Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00350 006732 12443727 na godz. na dobę w sumie
Prawo pracy. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 2 - ebook/pdf
Prawo pracy. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 2 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 376
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8065-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Stan prawny: 1 stycznia 2018 r. do Dz.U. z 2017 r. poz. 2135

Szybko i skutecznie przygotujesz się do egzaminu!

Pytania

Kazusy

Tablice

Testy

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

REPETYTORIA BECKA Prawo pracy 2. wydanie pytania kazusy tablice testy REPETYTORIA BECKA Prawo pracy Polecamy w tej serii: POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE, wyd. 2 POSTĘPOWANIE CYWILNE, wyd. 2 POSTĘPOWANIE KARNE, wyd. 2 PRAWO CYWILNE – CZĘŚĆ OGÓLNA, wyd. 6 PRAWO hANDLOWE I GOSPODARCZE, wyd. 2 PRAWO KARNE, wyd. 2 PRAWO KONSTYTUCYJNE PRAWO RZECZOWE, wyd. 6 SPADKI I PRAWO RODZINNE, wyd. 2 ZOBOWIĄZANIA, wyd. 2 Prawo pracy pytania • kazusy • tablice • testy 2. wydanie dr Małgorzata Barzycka-Banaszczyk adw. Angelika Grzelachowska-Larek apl. radc. Grzegorz Larek WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2018 Stan prawny: 1 stycznia 2018 r. (do Dz.U. z 2017 r. poz. 2135) Wydawca: Wioletta Żelazowska © Wydawnictwo C.H.Beck 2018 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: PanDawer Druk i oprawa: P.W.P. Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-812-8064-8 ISBN e-book 978-83-812-8065-6 Spis treści Wykaz skrótów _____________________________________________________ XI Część A. Pytania egzaminacyjne Dział I. Przepisy ogólne ______________________________________________ Pytanie 1–13 Dział II. Stosunek pracy ______________________________________________ Pytanie 14–78 Dział III. Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia ____________________ Pytanie 79–93 Dział IV. Obowiązki pracodawcy i pracownika __________________________ Pytanie 94–110 Dział V. Odpowiedzialność materialna pracowników _____________________ Pytanie 111–116 Dział VI. Czas pracy _________________________________________________ Pytanie 117–136 Dział VII. Urlopy pracownicze ________________________________________ Pytanie 137–149 Dział VIII. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem _________ Pytanie 150–155 Dział IX. Zatrudnianie młodocianych __________________________________ Pytanie 156–161 Dział X. Bezpieczeństwo i higiena pracy _______________________________ Pytanie 162–171 1 8 41 49 58 60 70 76 80 83 VI Spis treści Dział XI. Układy zbiorowe pracy ______________________________________ Pytanie 172–181 Dział XII. Terminy dochodzenia roszczeń pracowniczych ________________ Pytanie 182–183 Dział XIII. Przedawnienie roszczeń ze stosunku pracy. Odpowiednie stosowanie KC ______________________________________ Pytanie 184–187 Dział XIV. Dopuszczalność wykonywania pracy przez dzieci ______________ Pytanie 188–189 Dział XV. Zagadnienia pozakodeksowe ________________________________ Pytanie 190–204 Część B. Kazusy Dział I. Przepisy ogólne ______________________________________________ Kazus 1. Pojęcie pracodawcy ___________________________________________ Kazus 2. Podejmowanie czynności z zakresu prawa pracy ____________________ Kazus 3. Prawo do godziwego wynagrodzenia _____________________________ Kazus 4. Hierarchia źródeł prawa pracy __________________________________ Kazus 5. Równe traktowanie w zakresie wynagradzania. Zasady BHP ___________ Dział II. Stosunek pracy ______________________________________________ Kazus 6. Zawarcie umowy o pracę ______________________________________ Kazus 7. List intencyjny a umowa o pracę _________________________________ Kazus 8. Termin nawiązania stosunku pracy. Usprawiedliwianie nieobecności w pra- cy _________________________________________________________ Kazus 9. Dane osobowe zbierane przez pracodawcę ________________________ Kazus 10. Umowa na okres próbny _______________________________________ Kazus 11. Przejście zakładu pracy ________________________________________ Kazus 12. Limit umów na czas określony. Wypowiadanie umów ________________ Kazus 13. Rozwiązywanie umów o pracę __________________________________ Kazus 14. Długość okresu wypowiedzenia umowy na czas określony ____________ Kazus 15. Wypowiedzenie umowy na zastępstwo ___________________________ Kazus 16. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinio- nych przez pracownika ________________________________________ Kazus 17. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika __________ Dział III. Wynagrodzenie i inne świadczenia ____________________________ Kazus 18. Termin i forma wypłaty wynagrodzenia ____________________________ Kazus 19. Zmiana zasad premiowania _____________________________________ Kazus 20. Wynagrodzenie za czas przestoju ________________________________ Kazus 21. Wynagrodzenie chorobowe. Pojęcie wypadku w drodze z pracy _______ Kazus 22. Odprawa pośmiertna __________________________________________ 88 92 93 94 95 105 105 107 109 110 111 114 114 116 118 120 122 124 126 129 131 133 134 136 139 139 142 144 146 149 Spis treści Dział IV. Obowiązki pracodawcy i pracownika __________________________ Kazus 23. Świadectwo pracy ____________________________________________ Kazus 24. Mobbing ____________________________________________________ Kazus 25. Zakaz konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy _________________ Kazus 26. Zasada wolności pracy a zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy ___ Kazus 27. Regulamin pracy ______________________________________________ Kazus 28. Odwołanie z urlopu wypoczynkowego. Kary porządkowe ____________ Dział V. Odpowiedzialność materialna pracowników _____________________ Kazus 29. Odpowiedzialność materialna ___________________________________ Dział VI. Czas pracy _________________________________________________ Kazus 30. Godziny nadliczbowe __________________________________________ Dział VII. Urlopy pracownicze ________________________________________ Kazus 31. Urlop wypoczynkowy w okresie wypowiedzenia. Zasady udzielania zale- głego urlopu wypoczynkowego __________________________________ Kazus 32. Urlop proporcjonalny. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop __________ Dział VIII. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem _________ Kazus 33. Prawo do urlopu rodzicielskiego w przypadku zgonu matki dziecka _____ Kazus 34. Rezygnacja z urlopu rodzicielskiego, przerwa między dwiema częściami urlopu rodzicielskiego _________________________________________ Kazus 35. Praca zarobkowa w trakcie urlopu wychowawczego _________________ Część C. Tablice Tablica 1. Źródła prawa pracy __________________________________________ Tablica 2. Przyjęcie lub zmiana regulaminu pracy ___________________________ Tablica 3. Obowiązek ustalenia regulaminu pracy ___________________________ Tablica 4. Podstawy nawiązania stosunku pracy ____________________________ Tablica 5. Podstawowe zobowiązania stron stosunku pracy ___________________ Tablica 6. Rodzaje umów o pracę _______________________________________ Tablica 7. Relacje pomiędzy umową na czas określony a umową na czas nieokreś- lony (art. 251 KP) ____________________________________________ Tablica 8. Tryb wprowadzenia zatrudnienia w formie telepracy ________________ Tablica 9. Tryb rezygnacji z zatrudnienia w formie telepracy __________________ Tablica 10. Treść informacji o warunkach zatrudnienia ________________________ Tablica 11. Przejście zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę _______ Tablica 12. Sposoby ustania umownego stosunku pracy _______________________ Tablica 13. Wygaśnięcie stosunku pracy ___________________________________ Tablica 14. Konstrukcja prawna zakazu wypowiadania umowy o pracę ___________ Tablica 15. Długość okresów wypowiedzenia _______________________________ Tablica 16. Roszczenia pracownika w razie niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę _____________________________________________ Tablica 17. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracodawcę __________ VII 152 152 154 157 159 161 162 165 165 168 168 170 170 171 174 174 176 178 181 182 182 183 183 184 184 186 187 187 188 189 189 190 191 191 192 VIII Spis treści Tablica 18. Roszczenia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania z nim umowy o pracę ________________________________________ Tablica 19. Procedura zwolnienia grupowego _______________________________ Tablica 20. Świadectwo pracy ___________________________________________ Tablica 21. Umowy o zakazie konkurencji __________________________________ Tablica 22. Rodzaje kar porządkowych ____________________________________ Tablica 23. Tryb stosowania kary porządkowej ______________________________ Tablica 24. Systemy czasu pracy __________________________________________ Tablica 25. Sposoby wprowadzenia ruchomego rozkładu czasu pracy ____________ Tablica 26. Zasady wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych _____________ Tablica 27. Zakaz pracy w godzinach nadliczbowych _________________________ Tablica 28. Formy rekompensaty pracy w godzinach nadliczbowych _____________ Tablica 29. Rodzaje urlopów pracowniczych ________________________________ Tablica 30. Wymiar urlopów związanych z rodzicielstwem ____________________ Tablica 31. Zasady urlopów związanych z rodzicielstwem _____________________ Tablica 32. Formy ochrony wynagrodzenia za pracę __________________________ Tablica 33. Potrącenia z wynagrodzenia za pracę ____________________________ Tablica 34. Rodzaje przestoju w wykonywaniu pracy a prawo do wynagrodzenia ___ Tablica 35. Odprawy w ramach stosunku pracy _____________________________ Tablica 36. Obowiązki stron stosunku pracy ________________________________ Tablica 37. Pojęcie molestowania oraz molestowania seksualnego _______________ Tablica 38. Przesłanki mobbingu oraz możliwe sankcje za jego stosowanie ________ Tablica 39. Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP __________________________ Tablica 40. Obowiązki pracownika w zakresie BHP __________________________ Tablica 41. Uprawnienia pracownika podnoszącego kwalifikacje zawodowe _______ Tablica 42. Odpowiedzialność materialna pracownika ________________________ Tablica 43. Granice odpowiedzialności materialnej pracowników _______________ Tablica 44. Zasady realizacji prawa do urlopu wypoczynkowego ________________ Tablica 45. Szczególne uprawnienia pracownika niepełnosprawnego _____________ Tablica 46. Szczególne uprawnienia pracownicy w ciąży _______________________ Tablica 47. Szczególne uprawnienia pracownika młodocianego _________________ Tablica 48. Terminy w Kodeksie pracy dotyczące pracowników ________________ Tablica 49. Terminy w Kodeksie pracy dotyczące pracodawców ________________ Tablica 50. Terminy przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy _________________ Tablica 51. Współpraca pracodawcy z zakładową organizacją związkową w obszarze indywidualnego prawa pracy ___________________________________ Tablica 52. Współpraca pracodawcy z zakładową organizacją związkową w obszarze zbiorowego prawa pracy ______________________________________ Tablica 53. Procedura wyboru rady pracowników ___________________________ Tablica 54. Rodzaje organizacji związkowych _______________________________ Tablica 55. Procedura sporu zbiorowego __________________________________ Tablica 56. Pojęcie wypadku w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych __________ Tablica 57. Procedura postępowania w razie wypadku przy pracy _______________ Tablica 58. Zadania Państwowej Inspekcji Pracy _____________________________ 192 193 194 195 195 196 196 198 199 199 200 201 201 204 207 208 208 209 210 210 211 212 213 214 214 215 216 217 217 218 219 219 221 222 223 224 225 225 227 228 229 Spis treści IX Część D. Testy Test 1. Przepisy wstępne i podstawowe zasady prawa pracy _______________________ 231 Odpowiedzi do testu 1 __ 350 Test 2. Równe traktowanie w zatrudnieniu oraz nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy ____________________________ 237 Odpowiedzi do testu 2 __ 350 Test 3. Przepisy ogólne dotyczące stosunku pracy oraz zawarcie umowy o pracę _________ 244 Odpowiedzi do testu 3 __ 351 Test 4. Rozwiązanie umowy o pracę – przepisy ogólne oraz rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem ________________ 249 Odpowiedzi do testu 4 __ 351 Test 5. Uprawnienia pracownika w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę oraz rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia ____________________ 254 Odpowiedzi do testu 5 __ 352 Test 6. Uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia, uprawnienia pracodawcy w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz wygaśnięcie umowy o pracę __________________________ 260 Odpowiedzi do testu 6 __ 352 Test 7. Stosunek pracy na podstawie powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę ____________________ 263 Odpowiedzi do testu 7 __ 353 Test 8. Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia 266 Odpowiedzi do testu 8 __ 353 Test 9. Obowiązki pracodawcy i pracownika oraz odpowiedzialność materialna pracowników ______________________ 275 Odpowiedzi do testu 9 __ 354 Test 10. Przepisy ogólne dotyczące czasu pracy; normy i ogólny wymiar czasu pracy oraz okresy odpoczynku _________________ 290 Odpowiedzi do testu 10 __ 356 Test 11. Systemy i rozkłady czasu pracy _________ 293 Odpowiedzi do testu 11 __ 356 Test 12. Praca w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej oraz w niedziele i święta _ 297 Odpowiedzi do testu 12 __ 357 Test 13. Urlopy wypoczynkowe i bezpłatne ______ 302 Odpowiedzi do testu 13 __ 357 Test 14. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem ___________________ 310 Odpowiedzi do testu 14 __ 358 Test 15. Zatrudnianie młodocianych ____________ 320 Odpowiedzi do testu 15 __ 359 Test 16. Bezpieczeństwo i higiena pracy _________ 325 Odpowiedzi do testu 16 __ 360 X Spis treści Test 17. Układy zbiorowe pracy _______________ 331 Odpowiedzi do testu 17 __ 360 Test 18. Rozpatrywanie sporów o roszczenia ze stosunku pracy _____________________ 341 Odpowiedzi do testu 18 __ 361 Test 19. Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika i przedawnienie roszczeń oraz przepisy końcowe _________________________ 346 Odpowiedzi do testu 19 __ 362 Wykaz skrótów 1. Akty prawne DniWolneU ���� ustawa z 18.1.1951 r. o dniach wolnych od pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 90) EmRentyFUSU � ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń KC ����������� ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1383 ze zm.) KP ����������� ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. KRO ��������� ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. KSH ��������� ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. poz. 459 ze zm.) poz. 1666 ze zm.) z 2017 r. poz. 682) z 2017 r. poz. 1577) poz. 1094 ze zm.) KW ���������� ustawa z 20.5.1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. PIPU ��������� ustawa z 13.4.2015 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz.U. SłużbaCywU ��� ustawa z 21.11.2008 r. o służbie cywilnej (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. z 2017 r. poz. 786 ze zm.) poz. 1889) WypadkiU ���� ustawa z 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypad- ków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1773 ze zm.) ZasiłkiU ������ ustawa z 25.6.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia spo- łecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1368 ze zm.) ZawLekU ����� ustawa z 5.12.1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst ZwZawU ������ ustawa z 23.5.1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. Dz.U. jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 125 ze zm.) z 2015 r. poz. 1881) ZwolGrupU ���� ustawa z 13.3.2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracow- nikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1474) XII Wykaz skrótów 2. Czasopisma i publikatory MoPr ��������� Monitor Prawa Pracy OSNAPiUS ���� Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Administracyjna, Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych OSNC �������� Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna OSNP �������� Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych OTK ��������� Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Spraw Publicznych 3. Inne skróty art. ���������� artykuł BHP ���������� bezpieczeństwo i higiena pracy Dz.U. �������� Dziennik Ustaw GUS���������� Główny Urząd Statystyczny KRK �������� Krajowy Rejestr Karny KRS ��������� Krajowy Rejestr Sądowy lit. ����������� litera (-y) MOP ��������� Międzynarodowa Organizacja Pracy Nr ����������� numer orz. ���������� orzeczenie pkt ���������� punkt poz. ���������� pozycja PP ����������� przedstawiciele pracowników PUP ��������� Powiatowy Urząd Pracy SN ���������� Sąd Najwyższy sp. z o.o. ������ spółka z ograniczoną odpowiedzialnością tekst jedn. ����� tekst jednolity TK ���������� Trybunał Konstytucyjny ust. ���������� ustęp w zw. �������� w związku wyr. ���������� wyrok ze zm. �������� ze zmianami ZZ ����������� związek zawodowy Część A. Pytania egzaminacyjne Dział I. Przepisy ogólne Pytanie 1. Jakie osoby posiadają zdolność do uzyskania statusu pracownika? Pracownikiem może być wyłącznie osoba fizyczna, która osiągnęła określony wiek oraz posiada co najmniej ograniczoną zdolność do dokonywania czynności prawnych. Podstawowym warunkiem uzyskania statusu pracownika jest zatrudnie- nie na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Co do zasady, pracownikiem może zostać wyłącznie osoba, która ukończyła 18 lat. Zatrudnianie osób, które nie ukończyły 18 lat, dopuszczalne jest jedynie na szczególnych warunkach określonych w Dziale IX KP oraz w art. 3045 KP. Dopusz- czalne jest nawiązanie stosunku pracy oraz dokonywanie czynności prawnych, któ- re dotyczą tego stosunku, przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności praw- nych nawet bez zgody przedstawiciela ustawowego. Jednakże gdy stosunek pracy sprzeciwia się dobru tej osoby, przedstawiciel ustawowy może rozwiązać stosunek pracy za zezwoleniem sądu opiekuńczego. Pytanie 2. Kto może zawrzeć umowę o pracę? Umowa o pracę jest zawierana pomiędzy pracownikiem a pracodawcą. Strony stosunku pracy zostały określone w art. 2 i 3 KP. Pracownikiem jest osoba fizyczna zatrudniona na podstawie umowy o pracę, a także powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Z cha- rakteru umowy o pracę wynika, że pracownikiem nie może być osoba prawna, ułomna osoba prawna, ani inna jednostka organizacyjna. Prawo pracy, wyd. 2, Repetytoria Becka Pytania 1–2 2 Część A. Pytania egzaminacyjne Pracodawcą może być z kolei w zasadzie każdy podmiot prawa – osoba fizycz- na, osoba prawna, a nawet jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Podstawowym warunkiem definiującym pracodawcę jest fakt zatrud- nienia pracownika. Pytanie 3. Zdefiniuj pojęcie pracodawcy na gruncie Kodeksu pracy. Czy pracodawcą może być osoba ubezwłasnowolniona? Czy za pracodawcę można uznać podmiot zatrudniający jednego pracownika? Zgodnie z art. 3 KP, pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posia- dała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowni- ków. Jak wynika z przywołanego przepisu, status pracodawcy uzyskuje nie tyle podmiot posiadający zdolność do zatrudniania, lecz taki, który rzeczywiście zatrudnia pracowników. Pracodawcą może być każda osoba fizyczna, bez względu na to, czy posiada pełną czy ograniczoną zdolność do czynności prawnych, a nawet czy pozbawiona została zdolności do czynności prawnych. Pracodawca będący osobą ubezwłasno- wolnioną byłby w stosunkach pracy reprezentowany zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. W art. 3 KP mowa jest o zatrudnianiu pracowników w liczbie mnogiej, jednakże powszechnie przyjmuje się, że przymiot pracodawcy przysługuje także podmio- towi zatrudniającemu nawet jednego pracownika. Pytanie 4. Wyjaśnij pojęcie zakładu pracy. Pojęcie zakładu pracy używane jest w Kodeksie pracy i innych przepisach prawa pracy jako określenie jednostki techniczno-organizacyjnej będącej miejscem wyko- nywania pracy, którą stanowi zespół składników majątkowych i niemajątkowych, a także osobowych i organizacyjnych, służących do realizacji celów pracodawcy. Pytanie 5. Podaj definicję pojęcia prawa pracy na gruncie Kodeksu pracy. Przez pojęcie prawa pracy należy rozumieć źródła określające prawa i obo- wiązki pracowników oraz pracodawców, które zostały wskazane w art. 9 § 1 KP. Należą do nich, w pierwszej kolejności, akty powszechnie obowiązujące – przepi- sy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych określających prawa i obowiązki pracowników oraz pracodawców. Pytania 3–5 Prawo pracy, wyd. 2, Repetytoria Becka Dział I. Przepisy ogólne 3 Drugą kategorię stanowią specyficzne (swoiste) źródła prawa pracy mające charakter wewnątrzzakładowy – postanowienia układów zbiorowych i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki pracowników oraz pracodawców. Pytanie 6. Na czym polega zasada uprzywilejowania pracownika? Do jakiego rodzaju aktów się ona odnosi? Jakie są skutki naruszenia zasady uprzywilejowania pracownika przy zawieraniu umowy o pracę? Zasada uprzywilejowania pracownika ustanowiona została w art. 9 oraz 18 KP. Pierwszy ze wskazanych przepisów reguluje relacje między poszczególnymi przepisami i postanowieniami prawa pracy, ustanawiając w pierwszej kolejno- ści (por. art. 9 § 2 KP) zasadę, że postanowienia normatywne aktów zbiorowego prawa pracy (układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych oraz regulami- nów i statutów) nie mogą zawierać rozwiązań mniej korzystnych dla pracow- ników niż przepisy powszechnie obowiązującego prawa pracy (Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych). Po drugie, unormowane zostały rela- cje między układami zbiorowymi pracy i porozumieniami zbiorowymi a regulami- nami i statutami w ten sposób, że postanowienia regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż postanowienia układów zbiorowych pra- cy i porozumień zbiorowych (por. art. 9 § 3 KP). Opisane współzależności pomiędzy źródłami prawa pracy poszczególnych szczebli statuują zasadę uprzywilejowania pracownika, z której wynika, że posta- nowienia aktu znajdującego się na niższym szczeblu w hierarchii źródeł prawa pracy nie mogą być dla pracownika mniej korzystne niż przepisy prawa pra- cy. Akt normatywny hierarchicznie niższy, lecz korzystniejszy dla pracownika, ma w prawie pracy pierwszeństwo zastosowania przed aktem hierarchicznie wyższym. Na mocy art. 18 § 2 KP analogiczna relacja zachodzi pomiędzy normami wyni- kającymi z przepisów prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 KP a indywidualnymi źródłami prawa pracy, tj. umową o pracę oraz innymi aktami, na podstawie których powstaje stosunek pracy. Wyrazem zasady uprzywilejowania pracownika jest także art. 24113 § 1 KP, który stanowi, że korzystniejsze postanowienia układu, z dniem jego wejścia w życie, zastępują z mocy prawa wynikające z dotychczasowych prze- pisów prawa pracy warunki umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy. Zgodnie z art. 18 § 2 KP, postanowienia umów i innych aktów, na których pod- stawie powstaje stosunek pracy, mniej korzystne dla pracownika niż przepisy pra- wa pracy, a zatem naruszające zasadę uprzywilejowania pracownika, są nieważne, a zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy. Prawo pracy, wyd. 2, Repetytoria Becka Pytanie 6 4 Część A. Pytania egzaminacyjne Pytanie 7. Kiedy i w jakim trybie możliwe jest zawieszenie stosowania przepisów prawa pracy określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy oraz postanowień układów zbiorowych pracy? Zgodnie z art. 9 KP zawieszenie stosowania w całości lub w części przepisów prawa pracy określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy jest to uzasadnione sytuacją finansową pracodawcy. Zawie- szenie to nie może dotyczyć Kodeksu pracy oraz przepisów innych ustaw i ak- tów wykonawczych. Do zawieszenia dochodzi na mocy porozumienia zawieranego przez pracodaw- cę oraz reprezentującą pracowników organizację związkową, a w przypadku gdy u pracodawcy nie działa taka organizacja, przez pracodawcę oraz przedstawiciel- stwo pracowników wyłonione w trybie przyjętym u danego pracodawcy. Zawie- szenie stosowania przepisów prawa pracy nie może trwać dłużej niż przez okres 3 lat. Pracodawca przekazuje porozumienie właściwemu okręgowemu inspektoro- wi pracy. W myśl art. 24127 KP sytuacja finansowa pracodawcy może uzasadniać za- wieszenie postanowień układu zbiorowego pracy (wszystkich bądź niektórych) na okres nie dłuższy niż 3 lata. Porozumienie o zawieszeniu postanowień ukła- du zbiorowego podlega zgłoszeniu do rejestru (prowadzonego odpowiednio dla za- kładowych i ponadzakładowych układów zbiorowych pracy). Konsekwencją za- wieszenia postanowień układowych jest niestosowanie ich przez okres wskazany w porozumieniu. Pytanie 8. Opisz tryb ustalania wynagrodzenia minimalnego. Tryb ustalania wynagrodzenia minimalnego określa ustawa z 10.10.2002 r. o mi- nimalnym wynagrodzeniu za pracę (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 847), a aktual- na jego wysokość, wynosząca 2000 zł brutto, wynika z rozporządzenia Rady Mi- nistrów z 9.9.2016 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2017 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1456). Od 1.1.2018 r. będzie ono wynosić 2100 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z 12.9.2017 r. w sprawie wysokości mini- malnego wynagrodzenia za pracę w 2018 r., Dz.U. z 2017 r. poz. 1747). Wysokość minimalnego wynagrodzenia jest corocznie przedmiotem negocja- cji na poziomie Rady Dialogu Społecznego. Rada Ministrów do 15 czerwca ma obowiązek przedstawić informacje statystyczne dotyczące sytuacji społeczno-go- spodarczej, w tym m.in. wskaźniki wysokości wynagrodzenia oraz poziomu cen w roku poprzednim, a także złożyć Radzie Dialogu Społecznego propozycję nowej wysokości minimalnego wynagrodzenia. Rada Dialogu Społecznego na tej podsta- Pytania 7–8 Prawo pracy, wyd. 2, Repetytoria Becka Dział I. Przepisy ogólne 5 wie uzgadnia wysokość minimalnego wynagrodzenia w terminie 30 dni od otrzy- mania propozycji Rady Ministrów. Jeżeli do tego uzgodnienia nie dojdzie, mini- malne wynagrodzenie za pracę określa samodzielnie Rada Ministrów, ale nie może być ono niższe od propozycji złożonej Radzie Dialogu Społecznego. Należy dodać, że zgodnie z art. 3 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, w sytuacji gdy prognozowany wskaźnik cen na następny rok wynosi co najmniej 105 , wówczas wysokość minimalnego wynagrodzenia ustala się dwukrotnie w ciągu jednego roku (od 1 stycznia i od 1 lipca). Pytanie 9. Wyjaśnij pojęcie „godziwego wynagrodzenia”. Czy z prawa do godziwego wynagrodzenia wynikają jakiekolwiek roszczenia dla pracownika? W Kodeksie pracy nie istnieje legalna definicja pojęcia „godziwe wynagro- dzenie”. Na gruncie polskiego ustawodawstwa należy przyjąć, że godziwym wy- nagrodzeniem jest takie wynagrodzenie, którego wysokość jest ekwiwalentna do świadczonej pracy, odpowiada ilości i jakości tej pracy, a także uwzględnia wy- magane kwalifikacje niezbędne do jej wykonywania. Jednym z przejawów re- alizacji prawa do godziwego wynagrodzenia za pracę jest instytucja minimalnego wynagrodzenia. Z samej zasady godziwego wynagrodzenia (art. 13 KP), nie wyni- ka żadne roszczenie dla pracownika, poza roszczeniem o wynagrodzenie minimal- ne. Przepis art. 262 § 2 pkt 1 KP przewiduje, że nie podlegają właściwości sądów pracy spory dotyczące ustanawiania nowych warunków pracy i płacy. Co do zasady, wysokość wynagrodzenia jest przedmiotem ustaleń stron umowy o pracę i sądy nie mają uprawnień do ingerowania w tę materię. Zwrócić należy uwagę, że na poziomie międzynarodowym do pojęcia godzi- wego wynagrodzenia odnosi się m.in. ratyfikowany przez Polskę Międzynarodo- wy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych z 19.12.1966 r., któ- rego art. 7 ustanawia prawo do sprawiedliwych i korzystnych warunków pracy, obejmujących w szczególności wynagrodzenie zapewniające wszystkim pracują- cym godziwy zarobek i równe wynagrodzenie za pracę o równej wartości. Zgodnie ze stanowiskiem Komitetu Niezależnych Ekspertów, uzasadnione jest przyjęcie, że wynagrodzenie za pracę w wysokości 68 przeciętnego wynagrodzenia krajowego, co do zasady, zapewnia godziwość wynagrodzenia. Pytanie 10. Wyjaśnij pojęcie dyskryminacji pośredniej i bezpośredniej. Definicja legalna dyskryminacji bezpośredniej i pośredniej zawarta została w art. 183a § 3 i 4 KP. Z dyskryminowaniem bezpośrednim mamy do czynienia wów- Prawo pracy, wyd. 2, Repetytoria Becka Pytania 9–10 6 Część A. Pytania egzaminacyjne czas, gdy pracownik był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sy- tuacji mniej korzystnie niż inni pracownicy z jednej lub kilku przyczyn z katalo- gu, do którego ustawodawca zaliczył w szczególności płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pocho- dzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także zatrudnienie na czas określo- ny lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy. Dyskryminacja pośrednia zachodzi natomiast wówczas, gdy na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania wy- stępują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje albo szczególnie nieko- rzystna sytuacja w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków za- trudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do gru- py wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przyczyn określonych powyżej. Moż- liwość stwierdzenia dyskryminacji pośredniej jest jednak wyłączona, jeżeli posta- nowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na chęć osiągnięcia zgodnego z prawem celu, a środki temu służące są właściwe i konieczne. Pytanie 11. Wskaż zakres stosowania zasady równego traktowania. Zasada równego traktowania odnosi się do wszystkich etapów stosunku pracy, gdyż w myśl art. 183a § 1 KP „pracownicy powinni być równo traktowani w zakre- sie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych”. Zasada ta obowiązuje zatem już na etapie rekrutacji, a więc powinna być stosowana nie tylko wobec pracownika, ale także kandydata do pracy. Obejmuje ona również etap kształtowania praw i obowiązków pracownika oraz etap rozwiązywania stosunku pracy (zwalniania pracownika). Pytanie 12. Zdefiniuj zjawisko molestowania. Czym różni się definicja molestowania oraz molestowania seksualnego? Zgodnie z art. 183a § 5 pkt 2 KP, przez pojęcie molestowania należy rozumieć niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upoka- rzającej lub uwłaczającej atmosfery. Z kolei molestowanie seksualne oznacza dyskryminowanie, do którego docho- dzi ze względu na płeć, przyjmujące postać każdego niepożądanego zachowania o charakterze seksualnym lub odnoszącego się do płci pracownika. Pytania 11–12 Prawo pracy, wyd. 2, Repetytoria Becka Dział I. Przepisy ogólne 7 W odróżnieniu od definicji molestowania, stworzenie wobec pracownika zastra- szającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaszczającej atmosfery nie jest warunkiem niezbędnym do stwierdzenia wystąpienia zjawiska molestowania seksu- alnego, gdyż w definicji ustawowej zawartej w art. 183a § 6 KP, tego rodzaju działa- nie wskazane zostało wyłącznie jako przykładowa forma zachowań naruszających godność pracownika. Pytanie 13. Kiedy mamy do czynienia z nierównym traktowaniem w stosunkach pracy i jakie mogą być tego konsekwencje? Z naruszeniem zasady równego traktowania w zatrudnieniu mamy do czynie- nia wówczas, gdy dochodzi do różnicowania przez pracodawcę sytuacji pracowni- ka z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1 KP (tj. w szczególności ze względu na: płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekona- nia polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orien- tację seksualną, a także zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w peł- nym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy), a skutkiem tego różnicowania jest w szczególności odmowa nawiązania lub rozwiązanie stosunku pracy, niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia, pomi- nięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą, jak również pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe, chyba że pracodawca udowodni, że kierował się obiektyw- nymi powodami (por. art. 183b § 1 KP). Konsekwencją naruszenia zasady równego traktowania przez pracodawcę może być skierowanie przeciwko niemu roszczenia przez osobę, wobec której pracodaw- ca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu. Osoba taka ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pra- cę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów. Należy mieć na uwadze także treść art. 9 § 4 KP, zgodnie z którym postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów oraz statutów określa- jących prawa i obowiązki stron stosunku pracy, naruszające zasadę równego trak- towania w zatrudnieniu, nie obowiązują. Podobną sankcję przewiduje także art. 18 § 3 KP, który stanowi, że postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, naruszające zasadę równego traktowania w za- trudnieniu są nieważne. Zamiast takich postanowień stosuje się odpowiednie prze- pisy prawa pracy, a w razie braku takich przepisów – postanowienia te należy zastą- pić odpowiednimi postanowieniami niemającymi charakteru dyskryminacyjnego. Prawo pracy, wyd. 2, Repetytoria Becka Pytanie 13
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo pracy. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 2
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: