Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00448 006370 14083247 na godz. na dobę w sumie
Prawo papierów wartościowych. Zarys wykładu. Wydanie VI - ebook/pdf
Prawo papierów wartościowych. Zarys wykładu. Wydanie VI - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 327
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0348-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> gospodarcze i handlowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Podręcznik Prawo papierów wartościowych. Zarys wykładu zawiera zwięzłą charakterystykę najważniejszych instytucji polskiego prawa papierów wartościowych. Omówiono w nim pojęcie, charakter prawny oraz zasady emisji poszczególnych postaci papierów wierzycielskich, udziałowych i towarowych. Obejmuje również prezentację mechanizmów funkcjonowania publicznego obrotu instrumentami finansowymi, w tym obrotu giełdowego i pozagiełdowego. Książka adresowana jest do studentów prawa, administracji, ekonomii, biznesu oraz finansów, a także do osób uczestniczących i dokonujących transakcji w różnych segmentach rynku papierów wartościowych w Polsce.

Dr Jan Mojak – pracuje w Katedrze Prawa Cywilnego UMCS w Lublinie, jest profesorem w Wyższej Szkole Ekonomii i Innowacji w Lublinie. Wykonuje praktykę prawniczą w Kancelarii Radcy Prawnego. Ukończył Faculté Internationale de Droit Comparé – Amsterdam, Bruksela, Trento. Odbył staż naukowy na uniwersytetach w Monachium i Wiedniu. W latach 1991–1994 był doradcą Komisji Papierów Wartościowych. Jest konsultantem Biura Studiów i Ekspertyz Sejmu oraz Senatu RP, autorem i współautorem około 150 publikacji, m.in.: Przelew wierzytelności w polskim prawie cywilnym, Lublin 1990 (nagroda Ministra Edukacji Narodowej); Prawo spółek. Zarys, Warszawa 1999; Prawne zabezpieczenie wierzytelności bankowych, Kraków 2000; Obrót wierzytelnościami, Warszawa 2012; Komentarz do kodeksu cywilnego, red. K. Pietrzykowski, t. I i II, Warszawa 2011; Polskie prawo kontraktowe. Zarys wykładu, Warszawa 2005; Zastaw rejestrowy i rejestr zastawów. Komentarz praktyczny, Warszawa 2009; Polskie i europejskie prawo bankowe w zarysie, Lublin 2013.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Redaktor prowadzący: Joanna Ołówek Opracowanie redakcyjne: Joanna Ołówek Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by Lexis Nexis Polska Sp. z o.o. 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-278-0348-1 Lexis Nexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Słowo wstępne WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Część pierwsza ROZDZIAŁ I. Pojęcie, rodzaje i funkcje papierów wartościowych . . . . . . . . . . 15 1. Pojęcie papierów wartościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 2. Rodzaje papierów wartościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 3. Funkcje papierów wartościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 4. Instytucja umarzania utraconych dokumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 ROZDZIAŁ II. Źródła prawa papierów wartościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 1. Papiery wartościowe w Kodeksie cywilnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 2. Ustawy normujące emisję poszczególnych rodzajów papierów wartościowych . . 20 Część druga WIERZYCIELSKIE PAPIERY WARTOŚCIOWE ROZDZIAŁ III. Weksle . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 23 1. Instytucja przekazu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Weksel trasowany i weksel własny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 3. Funkcje weksli w obrocie gospodarczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 4. Obieg wekslowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 4.1. Pojęcie i funkcja indosu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 4.2. Forma i rodzaje indosu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 4.3. Indos zastawniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 4.4. Zarzuty przysługujące dłużnikom wekslowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 5. Poręczenie wekslowe (awal) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 5.1.1. Istota i funkcja awalu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 5.1.2. Forma awalu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 41 5.2.1. Powstanie zobowiązania awalisty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 5.2. Powstanie i zakres odpowiedzialności awalisty . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Pojęcie awalu 6 Spis treści 5.2.2. Zakres odpowiedzialności 8.1. Wystawienie i obieg weksla in blanco . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 5.3. Charakter odpowiedzialności awalisty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 6. Przyjęcie weksla, płatność i zapłata . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 7. Protest i poszukiwanie zwrotne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 8. Weksel in blanco . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 8.1.1. Istota weksla in blanco . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 8.1.2. Deklaracja wekslowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 8.1.3. Obieg weksla in blanco . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 8.2.1. Ogólna charakterystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 8.2.2. Zarzuty dłużnika wekslowego wobec posiadacza weksla . . . . . . . . 59 9. Dyskonto i redyskonto weksli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 10. Dochodzenie wierzytelności z weksli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 8.2. Odpowiedzialność z weksla in blanco ROZDZIAŁ IV. Czeki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 1. Pojęcie i rodzaje czeków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 2. Obieg czekowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 3. Dochodzenie wierzytelności z czeków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 ROZDZIAŁ V. Obligacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 1. Pojęcie i rodzaje obligacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 2. Emisja i wykup obligacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 3. Sposoby emisji obligacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 ROZDZIAŁ VI. Bankowe papiery wartościowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 ROZDZIAŁ VII. Listy zastawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 ROZDZIAŁ VIII. Bony komercyjne. Komercyjne weksle inwestycyjno-terminowe . . ROZDZIAŁ IX. Skarbowe papiery wartościowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 1. Obligacje skarbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 2. Bony skarbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 94 ROZDZIAŁ X. Bony pieniężne Narodowego Banku Polskiego . . . . . . . . . . . . . 117 Część trzecia TOWAROWE PAPIERY WARTOŚCIOWE ROZDZIAŁ XI. Konosamenty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 ROZDZIAŁ XII. Dowody składowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 www.lexisnexis.pl Spis treści 7 Część czwarta UDZIAŁOWE PAPIERY WARTOŚCIOWE ROZDZIAŁ XIII. Akcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 1. Pojęcie i rodzaje akcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 2. Nabywanie i zbywanie akcji w procesie prywatyzacji . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 ROZDZIAŁ XIV. Świadectwa udziałowe i rekompensacyjne . . . . . . . . . . . . . . 138 1. Świadectwa udziałowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 2. Świadectwa rekompensacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 ROZDZIAŁ XV. Certyfikaty inwestycyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 1. Pojęcie i rodzaje funduszy inwestycyjnych w prawie polskim . . . . . . . . . . . . 143 2. Towarzystwo funduszy inwestycyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 3. Certyfikaty inwestycyjne funduszu inwestycyjnego zamkniętego . . . . . . . . . . 154 4. Certyfikaty inwestycyjne funduszu portfelowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 5. Certyfikaty inwestycyjne funduszu sekurytyzacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . 163 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 Część piąta PRZENOSZENIE PRAW Z PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH – OBRÓT PRYWATNY ROZDZIAŁ XVI. Obrót prawami z papierów wartościowych według Kodeksu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 169 1. Papiery imienne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 2. Papiery na zlecenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Papiery na okaziciela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 ROZDZIAŁ XVII. Obrót wierzytelnościami wekslowymi 1. Przeniesienie praw z weksla na zlecenie – indos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Przeniesienie praw z weksla imiennego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Przeniesienie praw z weksla in blanco . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 174 178 179 ROZDZIAŁ XVIII. Obrót wierzytelnościami czekowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 1. Przeniesienie praw z czeku wystawionego na zlecenie . . . . . . . . . . . . . . . . 182 2. Przeniesienie praw z czeku na okaziciela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 3. Przeniesienie praw z czeku wystawionego in blanco . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 PUBLICZNY OBRÓT INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI Część szósta ROZDZIAŁ XIX. Ogólne zasady publicznego obrotu instrumentami finansowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 1. Pojęcie i ogólne zasady publicznego obrotu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 2. Instrumenty finansowe, w tym papiery wartościowe, jako przedmiot obrotu . . . 188 8 Spis treści 3. Oferta publiczna oraz dopuszczanie papierów wartościowych lub innych  . . . . . . . . . . . 195 instrumentów finansowych do obrotu na rynku regulowanym 3.1. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 3.2. Prospekt emisyjny i memorandum informacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 3.3. Udostępnianie informacji o papierach wartościowych w związku z ofertą publiczną lub ubieganiem się o dopuszczenie papierów wartościowych do obrotu na rynku regulowanym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 4. Rynek regulowany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 4.1. Uwagi ogólne 4.2. Zakaz manipulacji oraz przyjęte praktyki rynkowe . . . . . . . . . . . . . . . . 207 4.3. Szczegółowe warunki, jakie musi spełniać rynek regulowany . . . . . . . . . 209 5. Obowiązki informacyjne emitentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 215 6. Szczególny status prawny tzw. spółki publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.1. Ujawnianie stanu posiadania znacznych pakietów akcji . . . . . . . . . . . . . 215 6.2. Nabywanie znacznych pakietów akcji – wezwania . . . . . . . . . . . . . . . . 217 6.3. Szczególne uprawnienia i obowiązki akcjonariuszy spółki publicznej . . . . . 220 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 ROZDZIAŁ XX. Instytucje prawne rynku kapitałowego w Polsce . . . . . . . . . . . 225 1. Komisja Nadzoru Finansowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 229 2. Maklerzy papierów wartościowych i doradcy inwestycyjni . . . . . . . . . . . . . . 3. Uczestnictwo w obrocie instrumentami finansowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 3.1. Prowadzenie działalności przez firmy inwestycyjne . . . . . . . . . . . . . . . 230 3.1.1. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 3.1.2. Domy maklerskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 3.1.3. Banki prowadzące działalność maklerską . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 3.1.4. Podmioty zagraniczne prowadzące działalność maklerską na terytorium RP 3.2. Banki powiernicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 238 4. System depozytowo-rozliczeniowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 5. Zabezpieczanie interesów inwestorów – system rekompensat . . . . . . . . . . . . 242 6. Dostęp do informacji o szczególnym charakterze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 245 246 6.1. Tajemnica zawodowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2. Informacje poufne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XXI. Rynek giełdowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 250 1. Status prawny Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie . . . . . . . . . . . . 2. Rynek oficjalnych notowań giełdowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 3. Członkowie giełdy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 261 4. Animatorzy obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Animatorzy rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 4.2. Animatorzy emitenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 5. Maklerzy giełdowi i maklerzy nadzorujący . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 6. Warunki i tryb dopuszczania do obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 7. Wprowadzanie instrumentów finansowych do obrotu giełdowego . . . . . . . . . 269 7.1. Zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 7.2. Wprowadzanie instrumentów pochodnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 8. Zlecenia maklerskie – transakcje giełdowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 9. Sesje giełdowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 10. Notowania w systemie ciągłym (notowania ciągłe) . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 281 11. Notowania w systemie kursu jednolitego (notowania jednolite) . . . . . . . . . . www.lexisnexis.pl Spis treści 9 12. Transakcje szczególne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 12.1. Transakcje pakietowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 12.2. Transakcje dotyczące nabywania znacznych pakietów akcji . . . . . . . . . . 285 12.3. Transakcje odkupu lub odsprzedaży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 13. Ewidencja transakcji giełdowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 14. Upowszechnienie informacji giełdowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 15. Indeksy Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie . . . . . . . . . . . . . . . 288 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 ROZDZIAŁ XXII. Rynek pozagiełdowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 2. Status prawny pozagiełdowego obrotu regulowanego (uprzednio Centralnej Tabeli Ofert SA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Uczestnictwo w obrocie w ramach regulowanego rynku pozagiełdowego 300 prowadzonego przez BondSpot SA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 3.1. Dopuszczanie do działania na rynku w charakterze członka . . . . . . . . . . 303 . 306 307 307 4. Dopuszczanie instrumentów finansowych do obrotu na rynku pozagiełdowym 5. Wprowadzanie instrumentów finansowych do obrotu na rynku pozagiełdowym 5.1. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Instrumenty dłużne jako przedmiot obrotu na regulowanym rynku pozagiełdowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 5.3. Instrumenty pochodne jako przedmiot obrotu na regulowanym rynku pozagiełdowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 5.4. Zawieszanie obrotu instrumentami finansowymi i ich wykluczanie z obrotu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 6. Obrót na rynku pozagiełdowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 6.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 6.2. Składanie ofert . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 6.3. Transakcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 6.4. Transakcje pakietowe i transakcje negocjowane . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 ROZDZIAŁ XXIII. Alternatywny system obrotu (rynek NewConnect) . . . . . . . . 314 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 2. Wprowadzanie instrumentów finansowych do obrotu . . . . . . . . . . . . . . . . 315 3. Uczestnicy systemu alternatywnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 3.1. Autoryzowani doradcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 3.2. Członkowie rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 3.3. Animatorzy Rynku 4. Obrót instrumentami finansowymi w systemie alternatywnym . . . . . . . . . . . 321 4.1. Rozpoczęcie notowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 4.2. Zasady obrotu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 5. Obowiązki emitentów instrumentów finansowych w systemie alternatywnym . . 323 ROZDZIAŁ XXIV. Catalyst – rynek autoryzacji obrotu dłużnymi instrumentami finansowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326 2. Obowiązki informacyjne emitentów dłużnych instrumentów finansowych . . . . 328 3. Zasady kierowania dłużnych instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego na Catalyst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 4. Wymogi dopuszczenia lub wprowadzenia do obrotu na Catalyst . . . . . . . . . . 330 5. Uczestnictwo w obrocie na Catalyst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 . . . . . . . . . . . . . . 333 6. Obrót dłużnymi instrumentami finansowymi na Catalyst Akty prawne k.c. k.k. k.m. k.p.a. k.p.c. k.s.h. MiFID pr.bank. pr.czek. pr.weksl. u.f.p. u. o n.r.f. Wykaz skrótów – ustawa z  23  kwiet nia 1964  r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr  16, poz.  93 ze zm.) – ustawa z 6 czerw ca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z 18 wrześ nia 2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 217, poz. 1689) – ustawa z 14 czerw ca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) – ustawa z 17 lis topada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z 15 wrześ nia 2000 r. – Kodeks spó łek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) – dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z  21  kwiet nia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych, zmiany dyrektywy Rady 85/611/EWG i  93/6/EWG i  dyrektywy 2000/12/WE Parlamen - tu Europejskiego i  Rady oraz uchylenia dyrektywy Rady 93/22/EWG (Dz.Urz. UE 2004 L 145/1 ze zm.) – ustawa z 29 sierp nia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1376 ze zm.) – ustawa z  28  kwiet nia 1936  r. – Prawo czekowe (Dz.U. Nr  37, poz.  283 ze zm.) – ustawa z 28 kwiet nia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz.U. Nr 37, poz. 282 ze zm.) – ustawa z 27 sierp nia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 885) – ustawa z  21  lipca 2006  r. o  nadzorze nad rynkiem finansowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1149 ze zm.) u. o n.r.kap. – ustawa z  29  lipca 2005  r. o  nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz.U. Nr 183, poz. 1537 ze zm.) u. o obl. – ustawa z  29  czerw ca 1995  r. o  obligacjach (tekst jedn. Dz.U. z  2001  r. Nr 120, poz. 1300 ze zm.) u. o obr. instr. fin. – ustawa z  29  lipca 2005  r. o  obrocie instrumentami finansowymi (tekst u. o of. publ. Periodyki Mon. Praw. OSNC jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 ze zm.) – ustawa z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439) – „Monitor Prawniczy” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna” Wykaz skrótów 12 PiP PPH PPG PS PUG Inne CeTO KDPW SA KNF KPWiG NBP WIG NFI PAP – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Przegląd Prawa Giełdowego” – „Przegląd Sądowy” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – Centralna Tabela Ofert – Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych SA – Komisja Nadzoru Finansowego – Komisja Papierów Wartościowych i Giełd – Narodowy Bank Polski – Warszawski Indeks Giełdowy – Narodowe Fundusze Inwestycyjne – Polska Agencja Prasowa www.lexisnexis.pl Słowo wstępne Oddawane do Państwa rąk opracowanie stanowi szóste wydanie podręcznika z zakre- su prawa papierów wartościowych, którego pierwsza edycja ukazała się w roku 2003. Moim zamiarem jest syntetyczne, zwięzłe, ale też kompleksowe ujęcie złożonej proble- matyki papierów wartościowych w  świetle zmieniających się uregulowań polskiego systemu prawnego na tle prawa Unii Europejskiej. Opracowanie obejmuje zarówno problematykę prywatnego, jak i  publicznego prawa papierów wartościowych. W  porównaniu z  poprzednim wydaniem wywody zostały zaktualizowane, zmienione i  rozszerzone. W  szczególności uwzględniono głębokie i  radykalne zmiany stanu prawnego wprowadzone trzema obszernymi ustawami z  29  lipca 2005  r.: o  nadzorze nad rynkiem kapitałowym, o  obrocie instrumentami finansowymi, a także o ofercie pub licznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych. Obec- na edycja odwołuje się również do zmian instytucjonalnych wprowadzonych ustawą z 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym. Z chwilą wejścia w życie prze- pisów tejże ustawy, tj. 19 wrześ nia 2006 r., organem nadzoru nad rynkiem kapitało- wym oraz rynkiem instrumentów finansowych, będących przedmiotem ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na takim rynku w rozumieniu aktów prawnych, wydawa- nych przez instytucje i organy Unii Europejskiej, stała się Komisja Nadzoru Finansowe- go, przejmując w  tym zakresie dotychczasowe kompetencje Komisji Papierów Warto- ściowych i Giełd. Niniejsze opracowanie uwzględnia w całości nowe uregulowania ustawowe oraz wielo- krotne nowelizacje materiału normatywnego dotyczącego funduszy inwestycyjnych, skarbowych papierów wartościowych oraz obrotu instrumentami finansowymi, oferty publicznej i statusu spółki publicznej, dokonane w latach 2007–2013. Do poszczególnych części merytorycznych podręcznika dołączono wykaz podstawowej literatury przedmiotu, w wywodach poświęconych prawu wekslowemu uwzględniono natomiast najważniejsze rozstrzyg nięcia judykatury Sądu Najwyższego. Autor Lublin–Warszawa, we wrześniu 2013 roku Część pierwsza WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Rozdział I Pojęcie, rodzaje i funkcje papierów wartościowych 1. Pojęcie papierów wartościowych Papiery wartościowe w ujęciu tradycyjnym są szczególnymi dokumentami stwierdzającymi istnienie okreś lonego prawa majątkowego (najczęś ciej – chociaż nie tylko – wierzytelności) w taki sposób, że posiadanie dokumentu staje się niezbędną przesłanką realizacji prawa (legitymacja formalna). Papiery warto- ściowe ucieleśniają prawa podmiotowe (wierzytelności), są więc nosicielami inkorpo- rowanego w nich prawa i wartości, które to prawo reprezentuje. Jako takie ułatwiają one i upraszczają obrót wyrażonymi w nich prawami. W  doktrynie konkurują między sobą różnorodne teorie wyjaś niające istotę papieru wartościowego. Według tzw. teorii kontraktowej papier wartościowy powstaje poprzez wystawienie i wręczenie drugiej stronie odpowiedniego dokumen- tu, tzw. teoria kreacyjna przyjmuje zaś, że papier wartościowy powstaje z  chwilą świadomego i celowego podpisania dokumentu przez osobę, która go wystawia. Pew- ną modyfikacją powyższych koncepcji są: teoria emisyjna, która kładzie nacisk na wydanie dokumentu, oraz teoria dobrej wiary, według której do powstania zobowią- zania z papieru wartościowego niezbędne jest, obok podpisania go, nabycie dokumen- tu w dobrej wierze. Należy podzielić pogląd Stefana Grzybowskiego1, że skutki prawne związane z wysta- wieniem papieru wartościowego powstają z mocy podpisania dokumentu oraz znale- zienia się tego dokumentu w  rękach osoby, od której wystawiający go nie może się domagać jego wydania. Współcześnie na rozwiniętych rynkach papierów wartościowych dominującą rolę odgrywają tzw. zdematerializowane papiery wartościowe, które mają niewiele wspólnego z tradycyjnymi papierami wartościowymi. Postać zdematerializo- waną mają w szczególności papiery wartościowe występujące na publicznych rynkach giełdowych oraz rynkach pozagiełdowych tychże papierów. Zdematerializowane papiery wartościowe to odpowiednie zapisy na rachunkach papierów wartościo- wych prowadzonych w  systemie informatycznym m.in. przez domy maklerskie, banki oraz zagraniczne i krajowe firmy inwestycyjne. 1 2 3 1 System prawa cywilnego, red. S. Grzybowski, t. III, cz. 2, Ossolineum, 1976, s. 988. 16 4 5 6 W systemie prawa polskiego problematykę dematerializacji w sposób komplekso- wy reguluje ustawa z  29  lipca 2005  r. o  obrocie instrumentami finansowymi2. Zgodnie z art. 5 tej ustawy papiery wartościowe: 1) będące przedmiotem oferty publicznej lub 2) dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, lub 3) wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu, lub 4) emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski –  nie mają formy dokumentu od chwili ich zarejestrowania na podstawie umowy zawieranej przez emitenta z  Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych, której przedmiotem jest rejestracja w depozycie papierów wartościowych (dematerializacja). Papiery wartościowe mogą nie mieć formy dokumentu również w przypadku, gdy prze- widują to odrębne przepisy dotyczące emisji tych papierów. Papiery wartościowe: 1) będące przedmiotem oferty publicznej, które nie będą podlegać dopuszczeniu do obrotu na rynku regulowanym, albo 2) wprowadzone wyłącznie do alternatywnego systemu obrotu – mogą nie podlegać dematerializacji, jeżeli emitent lub wprowadzający tak posta nowi. Prawa ze zdematerializowanych papierów wartościowych powstają z chwilą zapisania ich po raz pierwszy na rachunku papierów wartościowych i przysługu- ją osobie będącej posiadaczem tego rachunku. Umowa zobowiązująca do przeniesienia zdematerializowanych papierów wartościowych przenosi te papiery z chwilą dokona- nia odpowiedniego zapisu na rachunku papierów wartościowych. W  przypadku gdy ustalenie prawa do pożytków ze zdematerializowanych papierów wartościowych nastąpiło w  dniu, w  którym w  depozycie papierów wartościowych powinno zostać przeprowadzone rozliczenie transakcji, lub później, a papiery te są nadal zapisane na rachunku zbywcy, pożytki przypadają nabywcy w  chwili dokonania zapisu na jego rachunku papierów wartościowych. W przypadku gdy nabycie zdematerializowanych papierów wartościowych nastąpiło na podstawie zdarzenia prawnego powodującego z  mocy ustawy przeniesienie tych papierów, zapis na rachunku papierów wartościo- wych nabywcy jest dokonywany na jego żądanie (art. 7 ustawy). Na żądanie posiadacza rachunku papierów wartościowych podmiot prowadzący ten rachunek wystawia mu, na piśmie, oddzielnie dla każdego rodzaju papierów warto- ściowych, imienne świadectwo depozytowe. Świadectwo potwierdza legitymację do realizacji uprawnień wynikających z papierów wartościowych wskazanych w jego tre- ści, które nie są lub  nie mogą być realizowane wyłącznie na podstawie zapisów na rachunku papierów wartościowych, z  wyłączeniem prawa uczestnictwa w  walnym zgromadzeniu. (art. 9 ustawy). 2 Tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 ze zm. Część pierwsza. Wprowadzenie do prawa papierów wartościowychwww.lexisnexis.pl Rozdział I. Pojęcie, rodzaje i funkcje papierów wartościowych 17 2. Rodzaje papierów wartościowych Papiery wartościowe grupować można według dwóch różnych kryteriów. 7 Ze względu na przedmiot uprawnień w nich inkorporowanych wyróżniamy: 1) papiery opiewające na wierzytelności pieniężne, np. weksle, czeki, obligacje, 2) papiery zawierające uprawnienie do rozporządzania towarem znajdującym się pod pieczą wystawcy dokumentu, np. konosamenty, dowody składowe, 3) papiery, w  których inkorporowane są prawa udziałowe w  spółkach akcyjnych (akcje). Ze względu na tryb obrotu papierami wartościowymi wyróżniamy: 1) papiery imienne, z  których prawa przenoszone są w  drodze przelewu, połą- 8 czonego z wydaniem dokumentu (art. 509, 9218 k.c.); 2) papiery na zlecenie, które legitymują jako uprawnionego osobę imiennie wymienio- ną lub przez nią oznaczoną; są one zbywalne na podstawie indosu i  wręczenia papieru (art. 517 § 1, art. 9219 k.c.); 3) papiery na okaziciela, które legitymują każdą osobę przedstawiającą dokument; do ich przenoszenia wymagane jest przeniesienie własności dokumentu, które nastę- puje przez jego wydanie (art. 517 § 2, art. 92112 k.c.). 3. Funkcje papierów wartościowych 9 Papiery wartościowe mogą pełnić funkcję: 1) kredytową – polegającą na tym, że – wystawiając papier wartościowy i wyda- jąc (zbywając) go – wystawca (emitent) uzyskuje u  nabywcy (wierzyciela) bądź okreś loną sumę pieniężną, bądź prolongatę zadłużenia z tytułu dokonanej transak- cji (por. weksle, obligacje); 2) funkcję płatniczą – polegającą na tym, że z mocy prawa okreś lone papiery warto- ściowe (czeki, w  niektórych warunkach także weksle) stanowią legalnie dopusz- czalny instrument zapłaty, tj. stają się w danych stosunkach surogatem pieniądza. Zamiast zapłaty gotówką, można więc pokryć dług wekslem lub czekiem; 3) funkcję obiegową – wynikającą z możliwości łatwego przenoszenia praw z papie- rów wartościowych. Dotyczy to papierów na zlecenie przenoszonych w  drodze indosu oraz papierów na okaziciela przenoszonych przez proste wydanie dokumen- tu. W ten sposób ułatwia się i upraszcza obrót prawami majątkowymi inkorporowa- nymi w  papierach wartościowych danego rodzaju; z  funkcją tą wiąże się mecha- nizm dyskontowania i redyskontowania weksli przez banki oraz Narodowy Bank Polski; 4) funkcję gwarancyjną (zabezpieczającą) – dotyczącą weksli własnych i  trasowa- nych in blanco. Polega ona na tym, że zobowiązany w celu zabezpieczenia roszczeń mogących powstać z  okreś lonego stosunku prawnego (sprzedaży na raty, umowy agencyjnej) wystawia odpowiedni weksel, istotnie ułatwiający dochodzenie rosz- czeń; 5) funkcję legitymacyjną – polegającą na uproszczeniu procedur identyfikacji pod- miotów praw inkorporowanych w papierach wartościowych, która to identyfikacja sprowadza się przy papierach na okaziciela do przedstawienia dokumentu. 18 4. Instytucja umarzania utraconych dokumentów 10 Z  faktu silnego uzależnienia wykonywania praw od władania dokumentem wynika potrzeba uchylenia ujemnych skutków jego utraty. Funkcję tę spełnia instytucja uma- rzania utraconych dokumentów. Sprawy umarzania dokumentów reguluje dekret z 10 grudnia 1946 r. o umarza- niu utraconych dokumentów3. Umorzenia dokumentu można żądać w razie jego zniszczenia, zagubienia lub bezprawnego zaboru. Odbywa się ono w drodze postępo- wania sądowego (nieprocesowego) na wniosek ostatniego prawnego posiadacza lub innej osoby mającej interes prawny. Wskutek umorzenia dawny dokument staje się nieważny (nawet gdyby się później odnalazł), a wierzytelność zostaje złączona z nowym. Przepisy dekretu w sferze papierów wartościowych stosuje się w niewielkim zakresie – jedynie do obligacji imiennych (por. art. 26 u. o obl.) oraz akcji, świadectw tymczaso- wych i innych dokumentów wydawanych przez spółkę akcyjną – jeśli statut danej spół- ki nie reguluje trybu postępowania w tym zakresie. Obligacje oraz inne papiery wartościowe na okaziciela nie podlegają w ogóle umorzeniu. Zasady umarzania innych papierów wartościowych okreś lają natomiast przepisy szcze- gólne: – w odniesieniu do weksli – art. 96–100 pr.weksl., – w odniesieniu do czeków – art. 78–81 pr.czek. Literatura Bączyk M., Koziński M.H., Michalski M., Pyzioł W., Szumański A., Weiss I., Papiery wartościowe, Kraków 2000. Bączyk M., Romanowski M., Papiery wartościowe i czynności bankowe, w: System Prawa Prywatnego, t. 9, Prawo zobowiązań – umowy nienazwane, red. W.J. Katner, Warszawa 2010. Bień W., Rynek papierów wartościowych, Warszawa 2000. Chłopecki A., Dyl M., Prawo rynku kapitałowego, Warszawa 2012. Czachórski W., Prawo zobowiązań w zarysie, Warszawa 1968. Gutowski M., Umowa opcji, Kraków 2003. Jurga R., Michalski M., Krótkoterminowe dłużne papiery wartościowe w systematyce typów normatyw- nych papierów wartościowych w prawie polskim, PPH 1999, nr 6. Komosa T., Papiery wartościowe, PPH 1995, nr 4 (wkładka). Kruczalak K., Prawo papierów wartościowych, Sopot 1998. Longchamps de Berier R., Dokumenty na okaziciela, w:  Encyklopedia podręczna prawa prywatnego, t. II, Warszawa 1936. Machnikowski P., Weksel własny in blanco, Warszawa 2002. Michalski M., Problematyka prawna umarzania papierów wartościowych, cz.  1: „Glosa” 1997, nr  12; cz. 2: „Glosa” 1998, nr 1. Mojak J., Obrót wierzytelnościami, Warszawa 2012. Mojak J., Obrót wierzytelnościami. Podstawowe zagadnienia prawne, Lublin 1998. Mojak J., Prawo papierów wartościowych w zarysie, Kraków 2001. Mojak J., w: Prawne zabezpieczenia wierzytelności bankowych, Kraków 2000. 3 Dz.U. z 1947 r. Nr 5, poz. 20. Część pierwsza. Wprowadzenie do prawa papierów wartościowychwww.lexisnexis.pl Rozdział I. Pojęcie, rodzaje i funkcje papierów wartościowych 19 Ohanowicz A., Górski J., Zobowiązania. Zarys według kodeksu cywilnego. Część szczegółowa, Warsza- wa 1966. Prawo bankowe. Komentarz, red. E. Fojcik-Mastalska, Warszawa 2002, rozdz. IV – W. Pyzioł, rozdz. VII – M. Bączyk. Prawo papierów wartościowych, red. S. Włodyka, Kraków 1995. Radwański Z., Panowicz-Lipska J., Zobowiązania – część szczegółowa, Warszawa 2005. Romanowski M., Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Komentarz, Warszawa 2003; Suplement, Warszawa 2004. Romanowski M., w: Prawo papierów wartościowych, red. A. Szumański, Warszawa 2005. Socha J., Rynek papierów wartościowych w Polsce, Warszawa 2003. System prawa cywilnego, t. III, cz. 2: Prawo zobowiązań. Część szczegółowa, red. S. Grzybowski, Osso- lineum 1976. Szpunar A., Komentarz do prawa wekslowego i czekowego, Warszawa 2001. Szumański A., Problem dopuszczalności prawnej emisji nowych typów papierów wartościowych. Z pro- blematyki zasady numerus clausus papierów wartościowych w  prawie polskim, w:  Studia z  prawa gospodarczego i handlowego, Kraków 1996. Zakrzewski R., Ochrona obrotu pieniędzmi i  papierami wartościowymi w  nowym kodeksie karnym, PUG 1998, nr 5. Zawada K., w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. II, Warszawa 2005. Zoll F., Część ogólna, w: Prawo papierów wartościowych, red. S. Włodyka, Warszawa 2004. Zoll F., Klauzule dokumentowe. Prawo dokumentów dłużnych ze szczególnym uwzględnieniem papierów wartościowych, Warszawa 2001.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo papierów wartościowych. Zarys wykładu. Wydanie VI
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: