Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00367 004117 14816698 na godz. na dobę w sumie
Prawo pogrzebowe - ebook/pdf
Prawo pogrzebowe - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 450
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-684-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Zbiór PRAWO POGRZEBOWE jest jedynym aktualnym kompendium prezentującym kompleksowo przepisy prawa pogrzebowego (funeralnego) obowiązujące w Polsce. Zamieszczono przepisy dotyczące zwłaszcza: tworzenia, prowadzenia i zamknięcia cmentarzy, stwierdzania zgonu, przechowywania i transportu zwłok oraz szczątków ludzkich, pochówku czy świadczeń związanych ze śmiercią i pogrzebem. Zaprezentowano także właściwe przepisy wiążących Polskę umów międzynarodowych, w tym oficjalnie niepublikowanych, oraz prawa europejskiego, które odnoszą się do problematyki funeralnej. Kierując się względami praktyki, w aneksie zamieszczono także wyciąg z odpowiednich postanowień Kodeksu Prawa Kanonicznego oraz właściwe dokumenty wydane przez władze Kościoła katolickiego w Polsce. Zbiór adresowany jest do szerokiego kręgu odbiorców, przydatny będzie przede wszystkim duchownym różnych wyznań, przedsiębiorcom, pracownikom szpitali i zakładów opiekuńczych, pracownikom cmentarzy oraz pracownikom administracji publicznej, w szczególności administracji gminnej. Mogą z tej publikacji korzystać wszyscy, którym na danym etapie życia niezbędna jest znajomość regulacji prawnych dotyczących spraw ostatecznych. Prawo pogrzebowe jest bowiem jedną z tych nielicznych dziedzin prawa, których normy znajdują zastosowanie do każdej osoby.
dr Paweł Borecki – adiunkt w Katedrze Prawa Wyznaniowego WPiA Uniwersytetu War-szawskiego. Specjalizuje się w prawie wyznaniowym, w prawie konstytucyjnym oraz w histo-rii ustroju i prawa; autor kilkudziesięciu książek i artykułów naukowych z tych dziedzin.
dr hab. Małgorzata Winiarczyk-Kossakowska – profesor Uniwersytetu Jana Kochanow-skiego w Kielcach, politolog. Autorka publikacji dotyczących prawa wyznaniowego. W latach 1993–1997 pełniąc funkcje publiczne, wniosła bardzo istotny wkład w rozwój polskiego ustawodawstwa wyznaniowego.
Stan prawny na 10 października 2012 roku.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Prawo Prawo pogrzebowe pogrzebowe Wybór źródeł Wybór źródeł Stan prawny na 10 października 2012 roku Wybór i opracowanie naukowe Paweł Borecki Małgorzata Winiarczyk-Kossakowska Wydanie 1, Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Małgorzata Stańczak Opracowanie redakcyjne: Joanna Sawicka Redakcja techniczna: Agnieszka Dymkowska Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-684-2 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl SPIS TREŚCI WPROWADZENIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KONSTYTUCJA RP I USTAWY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 15 UMOWY MIĘDZYNARODOWE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 ROZPORZĄDZENIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 INNE AKTY PRAWNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 ANEKS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 451 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 5 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 5 2012-10-11 09:17:52 2012-10-11 09:17:52 WPROWADZENIE Prawo pogrzebowe (funeralne) jest dziedziną prawa obejmującą normy prawa państwowego i  międzynarodowego dotyczące: zabezpieczenia i  neutralizacji zwłok, względnie szczątków (prochów) ludzkich, zwłaszcza poprzez ich pochó- wek lub kremację, konserwacji zwłok i  szczątków ludzkich, a  także upamięt- nienia osoby zmarłej. W  szczególności wspomniana dziedzina obejmuje także normy dotyczące świadczeń związanych ze śmiercią i pochówkiem. Aż do drugiej połowy XVIII wieku pochówek i wszystko, co z tym związa- ne, były domeną regulacji norm religijnych oraz prawa wewnętrznego Kościo- łów i innych związków wyznaniowych. Laicyzacja norm dotyczących tej sfery została w Europie zapoczątkowana w okresie Oświecenia, szczególnie od cza- su Rewolucji Francuskiej. W  poszczególnych państwach omawiana dziedzina unormowania nadal niejednokrotnie nosi ślady norm o charakterze religijnym, przede wszystkim największych wyznań. W  krajach cywilizacyjnie rozwinię- tych, w szczególności w Europie Zachodniej oraz w Ameryce Północnej, widocz- ny jest jednak trend przeciwny, ukierunkowany na dopuszczenie form pochówku i oddanie czci zmarłym zgodnie z indywidualnym przekonaniami w sprawach religijnych zmarłego i  jego najbliższych. Jest to przejaw procesu prywatyzacji przekonań w sprawach religijnych i postępującej w krajach rozwiniętych seku- laryzacji społeczeństwa. Coraz częstsze są też ceremonie pożegnania zmarłych urządzane przez organizacje lansujące światopogląd niereligijny. Prawo pogrzebowe ma charakter heterogeniczny. Można je bowiem wyod- rębnić na podstawie przedmiotu regulacji prawnej, nie zaś na podstawie spo- sobu stanowienia norm prawnych czy typu stosunków prawnych. Zaliczamy do niego normy należące do różnych gałęzi prawa, ale dominują normy pra- wa administracyjnego. Omawiana dziedzina prawa powinna urzeczywistniać i  chronić przede wszystkim takie wartości jak godność (cześć) osoby zmarłej, zdrowie publiczne, moralność i porządek publiczny, ale także wolność sumienia i wyznania zmarłego oraz jego najbliższych. Regulując sferę związaną ze śmier- cią człowieka, prawodawca powinien wykazać szczególną wrażliwość, aby nie naruszyć uczuć najbliższych osoby zmarłej. Śmierć powoduje, że ludzkie ciało stanowiące dotychczas integralną część człowieka staje się przedmiotem prawa. 7 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 7 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 7 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Wprowadzenie Jest to jednak przedmiot szczególny przede wszystkim ze względu na wymóg poszanowania godności (czci) zmarłego. Prawo pogrzebowe w Polsce wspomniane wartości urzeczywistnia w sposób niepełny. Jest to niespójna dziedzina prawa, zawierająca przepisy niekiedy prze- starzałe. Nie zawsze odpowiadają one przemianom świadomości społecznej po roku 1989, które w  ostatnich latach uległy przyspieszeniu. Nosi ono wyraźny wpływ chrześcijańskich norm religijnych. Istotnym problemem są luki w regu- lacji prawnej. Są one uzupełniane w drodze orzecznictwa sądowego, w szcze- gólności Sądu Najwyższego, praktyki organów administracji publicznej, a także praktyki działania Kościołów i innych związków wyznaniowych oraz przedsię- biorców branży pogrzebowej. W ramach prawa funeralnego można wyodrębnić kilka charakterystycznych obszarów regulacji prawnej: 1) tworzenie cmentarzy (komunalnych, wojennych i  wyznaniowych), ich prowadzenie, ochronę oraz likwidację, 2) świadczenia z tytułu śmierci i pogrzebu danej osoby, 3) stwierdze- nie zgonu, prowadzenie właściwej dokumentacji, zabezpieczenie zwłok i szcząt- ków ludzkich, ich transport, wreszcie pochówek w różnych formach. W polskim prawie brak jest definicji legalnych, czyli ustanawiających pewne elementarne standardy, szeregu fundamentalnych pojęć związanych z pogrze- bem, takich jak np.  trumna, urna, kremacja, krematorium czy dom przedpo- grzebowy. Nie uregulowano szczególnymi przepisami zasad tworzenia i funk- cjonowania krematoriów oraz standardów, jakim powinna podlegać kremacja. Nie unormowano prawnie również balsamowania zwłok oraz ich konserwacji. Anachronizm współczesnego polskiego prawa pogrzebowego przejawia się w ograniczonych uprawnieniach związanych z formą pochówku zmarłego czy z  prawem do grobu osób, które pozostawały z  daną osobą w  trwałym wspól- nym pożyciu. Zarazem uprawniony do pochowania zwłok danej osoby w pierw- szej kolejności jest małżonek, niezależnie od tego, czy pozostawał ze zmarłym w  separacji. Polskie prawo wciąż nie dopuszcza możliwości przechowywania urn z  prochami osób zmarłych przez najbliższych w  miejscach zamieszkania ani też nie określa zasad rozsypania prochów, czy to na cmentarzach na tzw. polach pamięci, czy w  innych miejscach. Prawnie nie jest także uregulowane (dopuszczalne) składanie doczesnych szczątków zmarłego w kryptach oraz na dziedzińcach świątyń. Mimo to wspomniane procedery są akceptowane w prak- tyce przez organy administracji. Brak jest w regulacjach ustawowych podstawy do pobierania opłat związanych z  pochówkiem przez administratorów cmen- tarzy wyznaniowych i  komunalnych. W  sposób dalece niepełny uregulowano likwidację grobów. Nie przewidziano możliwości tworzenia w Polsce cmentarzy prywatnych (niepublicznych) ani specjalnie wyodrębnionych terenów przezna- czonych do pogrzebania zmarłych zwierząt. Jednocześnie zmiany wymagają 8 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 8 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 8 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Wprowadzenie przepisy nazbyt formalistyczne, np. dotyczące przewozu zwłok na terenie kraju na odległość powyżej 60 km. Brak jest także szczególnych ustawowych standar- dów w odniesieniu do przedsiębiorców branży funeralnej. Tymczasem chociażby ze względów sanitarno-epidemiologicznych powinny być ustanowione wymogi osobiste oraz dotyczące infrastruktury technicznej dla podmiotów zamierzają- cych świadczyć usługi w zakresie pochówku, transportu zwłok i szczątków, ich konserwacji czy kremacji. Osoby najbliższe zmarłemu, znajdujące się w sytuacji bolesnej, nie mogą być dodatkowo narażone na brak profesjonalizmu ze strony usługodawcy. Należy także opowiedzieć się za podwyższeniem sankcji z tytułu naruszenia przepisów ustawy o  cmentarzach i  chowaniu zmarłych oraz prze- widzieć ściganie tego rodzaju czynów z oskarżenia publicznego. Znaczna część naruszeń wspomnianej ustawy w ogóle nie jest ścigana. Od lat toczą się prace nad nową kompleksową ustawą dotyczącą problematy- ki pochówku i cmentarzy. Swoje liczne i szczegółowe postulaty zgłaszają przed- siębiorcy branży pogrzebowej. Propozycje nowych przepisów powinny w dużej mierze wynikać z bogatego orzecznictwa sądowego. Niestety prace nie przynio- sły oczekiwanego rezultatu. Potrzeba społeczna szerokiej reformy polskiego pra- wa pogrzebowego jest bardzo duża. Co roku umiera w Polsce ok. 400 tys. osób. Inercja i anachronizmy we wspomnianej dziedzinie prawa służą przede wszyst- kim interesom finansowym związków wyznaniowych i ich duchowieństwa oraz nierzetelnych przedsiębiorców branży funeralnej. W literaturze prawniczej publikacje poświęcone prawu pogrzebowemu są wyjątkowo nieliczne. Poza rzadkimi artykułami1) należy wymienić jedyny ko- mentarz do ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych wydany w 1963 r.2) oraz dwa opracowania odpowiednio: autorstwa oraz pod redakcją Aleksan- dra Sobczaka3). Trzeba również odnotować pracę o  charakterze encyklope- dycznym, a zarazem kulturoznawczym, pt. Księga żałoby i śmierci autorstwa 1) Zob. np. M. Kijowski, Prawo wyznaniowe a prawo cmentarne. W 50. Rocznicę obo- wiązywania ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, w: Prawo wyznaniowe w Polsce (1989–2009). Analizy–dyskusje–postulaty, red.  D.  Walencik, Katowice–Bielsko-Biała 2009, s. 211–232. 2) Zob. Z. Branowitzer, L. Krotkiewska, Chowanie zmarłych. Przepisy prawne i komen- tarz, Warszawa 1963. 3) Zob. A. Sobczak, Poradnik cmentarny. Kościelne i cywilne normy prawne o cmenta- rzach i chowaniu zmarłych wraz z orzecznictwem, Gniezno 2003, oraz Cmentarz w prawie i  praktyce, red.  A.  Sobczak, Warszawa 2005–2008. Jest to dotychczas najbardziej wy- czerpujące kompendium poświęcone prawnej regulacji problematyki cmentarno-pogrze- bowej. Niestety, z uwagi na częściową zmianę stanu prawnego oraz wciąż rozwijające się orzecznictwo sądowe nie jest ono w pełni aktualne. 9 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 9 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 9 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Wprowadzenie Mariana Wańczkowskiego i Mirosława Lenarta4). Niektóre korporacje skupia- jące przedsiębiorców pogrzebowych prowadzą własne elektroniczne zbiory ak- tów normatywnych, orzeczeń sądowych i rozstrzygnięć organów administra- cji. Są one jednak dostępne przede wszystkim dla członków danej korporacji. Poniekąd ten stan rzeczy jest zrozumiały, bowiem śmierć i wszystko, co z nią związane, to sprawy traumatyczne. Prezentowany zbiór składa się, poza wprowadzeniem, z  aktów prawnych podanych w formie wyciągów, rzadziej w pełnym brzmieniu, według stanu na dzień 10 października 2012 r., oraz z aneksu. Autorzy zdecydowali się na szer- szą prezentację źródeł polskiego prawa pogrzebowego. Zostały ujęte w czterech częściach: Konstytucja RP i ustawy, umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz inne akty prawne. Ten układ wiąże się z hierarchicznym systemem źródeł prawa, określonym w rozdziale III Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. W ramach poszczególnych części akty normatywne podano w kolejności według ich usta- nowienia (ratyfikacji), z wyjątkiem ustawy z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych5), która z uwagi na swoje znaczenie została zamieszczona bezpośrednio po przepisach konstytucyjnych. Polska ustawa zasadnicza nie za- wiera norm wprost dotyczących problematyki funeralnej. Jest jednak wiele po- stanowień odnoszących się pośrednio do tej dziedziny. Są to przede wszystkim przepisy dotyczące spraw wyznaniowych oraz niektóre postanowienia poświę- cone wolnościom i prawom człowieka. W dziedzinie ustawodawstwa fundamentalny charakter ma ustawa z 31 stycz- nia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Należy jednak podkreślić, iż wiele istotnych kwestii zostało uregulowanych przez akty wykonawcze – rozporządze- nia. Przynajmniej niektóre zagadnienia, jak np. problematyka kremacji, powinny zostać unormowane w ustawach, ponieważ związane są bezpośrednio z urzeczy- wistnieniem wolności gwarantowanych konstytucyjnie, przede wszystkim wolno- ści uzewnętrzniania religii i przekonań. W zbiorze zamieszczono postanowienia z aktualnych indywidualnych ustaw wyznaniowych z lat 1936–1997, stanowiące dodatkowe gwarancje prawne dla właściwych kościołów i innych związków wy- znaniowych. Szerzej przedstawiono przepisy dotyczące cmentarzy żydowskich, zwłaszcza ich restytucji, zawarte w ustawie z 20 lutego 1997 r. o stosunku Pań- stwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej6). 4) M. Wańczkowski, M. Lenart, Księga żałoby i śmierci, Warszawa 2009, ss. 631; tam też wybrana bibliografia dotycząca omawianej problematyki. 5) Tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 118, poz. 687 ze zm. 6) Dz.U. Nr 41, poz. 251 ze zm. 10 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 10 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 10 2012-10-11 10:08:00 2012-10-11 10:08:00 Wprowadzenie W części dotyczącej umów międzynarodowych zebrano akty oficjalnie opu- blikowane, w tym wybrane przepisy prawa pierwotnego Unii Europejskiej, ale także umowy międzyrządowe nieogłoszone oficjalnie. Tę kategorię aktów nor- matywnych potraktowano jednolicie pod względem systematyki. Nie dokonano wewnętrznego podziału na umowy ratyfikowane, w tym ratyfikowane za zgodą wyrażoną w ustawie, oraz niepodlegające ratyfikacji. Konstytucja RP w art. 9 stwierdza bowiem wyraźnie, iż Rzeczypospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego, zarazem art.  27 Konwencji o  prawie traktatów sporządzonej w Wiedniu 23 maja 1969 r.7), stanowi, iż strona nie może powołać się na postanowienia swojego prawa wewnętrznego dla uzasadnienia odmowy wykonania postanowień traktatu. Aneks zawiera wyciąg z  postanowień Kodeksu Prawa Kanonicznego z  1983  r. oraz dwa dokumenty wydane przez odpowiednie władze Kościoła katolickiego w Polsce w 1987 r. i w 2011 r. W uregulowaniu sfery funeralnej istotną rolę odgrywają bowiem akty prawa wewnętrznego (prawa kościelnego) kościołów i innych związków wyznaniowych. Zgodnie z zasadą wewnętrznej autonomii i niezależności wspólnot religijnych (art. 25 ust. 3 Konstytucji RP) są one stanowione samodzielnie przez odpowiednie organy danego związku wyznaniowego. Co do zasady wywierają one skutek jedynie na forum we- wnętrznym danej wspólnoty religijnej. W  szczególności regulują one zasady zapewnienia religijnej oprawy pochówku zmarłego oraz przebieg uroczystości konfesyjnych temu towarzyszących. Od decyzji organów wyznaniowych w tej dziedzinie, nieuregulowanej przez obowiązujące normy prawa państwowego, zgodnie z zasadą wzajemnej niezależności państwa i związków wyznaniowych w swoim zakresie, zainteresowani nie mogą odwołać się do sądów powszech- nych czy administracyjnych, względnie do organów administracji publicznej. Kompetentnymi organami są wówczas zwierzchnie organy danego kościoła czy innego związku wyznaniowego. W szczególności, o ile prawo polskie zapewnia tzw. prawo do grobu, o tyle nie gwarantuje prawa do ceremonii pogrzebowej zgodnie z normami danej konfesji. W przypadku sprzeczności norm wewnętrz- nych związków wyznaniowych i  norm prawa państwowego należy stosować normy prawa państwowego8). 7) Dz.U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439. 8) Przykładem może być sprzeczność norm religijnych islamu (nakazujących pochó- wek zwłok w ciągu 24 godzin od śmierci danej osoby) z art. 9 ust. 1 ustawy o cmenta- rzach i chowaniu zmarłych dopuszczającym pochowanie dopiero po upływie 24 godzin od zgonu. 11 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 11 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 11 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Wprowadzenie W  warunkach polskich istotne znaczenie mają gwarancje przewidziane w art. 8 ust. 2–5 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. W miejscowo- ściach, w których nie ma cmentarzy komunalnych, zarząd cmentarza wyzna- niowego jest obowiązany umożliwić pochowanie na tym cmentarzu, bez jakiej- kolwiek dyskryminacji, osób zmarłych innego wyznania lub niewierzących. Poza tym zarząd cmentarza wyznaniowego nie może odmówić pochowania zwłok osób, które posiadają nabyte prawo do pochówku w określonym miej- scu tego cmentarza. Prawo to służy także bliskim takich osób, to jest mał- żonkowi, wstępnym, zstępnym, rodzeństwu i  przysposobionym. Zwłoki osób wymienionych kategorii powinny być traktowane przez zarząd cmentarza na równi ze zwłokami osób należących do wyznania, do którego należy cmentarz, a w szczególności pod względem wyznaczenia miejsca pochowania, właściwego ceremoniału pogrzebowego i wznoszenia stosownych nagrobków. W przypad- ku sabotowania powyższych uprawnień przez zarząd cmentarza wyznaniowe- go, np. poprzez wysokie opłaty administracyjne, osoby posiadające tzw. prawo do grobu powinny poinformować organy ścigania o  podejrzeniu naruszenia przepisów ustawy z 1959 r. W takiej sytuacji może również zachodzić podej- rzenie naruszenia przez członków zarządu cmentarza wyznaniowego art. 194 Kodeksu karnego, czyli ograniczenie jednostki w przysługujących jej prawach ze względu na jej przynależność wyznaniową albo bezwyznaniowość. Jest to czyn zabroniony pod groźbą kary grzywny, ograniczenia wolności albo pozba- wienia wolności do lat dwóch. Ponadto osoby uprawnione mogą wystąpić na drodze cywilnoprawnej do właściwego sądu powszechnego o  potwierdzenie na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego przysługującego im prawa. Zarząd cmentarza wyznaniowego nie musi jednak przyjąć zwłok, gdy na cmentarzu brak jest miejsca do pochowania własnych wyznawców. W takiej sy- tuacji odpowiednie władze danej wspólnoty religijnej (kościoła) powinny zdecy- dować po zasięgnięciu opinii miejscowego inspektora sanitarnego o zamknięciu cmentarza wyznaniowego. Wówczas na takim zamkniętym cmentarzu zabro- niony jest pochówek zwłok – bez względu na wyznanie zmarłego – w grobach ziemnych (zwykłych). Jedynie przez dwadzieścia lat od zamknięcia nekropolii można chować w grobach murowanych wieloosobowych i grobowcach9). Warto także pamiętać, iż prawo polskie chroni wieczysty charakter cmentarzy żydow- skich, wynikający z norm religijnych judaizmu. 9) M. Winiarczyk-Kossakowska, Państwowe prawo wyznaniowe w praktyce administra- cyjnej, Warszawa 1999, s. 108. 12 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 12 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 12 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Wprowadzenie Z uwagi na fakt, że zdecydowana większość ludności Polski należy do Kościo- ła katolickiego, a w związku z tym większość cmentarzy jest własnością osób prawnych tego Kościoła, w praktyce wskazana może się okazać znajomość od- powiednich postanowień Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r.10) dotyczących pochówku oraz cmentarzy katolickich, a także wypowiedzi kierowniczych gre- miów Kościoła katolickiego w Polsce w tym zakresie. Kodeks Prawa Kanoniczne- go normuje w księdze IV „Uświęcające zadanie Kościoła”, w części II „Pozostałe akty Kultu Bożego”, w  tytule III – kwestię pogrzebu kościelnego (kan. 1176– 1185). Należy szczególnie zwrócić uwagę na kan. 1183–1185, określające, komu należy udzielić, a komu odmówić pogrzebu kościelnego. Nieznajomość tych po- stanowień przez bliskich zmarłego jest częstokroć źródłem nieuzasadnionych pretensji wobec duchownych katolickich. Problematyki cmentarzy katolickich dotyczą kan. 1240–1243, zawarte w części III „Miejsca i czasy święte”, w tytu- le I „Miejsca święte”, w rozdziale V „Cmentarze”. Kanon 1190 dotyczy zakazu handlu relikwiami oraz ograniczeń w ich alienacji i przenoszeniu. Do wysokości ofiar za udzielenie sakramentów i sakramentaliów odnosi się kan. 1264. Mniej- sze znaczenie dla wiernych świeckich posiadają natomiast kan. 1205–1209 do- tyczące miejsc świętych. W zakresie partykularnych norm kościelnych należy uwzględnić wskazania zawarte w Liście pasterskim Episkopatu Polski o szacunku dla ciała zmarłego i ob- rzędach pogrzebu (w przypadku kremacji) przyjętym przez Konferencję Episko- patu Polski podczas 356. Zebrania Plenarnego w Przemyślu w dniach 13–16 paź- dziernika 2011 r.11). W dokumencie biskupi zajęli negatywne stanowisko wobec kremacji, jednoznacznie wyrażając preferencję na rzecz tradycyjnej formy po- chówku. W związku z tym sformułowano szczegółowe normy dotyczące religij- nej ceremonii pożegnania i pochówku w przypadku decyzji o kremacji zwłok. Różne formy pogrzebu katolickiego przewidziane w Kościele w Polsce zostały opisane w  publikacji pt.  Obrzędy pogrzebu dostosowane do zwyczajów diecezji polskich12). Szczegółowe wytyczne dotyczące cmentarzy katolickich zostały za- warte w dokumencie Ochrona cmentarzy. Instrukcja Komisji Episkopatu do spraw Sztuki Kościelnej 1987. 10) Zob. Codex Iuris Canonici auctotitate Ioannis Pauli PP. II promulgatus – Kodeks pra- wa kanonicznego. Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Pallotinum, Poznań 1984. 11) Zob. http://www.episkopat.pl/?a=dokumentyKEP doc=20111110_0, stan na 1 paź- dzier nika 2012 r. 12) Obrzędy pogrzebu dostosowane do zwyczajów diecezji polskich, wydanie drugie uzu- pełnione, Katowice 1991. 13 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 13 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 13 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Wprowadzenie Wskazane byłoby uregulowanie przez wspólnoty religijne, z  Kościołem ka- tolickim na czele, kwestii maksymalnej wysokości opłat za czynności związane z pochówkiem. Rozstrzygnięcia w tym zakresie powinny być podane do publicz- nej wiadomości. Petenci powinni wiedzieć, z jakiego tytułu wnoszą określone opłaty i na czyją rzecz – duchownego czy wyznaniowej osoby prawnej. Niepo- rozumienia, niekiedy wręcz konflikty, między bliskimi osoby zmarłej a ducho- wieństwem czy administratorami cmentarzy są szczególnie bolesne i kładą się cieniem na publicznym wizerunku wspólnot wyznaniowych. Prezentowany zbiór skierowany jest przede wszystkim do osób w praktyce sto- sujących prawo pogrzebowe, tzn.  do przedsiębiorców branży funeralnej, admi- nistratorów cmentarzy, pracowników administracji publicznej, przede wszystkim administracji gminnej (miejskiej), oraz duchowieństwa różnych wyznań. Publi- kacja będzie też przydatna wszystkim, którzy pragną kompleksowo poznać stan prawny dotyczący szeroko rozumianych kwestii pogrzebowych. Zetknięcie się z tą sferą ludzkiego bytu jest bowiem dla każdego tylko kwestią czasu… Paweł Borecki, Małgorzata Winiarczyk-Kossakowska Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 14 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 14 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Konstytucja RP Konstytucja RP i ustawy i ustawy Konstytucja RP i ustawy Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 15 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 15 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 SPIS TREŚCI KONSTYTUCJA RP I USTAWY 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 118, poz. 687 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Ustawa z dnia 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych (Dz.U. Nr 39, poz. 311 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Ustawa z dnia 21 kwietnia 1936 r. o stosunku Państwa do Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 30, poz. 240 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Ustawa z dnia 21 kwietnia 1936 r. o stosunku Państwa do Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 30, poz. 241 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . 7. Ustawa z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8. Ustawa z dnia 21 stycznia 1988 r. o Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (Dz.U. Nr 2, poz. 2 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 29, poz. 154 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . 11. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13. Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14. Ustawa z dnia 5 lipca 1990 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. Nr 51, poz. 297 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 27 37 41 42 43 45 52 54 59 63 66 69 72 17 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 17 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 17 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Konstytucja RP i ustawy 15. Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . 16. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniach społecznych rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . 17. Ustawa z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz.U. Nr 66, poz. 287 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . 18. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . 19. Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz.U. Nr 90, poz. 450 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20. Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21. Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Pań- stwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22. Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko- -Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 73, poz. 323 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23. Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko- -Reformowanego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 73, poz. 324 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 85 91 95 98 100 107 112 115 24. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 25. Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko- -Metodystycznego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 97, poz. 479 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26. Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześ- cijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 97, poz. 480 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27. Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Adwen- tystów Dnia Siódmego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 97, poz. 481 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28. Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Polskokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 97, poz. 482 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 130 134 136 29. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . 139 30. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . 144 18 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 18 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 18 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Spis treści 31. Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 41, poz. 251 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32. Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 41, poz. 252 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33. Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Starokatolic- kiego Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 41, poz. 253 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34. Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Zielono- świątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 41, poz. 254 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 151 154 157 35. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze sprost. i zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 36. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . 162 37. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . 170 38. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 39. Ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 163, poz. 1712 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . 185 40. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załączniki do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załącznik Nr 1. Kategorie odpadów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załącznik Nr 2. Kategorie lub rodzaje odpadów niebezpiecznych . . . . . . . . . . . Załącznik Nr 3. Składniki odpadów, które kwalifikują je jako odpady niebezpieczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Załącznik Nr 4. Właściwości odpadów, które powodują, że odpady są niebezpieczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 207 207 208 208 210 41. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 42. Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 29, poz. 154 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43. Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypad- ków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz.U. Nr 199, poz. 1674 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 680) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 219 222 19 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 19 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 19 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Konstytucja RP i ustawy 45. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 46. Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) (wyciąg) . . . 225 47. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 48. Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepia- niu komórek, tkanek i narządów (Dz.U. Nr 169, poz. 1411 ze zm.) (wyciąg) . . 233 49. Ustawa z dnia 9 kwietnia 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kon- trwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz.U. Nr 104, poz. 710 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50. Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 621 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51. Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyj- nych (Dz.U. Nr 97, poz. 800 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52. Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 79, poz. 523 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 243 246 248 53. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. Nr 112, poz. 654 ze zm.) (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 20 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 20 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 20 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 1 KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U.  z  16  lipca 1997  r. Nr  78, poz.  483; sprost.: Dz.U.  z  2001  r. Nr  28, poz.  319; zm.: Dz.U. z 2006 r. Nr 200, poz. 1471; z 2009 r. Nr 114, poz. 946) .................................................................................................................................. (wyciąg) Rozdział I Rzeczpospolita .................................................................................................................................. Art. 20. Społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodar- czej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i  współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 21. 1. Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. 2. Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Art. 22. Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. .................................................................................................................................. 21 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 21 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 21 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 Konstytucja RP i ustawy Art. 25. 1. Kościoły i inne związki wyznaniowe są równouprawnione. 2. Władze publiczne w  Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapew- niając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym. 3. Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznanio- wymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego. 4. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem Katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy. 5. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a innymi kościołami oraz związ- kami wyznaniowymi określają ustawy uchwalone na podstawie umów zawar- tych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami. .................................................................................................................................. Rozdział II Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela Zasady ogólne Art. 30. Przyrodzona i  niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolno- ści i  praw człowieka i  obywatela. Jest ona nienaruszalna, a  jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Art. 31. .................................................................................................................................. 3. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demo- kratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. 22 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 22 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 22 2012-10-11 09:17:53 2012-10-11 09:17:53 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Art. 32. 1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego trakto- wania przez władze publiczne. 2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. .................................................................................................................................. Art. 35. 1. Rzeczpospolita Polska zapewnia obywatelom polskim należącym do mniej- szości narodowych i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury. 2. Mniejszości narodowe i etniczne mają prawo do tworzenia własnych in- stytucji edukacyjnych, kulturalnych i instytucji służących ochronie tożsamości religijnej oraz do uczestnictwa w rozstrzyganiu spraw dotyczących ich tożsamo- ści kulturowej. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. Wolności i prawa osobiste Art. 48. 1. Rodzice mają prawo do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekona- niami. Wychowanie to powinno uwzględniać stopień dojrzałości dziecka, a tak- że wolność jego sumienia i wyznania oraz jego przekonania. .................................................................................................................................. Art. 53. 1. Każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii. 2. Wolność religii obejmuje wolność wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz uzewnętrzniania indywidualnie lub z innymi, pu- blicznie lub prywatnie, swojej religii przez uprawianie kultu, modlitwę, uczestni- czenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie. Wolność religii obejmuje także posiadanie świątyń i innych miejsc kultu w zależności od potrzeb ludzi wierzą- cych oraz prawo osób do korzystania z pomocy religijnej tam, gdzie się znajdują. 3. Rodzice mają prawo do zapewnienia dzieciom wychowania i  nauczania moralnego i religijnego zgodnie ze swoimi przekonaniami. Przepis art. 48 ust. 1 stosuje się odpowiednio. 23 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 23 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 23 2012-10-11 09:17:54 2012-10-11 09:17:54 Konstytucja RP i ustawy 4. Religia kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytu- acji prawnej może być przedmiotem nauczania w szkole, przy czym nie może być naruszona wolność sumienia i religii innych osób. 5. Wolność uzewnętrzniania religii może być ograniczona jedynie w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy jest to konieczne do ochrony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób. 6. Nikt nie może być zmuszany do uczestniczenia ani do nieuczestniczenia w praktykach religijnych. 7. Nikt nie może być obowiązany przez organy władzy publicznej do ujawnie- nia swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania. Art. 54. 1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyski- wania i rozpowszechniania informacji. .................................................................................................................................. Wolności i prawa polityczne Art. 57. Każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Ograniczenie tej wolności może określać ustawa. .................................................................................................................................. Środki ochrony wolności i praw Art. 77. 1. Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. 2. Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszo- nych wolności lub praw. Art. 78. Każda ze  stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i  decyzji wydanych w  pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. 24 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 24 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 24 2012-10-11 09:17:54 2012-10-11 09:17:54 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Art. 79. 1. Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma pra- wo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konsty- tucyjnego w  sprawie zgodności z  Konstytucją ustawy lub innego aktu norma- tywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określo- nych w Konstytucji. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy praw określonych w art. 56. Art. 80. Każdy ma prawo wystąpienia, na zasadach określonych w ustawie, do Rzecz- nika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej. Art. 81. Praw określonych w art. 65 ust. 4 i 5, art. 66, art. 69, art. 71 i art. 74–76 można dochodzić w granicach określonych w ustawie. .................................................................................................................................. Rozdział VIII Sądy i trybunały .................................................................................................................................. Trybunał Konstytucyjny Art. 188. Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach: 1) zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją, 2) zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, 3) zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami, 4) zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych, 5) skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 ust. 1. .................................................................................................................................. 25 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 25 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 25 2012-10-11 09:17:54 2012-10-11 09:17:54 Konstytucja RP i ustawy Art. 191. 1. Z wnioskiem w sprawach, o których mowa w art. 188, do Trybunału Kon- stytucyjnego wystąpić mogą: .................................................................................................................................. 4) ogólnokrajowe organy związków zawodowych oraz ogólnokrajowe władze organizacji pracoda wców i organizacji zawodowych, 5) kościoły i inne związki wyznaniowe, .................................................................................................................................. 2. Podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 3–5, mogą wystąpić z takim wnios- kiem, jeżeli akt normatywny dotyczy spraw objętych ich zakresem działania. .................................................................................................................................. Rozdział XI Stany nadzwyczajne .................................................................................................................................. Art. 233. 1. Ustawa określająca zakres ograniczeń wolności i  praw człowieka i  oby- watela w czasie stanu wojennego i wyjątkowego nie może ograniczać wolności i  praw określonych w  art.  30 (godność człowieka), art.  34 i  art.  36 (obywa- telstwo), art. 38 (ochrona życia), art. 39, art. 40 i art. 41 ust. 4 (humanitarne traktowanie), art. 42 (ponoszenie odpowiedzialności karnej), art. 45 (dostęp do sądu), art. 47 (dobra osobiste), art. 53 (sumienie i religia), art. 63 (petycje) oraz art. 48 i art. 72 (rodzina i dziecko). 2. Niedopuszczalne jest ograniczenie wolności i praw człowieka i obywatela wyłącznie z powodu rasy, płci, języka, wyznania lub jego braku, pochodzenia społecznego, urodzenia oraz majątku. 3. Ustawa określająca zakres ograniczeń wolności i  praw człowieka i  oby- watela w stanie klęski żywiołowej może ograniczać wolności i prawa określone w art. 22 (wolność działalności gospodarczej), art. 41 ust. 1, 3 i 5 (wolność oso- bista), art. 50 (nienaruszalność mieszkania), art. 52 ust. 1 (wolność poruszania się i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), art. 59 ust. 3 (prawo do strajku), art. 64 (prawo własności), art. 65 ust. 1 (wolność pracy), art. 66 ust. 1 (prawo do bezpiecznych i  higienicznych warunków pracy) oraz art.  66 ust.  2 (prawo do wypoczynku). 26 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 26 Prawo_pogrzebowe_kor1.indd 26 2012-10-11 09:17:54 2012-10-11 09:17:54
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: