIECZYSTOKSIĘGOWE 2. WYDANIE wybór i opracowanie Aleksander Oleszko Radosław Pastuszko Warszawa 2016 Stan prawny na 1 grudnia 2015 r. z uwzględnieniem zmian, które wejdą w życie po 1 stycznia 2016 r. Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Kinga Zając Opracowanie redakcyjne Ewa Adamska Łamanie Violet Design Wioletta Kowalska Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN 978-83-264-9835-0 2. wydanie Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Wykaz skrótów Spis treści Część pierwsza Wprowadzenie Rozdział 1 Źródła prawa zmieniające ustawy objęte zbiorem aktów prawnych z uwzględnieniem przedmiotu regulacji oraz przepisów intertemporalnych 1.1. Prawo o notariacie 1.2. Postępowanie wieczystoksięgowe 1.3. Księgi wieczyste Rozdział 2 Prawo o notariacie 2.1. Standardy przygotowania do zawodu notariusza 2.2. Podmiotowe wyznaczenie kompetencji dokonywania czynności notarialnych 2.3. Status organów samorządu notarialnego w postępowaniu o powołanie (odwołanie) notariusza 2.4. Zmodyfikowane oraz nowe rodzaje czynności notarialnych 2.4.1. Obowiązki notariusza wyznaczające nowe funkcje publiczne notariatu 2.4.2. Akt poświadczenia dziedziczenia 2.4.3. Europejskie poświadczenie spadkowe 2.4.4. Pozostałe czynności z zakresu prawa spadkowego i rodzinnego 2.4.5. Elektroniczne czynności notarialne 2.4.5.1. Wniosek wieczystoksięgowy 2.4.5.2. Elektroniczne poświadczenie notarialne 9 13 13 15 16 17 17 18 19 22 22 23 27 29 30 30 32 5 Spis treści 2.5. Wpływ oraz znaczenie zmiany kompetencji dokonywania czynności notarialnych dla kwalifikacji statusu prawnego notariusza 2.6. Zmiana kompetencji notariusza jako wyraz wzmocnienia autonomii woli stron 2.6.1. Konstytucyjne potwierdzenie notariatu jako instytucji zaufania publicznego 2.6.2. Ocena bankowego tytułu egzekucyjnego oraz notarialnego tytułu egzekucyjnego jako przedmiotu obrotu prawnego 2.6.3. Notarialny tytuł egzekucyjny jako instrument prawny gwarantujący zachowanie zasady równości stron 2.7. Znaczenie orzecznictwa dla kwalifikacji prawnej statusu notariusza 2.8. Dokumenty notarialne w obrocie transgranicznym 2.8.1. Nazwa „dokument urzędowy”, „dokument pozasądowy” w odniesieniu do czynności notarialnych 2.8.2. Doręczenie dokumentów notarialnych (dokumentów pozasądowych) mających skutki transgraniczne 2.8.3. Uznanie na podstawie konstytutywnego orzeczenia sądu polskiego oraz z mocy prawa 2.8.4. Uznanie dokumentu notarialnego w obrocie transgranicznym na podstawie rozporządzenia nr 1215/2012 2.8.5. Odmowa uznania ze względu na wyłączną jurysdykcję sądów polskich oraz na naruszenie polskiego porządku prawnego 2.8.6. Uznanie obcego aktu poświadczenia dziedziczenia a umowny dział spadku nieruchomości położonej w Polsce 2.8.7. Wydanie notarialnego europejskiego tytułu egzekucyjnego 2.9. Znaczenie nowelizacji kodeksu postępowania karnego dla postępowania dyscyplinarnego 2.9.1. Autonomiczność sądownictwa dyscyplinarnego wobec samorządu notarialnego 2.9.2. Znaczenie nowelizacji kodeksu postępowania karnego dla zakresu postępowania karnego Rozdział 3 Księgi wieczyste i hipoteka 3.1. Ustrój ksiąg wieczystych 3.2. Systemy prowadzenia ksiąg wieczystych – problem ustrojowy oraz proceduralny 3.3. Informacyjno-prawne funkcje wpisów w księdze wieczystej 6 32 35 35 36 37 39 41 41 43 45 46 48 49 51 52 52 54 56 56 57 60 Rozdział 4 Postępowanie wieczystoksięgowe 4.1. Notariusz jako podmiot inicjujący elektroniczne postępowanie wieczystoksięgowe 4.2. Legitymacja czynna wnioskodawcy 4.3. Obowiązek dołączenia do e-wniosku dokumentów stanowiących podstawę wpisu 4.4. Kognicja sądu rozpoznającego wniosek 4.5. Rozszerzenie kognicji o wpis w księdze wieczystej w związku z wprowadzeniem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe Rozdział 5 Rejestr Spadkowy jako wspólny instrument notarialny i sądowy Część druga Akty prawne Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie Uchwała nr 19 z późniejszymi zmianami Krajowej Rady Notarialnej z dnia 12 grudnia 1997 r. – Kodeks Etyki Zawodowej Notariusza Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2013 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym (projekt) Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (wyciąg) Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2015 r. w sprawie sposobu wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie określenia wzoru wykazu inwentarza oraz sposobu udostępniania druków tego wzoru Spis treści 62 62 63 64 65 67 69 73 148 156 191 277 347 355 359 7 Wykaz skrótów 1. Źródła prawa Konstytucja RP k.c. k.p.a. k.p.c. k.r.o. pr. bank. pr. up. pr. restr. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwiet- nia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 17  listopada 1964  r. –  Kodeks postępo- wania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 25  lutego 1964  r. –  Kodeks rodzinny i  opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.  U. z  2015  r. poz.  583 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 128 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 233 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyj- ne (Dz. U. poz. 978 z późn. zm.) ustawa deregulacyjna – ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regu- lujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz.  U. poz. 829) u.k.w.h. TFUE – ustawa z  dnia 6  lipca 1982  r. o  księgach wieczy- stych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 707 z późn. zm.) – Traktat o  funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 47) 9 Wykaz skrótów Dz. U. Dz. Urz. UE EPS KPP M. Praw. NPN OSNC OSNC-ZD OSNKW OSNP OSP OTK-A APD b.t.e. e.p.w. EPS KRN NSA RIN SO SN TK TS WSA 2. Czasopisma – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – Europejski Przegląd Sądowy – Kwartalnik Prawa Prywatnego – Monitor Prawniczy – Nowy Przegląd Notarialny – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Zbiór Dodatkowy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpie- czeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór urzę- dowy, Seria A 3. Pozostałe skróty – akt poświadczenia dziedziczenia – bankowy tytuł egzekucyjny – elektroniczne postępowanie wieczystoksięgowe – europejskie poświadczenie spadkowe – Krajowa Rada Notarialna – Naczelny Sąd Administracyjny – rada izby notarialnej – sąd okręgowy – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – wojewódzki sąd administracyjny Artykuły bez podania bliższego określenia oznaczają ustawę z  dnia 14  lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 164 z późn. zm.). Orzeczenia sądów administracyjnych, przy których nie podano adresu publi- kacji, opublikowane są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl. 10 Część pierwsza Wprowadzenie Rozdział 1 Źródła prawa zmieniające ustawy objęte zbiorem aktów prawnych z uwzględnieniem przedmiotu regulacji oraz przepisów intertemporalnych 1.1. Prawo o notariacie Po dniu 12  sierpnia 2014  r. Prawo o  notariacie było nowelizowane przez: – ustawę z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postę- powania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.  U. poz.  1427) z mocą od dnia 1 lipca 2015 r. w odniesieniu do obrońców obwinione- go notariusza w postępowaniu dyscyplinarnym (art. 56); – ustawę z dnia 23 października 2014 r. o odwróconym kredycie hipo- tecznym (Dz. U. poz. 1585) z mocą od dnia 15 grudnia 2014 r. w odnie- sieniu do obowiązku przesłania wypisu aktu notarialnego bankowi w sytuacji rozporządzenia prawem w związku z odwróconym kredy- tem hipotecznym (art. 92 § 7); – ustawę z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1137) z mocą od dnia 17 sierpnia 2015 r. w zakresie: posze- rzenia katalogu czynności notarialnych o czynności dotyczące europej- skiego poświadczenia spadkowego (art. 79 pkt 1b); formy protokołu dla odmowy dokonania czynności notarialnej (art.  81a); uprawnień osoby, której odmówiono dokonania czynności notarialnej oraz trybu 13 Część pierwsza. Wprowadzenie złożenia zażalenia (art. 82–83); kręgu osób zainteresowanych w stosun- ku do aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 95aa); spisania protokołu dziedziczenia (art. 95b); elementów protokołu dziedziczenia (art. 95c § 2 pkt 6); załączników do protokołu dziedziczenia (art. 95c § 4 pkt 2a); projektu protokołu dziedziczenia (art. 95ca); uprawnienia notariusza do żądania informacji lub wydania dokumentów stanowiących dowód faktu istotnego dla sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia oraz udzielenie tekstu właściwego prawa obcego (art. 95da); trybu spo- rządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 95e); elementów aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 95f § 1 pkt 6 i 7a, uchylenie pkt 9); europejskiego poświadczenia spadkowego (rozdział 3b, art. 95q–95x); – ustawę z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks postę- powania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 218) z dniem 1 kwietnia 2016 r.1 w zakresie: opłaty sądowej od wniosku o wpis do księgi wieczystej (w art. 7 § 2–3); przekazywania KRN przez rady izb notarialnych informacji o notariuszach i zastępcach notarial- nych (art. 37a); prowadzenia przez KRN w systemie teleinformatycz- nym listy notariuszy oraz zastępców notarialnych (art. 41a); wskaza- nia w  katalogu czynności notarialnych składania wniosków o  wpis w księdze wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu (art. 79 pkt 8a); składania wniosku o wpis w księdze wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (art. 92 § 4–41); – ustawę z  dnia 15  maja 2015  r. –  Prawo restrukturyzacyjne (Dz.  U. poz. 978) z mocą od dnia 1 stycznia 2016 r. w stosunku do elementów aktu notarialnego obejmującego umowę deweloperską (art. 92 § 8–10); – ustawę z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, usta- wy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311) z mocą od dnia 8 września 2016 r. w zakresie: ele- mentów aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 95f § 1 pkt 4); wpisu aktu poświadczenia dziedziczenia do Rejestru Spadkowego oraz za- rejestrowaniu aktu (art. 95h § 1–4); struktury Rejestru Spadkowego (art. 95ha); prowadzenia przez KRN Rejestru Spadkowego (art. 95i); postępowania w  razie uchylenia zarejestrowanego aktu poświad- czenia dziedziczenia (art. 95k § 1–2); elektronicznego poświadczenia zgodności odpisu, wyciągu lub kopii (art. 97 § 2); 1 Zob. art. 19 pkt 3 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311). 14 Rozdział 1. Źródła prawa zmieniające ustawy objęte zbiorem aktów prawnych… – ustawę z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju są- dów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1224) z dniem 1 stycznia 2016 r. w zakresie powołania asesorów sądowych na stanowisko notariusza (art. 12 § 1 pkt 2a). Przepis art. 10311 § 1 k.c., dodany przez ustawę z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 539) z dniem 18 października 2015 r., stanowi podstawę możliwoś- ci spisania w postaci protokołu przez notariusza wykazu inwentarza na podstawie oświadczenia spadkobiercy, który przyjął spadek z  dobro- dziejstwem inwentarza, zapisobiercy windykacyjnego lub wykonawcy testamentu (zob. także rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie określenia wzoru wykazu inwentarza oraz sposobu udostępniania druków tego wzoru, Dz. U. poz. 1537). Przepis ten poszerza kompetencję notariusza przy zachowaniu dotychczasowego ro- dzaju czynności notarialnej, jaką jest protokół (art. 79). Ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1854) uchyliła art. 96–98, sta- nowiące podstawę wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego (b.t.e.). Oznacza to, że mimo braku nowelizacji Prawa o notariacie nastąpiło po- szerzenie kompetencji zawodowych notariusza przy zachowaniu dotych- czasowego rodzaju czynności notarialnej, tj. aktu notarialnego. Od daty uchylenia (27 listopada 2015 r.) wskazanych przepisów notariusz uzyskuje kompetencję sporządzania bankowego tytułu egzekucyjnego w  postaci aktu notarialnego. 1.2. Postępowanie wieczystoksięgowe Przepisy kodeksu postępowania cywilnego w zakresie postępowania wieczystoksięgowego zostały zmienione przez ustawę z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektó- rych innych ustaw (Dz. U. poz. 218): – z mocą od dnia 20 marca 2015 r. w zakresie uprawnień referendarza sądowego w postępowaniu wieczystoksięgowym (art. 5091 § 1); – z mocą od dnia 1 kwietnia 2016 r. w odniesieniu do: wartości prawa podlegającego ujawnieniu w księdze (uchylenie art. 6261 § 5); formy wniosku o wpis oraz dokumentów załączonych do wniosku (art. 6262 § 1–31); legitymacji wnioskodawcy (art. 6262 § 5); składania wniosku 15 Część pierwsza. Wprowadzenie o wpis za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przez notariu- sza, komornika oraz naczelnika urzędu skarbowego oraz dołączonych do wniosku dokumentów (art. 6264); określenia chwili wpływu wnios- ku o wpis za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (art. 6266 § 11); zamieszczenia wzmianki o wniosku (art. 6267 § 2); kognicji sądu wieczystoksięgowego oraz chwili dokonania wpisu (art. 6268); zakre- su podmiotowego obowiązku zawiadomienia o  dokonaniu wpisu (art. 62610). 1.3. Księgi wieczyste Ustawę o  księgach wieczystych i  hipotece poddano nowelizacjom w drodze: – ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks postę- powania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 218) z mocą od dnia 1 kwietnia 2016 r.2 w zakresie: przedmiotu ksiąg wie- czystych (art. 1 ust. 2); wspólnej księgi wieczystej dla gruntu oddane- go w użytkowanie wieczyste oraz znajdującego się na tym gruncie budynku (art. 24 ust. 11); systemu teleinformatycznego (art. 251); do- stępu sądów do bazy danych katastru nieruchomości (art. 27 ust. 4); akt ksiąg wieczystych (art. 361, uchylenie art. 362); organizacji central- nej bazy danych ksiąg wieczystych (art. 363); zakresu działania Cen- tralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (art. 364); stanu zagrożenia znisz- czeniem zbioru ksiąg wieczystych (uchylenia art. 581 i 582), – ustawy z  dnia 15  maja 2015  r. –  Prawo restrukturyzacyjne (Dz.  U. poz. 978) z mocą od dnia 1 stycznia 2016 r. w odniesieniu do rozpoczę- cia biegu terminu do wykreślenia niektórych roszczeń (art. 19 ust. 3); hipoteki łącznej (art. 76 ust. 5). 2 Zob. art. 19 pkt 3 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311). 16 Rozdział 2 Prawo o notariacie 2.1. Standardy przygotowania do zawodu notariusza Zgodnie z art. 73 aplikację notarialną jako jeden ze sposobów przy- gotowania do zawodu notariusza prowadzi RIN na podstawie programu ustalonego przez KRN, zaś w  świetle art.  75  Minister Sprawiedliwości w  rozporządzeniu z  dnia 17  grudnia 2013  r. (Dz.  U. poz.  1668) określił organizację i  przebieg aplikacji. Prowadzenie aplikacji uznane zostało za publicznoprawny obowiązek organów samorządowych, od którego ani samorząd, ani notariusz jako patron (§ 8 art. 71) nie mogą się uchy- lić3. W ramach aplikacji aplikant ma obowiązek „zaznajomienia się z ca- łokształtem pracy notariusza”, a  także „jest obowiązany do zapoznania się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wie- czystoksięgowych” (art. 72 § 1). Rada izby notarialnej wydaje w terminie 14 dni zaświadczenie z „odbycia aplikacji” (§ 2 art. 72). Na tle przyjętych uregulowań istnieje spór dotyczący rozumienia pojęcia „odbycia aplikacji” oraz związanego z  nim obowiązku wydania zaświadczenia stwierdzającego spełnienie przez aplikanta powyższego wymogu. W  świetle orzecznictwa „odbycie aplikacji” wymaga skutecz- nego działania aplikanta i  przyswojenia wiedzy dotyczącej całokształtu pracy notariusza, a  także wiedzy z  zakresu czynności podejmowanych przez sądy w sprawach, w których notariusz będzie najściślej współdzia- łał w zakresie swoich kompetencji. Aplikacja nie polega zatem tylko na 3 Por. wyrok SN z dnia 17 marca 2010 r., III ZS 7/09, OSNP 2011, nr 21–22, poz. 286. 17 Część pierwsza. Wprowadzenie uczestniczeniu w procesie szkolenia w sposób bierny; aplikant nie jest bo- wiem słuchaczem jakiegoś kursu zawodowego, a szkolenie nie może być iluzoryczne4. Obowiązki aplikanta nie mają jednak charakteru jednostronnego (art.  72c). Również ustawodawca nakłada na organy samorządu szereg obowiązków mających na celu ponoszenie odpowiedzialności za prze- bieg aplikacji, w tym obowiązek wydania zaświadczenia, które legitymuje aplikanta do przystąpienia do egzaminu notarialnego (art. 74a § 3). Zatem określenie „obowiązek odbycia aplikacji”, które obliguje RIN do wydania zaświadczenia (§ 2 art. 72), nie może mieć charakteru typowo formalnego, lecz oznacza „kontrolę” samorządu, czy aplikant przyswoił sobie określo- ną wiedzę i umiejętności objęte programem określonym uchwałą KRN5. W przeciwnym wypadku wystarczyłoby złożenie np. egzaminu notarial- nego bez odbycia aplikacji jako dostateczne i zarazem ostateczne kryte- rium przydatności do zawodu6. Z tego też powodu KRN ma kompetencje podjęcia uchwały o przeprowadzeniu kolokwium sprawdzającego wiedzę aplikanta (art. 71 § 12 w zw. z art. 22a § 1), a przystąpienie do kolokwium zależy od woli aplikanta7. Wymóg odbycia aplikacji i zdania egzaminu notarialnego jako stan- dard przygotowania do zawodu doznaje coraz szerszych wyjątków (art. 12) w kolejnych nowelizacjach prawa o notariacie i odstępstwa od powyższej zasady nie mają już charakteru wyjątku, a stają się równorzęd- nym sposobem dojścia do stanowiska notariusza. 2.2. Podmiotowe wyznaczenie kompetencji dokonywania czynności notarialnych Dokonana ustawą z  dnia 13  czerwca 2015  r. deregulacja zawodu notariusza w  zakresie podmiotowej kompetencyjności „powołania do dokonywania czynności notarialnych” (art.  1 §  1  in  principio) znala- zła m.in.  wyraz w  poszerzeniu kategorii osób uprawnionych do tych 4 Tak m.in. wyrok NSA z dnia 5 maja 2015 r., II GSK 1422/14. 5 Uchwała KRN nr VIII/8/2014 z dnia 7 lutego 2014 r. w sprawie ustalenia i ogłoszenia jednoli- tego tekstu uchwały w sprawie programu aplikacji notarialnej. 6 Z uzasadnienia powołanego wyżej wyroku NSA z dnia 5 maja 2015 r. 7 Wyrok NSA z dnia 5 maja 2015 r., II GSK 1283/14; por. także wyrok NSA z dnia 4 listopada 2013 r., II GSK 990/13. 18 Rozdział 2. Prawo o notariacie czynności – zastępców notarialnych (art. 1 § 2 w zw. z art. 76a) oraz apli- kantów notarialnych (art. 1 § 2 w zw. z art. 22a § 1)8. Zmiany te można rozpatrywać co najmniej z dwóch punktów widze- nia: pierwszego – zwiększenia przedsiębiorczości funkcjonowania kance- larii notarialnych, gdyż notariusz w trybie art. 76a § 1 i 2 może zatrudnić zastępcę (zastępców) i wraz z nim dokonywać czynności w ramach do- konanego upoważnienia. Nie musi więc zmieniać sposobu prowadzenia kancelarii w postaci spółki (art. 4 § 3), a upoważnienie zastępcy do „wy- konywania czynności notarialnych” może mieć charakter blankietowy, tzn. bez ograniczania go do poszczególnych rodzajów czynności (art. 79); drugim –  zwiększenie konkurencyjności funkcjonowania kancelarii, co już przejawia się w obniżeniu profesjonalizmu zawodowego i zwiększe- niem liczby postępowań dyscyplinarnych. Wynagrodzenie za dokonaną czynność (art. 5 § 1) traktowane jest w zaostrzającej się konkurencji zawo- dowej jako cena, choćby przynosiło najniższy przychód funkcjonowania kancelarii. Inną postacią deregulacji podmiotowej jest zrezygnowanie ze stano- wiska asesora notarialnego i możliwość powołania na notariusza kandy- data bezpośrednio po zdanym egzaminie (art. 10 § 1 w zw. z art. 11 pkt 5)9. Kontynuacją tej negatywnej tendencji jest kolejna zmiana od dnia 1 stycz- nia 2016 r. (art. 12 § 1 pkt 2a) przewidująca powołanie na notariusza bez eg- zaminu asesora sądowego, który zajmował to stanowisko przez okres co najmniej 2 lat. Nie można wykluczyć sytuacji, w których po dwóch latach asesury sądowej kandydat nie będzie spełniał podstaw do mianowania na urząd sędziego, ale spełni formalne przesłanki podmiotowe na stanowi- sko notariusza. 2.3. Status organów samorządu notarialnego w postępowaniu o powołanie (odwołanie) notariusza Brzmienie przepisów art. 10 § 1 i 2 oraz art. 16 § 3 nie zmieniło się. W  postępowaniu o  powołanie notariusza i  wyznaczenie siedziby kan- celarii oraz w razie jego odwołania (zmiany siedziby kancelarii) wyma- gana jest opinia RIN, w  okręgu której nastąpić ma wykonanie decyzji 8 Bliżej A. Oleszko, Charakter oraz status prawny zastępcy notarialnego, cz.  I, NPN  2013, nr  4, s. 5 i n. oraz cz. II, NPN 2014, nr 1, s. 5 i n. 9 Por. A. Oleszko, Klientelizm – przyszłość notariatu?, Lex Notariusz (w druku). 19 Część pierwsza. Wprowadzenie administracyjnej Ministra Sprawiedliwości. Opinia nie ma charakteru wiążącego dla organu decyzyjnego, a niewyrażenie opinii uważane jest za wyrażenie opinii pozytywnej. Utrwalone w tej mierze orzecznictwo od wejścia w życie ustawy z 1991 r. postępowanie opiniujące traktowało jako postępowanie incydentalne, formalne w tym znaczeniu, że organ decyzyj- ny miał obowiązek zwrócić się do RIN w przedmiocie opiniowania, jed- nak sytuacja procesowa rady w obu wyżej wskazanych postępowaniach miała charakter organu współdziałającego w rozumieniu art. 106 k.p.a.10 Dopiero uchwałą składu siedmiu sędziów  NSA z  dnia 22  września 2014  r.11 wyrażono następującą tezę: „Na  podstawie art.  10 §  1 i  art.  16 § 3 w zw. z art. 106 i art. 28 k.p.a., izbie notarialnej przysługuje status stro- ny w  postępowaniu administracyjnym w  sprawach w  przedmiocie po- wołania i odwołania notariusza”12. Tym samym po kilkudziesięciu latach obowiązywania przepisów art. 10 § 1 i art. 16 § 3, NSA przychylił się do stanowiska Sądu Najwyższego, iż przyznanie RIN statusu organu współ- działającego w rozumieniu art. 106 k.p.a., nie sprzeciwia się uznaniu, że izba notarialna ma interes prawny w powołaniu na notariusza i wyzna- czeniu siedziby jego kancelarii (zmiany siedziby). Interes ten wyraża się nie tylko w aspekcie wykonywania zawodu, ale dla izby nie jest obojętne także, kto będzie członkiem samorządu, do którego przynależność jest obowiązkowa (art. 26 § 1 w zw. z art. 14 § 1). Stanowisko powiększonego składu  NSA należy w  pełni podzielić, chociaż niektórym składom WSA w  Warszawie oraz Ministrowi Spra- wiedliwości z trudem przychodzi aprobowanie wskazanego statusu izby notarialnej jako strony postępowania administracyjnego13. Omawiana uchwała wymagać będzie od organu decyzyjnego, sądu, a także samej izby notarialnej zdecydowanej zmiany optyki w przedmiocie konkretyzacji in- teresu prawnego samorządu w obu postępowaniach administracyjnych. Dotychczas ochrona interesu miała charakter jednostronny i eksponowała 10 A. Oleszko, Prawo o notariacie. Komentarz, cz. I, Warszawa 2011, s. 306 i cytowane tam orzecz- 11 II GPS 1/14 z krytyczną glosą S. Gajewskiego, OSP 2015, nr 2, poz. 12. 12 Pogląd ten nawiązuje do uchwały składu siedmiu sędziów SN z  dnia 6  lutego 1996  r., III AZP 26/95, OSNP 1996, nr 12, poz. 164, która izbie notarialnej przyznała status strony postępowa- nia o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby jego kancelarii. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej uchwały jednoznacznie wskazał, że gdyby ograniczyć rolę izby nota- rialnej do wydawania niewiążącej opinii, to jej pozycja byłaby zdecydowanie słabsza niż każdej innej strony postępowania. Opracowana do powyższej uchwały krytyczna glosa J. Borkowskiego, OSP 1997, z. 1, poz. 20, nie wytrzymała próby czasu. 13 Por. np. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., II GSK 2726/14. nictwo. 20 Rozdział 2. Prawo o notariacie interes kandydata (art. 7 k.p.a.) z merytorycznej oceny wnioskodawcy nie tylko w aspekcie zawodowym, ale także samorządowym – jako uczestnika tego samorządu. Konkretyzacja tego interesu ze strony izby notarialnej wymagać będzie większej aktywności w każdym z tych postępowań ad- ministracyjnych i wykazywania realizacji zadań w interesie publicznym i dla jego ochrony (por. art. 17 ust. 1 Konstytucji RP), która to działalność obliguje samorząd w  ramach wykonywania zadań państwa w  zakresie administracji publicznej przekazanych (zleconych) właśnie samorządo- wi zawodowemu i wyznaczonej konstytucyjnie pieczy nad wykonywa- niem sprawowanych obowiązków zawodowych oraz samorządowych przez kandydata i  wnioskodawcę tego postępowania14. Eksponowana przez  orzecznictwo sądowoadministracyjne potrzeba ochrony interesu kandydata na notariusza (art.  7  k.p.a.) powinna być w  większym stop- niu równoważona i uświadamiana organowi decyzyjnemu oraz sądowi. Statusu notariusza nie powinno identyfikować się ze świadczonymi przez niego usługami i zabezpieczeniem „ciągłego” zaspokajania usług notarial- nych, lecz w pierwszym rzędzie zwracać uwagę na przymioty podmiotowe kandydata na notariusza jako przyszłego nosiciela władzy publicznej, choć niesprawującego bezpośrednio władzy publicznej. Notariusz jako nosiciel władzy publicznej obowiązany jest przede wszystkim do dokonywania czynności notarialnych nie tylko w interesie uczestników czynności i po- stępowania notarialnego, ale podstawową jego funkcją jest sprawowanie jurysdykcji prewencyjnej i co najmniej ograniczenie powstawania sporu o prawo wywołane sporządzonym aktem notarialnym czy też eliminacją z obrotu prawnego dokumentu jako sprzecznego z prawem (art. 81). Reali- zacja tego obowiązku objęta jest nadzorem samorządu jako instytucji pra- wa publicznego odpowiedzialnej za realizację zleconych przez państwo zadań, rozumianych szeroko, „warunkowanych jakością merytoryczną przygotowania do zawodu przez osoby ubiegające się do dostępu do tego zawodu”15. 14 Np. wyrok TK z dnia 26 marca 2008 r., K 4/07, OTK-A 2008, nr 2, poz. 28. 15 Z uzasadnienia powołanego wcześniej wyroku NSA z dnia 22 września 2014 r. 21 Część pierwsza. Wprowadzenie 2.4. Zmodyfikowane oraz nowe rodzaje czynności notarialnych 2.4.1. Obowiązki notariusza wyznaczające nowe funkcje publiczne notariatu Najnowsze orzecznictwo, a zwłaszcza nowelizacje prawa o notariacie z lat 2013–2015 wskazują na coraz ściślejsze iunctim między rodzajem czyn- ności notarialnej a konkretyzacją statusu prawnego notariusza jako osoby zaufania publicznego, nadając temu ostatniemu określeniu nową treść. Kierunek tych zmian w  jednoznaczny sposób eksponuje wzmocnienie funkcji publicznej notariatu a notariusza jako nosiciela władzy publicznej (ale nie organu władzy publicznej) w zakresie stosowania prawa. Istotne w tej mierze znaczenie ma uchwała SN z dnia 18 grudnia 2013 r.16 W świetle tej uchwały notariusz stosuje prawo w postępowaniu notarialnym, które doprowadza do dokonania żądanej czynności notarialnej zgodnie z pra- wem (art. 2 § 2) bądź odmowy sporządzenia dokumentu jako sprzecznego z prawem (art. 81). Sąd Najwyższy w ten sposób wyznaczył notariuszowi zakres zachowania wymogów zasady legalizmu oraz prewencji jurysdyk- cyjnej jako organowi „co najwyżej quasi-sądowemu”. Niejako uzupełnie- niem i  dalszym sprecyzowaniem statusu zawodowego notariusza jest powoływany już wyrok TK z dnia 13 stycznia 2015 r., według którego owe „żądanie” strony (stron) dokonania danej czynności notarialnej należy oce- niać w aspekcie obowiązku publicznoprawnego, gdyż odmowa sporządze- nia dokumentu związana jest wyłącznie z treścią przepisu art. 81, chyba że zachodzą inne negatywne ściśle określone przesłanki (np. art. 7 § 2 czy brak porozumienia co do wynagrodzenia – art. 5 § 1). Kierunek ten nale- ży akceptować i pozostaje w wyraźnej opozycji do incydentalnej uchwały SN z dnia 23 września 2009 r.17, która przypisywała notariuszowi priorytet przedsiębiorcy działającego na rynku usług notarialnych. Współczesne nowelizacje art. 79 i dodanie zwłaszcza pkt 1a, 1b oraz 8a, jako nowych rodzajów czynności notarialnych, nie tylko stanowią wolę ustawodawcy rozszerzenia kompetencji notariusza w  zakresie 16 III CZP 82/13, OSNC 2014, nr 10, poz. 101, oraz glosy J. Masiubańskiego, Rejent 2014, nr 8, s. 100 i n. i A. Oleszki, NPN 2014, nr 1, s. 63; zob. także wyrok TK z dnia 13 stycznia 2015 r., SK 34/12, OTK 2015, nr 1, poz. 1. 17 Uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 23 września 2009 r., I KZP 7/09, OSNKW 2009, nr 10, poz. 83. 22 Rozdział 2. Prawo o notariacie obrotu cywilnoprawnego, ale obrót ten wzmacniają przez nałożenie na notariusza szeregu nowych (dodatkowych) obowiązków poszerzających zasadę legalizmu postępowania notarialnego, w którym notariusz obligo- wany jest podejmować z mocy ustawy wiele czynności urzędowych zwią- zanych z dokonywaną czynnością notarialną. Istotne rozszerzenie kompetencyjności zawodowej notariusza w no- tarialnym postępowaniu spadkowym również z tzw. elementem obcym nakazuje zachować właściwe granice obowiązków notariusza w sprawo- waniu funkcji sądowych (np. obowiązek odpowiedniego stosowania prze- pisów art. 673 i 674 k.p.c.). Granicą tą powinny być nie tylko brak sporu o prawo18, ale nowe spojrzenie na wykładnię art. 80 § 2, której nie powin- no się rozszerzać na elementy „czuwania”, ilekroć konflikt czy niepewność stron co do dokonania czynności prawnej wymagałyby zachowania zasa- dy kontradyktoryjności w rozumieniu procedury sądowej. Podstawę do takiego twierdzenia można wyprowadzić m.in. z treści przepisu art. 95t w zw. z art. 95u w odniesieniu do odmowy wydania EPS i przewidzianej procedury postępowania zażaleniowego (art. 95x w zw. z art. 83). 2.4.2. Akt poświadczenia dziedziczenia Notarialne stwierdzenie nabycia spadku (art.  95a i  n.) jako równo- prawne potwierdzenie następstwa prawnego spadkodawcy z sądowym stwierdzeniem nabycia spadku (art. 669 w zw. z art. 667 k.p.c. oraz art. 95j w zw. z art. 95p w zw. z art. 1025 § 2 k.c.) weszło w życie dnia 2 paździer- nika 2008  r. W  ten sposób polski ustawodawca włączył się w  realizację unijnego programu zwiększenia aktywności w rozszerzaniu m.in. współ- pracy wymiaru sprawiedliwości przez dążenie do ustanowienia euro- pejskiej przestrzeni sprawiedliwości ze szczególnym uwzględnieniem prawa spadkowego oraz kompetencji notariatów w państwach członkow- skich UE19. Kolejnym tego potwierdzeniem jest poszerzenie unifikacji pra- wa unijnego o europejskim poświadczeniu spadkowym (zob. pkt 2.4.3). Proces reformy prawa spadkowego objął także instytucję zapisu windykacyjnego (art.  9811–9816  k.c.). Zmiany te spowodowały dodanie 18 A. Oleszko, Znaczenie i charakter braku sporu w postępowaniu notarialnym, Rejent 2015, nr 4, s. 9 i n. 19 Por. J. Pazdan, Ku jednolitemu międzynarodowemu prawu spadkowemu, Rejent 2005, nr 3, s. 9 i n.; M. Pazdan, Zielona księga o dziedziczeniu i testamentach – propozycje odpowiedzi na pytania, Rejent 2006, nr 5, s. 16 i n. 23 Część pierwsza. Wprowadzenie art.  95aa §  1  w  brzmieniu „Osobami zainteresowanymi w  rozumieniu niniejszego rozdziału są osoby, które mogą wchodzić w  rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne”. W  ten sposób wyłączono wątpliwości w  odniesieniu do konkretyzacji „osób zainteresowanych” w notarialnym postępowaniu spadkowym oraz ich osobistej jednoczesnej obecności przy spisywaniu protokołu dziedziczeniu. Zmiana jest tym bar- dziej uzasadniona, że poszerzony został krąg osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi (art. 931–935 k.c.), oraz osób, na rzecz których spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne (art. 9815 k.c.). Istotnym novum w przestrzeganiu zasady legalizmu20 postępowania spadkowego jest wprowadzenie możliwości spisania projektu protokołu dziedziczenia na wniosek i przy udziale osoby zainteresowanej (art. 95b w zw. z art. 95ca § 1 i 2). Nie jest to nowy rodzaj czynności notarialnej ani też projekt czynności w rozumieniu art. 79 pkt 8. Projekt może spisać każdy notariusz na życzenie (zlecenie)21 osoby zainteresowanej w miejscu jej pobytu bez obecności pozostałych osób mogących wchodzić w rachubę jako spadkobiercy (zapisobiercy windykacyjni). Wypis projektu protokołu otrzymuje składający oświadczenie spadkowe i stanowi załącznik do pro- tokołu dziedziczenia (art. 95ca § 4 zdanie drugie). Charakter załącznika do protokołu dziedziczenia może wywoływać wątpliwości z  kilku powodów. Załącznik nie jest rodzajem czynności notarialnej w  znaczeniu nadanym przepisem art.  79. Nie może stano- wić samodzielnego przedmiotu obrotu22, ale z drugiej strony należy do- kumentowi temu przypisać moc dokumentu urzędowego (art. 2 § 2), ale w ograniczonym i dotąd niespotykanym zakresie. Notariusz spisujących protokół dziedziczenia na podstawie projektu protokołu (protokołów) 20 Do zasady legalizmu w postępowaniu notarialnym wielokrotnie odwołuje się uchwała SN z dnia 18 grudnia 2013 r., III CZP 82/13, OSNC 2014, nr 10, poz. 101. 21 Zlecenie dokonania czynności notarialnej należy zrozumieć według wyroku TK z  dnia 13 stycznia 2015 r., SK 34/12, OTK 2015, nr 1, poz. 1, wskazującego, że jest to swoisty stosunek prawny podobny do stosunku zlecenia z przewagą elementów publicznoprawnych, które przema- wiają za kwalifikacją stosunku łączącego notariusza ze stroną (stronami) jako stosunku publiczno- prawnego. Pogląd ten, który akceptujemy, pozostaje w jednoznacznej opozycji do uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 23 września 2009 r., I KZP 7/09, OSNKW 2009, nr 10, poz. 83, która wspomniany stosunek zlecenia zakwalifikowała jako umowę o charakterze cywilnoprawnym. 22 Por. np. motywy wyroku SN z dnia 26 września 2008 r., V CSK 91/08, OSNC-ZD 2009, nr 1, poz. 24, w odniesieniu do oceny załączników do protokołu zgromadzenia wspólników spółki ak- cyjnej, stanowiących treść uchwał podjętych na zgromadzeniu; bliżej A. Oleszko, Akty notarialne. Komentarz, Warszawa 2015, s. 166 i n. 24 Rozdział 2. Prawo o notariacie „przy udziale co najmniej jednej osoby zainteresowanej” (art. 95ca § 5) powinien odmówić sporządzenia tej czynności, jeżeli osoba zainteresowa- na po zapoznaniu się z treścią projektu protokołu będzie podważała jego treść i w ten sposób dojdzie do „sporu o prawo” w postępowaniu nota- rialnym, co wyklucza jego dalsze prowadzenie, a w każdym razie spisanie protokołu dziedziczenia. Notariusz, nie mając instrumentów prawnych weryfikacji rozbieżnych oświadczeń złożonych w projekcie (projektach) protokołu, nie może być „związany” treścią takiego dokumentu, powo- łując się na jego moc urzędową (art. 2 § 2). Innymi słowy notariusz ma obowiązek weryfikacji projektu, gdyby jego treść pozostawała w sprzecz- ności z  innymi projektami bądź z  oświadczeniem osoby zainteresowa- nej, w obecności której spisywany jest protokół dziedziczenia i przez nią podpisany. Dalsza wątpliwość może powstać, jeżeli notariusz w ramach realizacji funkcji wyjaśniająco-doradczych (art. 80 § 2 i 3) przekona oso- by zainteresowane do jednoczesnego stawiennictwa w celu wyjaśnienia wątpliwości i  spisania jednego protokołu dziedziczenia z  pominięciem kwestii spornych powstałych w  związku z  treścią projektu protokołu. Uważamy, że taka „weryfikacja” jest dopuszczalna przy wyraźnym i jed- noznacznym opisie okoliczności towarzyszących sporządzeniu protoko- łu dziedziczenia. Skoro projekt protokołu jest załącznikiem do protokołu dziedziczenia, to treść załącznika może ulec zmianie do czasu sporządze- nia protokołu. Wymagać to będzie od notariusza dołożenia szczególnej staranności zawodowej, jeżeli zważyć, że wśród wymogów formalnych aktu poświadczenia dziedziczenia uchylony został pkt 9 § 1 art. 95f, a więc wymóg „podpisu wszystkich biorących udział w spisaniu protokołu dzie- dziczenia”. Nowelizację tę należy rozumieć w ten sposób, że ustawodaw- ca zakłada sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia na podstawie przedłożonego wypisu projektu protokołu dziedziczenia oraz spisanego na jego podstawie protokołu dziedziczenia w obecności co najmniej jed- nej osoby zainteresowanej, która protokół ten podpisuje, czym daje wyraz akceptacji projektu (projektów), z którym przed podpisaniem protokołu się zapoznała, a notariusz zadośćuczynił obowiązkowi z art. 80 § 2. Procedura sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia oraz sam dokument jako odrębny rodzaj czynności notarialnej (art. 79 pkt 1a), trak- towany jako tzw. czynność notarialna złożona (protokół dziedziczenia, akt oraz jego rejestracja), została poszerzona o projekt protokołu dziedzicze- nia o charakterze załącznika do protokołu dziedziczenia, w którym nota- riusz zamieszcza adnotację wymaganą art. 95g. 25 Część pierwsza. Wprowadzenie Wbrew eksponowanemu przez część orzecznictwa oraz piśmienni- ctwa usługowemu charakterowi dokonywanych czynności notarialnych przepisy art. 95da oraz art. 95e § 1 umocowują notariusza jako „co najmniej quasi-sąd”, a co z tym związane – notarialne postępowanie w sprawach spadkowych staje się w coraz szerszym zakresie zbliżone do nieproceso- wego postępowania sądowego. Znajduje to potwierdzenie w następują- cych rozwiązaniach prawa o notariacie: – brak wątpliwości co do istnienia jurysdykcji krajowej w odniesieniu do dziedziczenia po spadkodawcy – cudzoziemcu (art. 95e § 2 pkt 4) również w  świetle treści właściwego prawa obcego (art.  95e §  1). W celu stwierdzenia kompetencji w omawianym zakresie notariusz może zwrócić się do stosownych organów administracji publicznej oraz do Ministra Sprawiedliwości o udzielenie informacji co do pra- wa obcego oraz stwierdzenia faktów istotnych dla wydania aktu po- świadczenia dziedziczenia (art. 95da § 1 i 2), – odpowiednie stosowanie przepisów art. 673 i 674 k.p.c. w celu doko- nania ogłoszenia i wezwania spadkobierców do zgłoszenia się przy wydaniu aktu poświadczenia dziedziczenia na rzecz Skarbu Państwa lub gminy (uchylenie dotychczasowego pkt 3 § 2 art. 95e), – uchylenie pkt 9 § 1 art. 95f należy rozpatrywać w kontekście § 2 tego przepisu i związane jest z pytaniem co do odpowiedzialnego stosowa- nia wymogu podpisu złożonego na sporządzonym akcie poświadczenia dziedziczenia przez co najmniej osobę biorącą udział w dokonywaniu tej czynności, na wniosek której czynność jest realizowana. Wykładnia literalna oraz funkcjonalna przepisów art. 95ca § 5 i 6 w zw. z art. 95f § 1 po uchyleniu jego pkt 9 wskazywałyby, że wymóg podpisów prze- widziany jest przy sporządzeniu projektu protokołu dziedziczenia oraz protokołu dziedziczenia. Na tym etapie postępowania notariusz reali- zuje funkcje wyjaśniająco-doradcze i w razie braku zgody między oso- bami zainteresowanymi nie dochodzi do sporządzenia aktu poświad- czeniowego. Treść aktu pod względem wymogów formalnych (art. 95f) sporządzana jest w trybie urzędowym przez notariusza z wyłączeniem jakiejkolwiek „usługi” wymagającej potwierdzenia złożonym podpi- sem osoby zainteresowanej. Skoro jednak protokół dziedziczenia spisu- je notariusz nie tylko w obecności, ale przy udziale co najmniej jednej osoby zainteresowanej (art. 95ca § 5 in fine), oznacza to umieszczenie w treści protokołu jej danych osobowych i złożenie przez nią podpisu własnoręcznego. Notariusz, przystępując następnie do sporządzenia 26 Rozdział 2. Prawo o notariacie aktu poświadczeniowego, działa jako osoba urzędowa. W czynności tej nie biorą udziału osoby zainteresowane, które podpisały projekt proto- kołu dziedziczenia oraz protokół dziedziczenia. Nie można jednak wy- kluczyć sytuacji, że przy sporządzeniu aktu poświadczeniowego będą mogły być obecne osoby zainteresowane, nawet umieszczone w kom- parycji aktu, ale bez wymogu złożenia podpisu. 2.4.3. Europejskie poświadczenie spadkowe Instytucja EPS uregulowana jest w rozporządzeniu nr 650/201223, które stosuje się w polskim obszarze prawnym bezpośrednio. W zależności od wyboru drogi jego uzyskania, stosuje się odpowiednio przepisy o stwierdze- niu nabycia spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego (art. 11421 k.p.c.), z  uwzględnieniem dalszej regulacji przewidzianej w  art.  11421 in fine w zw. z art. 11422–11426 k.p.c.), bądź przepisy art. 95q–95x w razie uzyskania notarialnego wydania tego dokumentu24. Notariusz nadto stosuje odpo- wiednio przepisy art. 670, art. 672–674 oraz art. 676 k.p.c. (art. 95r). Literalne brzmienie rozdziału 3b „Europejskie poświadczenie spadko- we” należy interpretować odpowiednio wraz z postępowaniem o sporzą- dzenie aktu poświadczenia dziedziczenia oraz z art. 79 pkt 1b. Ten ostatni przepis nie posługuje się dotychczasową techniką wyszczególniania po- szczególnych rodzajów czynności notarialnych. Omawiany rodzaj określa następująco: „podejmuje czynności dotyczące europejskiego poświadcze- nia spadkowego”. W kontekście art. 95t mogłoby to oznaczać, że „czyn- ność EPS” nie jest czynnością ani jednorazową (jak np. sporządzenie aktu notarialnego jako dokumentu urzędowego), ani także jednorodną w zna- czeniu sporządzenia dokumentu o nazwie „EPS”. Określenie „czynności dotyczące EPS” jest pewną zbiorczą nazwą obejmującą różne działania notariusza związane bezpośrednio bądź pośrednio z wydaniem wyma- ganego (nie zawsze zgodnie z żądaniem) dokumentu odnoszącego się do 23 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w  sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i  wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowie- nia europejskiego poświadczenia spadkowego (Dz. Urz. UE L 201 z 27.07.2012, s. 107 z późn. zm.). 24 Zob. np. Nowe europejskie prawo spadkowe, red. nauk. M. Pazdan, J. Górecki, Warszawa 2015; Unijne rozporządzenie spadkowe nr 650/2012. Komentarz, red. M. Załucki, Warszawa 2015; P. Czubik, Czy polskiemu notariuszowi jest potrzebny status inicjującego postępowanie celem ustalenia treści prawa obcego, NPN 2014, nr 4, s. 23 i n. 27 Część pierwsza. Wprowadzenie stwierdzenia (niestwierdzenia) następstwa prawnego po spadkodawcy. Czynnościami notarialnymi są zatem: wydanie EPS, jego sprostowanie, zmiana lub uchylenie (por. art. 95v w zw. z art. 95q); przy czym zmiana lub uchylenie EPS może nastąpić także z urzędu. Notariusz może dokonać także zawieszenia skutków EPS (art. 95t). Każda z tych czynności dokony- wana jest w postaci protokołu notarialnego (art. 95t in principio), którego wypis zostaje doręczony (art. 95n § 1) wraz z poświadczonym odpisem tego poświadczenia (§ 2 art. 95n). W odróżnieniu od dotychczasowych rodzajów czynności notarialnych, czynność polegająca na „podejmowaniu czynności dotyczących EPS” nie ogranicza się do samego stwierdzenia nabycia spadku czy wydania wy- pisu protokołu z pozostałych czynności podjętych przez notariusza, ale notariusz z  urzędu doręcza przedmiotowy wypis wraz z  pouczeniem o przysługującym osobie zainteresowanej prawie „złożenia” środka odwo- ławczego. Uzasadnienie tych czynności notariusz sporządza w trybie i na zasadach określonych w art. 95u. Stosownie do art. 95x § 1 na czynności notariusza w przedmiocie wydania, sprostowania, zmiany lub uchylenia albo zawieszenia skutków EPS przysługuje zażalenie, które rozpoznaje sąd drugiej instancji (art. 95x § 2 i 3). Przepisy art. 79 pkt 1b oraz art. 95t w zw. z art. 95w mogłyby wskazać, że „podejmowanie czynności dotyczących EPS” obejmuje również „czyn- ność odmowy jej dokonania”. Wszystkie te czynności notariusz stwierdza w protokole, do którego nie stosuje się art. 92 § 1 pkt 7 i 8 oraz art. 94 § 1. Oznacza to, że wśród wymogów formalnych nie wymaga się co do każde- go z tych protokołów odczytania, a zatem i zamieszczenia klauzuli stwier- dzającej to zdarzenie oraz złożenia podpisu osoby zainteresowanej. Można mieć jednak wątpliwości, czy intencją ustawodawcy było specyfikowanie odmowy wydania EPS jako samoistnego rodzaju czynności notarialnej. Wykładnia systemowa odmowy sporządzenia żądanej czynności (art. 82–93 oraz art. 81a) wskazywałaby (i za taką opcją się opowiadamy), że „odmowa dokonania czynności notarialnej” nie jest odrębnym rodza- jem czynności w rozumieniu art. 79 również w sytuacji opisanej w art. 95t. Czynność ta jest po prostu odmową wydania EPS, ale sporządzoną w po- staci protokołu notarialnego wraz z jego uzasadnieniem (art. 95u), ale czy przedmiotowy protokół jest także czynnością notarialną – aktem notarial- nym tylko z wyłączeniem stosowania art. 92 § 1 pkt 7 i 8 oraz art. 94 § 1, czy innym dokumentem urzędowym niebędącym czynnością notarialną legitymizując stanowisko notariusza. Innym niejako sposobem i trybem 28 Rozdział 2. Prawo o notariacie odmowy jest czynność związana z  niezłożeniem zaliczki na pokrycie wydatków dotyczących wydania EPS (art. 95s w zw. z art. 95r). Trudno akceptować rozwiązanie, w którym zamiarem ustawodawcy byłoby róż- nicować charakter funkcji notariusza polegającej na odmowie dokonania żądanej czynności. Konkludując, odmowa sama w sobie nie jest odrębną czynnością notarialną, a jej udokumentowanie podejmowane jest przez notariusza w trybie sporządzenia protokołu jako innej czynności urzędo- wej niebędącej czynnością notarialną w rozumieniu art. 7925. Postępowanie toczące się w trybie i na zasadach określonych w roz- dziale 3b prawa o  notariacie co do istoty jest postępowaniem urzędo- wym poza samym jego wszczęciem. Wszelkie wątpliwości rozstrzygane są w drodze pisemnej dokonywanej z urzędu przez notariusza (art. 95v) bądź postępowania sądowego w wyniku złożenia zażalenia na czynność notariusza (art.  95x). Czynności stwierdzonej w  protokole notarialnym wydanym w trybie art. 95c nie podpisuje osoba zainteresowana, tylko no- tariusz. Protokół odmawiający dokonania każdej z powyższych czynności wymienionych w art. 95t in principio sporządza wyłącznie notariusz. W po- równaniu do protokołów stwierdzających dziedziczenie (zapis windyka- cyjny) i wydanych w związku z „podejmowaniem czynności dotyczących EPS” (art. 79 pkt 1b w zw. z art. 95t in principio), protokół stwierdzający odmowę dokonania każdej z powyższych czynności nie jest czynnością notarialną w ujęciu systemowym prawa o notariacie. 2.4.4. Pozostałe czynności z zakresu prawa spadkowego i rodzinnego Przy czynnościach EPS notariusz odpowiednio stosuje przepisy art.  670, art.  672–674 i  art.  676  k.p.c. w  zakresie dotyczącym ogłoszeń. Ma również obowiązek z urzędu badać okoliczności istotne dla podjęcia czynności dotyczącej EPS, kto jest spadkobiercą, czy spadkodawca pozo- stawił testament oraz wzywać do złożenia testamentu w kancelarii przez 25 Przepis art. 95t zdanie drugie należy wykładać w powiązaniu z art. 81a w ujęciu systemowym. Również odmowę z art. 81 notariusz stwierdza w protokole, do którego nie stosuje się art. 92 § 1 pkt 7 i 8 oraz art. 94. Nie oznacza to, że stosuje się do protokołu pozostałe przepisy art. 92, a protokół jest aktem notarialnym w rozumieniu pozostałych przepisów art. 92. Przecież do protokołu odmownego nie stosuje się z samej istoty art. 92 § 3. Protokół należy traktować jako odrębną stwierdzającą czyn- ność urzędową notariusza wymagającą odpowiedniego zachowania wymogów formalnych z art. 92 § 1 i jest innym rodzajem protokołu, o którym mowa w art. 104 ma wyłącznie charakter dowodowy. 29 Część pierwsza. Wprowadzenie osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że jest w posiadaniu te- stamentu. Dokona również jego otwarcia i ogłoszenia (por. art. 670 k.p.c.). Przy sporządzeniu APD notariusz odpowiednio stosuje art.  673 i 674 k.p.c. (art. 95e § 3 zdanie drugie). Jeżeli osoba powołana jako wykonawca testamentu nie chce tego obo- wiązku przyjąć, składa oświadczenie przed notariuszem (art.  987  k.c.). Treść oświadczenia wymaga złożenia na piśmie z podpisem poświadczo- nym przed notariuszem (art. 664 k.p.c.). W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu matki, dziecka lub mężczyzny, od którego dziecko pochodzi, oświadczenie ko- nieczne do uznania ojcostwa może zostać zaprotokołowane przez nota- riusza (art. 74 § 1 w zw. z art. 73 § 1–3 k.r.o.). Odpis protokołu notariusz powinien niezwłocznie przekazać do urzędu stanu cywilnego właściwego do sporządzenia aktu urodzenia dziecka (§ 3–4 art. 74 k.r.o.). 2.4.5. Elektroniczne czynności notarialne 2.4.5.1. Wniosek wieczystoksięgowy Notariusz składa wniosek o wpis za pośrednictwem systemu telein- formatycznego (e-wniosek); art. 6264 § 1 k.p.c. Chwilę wpływu wniosku określa art. 6266 § 11 k.p.c., zaś skutki umieszczenia wniosku w księdze – art. 6267 § 2 k.p.c. Zmiany te odpowiadają na istniejący już system e.p.w. i wpisują się ogólniejszy system „Wprowadzenia e-usług w zakresie ksiąg wieczystych” (druk sejmowy nr 2655). Notariusz jest uznany za „podmiot publiczny” w rozumieniu ustawy z dnia 14 lutego 2005 r. o informatyza- cji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1114). Wymóg złożenia e-wniosku w powyższym trybie nie został przejścio- wo zharmonizowany z  treścią dodanych przez art.  407 §  8–10  pr. restr. § 8 i 10 do art. 92, który przewiduje zamieszczenie wniosku o wpis w księ- dze wieczystej w akcie notarialnym, który jest sporządzany w wersji pa- pierowej do dnia 31 marca 2016 r. Istotniejsza jest kwestia aktualności uchwały SN z  dnia 8  marca 2013 r.26 w odniesieniu do e-wniosku jako odrębnego rodzaju czynności 26 III CZP 5/13, LEX nr 1294199. 30 Rozdział 2. Prawo o notariacie notarialnej (art. 79 pkt 8a). Ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. dodała nie tylko do art. 79 pkt 8a („składa wnioski o wpis w księdze wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu w księdze wieczystej”, ale znowelizowała przepis art. 6264 § 1 k.p.c., nakładając na notariusza „skła- danie wniosku o wpis za pośrednictwem systemu teleinformatycznego”. Wbrew literalnej wykładni art. 79 pkt 8a w zw. z art. 92 § 4 czynnością no- tarialną jest tylko złożenie wniosku o wpis (e-wniosek) a nie „wraz z doku- mentami stanowiącymi podstawę wpisu w księdze wieczystej”. Ta ostatnia czynność w świetle art. 6264 § 3 k.p.c. jest inną czynnością urzędową nota- riusza (czynnością procesową) i jego odrębnym obowiązkiem ustawowym sankcjonowanym odpowiedzialnością prawną. Jest to odpowiedzialność niezależna od prawidłowego złożenia e-wniosku. Wymóg e-wniosku jest odrębnym rodzajem czynności notarial- nej w rozumieniu art. 79 pkt 8a, którego tryb złożenia wyraża się nie tylko w  jego „złożeniu jako e-wniosku”, ale także w  sporządzeniu treści żądania. Innymi słowy e-wniosek jako czynność notarialna po- lega na jego sporządzeniu i  złożeniu we właściwym sądzie wieczy- stoksięgowym. W porównaniu do dotychczasowych tzw. klasycznych czynności notarialnych sporządzanych czy potwierdzanych w  trybie papierowym jako dokumencie urzędowym będącym przedmiotem obrotu prawnego i dokonywanych zawsze na żądanie; e-wniosek no- tariusz sporządza i przesyła z urzędu w ramach sprawowanej jurysdyk- cji prewencyjnej. Podstawę tego obowiązku stanowią przepisy art. 80 § 2 w zw. z art. 79 pkt 8a (notariusz jest powołany do czuwania nad tym, by strony spełniły swój obowiązek wskazany w  art.  35  u.k.w.h.) oraz art. 92 § 4 w zw. z art. 6264 § 3 k.p.c. Przez nałożenie na notariusza wska- zanych obowiązków dochodzi (w  razie dokonania wpisu) do zmiany uprawnionego wpisanego do księgi wieczystej. W ten sposób ustawo- dawca czyni zadość wymogom bezpieczeństwa obrotu, realizując zasa- dę zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 u.k.w.h.). Aktualne brzmienie art.  92 §  4  zdanie drugie rozszerza kompeten- cje notariusza w  przedmiocie e-wniosku, który może być sporządzony i złożony w sądzie „na żądanie strony czynności notarialnej dokonania także innego wpisu związanego z  dokonaną czynnością”. W  zakres tej kompetencji będą wchodzić m.in. sytuacje rozrządzenia udziałem w nie- ruchomości na podstawie aktu własności ziemi, która nie ma założonej księgi wieczystej. Złożenie takiego wniosku na żądanie będzie oznaczało 31 Część pierwsza. Wprowadzenie założenie księgi wieczystej dla „całej” nieruchomości, jeżeli wnioskodaw- ca zna dane osobowe pozostałego współwłaściciela przedmiotowej nieru- chomości oraz uiści wymaganą opłatę sądową od „całego” wniosku. 2.4.5.2. Elektroniczne poświadczenie notarialne Przepis art. 97 § 2 będzie miał następujące brzmienie: „Elektronicz- ne poświadczenie zgodności odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym do- kumentem notariusz opatruje bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Elektronicznego poświadczenia nie opatruje się pieczęcią notariusza”. Czynność ta ma wyłącznie charakter poświadczający i przyczyni się do sprawniejszego obrotu dokumentami niewymagającej pogłębionej wery- fikacji osobistej notariusza. Klauzula poświadczeniowa ma bowiem tylko charakter dokumentu urzędowego złożonego na dokumencie prywatnym. 2.5. Wpływ oraz znaczenie zmiany kompetencji dokonywania czynności notarialnych dla kwalifikacji statusu prawnego notariusza Przed omawianymi nowelizacjami prawa o notariacie status prawny notariusza jako osoby zaufania publicznego doprecyzowywano w  kie- runku funkcjonariusza publicznego oraz przedsiębiorcy, upatrując w tym „podziale” złożony charakter funkcji notariusza z  opcją preferowania efektywnego pod względem ekonomicznym funkcjonowania kancelarii finansowanej z pobieranego umownego wynagrodzenia (art. 5 § 1). Ten umowny sposób wynagrodzenia próbowano rozciągnąć również na obo- wiązek (który nigdy nie był i nie jest przestrzegany) zawierania umowy o charakterze cywilnoprawnym, której przedmiotem miałoby być okreś- lenie rodzaju i treści dokonanej przez notariusza czynności notarialnej, a  wynagrodzenie miałoby stanowić postać ekwiwalentu za świadczo- ną usługę27. Pogląd ten okazał się na tyle odosobniony28, że nie tylko nie 27 Tak zwłaszcza uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 23 września 2009 r., I KZP 7/09, OSNKW 2009, nr 10, poz. 83, z aprobującą glosą M. K. Kolasińskiego, PiP 2010, nr 7, s. 126 i n., oraz krytyczną glosą Z. Bystrzyckiej, Rejent 2010, nr 4, s. 136 i n. 28 Por. zwłaszcza wyrok TK z dnia 13 stycznia 2015 r., SK 34/12, OTK 2015, nr 1, poz. 1. 32 wstrzymał przeciwnego kierunku orzecznictwa29, ale także nie wpłynął na nowelizację prawa o notariacie w opisanym kierunku. Rozdział 2. Prawo o notariacie Okazuje się, że nie trzeba zmieniać przepisów regulujących dział I pra- wa o notariacie „Ustrój notariatu”, żeby diametralnie nastąpiły modyfika- cje funkcji notariatu jako instytucji nosiciela władzy publicznej w zakresie stosowania przez notariusza prawa przy dokonywaniu czynności nota- rialnych, których nowe rodzaje odpowiadają potrzebom społecznym przy jednoczesnym wzmocnieniu bezpieczeństwa obrotu dokonywanego z udziałem notariusza. Na gruncie prawa o notariacie rozszerzenie rodzajów czynności no- tarialnych odnosi się do: aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 79 pkt 1a od dnia 2 października 2008 r.), podejmowania czynności dotyczących eu- ropejskiego poświadczenia spadkowego (art. 79 pkt 1b od dnia 17 sierpnia 2015 r.), składania wniosku o wpis w księdze wieczystej wraz z dokumen- tami stanowiącymi podstawę wpisu w księdze wieczystej (art. 79 pkt 8a od dnia 1 kwietnia 2016 r.). Charakter aktu poświadczenia dziedziczenia jako tzw. czynności zło- żonej (protokół dziedziczenia, akt poświadczeniowy oraz jego rejestracja) został zasadniczo ukształtowany przez praktykę, orzecznictwo oraz piś- miennictwo. Nowością wprowadzoną ustawą z dnia 24 lipca 1015 r. jest możliwość – na wniosek osoby zainteresowanej – sporządzenia projektu protokołu dziedziczenia (art. 95ca w zw. z art. 95e), który może dokonać notariusz inny niż sporządzający akt poświadczenia dziedziczenia, z tym że do sporządzonego aktu poświadczenia dziedziczenia dołącza się rów- nież projekt protokołu (art. 95c § 4 pkt 2a). Odpowiednio do tego rozwią- zania nadano nowe brzmienie art. 95b, z którego jednoznacznie wynika, że po spisaniu protokołu dziedziczenia ten sam notariusz sporządza akt poświadczeniowy przy uwzględnieniu projektu protokołu po wyraże- niu zgody przez uczestników notarialnego postępowania spadkowego. Wypis projektu protokołu stanowi załącznik do protokołu dziedziczenia (art. 95ca § 4). Procedura tego postępowania stała się bardziej elastyczna i odpowiada potrzebom sprawniejszego obrotu w kwestii wykazania na- stępstwa prawnego po spadkodawcy. Całkowitą nowością jest przepis art. 95da, który wprowadził postulo- waną przez orzecznictwo poszerzoną zasadę obiektywizmu (art. 80 § 2) 29 Bliżej A. Oleszko, Akt notarialny jako podstawa odpowiedzialności prawnej notariusza, Warszawa 2015, s. 127 i n. i cytowane tam orzecznictwo. 33 Część pierwsza. Wprowadzenie oraz legalizmu postępowania notarialnego30. Notariusz zobligowany zosta- je do dokonania obiektywnej analizy danego zdarzenia prawnego w celu ustalenia w możliwie pełniejszy (rzeczywisty) sposób stanu faktycznego wykazania spadkowego następstwa prawnego przez możliwość zwraca- nia się do organów administracji publicznej oraz organów wykonujących zadania z  zakresu administracji publicznej o  „udzielenie informacji lub wydanie dokumentów stanowiących dowód faktu istotnego dla sporzą- dzenia aktu poświadczenia dziedziczenia”, do Ministra Sprawiedliwości w celu „udzielenia tekstu właściwego prawa obcego”. Notariusz nie będzie się mógł ekskulpować dokonaniem czynności notarialnej na podstawie tzw. zapewnienia uczestnika postępowania, gdyż posiadał będzie dalsze instrumenty prawne, za pomocą których ustali stan faktyczny zgodnie z prawem (art. 2 § 2). Oznacza to także, że notariusz nie tylko przyjmuje oświadczenia stron, ale ma obowiązek ich weryfikacji z urzędu, zasięgając odpo
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo o notariacie. Kodeks Etyki Zawodowej Notariusza. Księgi wieczyste. Postępowanie wieczystoksięgowe
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: