Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00846 011042 7493351 na godz. na dobę w sumie
Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz - ebook/pdf
Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , , , , , , , , , Liczba stron: 1104
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-388-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Andrzej Torbus doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny w Katedrze Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach; radca prawny; mediator.
Aleksander Jerzy Witosz - doktor habilitowany nauk prawnych, profesor w Katedrze Prawa Wydziału Finansów i Ubezpieczeń Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, radca prawny.
Antoni Witosz był profesorem doktorem habilitowanym nauk prawnych w Katedrze Prawa Gospodarczego i Handlowego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, radcą prawnym.
Opracowanie jest kontynuacją doskonale ocenianego komentarza do prawa upadłościowego i naprawczego wydanego pod redakcją A. Witosza i A.J. Witosza, który doczekał się pięciu wydań w okresie 13 lat obowiązywania ustawy.
W książce szerokie grono specjalistów z różnych dziedzin prawa (w tym prawa pomocy publicznej i rachunkowości) szczegółowo a zarazem w sposób praktyczny omówiło obowiązujące od 1 stycznia 2016 r. przepisy nowej ustawy - Prawo restrukturyzacyjne. Jej głównym celem było wprowadzenie skutecznych instrumentów pozwalających na przeprowadzenie restrukturyzacji przedsiębiorstwa dłużnika i zapobieżenie jego likwidacji, ponieważ zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika w wielu przypadkach jest znacznie korzystniejsze dla wierzycieli niż jego likwidacja. Postępowanie restrukturyzacyjne ma umożliwić zmianę struktury majątku, zobowiązań przedsiębiorcy i zatrudnienia. W nowej koncepcji ustawodawczej, oddzielającej prawo upadłościowe od prawa restrukturyzacyjnego, wyjątkowo mocno podkreśla się pierwszeństwo rozwiązań o charakterze naprawczym.
W komentarzu omówiono m. in. wprowadzone ustawą cztery postępowania restrukturyzacyjne:
- postępowanie o zatwierdzenie układu,
- przyspieszone postępowanie układowe,
- postępowanie układowe,
- postępowanie sanacyjne.
W publikacji oprócz poglądów autorów dotyczących przepisów prawa restrukturyzacyjnego przedstawiono również te przypadki, w których uzasadnione jest czerpanie z rozwiązań dotychczasowych, w tym również bogatego orzecznictwa i poglądów doktryny.
Komentarz jest skierowany do doradców restrukturyzacyjnych, sędziów, adwokatów, radców prawnych, a także do dłużników i wierzycieli.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Prawo restrukturyzacyjne Komentarz redakcja naukowa Andrzej Torbus, Antoni Witosz , Aleksander J. Witosz Halina Buk, Dariusz Chrapoński, Witold Gewald Michał Karpiński, Wojciech Klyta, Anetta Malmuk-Cieplak Mirosław Mozdżeń, Mirosław Pawełczyk, Andrzej Torbus Aleksander J. Witosz, Antoni Witosz redakcja naukowa Dariusz Świecki KOMENTARZE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 kwietnia 2016 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Joanna Tchorek Opracowanie redakcyjne Michał Dymiński Łamanie Fotoedytor Komentarz do poszczególnych przepisów opracowali: Halina Buk: art. 10 (uwagi 11–20, 23–39), art. 55 (uwagi 8–11), art. 56 (uwagi 3–6), art. 77 (uwagi 4, 6, 8–9), art. 81 (uwagi 11, 13), art. 132 (uwaga 11), art. 220 (uwagi 6–14), art. 227 (uwagi 6–14), art. 238 (uwaga 3), art. 242 (uwaga 2), art. 245 (uwaga 2), art. 250 (uwagi 2–8), art. 252 (uwagi 5–6), art. 263 (uwagi 4–5), art. 274 (uwaga 3–4), art. 275 (uwagi 2–8), art. 291 (uwagi 3–8) Dariusz Chrapoński: art. 76, art. 77 (uwagi 1–3, 5, 7, 10), art. 78–80, art. 81 (uwagi 1–10, 12, 14), art. 82–103, art. 210–219, art. 220 (uwagi 1–5, 15–16), art. 221–226, art. 227 (uwagi 1–5, 15–16), art. 228–237, art. 238 (uwagi 1–2), art. 239–241, art. 242 (uwagi 1, 3–4), art. 243–244, art. 245 (uwagi 1, 3–4), art. 246–249, art. 250 (uwagi 1, 9–11), art. 251, art. 252 (uwagi 1–4), art. 253–262, art. 263 (uwagi 1–3), art. 264, art. 324–337, art. 349–367 Witold Gewald: art. 25–30, art. 35–50 Witold Gewald/Mirosław Mozdżeń: art. 368–398 Wojciech Klyta: art. 338–348 Anetta Malmuk-Cieplak: art. 265–273, art. 274 (uwagi 1–2), art. 275 (uwagi 1, 9–12), art. 276–290, art. 291 (uwagi 1–2, 9–10), art. 292–303, art. 310–323 Mirosław Mozdżeń: art. 31–34, art. 51–54, art. 55 (uwagi 1–7, 12–16), art. 56 (uwagi 1–2, 7–10), art. 57–64 Mirosław Pawełczyk/Michał Karpiński: art. 140–149 Andrzej Torbus: art. 304–309 Andrzej Torbus /Anetta Malmuk-Cieplak: art. 11–22, art. 65–75, art. 189–209 Aleksander Jerzy Witosz: art. 1–9, 10 (uwagi 1–10, 21–22, 40–42), art. 104–131, art. 132 (uwagi 1–10), art. 133–139, art. 150–188, art. 399–400, art. 448–456 Antoni Witosz /Aleksander Jerzy Witosz: art. 23–24 © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-8092-313-3 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów                                                   9 Wstęp                                                          13 Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz U poz 978 z późn zm)                                         15 TYTUŁ I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach                                                    17 DZIAŁ I Przepisy ogólne                                           17 Rozdział 1 Przepisy wstępne                                      17 Rozdział 2 Podstawy otwarcia postępowania                         29 Rozdział 3 Plan restrukturyzacyjny                                 37 Rozdział 4 Zbieg postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego    49 DZIAŁ II Sąd i sędzia ‑komisarz                                      57 Rozdział 1 Sąd                                                57 Rozdział 2 Sędzia ‑komisarz                                       64 DZIAŁ III Nadzorca i zarządca                                      73 Rozdział 1 Przepisy ogólne                                       73 Rozdział 2 Nadzorca układu                                      118 Rozdział 3 Nadzorca sądowy                                     127 Oddział 1 Przepisy ogólne                                      127 Oddział 2 Wynagrodzenie                                      135 Rozdział 4 Zarządca                                            148 Oddział 1 Przepisy ogólne                                      148 Oddział 2 Wynagrodzenie                                      162 DZIAŁ IV Uczestnicy postępowania                                   189 Rozdział 1 Przepisy ogólne                                       189 Rozdział 2 Spis wierzytelności                                     209 Rozdział 3 Zgromadzenie wierzycieli                               274 Oddział 1 Przepisy ogólne                                      274 Oddział 2 Zgromadzenie wierzycieli w celu głosowania nad układem    296 Rozdział 4 Rada wierzycieli                                       320 5 Spis treści DZIAŁ V Pomoc publiczna                                         353 DZIAŁ VI Układ                                                  416 Rozdział 1 Przepisy ogólne                                       416 Rozdział 2 Propozycje układowe                                   438 Rozdział 3 Zatwierdzenie układu                                  475 Rozdział 4 Skutki układu                                         481 Rozdział 5 Zmiana układu                                       496 Rozdział 6 Uchylenie i wygaśnięcie układu                           506 DZIAŁ VII Układ częściowy                                         515 DZIAŁ VIII Przepisy ogólne dotyczące postępowania restrukturyzacyjnego    537 TYTUŁ II. Przepisy szczególne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach                                                        571 DZIAŁ I Postępowanie o zatwierdzenie układu                         571 DZIAŁ II Przyspieszone postępowanie układowe                        600 Rozdział 1 Wniosek o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego                                                   600 Rozdział 2 Postanowienie o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego                                                   612 Rozdział 3 Skutki otwarcia przyspieszonego postępowania układowego    620 Rozdział 4 Przebieg przyspieszonego postępowania układowego         663 DZIAŁ III Postępowanie układowe                                   668 Rozdział 1 Postępowanie o otwarcie postępowania układowego         668 Oddział 1 Wniosek o otwarcie postępowania układowego             668 Oddział 2 Postępowanie zabezpieczające                          673 Oddział 3 Postanowienie o otwarciu postępowania układowego        682 Rozdział 2 Skutki otwarcia postępowania układowego                 689 Oddział 1 Skutki otwarcia postępowania układowego co do osoby, majątku i zobowiązań dłużnika                                  689 Oddział 2 Wpływ otwarcia postępowania układowego na postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi                                                702 Rozdział 3 Przebieg postępowania układowego                       714 DZIAŁ IV Postępowanie sanacyjne                                   721 Rozdział 1 Postępowanie o otwarcie postępowania sanacyjnego         721 Oddział 1 Wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego             721 Oddział 2 Postępowanie zabezpieczające                          729 Oddział 3 Postanowienie o otwarciu postępowania sanacyjnego        740 Rozdział 2 Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego                 748 Oddział 1 Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do osoby dłużnika                                                    748 Oddział 2 Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do majątku dłużnika                                                    753 Oddział 3 Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do zobowiązań dłużnika                                     759 6 Spis treści Oddział 4 Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do spadków nabytych przez dłużnika                                        769 Oddział 5 Bezskuteczność i zaskarżanie czynności dłużnika            772 Oddział 6 Wpływ postępowania sanacyjnego na postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi    787 Rozdział 3 Przygotowanie i realizacja planu restrukturyzacyjnego         795 Rozdział 4 Przebieg postępowania sanacyjnego                       804 DZIAŁ V Zakończenie i umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego       813 DZIAŁ VI Uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości                   836 TYTUŁ III. Przepisy z zakresu międzynarodowego postępowania restrukturyzacyjnego                                              840 DZIAŁ I Przepisy ogólne                                           840 DZIAŁ II Jurysdykcja krajowa                                       847 DZIAŁ III Współpraca z sądami zagranicznymi i zarządcami zagranicznymi    854 TYTUŁ IV. Odrębne postępowania restrukturyzacyjne                    857 DZIAŁ I Postępowanie restrukturyzacyjne wobec deweloperów            857 DZIAŁ II Postępowanie restrukturyzacyjne wobec emitentów obligacji       876 DZIAŁ III Postępowanie restrukturyzacyjne wobec banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo ‑kredytowych                                   882 Rozdział 1 Przepisy ogólne                                       882 Rozdział 2 (uchylony)                                           893 Rozdział 3 Postępowanie restrukturyzacyjne wobec instytucji kredytowych, banków zagranicznych oraz banków krajowych prowadzących działalność za granicą                               893 Oddział 1 Przepisy ogólne                                      893 Oddział 2 Postępowanie                                       897 Oddział 3 Prawo właściwe oraz skutki otwarcia postępowania układowego                                                 902 TYTUŁ V. Przepisy karne                                            911 TYTUŁ VI. Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i przepis końcowy                                                917 DZIAŁ I Zmiany w przepisach obowiązujących                          917 DZIAŁ II Przepisy przejściowe                                       917 DZIAŁ III Przepis końcowy                                         921 Skorowidz                                                       9 23 O autorach                                                      945 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Wykaz skrótów – Biuletyn Sądu Najwyższego – Common Market Law Review – Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości – Doradca Restrukturyzacyjny – Dziennik Ustaw (od 2012 r. tylko z podaniem pozycji) – Dziennik Urzędowy Głównego Urzędu Statystycznego – Dziennik Urzędowy Ministra Sprawiedliwości – Dziennik Urzędowy Narodowego Banku Polskiego – European Business Organization Law Review – European Competition Law Review – European Law Review – European Court Reports – European State Aid Law Quarterly – England Wales High Court – Gazeta Sądowa – Praxis des Internationalen Privat- und Verfahrensrechts – Journal of International Banking Law and Regulation – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) – ustawa z dnia 18 września 2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 66 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) – Kwartalnik Prawa Prywatnego – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opie- kuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 2082 z późn. zm.) Biul SN CML Rev CRRU Dor Rest Dz U Dz Urz GUS Dz Urz MS Dz Urz NBP EBO ECL Rev ELRev ECR EStAL EWHC GS IPRax JIBLR kc kk km kp kpc KPP kro 9 – Krajowy Rejestr Sądowy – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlo- wych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.) – Zeitschrift für Insolvenzrecht – Monitor Prawa Handlowego – Monitor Prawniczy – Monitor Prawa Bankowego – Monitor Sądowy i Gospodarczy – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej – małe i średnie przedsiębiorstwa – Narodowy Bank Polski – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) – ustawa z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabyw- cy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (Dz. U. Nr 232, poz. 1377 z późn. zm.) – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądów w Sprawach Gospodarczych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Karna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Zbiór Dodatkowy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy – Orzecznictwo Sądów Polskich – Państwo i Prawo – Praca i Zabezpieczenie Społeczne – Polski Proces Cywilny – Przegląd Prawa Handlowego – Prawo Bankowe – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 128 z późn. zm.) – Prawo Gospodarcze – Prokuratura i Prawo – ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978 z późn. zm.) Wykaz skrótów KRS ksh KTS MPH M Praw MPr Bank MSiG MSR MSSF MŚP NBP op opn OSA OSG OSN OSNAPiUS OSNC OSNCK OSNC‑ZD OSNP OSP PiP PiZS PPC PPH Pr Bank pr bank Pr Gosp Prok i Pr pr rest 10 – Prawo Spółek Pr Spółek pr układ z 1934 r – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 paź- dziernika 1934 r. – Prawo o postępowaniu układowem (Dz. U. Nr 93, poz. 836 z późn. zm.) – nieobowiązujące Wykaz skrótów – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 233 z późn. zm.) pr upadł z 1934 r – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 paź- dziernika 1934 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm.) – nieobowiązujące pr up PS PUG pun pwp RIW rozporządzenie 1346/2000 rozporządzenie 800/2008 rozporządzenie 651/2014 rozporządzenie 2015/848 rozporządzenie 2015/1589 SDNY usdg TFUE TPP – Przegląd Sądowy – Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i na- prawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 z późn. zm. – nieobowiązująca) – ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemy- słowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 z późn. zm.) – Recht der Internationalen Wirtschaft – rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. UE 160 L z 30.06.2000 r. s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierp- nia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Trakta- tu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) – tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. Urz. UE L 214 z 9.08.2008, s. 3) – rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z ryn- kiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Trakta- tu – tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, s. 1) – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. UE L 141 z 5.06.2015, s. 19) – rozporządzenie Rady 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. usta- nawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 248 z 24.09.2015, s. 9) – Southern District of New York (Sąd Okręgowy Stanów Zjed- noczonych dla Południowego Dystryktu Nowego Jorku) – ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalno- ści gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.) – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonso- lidowana: Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012 r., s. 47) – Transformacje Prawa Prywatnego 11 Wykaz skrótów TWE UE uezg uksc ukwh uokk uorpnp upa u rach usp ustawa o KRS usus uzrrz WE Zb Orz ZIP – Traktat ustanawiający Unię Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864, załącznik nr 2, t. 1, s. 10 z późn. zm.) – Unia Europejska – ustawa z dnia 4 marca 2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2142 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w spra- wach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1025 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipote- ce (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 707 z późn. zm.) – ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkuren- cji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 184 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracow- niczych w razie niewypłacalności pracodawcy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 272 z późn. zm.) – ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju są- dów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 133 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Są- dowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1142 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubez- pieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i re- jestrze zastawów (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 569) – Wspólnota Europejska – Zbiór Orzeczeń – Zeitschrift für Wirtschaftsrecht Uwaga: Artykuły powołane bez bliższego określenia są artykułami ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (tekst jedn.: Dz.U. poz. 978 z późn. zm.). Wstęp Wstęp Wstęp Wejście w życie ustawy – Prawo restrukturyzacyjne z dniem 1 stycznia 2016 r. otwie- ra nowy rozdział w regulacji normatywnej zagadnień związanych z niewypłacalnością przedsiębiorcy. Jest to przy tym dziedzina prawa o niezwykle ważnej roli w gospo- darce, kluczowa zarówno dla wierzycieli, jak i dłużników. W nowej koncepcji usta- wodawczej, oddzielającej prawo upadłościowe i prawo restrukturyzacyjne, wyjątkowo mocno podkreślono pierwszeństwo rozwiązań o charakterze naprawczym i sanacyj- nym. Postępowania restrukturyzacyjne mają zapobiegać konieczności ogłoszenia upa- dłości prowadzącej do likwidacji przedsiębiorstwa, a przy tym mają pogodzić potrzebę uzdrowienia dłużnika z interesami wierzycieli. Nie ulega wątpliwości, że nie jest to zadanie łatwe i dopiero stosowanie nowej ustawy pozwoli ocenić jej efekty i wpływ na gospodarkę. Należy przy tym podkreślić, że ustawodawca wyposaża dłużnika w szerokie instru- mentarium w postaci czterech postępowań restrukturyzacyjnych (postępowanie o za- twierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i postępowanie sanacyjne). Pozwala to na budowanie elastycznej strategii naprawy sy- tuacji finansowej przedsiębiorstwa, aczkolwiek stosowanie tak rozbudowanej regulacji prawnej stawia nowe wyzwania przed zainteresowanymi. Tu odpowiedzią ma być po- stępująca profesjonalizacja usług prawniczych i wprowadzenie nowego zawodu dorad- cy restrukturyzacyjnego. To także pole do działania dla komentatorów. Pierwsze wydanie komentarza do nowej ustawy siłą rzeczy nie może się odnosić do aktualnego orzecznictwa czy obszernego dorobku doktryny. Być może jednak wartość takiego wydania jest tym większa, ponieważ poglądy Autorów będą uczestniczyły w bu- dowaniu nowej i właściwej praktyki postępowań restrukturyzacyjnych. Jednocześnie jednak nie można pominąć tego, że prawo restrukturyzacyjne nie pojawia się w nor- matywnej próżni, zastępuje bowiem uprzednio funkcjonujące mechanizmy upadłości układowej. Stąd, oprócz analizy wielu legislacyjnych nowości, Komentarz identyfiku- je te przypadki, w których uzasadnione jest czerpanie z rozwiązań dotychczasowych. Tam, gdzie jest to możliwe, uwzględniona została praktyka, która ukształtowała się w zakresie upadłości z możliwością zawarcia układu w całym okresie obowiązywania 13 Wstęp prawa upadłościowego i naprawczego wraz z pełnym orzecznictwem oraz szeregiem pozycji bibliograficznych o tej tematyce. Komentarz do prawa restrukturyzacyjnego, będący kontynuacją doskonale ocenianego komentarza do prawa upadłościowego i naprawczego, który doczekał się pięciu wydań w ciągu 13 lat obowiązywania ustawy, został napisany przez szerokie grono Autorów o różnych profilach zawodowych i naukowych. W efekcie wzmocniona została prak- tyczna strona poruszanych zagadnień, a konstrukcje teoretyczne są podnoszone jedy- nie w tych przypadkach, gdy mają istotne znaczenie dla stosowania prawa. Jednocze- śnie koncepcja ta pozwoliła na zaangażowanie w prace nad Komentarzem specjalistów w dziedzinach specyficznych, choć niezwykle istotnych w całokształcie regulacji prawa restrukturyzacyjnego, takich zwłaszcza jak rachunkowość i pomoc publiczna. W jesz- cze większym stopniu podnosi to merytoryczną wartość publikacji, która skierowana jest przede wszystkim do praktyków postępowań restrukturyzacyjnych, bez względu na rolę, jaką odgrywają w tym procesie. Adresatami są także dłużnicy, w których rę- kach spoczywa – co do zasady – inicjatywa wszczynania postępowań restrukturyzacyj- nych, a także wierzycieli, którzy również są uczestnikami tych postępowań. Autorami komentarza są: prof. dr hab. Halina Buk, kierownik Katedry Rachun- kowości Międzynarodowej Wydziału Finansów i Ubezpieczeń Uniwersytetu Eko- nomicznego w Katowicach, dyplomowany księgowy; dr Dariusz Chrapoński, sę- dzia Sądu Okręgowego w Katowicach, wykładowca Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie; Witold Gewald, doradca restrukturyzacyjny, radca prawny; Michał Karpiński, doktorant w Katedrze Prawa Publicznego Gospodar- czego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego; dr hab. Wojciech Klyta, Katedra Prawa Cywilnego i Prawa Prywatnego Międzynarodowego Wydzia- łu Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego; Anetta Malmuk ‑Cieplak, sędzia Sądu Rejonowego Katowice -Wschód w Katowicach; Mirosław Mozdżeń, doradca restrukturyzacyjny, radca prawny; dr hab. Mirosław Pawełczyk, Katedra Publiczne- go Prawa Gospodarczego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, radca prawny; dr hab. Andrzej Torbus, profesor w Katedrze Postępowania Cywil- nego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, radca prawny, me- diator; dr hab. Aleksander Jerzy Witosz, profesor w Katedrze Prawa Wydziału Fi- nansów i Ubezpieczeń Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, radca prawny; śp. prof. dr hab. Antoni Witosz, Katedra Prawa Gospodarczego i Handlowego Wy- działu Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, radca prawny. USTAWA z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978; zm.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1259, poz. 1513, poz. 1830, poz. 1844) 15 TYTUŁ I Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach Dział I. Przepisy ogólne Aleksander Jerzy Witosz DZIAŁ I Przepisy ogólne ROZDZIAŁ 1 Przepisy wstępne Art. 1. [Zakres regulacji] Ustawa reguluje: 1) zawieranie przez dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalno‑ ścią układu z wierzycielami oraz skutki układu; 2) przeprowadzanie działań sanacyjnych. 1. Przepis określa przedmiot regulacji ustawy, wskazując jednocześnie cele postępowań restrukturyzacyjnych. Zasadniczym celem tych postępowań jest przyjęcie układu przez wierzycieli albo na zgromadzeniu wierzycieli, albo poza nim (w postępowaniu o za- twierdzenie układu). Uzupełniającym celem i przedmiotem regulacji jest prowadzenie działań naprawczych w toku postępowania sanacyjnego. 2. Komentowany przepis stanowi normatywny wyraz powrotu do uprzednich rozwią- zań legislacyjnych (sprzed wejścia w życie prawa upadłościowego i naprawczego), Aleksander Jerzy Witosz 17 Art. 2 Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach w których naprawcza i likwidacyjna strona postępowań związanych z niewypłacalno- ścią dłużnika była legislacyjnie i proceduralnie rozdzielona. Prawo restrukturyzacyjne skupia się na działaniach zmierzających do uzdrowienia sytuacji finansowej dłużnika. Prawo upadłościowe dla kontrastu koncentruje się na funkcji windykacyjnej, regulując zasady wspólnego dochodzenia roszczeń od dłużnika oraz – w zakresie ograniczonym do osób fizycznych – na funkcji oddłużeniowej. 3. Prawo restrukturyzacyjne znajduje zastosowanie zarówno wobec dłużnika niewypła- calnego (por. art. 6 ust. 2), a więc stanowi rozwiązanie konkurencyjne względem upa- dłości, jak i wobec osoby dopiero zagrożonej bankructwem (por. art. 6 ust. 3), gdzie jest instrumentem działającym na przedpolu klasycznej upadłości. 4. Zawieranie układu i działania sanacyjne wskazane w komentowanej normie stanowią środki prawne służące restrukturyzacji zadłużenia. Stąd art. 1 należy uznać za defi- nicję legalną terminu „restrukturyzacja”, który pojawia się w następnym przepisie. Z kolei powołane działania sanacyjne zdefiniowane są w innym miejscu (por. art. 3 ust. 6). 5. Jakkolwiek literalne brzmienie przepisu mówi o zawarciu układu „przez dłużni- ka” „z wierzycielami”, jest to jedynie mało precyzyjny skrót myślowy zasadzający się na zasadniczej inicjatywie dłużnika w podejmowaniu działań restrukturyzacyj- nych. Zgoda dłużnika nie jest konieczna do zawarcia układu, a jego przyjęcie na- stępuje wyłącznie w oparciu o wolę wierzycieli (por. art. 119, art. 186, art. 217). Nie sposób uzasadnić takiego brzmienia komentowanej normy także tym, że to dłuż- nik występuje z propozycją zawarcia układu, bowiem zasadniczo propozycje ukła- dowe mogą zgłaszać różne podmioty (por. art. 155 ust. 2) niezależnie od tego, że zwykle to dłużnik inicjuje postępowanie, składając wniosek (art. 7 ust. 1). Jedynie w wypadku postępowania o zatwierdzenie układu i w razie propozycji układu częś- ciowego (por. art. 210 ust. 1, art. 180 ust. 1) wyłącznie dłużnik składa propozycje układowe. Co więcej, nie zawsze to dłużnik występuje z inicjatywą w zakresie prze- prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego, bowiem postępowanie sanacyj- ne osoby prawnej może zostać otwarte także na wniosek wierzyciela (por. art. 283 ust. 1). Art. 2. [Postępowania restrukturyzacyjne] Restrukturyzację przeprowadza się w następujących postępowaniach restruktury‑ zacyjnych: 1) postępowaniu o zatwierdzenie układu; 2) przyspieszonym postępowaniu układowym; 3) postępowaniu układowym; 4) postępowaniu sanacyjnym. 18 Aleksander Jerzy Witosz Dział I. Przepisy ogólne Art. 2 1. Założeniem prawa restrukturyzacyjnego jest zaoferowanie przedsiębiorcom wachlarza instrumentów prawnych, które mają zapewnić możliwość restrukturyzacji zadłuże- nia – co pozostaje kluczowym celem wszystkich postępowań. W związku z realiza- cją tego ratio legis w każdym postępowaniu znajdują zastosowanie w dużej mierze tożsame regulacje dotyczące szeroko rozumianego układu (propozycji układowych, zakresu i skutków układu, jego zmiany i uchylenia). W różnym natomiast stopniu bę- dzie podlegał restrukturyzacji majątek, odmienny będzie sposób zarządzania i kontroli nad dłużnikiem, różnie rozwiązywana będzie kwestia zatrudnienia oraz zagadnienia proceduralne. 2. Różne są procedury przyjmowania i zatwierdzania układu. W postępowaniu o za- twierdzenie układu następuje zbieranie głosów wierzycieli na piśmie przez samego dłużnika (por. art. 212) przy wykorzystaniu kart do głosowania. Nie odbywa się więc zgromadzenie wierzycieli, choć niektóre regulacje dotyczące tego organu (zwłasz- cza ograniczenia co do prawa głosu – por. art. 116) powinny znaleźć zastosowanie. Jest to w istocie rozwiązanie podobne do podejmowania uchwały przez wspólni- ków spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w trybie pisemnym – bez zwoływania zgromadzenia wspólników (por. art. 227 § 2 k.s.h.), a ma ono sens w sytuacji, w któ- rej dłużnik jest w stanie samodzielnie osiągnąć konsensus z wierzycielami. Do sądu kierowany jest więc nie wniosek o otwarcie postępowania, ale wniosek o zatwierdze- nie już przyjętego układu (por. art. 219). W pozostałych postępowaniach układ jest przyjmowany na zgromadzeniu wierzycieli (por. art. 263 ust. 1, art. 281 ust. 1, art. 321 ust. 1), a wspólną regulację zawiera roz- dział 3 działu IV tytułu I ustawy. 3. W odniesieniu do problematyki zarządzania to w postępowaniu o zatwierdzenie ukła- du dłużnik zachowuje pełną kontrolę nad swoim majątkiem (por. art. 36 ust. 1), choć pod kontrolą nadzorcy układu (art. 37 ust. 1). Funkcję tę sprawuje osoba wybrana przez samego dłużnika (art. 35 ust. 1), a jej podstawową rolą jest pomoc w dokonywa- niu czynności przygotowujących do złożenia wniosku o zatwierdzenie układu. Nad- zorca układu zarówno uczestniczy w przygotowaniu planu restrukturyzacyjnego i pro- pozycji układowych (por. art. 37 ust. 2), jak i składa sprawozdanie dokonujące m.in. oceny zgodności z prawem głosowania pisemnego i przyjęcia układu oraz możliwości jego wykonania (por. art. 220). W przyspieszonym postępowaniu układowym dłużnik zachowuje zarząd własny, który jest sprawowany pod kontrolą nadzorcy sądowego (por. art. 238). Zarząd własny jest ograniczony do czynności zwykłego zarządu, a w pozostałym zakresie konieczna jest zgoda nadzorcy sądowego lub rady wierzycieli (por. art. 39 ust. 1). Zarząd ten może jednak zostać dłużnikowi odebrany i powierzony zarządcy (por. art. 239). Analogiczne rozwiązania mają zastosowanie także w postępowaniu układowym (por. art. 273). Aleksander Jerzy Witosz 19 Art. 3 Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach W postępowaniu sanacyjnym, odmiennie niż w opisanym wyżej, zarząd własny jest dłużnikowi zasadniczo odbierany i powierzany zarządcy (por. art. 288 ust. 2), przy czym sąd może zezwolić dłużnikowi na zarządzanie całością lub częścią przedsiębior- stwa (por. art. 288 ust. 3) w zakresie zwykłego zarządu. 4. To do dłużnika należy wybór jednego ze wskazanych postępowań restrukturyzacyj- nych i sąd nie może dokonać w tym zakresie zmiany, otwierając inne postępowanie re- strukturyzacyjne niż wnioskowane przez dłużnika. Z kolei wierzyciel wyjątkowo może wnosić o otwarcie postępowania, ale tylko sanacyjnego (art. 283 ust. 1). Kolejny przepis wprowadza przy tym wymagania w zakresie dopuszczalnego udzia- łu wierzytelności spornych, które ograniczają swobodę wyboru dłużnika. W razie wniosku o niedopuszczalne w danej sytuacji postępowanie restrukturyzacyjne sąd jest zobligowany wniosek ten oddalić (a także umorzyć postępowanie – por. art. 326). Art. 3. [Cele postępowania] 1. Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadło‑ ści dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia ukła‑ du z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wie‑ rzycieli. 2. Postępowanie o zatwierdzenie układu: 1) umożliwia zawarcie układu w wyniku samodzielnego zbierania głosów wie‑ rzycieli przez dłużnika bez udziału sądu; 2) może być prowadzone, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15 sumy wierzytelności upraw‑ niających do głosowania nad układem. 3. Przyspieszone postępowanie układowe: 1) umożliwia dłużnikowi zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności w uproszczonym trybie; 2) może być prowadzone, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15 sumy wierzytelności upraw‑ niających do głosowania nad układem. 4. Postępowanie układowe: 1) umożliwia dłużnikowi zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności; 2) może być prowadzone, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15 sumy wierzytelności uprawniają‑ cych do głosowania nad układem. 20 Aleksander Jerzy Witosz Dział I. Przepisy ogólne Art. 3 5. Postępowanie sanacyjne umożliwia dłużnikowi przeprowadzenie działań sa‑ nacyjnych oraz zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzy‑ telności. 6. Działaniami sanacyjnymi są czynności prawne i faktyczne, które zmierzają do poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika i mają na celu przywrócenie dłużniko‑ wi zdolności do wykonywania zobowiązań, przy jednoczesnej ochronie przed eg‑ zekucją. 1. Przepis ten definiuje postępowanie restrukturyzacyjne jako pierwszoplanowy środek prawny, który ma zapobiec konieczności ogłoszenia upadłości niewypłacalnego dłuż- nika. Ponownie (por. art. 1) wskazano, że sposobem realizacji celu restrukturyzacyj- nego jest przyjęcie układu lub przeprowadzenie w postępowaniu sanacyjnym innych działań naprawczych. Jednocześnie normatywny wyraz znalazła zasada pierwszeństwa restrukturyzacji nad upadłością, przy czym kolejne przepisy (art. 11–13) rozstrzygają o zagadnieniach proceduralnych związanych z kolizją wniosków. Warto przy tym zaznaczyć, że postępowanie sanacyjne posługuje się konstrukcjami charakterystycznymi dla upadłości (legitymacja czynna wierzyciela – art. 283, nastę- pujące zasadniczo odebranie zarządu własnego – art. 288, prawo do odstępowania od umów – art. 298, bezskuteczność czynności – art. 304 i n., sprzedaż majątku ze skutkiem sprzedaży egzekucyjnej – art. 323 ust. 3), tworząc pomost pomiędzy restrukturyzacją a klasyczną postacią upadłości. Każdy układ może być przy tym ukształtowany jako układ o charakterze likwidacyjnym (por. art. 159 ust. 1). Jed- nocześnie w postępowaniu upadłościowym dopuszczono możliwość zawierania układu, do którego odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy prawa restruk- turyzacyjnego (art. 266f i art. 49122–49123 pr. up.). Możliwość sprawnej zmiany z nieudanego postępowania restrukturyzacyjnego na postępowanie upadłościowe ma z kolei zapewnić konstrukcja uproszczonego wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 334–337). 2. Kolejne normy komentowanego przepisu definiują poszczególne postępowania re- strukturyzacyjne wymienione w artykule poprzedzającym. Wspólną cechą pierwszych dwóch postępowań (o zatwierdzenie układu i przyspieszonego postępowania układo- wego) jest to, że mogą być one prowadzone jedynie w wypadku, gdy suma wierzytel- ności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15 sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem. W razie przekroczenia tego progu może być otwarte i prowadzone postępowanie ukła- dowe albo postępowanie sanacyjne, przy czym postępowanie układowe nie może być prowadzone przy niższym niż wskazany progu wierzytelności spornych, tak by nie powodować nieuzasadnionego stosowania bardziej czasochłonnej pro cedury. Aleksander Jerzy Witosz 21 Art. 4 Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach 3. W pozostałym zakresie definicje odwołują się do celu postępowania restrukturyzacyj- nego, jakim jest – w każdym wypadku – zawarcie układu. Legislacyjnie podkreślone różnice (por. komentarz do art. 2) koncentrują się na procedurze przyjęcia układu; wskazują, że zasadniczym trybem jest postępowanie układowe. Z kolei przyspieszone postępowanie układowe oferuje uproszczoną procedurę, a postępowanie o zatwierdze- nie układu wyjmuje jego przyjęcie poza ramy postępowania sądowego. W postępowaniu sanacyjnym celem jest także podjęcie działań naprawczych, które obejmować mogą w szczególności likwidację części majątku (art. 323), zmiany w za- trudnieniu (art. 300), odstąpienie od pewnych umów (art. 298) i ubezskutecznienie niektórych czynności prawnych (art. 304 i n.). 4. W postępowaniu sanacyjnym szczególnie mocno uwidacznia się rola planu restruk- turyzacyjnego. Zgromadzenie wierzycieli w celu głosowania nad układem odbywa się bowiem po przynajmniej częściowym zrealizowaniu tego planu (por. art. 321 ust. 1). Jednocześnie w tym postępowaniu mogą być podejmowane najdalej idące czynności prawne i faktyczne, które ustawodawca definiuje jako działania sanacyjne. Ich celem ma być ochrona dłużnika przed egzekucją (por. art. 312), która ma zapewnić możli- wość uzdrowienia jego sytuacji finansowej. Art. 4. [Zdolność restrukturyzacyjna] 1. Przepisy ustawy stosuje się do: 1) przedsiębiorców w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, z późn. zm.), zwanej dalej „Kodeksem cy‑ wilnym”; 2) spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych nieprowadzą‑ cych działalności gospodarczej; 3) wspólników osobowych spółek handlowych ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem; 4) wspólników spółki partnerskiej. 2. Przepisów ustawy nie stosuje się do: 1) Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego; 2) banków państwowych i banków hipotecznych; 3) zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji; 4) funduszy inwestycyjnych. 1. Przepis ten określa zakres podmiotowy prawa restrukturyzacyjnego zarówno w płasz- czyźnie pozytywnej (ust. 1), jak i negatywnej (ust. 2). 2. Postępowania restrukturyzacyjne w pierwszej kolejności mają służyć przedsiębior- com w rozumieniu art. 431 k.c. (nie ma znaczenia dopełnienie obowiązku w za- 22 Aleksander Jerzy Witosz Dział I. Przepisy ogólne Art. 4 kresie rejestracji działalności gospodarczej). Jest to widoczne w całej treści pra- wa restrukturyzacyjnego, gdzie wiele przepisów wyraźnie odwołuje się do kwestii związanych z działalnością gospodarczą i prowadzeniem przedsiębiorstwa. W od- niesieniu do innych dłużników (por. dalsze uwagi) oznacza to konieczność odpo- wiedniego adaptowania takich rozwiązań, co może w wielu przypadkach nastręczać trudności. W związku z brakiem podmiotowości prawnej nie ma zdolności restrukturyzacyjnej spółka cywilna. Zdolność taka przysługuje natomiast jej wspólnikom, a w przypadku otwarcia postępowania wobec wszystkich wspólników sąd może połączyć sprawy do wspólnego rozpoznania (por. art. 190). Zgodnie z art. 14 ust. 4 u.s.d.g. zdolność restrukturyzacyjną posiada spółka kapitałowa w organizacji. Nie ma jej natomiast przedspółka osobowa, czyli stosunek prawny ist- niejący pomiędzy wspólnikami spółki osobowej przed jej rejestracją. 3. Postępowania restrukturyzacyjne nie są dostępne dla osób fizycznych nieprowadzą- cych działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem art. 4 ust. 1 pkt 3 i 4. Dla tej kategorii podmiotów, w razie ich niewypłacalności, przewidziana jest konstrukcja upadłości konsumenckiej (art. 4911 i n. pr. up.), na gruncie której możliwe jest zawarcie układu (art. 49123 w zw. z art. 266f pr. up.). Zważywszy na silne akcenty restrukturyzacyjne (instytucja planu spłaty wierzycieli – art. 49114 pr. up.) i oddłużeniowe, decyzja le- gislacyjna o związaniu postępowania „konsumenckiego” z prawem upadłościowym może dziwić. 4. Okoliczność nieprowadzenia działalności gospodarczej nie stanowi przeszkody w pro- wadzeniu postępowania restrukturyzacyjnego wobec spółek kapitałowych, które mogą być założone także w celu niegospodarczym (por. art. 151 § 1 k.s.h.). 5. Odmienne traktowanie osób fizycznych i jednostek organizacyjnych widoczne jest tak- że w płaszczyźnie legitymacji czynnej do złożenia wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego. W przypadku dłużnika będącego osobą prawną wniosek może złożyć także jej wierzyciel (por. art. 238), aczkolwiek może to być tylko wierzyciel osobisty. Dotyczy to jedynie niewypłacalnej osoby prawnej, a więc niewystarczające jest samo zagrożenie niewypłacalnością (por. art. 6 ust. 1). Co więcej, ta szczególna legity- macja dotyczy wyłącznie osób prawnych, a nie osób ustawowych (zwłaszcza spółek osobowych), i to nawet w sytuacji, w której żadnym z odpowiedzialnych wspólników nie jest osoba fizyczna, przy czym ta okoliczność ma znaczenie na gruncie pojęcia niewypłacalności (art. 11 ust. 7 pr. up.). Przepis art. 331 § 1 k.c. nie może być tu podstawą do wykładni rozszerzającej z uwagi na wyraźne odwołanie się do jedy- nie wybranych rodzajów osób prawnych (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej). Aleksander Jerzy Witosz 23 Art. 4 Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach 6. Postępowanie restrukturyzacyjne może być wszczęte i prowadzone także wobec wspólnika spółki osobowej ponoszącego nieograniczoną odpowiedzialność osobistą za zobowiązania spółki. Podobnie jak na gruncie prawa upadłościowego (art. 5 ust. 2 pkt 3 pr. up.) odrębnie wskazuje się na partnerów, chociaż ponoszą oni taką właśnie odpowiedzialność za zobowiązania spółki partnerskiej, a jedynie nie odpowiadają za wszystkie zobowiązania (art. 95 § 1 k.s.h.). Dalej jednak jest to odpowiedzialność ca- łym swoim majątkiem i bez ograniczenia, nie następuje bowiem ani przypadek odpo- wiedzialności z określonej masy majątkowej (cum viribus patrimonii), ani do wskaza- nej sumy (pro viribus patrimonii) – por. Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 2008, s. 23–24. 7. Brak wątpliwości co do posiadania zdolności restrukturyzacyjnej przez wspólnika jawnego, komplementariusza spółki komandytowej i partnera. W pozostałych przy- padkach może to być kwestią dyskusyjną. W pierwszej kolejności należy wskazać na komandytariuszy, którzy ponoszą odpowiedzialność do wysokości sumy koman- dytowej pomniejszonej o wniesiony wkład lub są zwolnieni z odpowiedzialności (art. 111 k.s.h. w zw. z art. 112 § 1 k.s.h.). Tym samym, biorąc pod uwagę jedynie ogólne zasady reżimu odpowiedzialności komandytariuszy, można stwierdzić, że nie mają oni możliwości skutecznego złożenia wniosku restrukturyzacyjnego (chyba że samodzielnie – poza spółką – prowadzą działalność gospodarczą). Jednakże w szcze- gólnych przypadkach komandytariusz może ponosić odpowiedzialność całym swoim majątkiem i to bez ograniczenia. Rozszerzona odpowiedzialność komandytariusza może dotyczyć określonej grupy zobowiązań (art. 109 § 2 k.s.h.) lub nawet jednego konkretnego zobowiązania (art. 118 § 2 k.s.h.), lub też wszystkich zobowiązań spółki (art. 104 § 4 k.s.h.). Podobne zasady rządzą odpowiedzialnością akcjonariuszy w spółce komandytowo- -akcyjnej, przy czym w tym wypadku wyjątkowość sytuacji – w świetle braku odpo- wiedzialności tej kategorii wspólników (art. 135 k.s.h.) – jest widoczna jeszcze wyraź- niej. W powyższych przypadkach, w odniesieniu do wspólników będących osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, powstaje wątpliwość, czy zdolność restrukturyzacyjną należy oceniać według kategoryzacji wspólników spółek osobowych i ogólnych zasad ich odpowiedzialności (tak R. Adamus, Prawo restruk- turyzacyjne. Komentarz, Warszawa 2015, s. 28). Przy analizie konkretnego przypadku może się bowiem okazać, iż taki wspólnik mieści się w literalnie odczytanym zakresie hipotezy normy art. 4 ust. 1 pkt 3. Podobne wątpliwości – choć wynikające nie z możliwości rozszerzenia, lecz wyłą- czenia odpowiedzialności – powstają w odniesieniu do komplementariuszy spółek komandytowo -akcyjnych. Generalnie ponoszą oni odpowiedzialność całym swoim majątkiem bez ograniczenia, aczkolwiek odpowiedzialność ta może być wyłączona ze skutkiem od chwili wpisu w rejestrze przedsiębiorców (art. 137 § 5 k.s.h.). Przypadek 24 Aleksander Jerzy Witosz Dział I. Przepisy ogólne Art. 4 ten dotyczy wspólników zarządzających, pozbawionych prawa reprezentacji przez sąd w związku z ich sprzeciwem złożonym wobec uchwały walnego zgromadzenia, która dotyczyła wyłączenia komplementariusza z prawa reprezentacji. 8. W normatywnej regulacji zdolności restrukturyzacyjnej wspólników spółek osobo- wych podstawowym mankamentem jest brak wyraźnego rozstrzygnięcia, czy ma o niej decydować abstrakcyjnie ujęta kategoryzacja typów wspólników czy też mają to być okoliczności konkretnego przypadku. Przy przyjęciu pierwszego punktu wi- dzenia każdy komandytariusz i akcjonariusz w spółce komandytowo -akcyjnej, bę- dący osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej, pozbawiony byłby zdolności restrukturyzacyjnej. Każdy komplementariusz w spółce komandytowo- -akcyjnej byłby z kolei osobą legitymowaną do złożenia wniosku. Przyjmując alter- natywny punkt widzenia, sąd musiałby najpierw badać kształt odpowiedzialności konkretnego wspólnika w momencie orzekania. W określonych, a wskazanych wy- żej sytuacjach wniosek komandytariusza lub akcjonariusza w spółce komandytowo- -akcyjnej mógłby zostać uwzględniony, wniosek zaś komplementariusza w spółce komandytowo -akcyjnej mógłby wyjątkowo podlegać odrzuceniu. W tym ostatnim przypadku badanie akt rejestrowych spółki powinno dostarczyć sądowi odpowied- nich informacji (fakt pozbawienia reprezentacji podlega ujawnieniu w rejestrze, ale dopiero badanie dokumentacji stanowiącej podstawę wpisu pozwoli na określenie, czy zachodzi przypadek pozbawienia reprezentacji skutkujący wyłączeniem odpo- wiedzialności od daty wpisu). Poważne problemy mogą powstać w odniesieniu do obu kategorii wspólników pasywnych, ponieważ rozszerzenie ich odpowiedzialności jest skutkiem zdarzeń prawnych bądź faktycznych niepodlegających w żaden sposób ujawnieniu w rejestrze. 9. Ze względu na to, że postępowanie restrukturyzacyjne odnosi się do wierzycieli trakto- wanych jako zbiorowość, wydaje się, że należy odmówić zdolności restrukturyzacyjnej wspólnikom pasywnym w tych przypadkach, gdy odpowiadają oni bez ograniczenia jedynie za wybrane kategorie zobowiązań (art. 109 § 2 k.s.h., art. 118 § 2 k.s.h., art. 134 § 2 k.s.h., art. 138 § 2 k.s.h.). Wyjątkowość odpowiedzialności za dane zobowiązanie nie powinna mieć tu decydującego znaczenia. Z kolei w przypadku posługiwania się przez spółkę osobową firmą zawierającą nazwisko komandytariusza lub akcjonariu- sza w spółce komandytowo -akcyjnej kodeks spółek handlowych nakazuje traktować (w zakresie odpowiedzialności) takich wspólników jak komplementariuszy. Tym sa- mym są oni objęci pojęciem wspólników odpowiadających bez ograniczenia całym swoim majątkiem, a ponieważ rozszerzona odpowiedzialność dotyczy tu wszystkich zobowiązań spółki – uznanie zdolności restrukturyzacyjnej takich osób znajduje swoje uzasadnienie. Bardziej problematyczna jest kwestia komplementariuszy nieponoszących odpowie- dzialności w spółce komandytowo -akcyjnej, którzy odpowiadają bez ograniczenia ca- Aleksander Jerzy Witosz 25 Art. 4 Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach łym swoim majątkiem za zobowiązania powstałe do dnia wpisu w rejestrze zgodnie z art. 137 § 5 k.s.h., a nie odpowiadają za zobowiązania powstałe po tej dacie. Co prawda w dalszym ciągu mogą oni ponosić odpowiedzialność za dotychczasowe długi spółki, jednakże nie są już – literalnie rzecz ujmując – wspólnikami ponoszącymi od- powiedzialność „bez ograniczenia całym swoim majątkiem”. W konsekwencji należy stwierdzić, iż decydujące będzie istnienie lub nieistnienie odpowiedzialności w dacie ogłoszenia upadłości. Można przy tym zauważyć, że art. 137 § 5 k.s.h. jest regulacją w praktyce martwą. 10. W podsumowaniu rozważań poświęconych zdolności restrukturyzacyjnej wspólników spółek osobowych będących osobami fizycznymi należy ocenić, że zdolność restruktu- ryzacyjna przysługuje: a) wspólnikom prowadzącym samodzielną działalność gospodarczą poza spółką, niezależnie od tego, jakiej kategorii wspólnikami pozostają, b) wspólnikom będącym spółką kapitałową niezależnie od tego, czy prowadzi ona c) wszystkim wspólnikom jawnym, partnerom, komplementariuszom w spółce ko- działalność gospodarczą, mandytowej, d) odpowiedzialnym komplementariuszom w spółce komandytowo -akcyjnej, e) komandytariuszom i akcjonariuszom w spółce komandytowo -akcyjnej odpowia- dającym jak komplementariusze (art. 104 § 4 k.s.h. i art. 127 § 4 k.s.h.), f) członkom europejskiego zgrupowania interesów gospodarczych (por. art. 7 u.e.z.g.). 11. Dyskusyjne jest przyznanie zdolności restrukturyzacyjnej na podstawie art. 525 § 1 k.s.h., art. 574 k.s.h. i art. 584 k.s.h., a więc w przypadku łączenia się z udzia- łem spółek osobowych i przekształcenia spółki osobowej. Kodeks spółek handlowych przewiduje tu utrzymanie dotychczasowego reżimu odpowiedzialności przez okres 3 lat za zobowiązania spółki powstałe przed dniem połączenia lub przekształcenia. W przypadku przekształcenia spółki osobowej w inny jej typ (art. 584 k.s.h.) wypełni się literalne brzmienie normy art. 4 ust. 1 pkt 3 (wspólnik osobowej spółki handlowej ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem), ale w przypadku połączenia albo przekształcenia spółki osobowej w spół- kę kapitałową już nie – po dniu połączenia (przekształcenia) dana osoba będzie już wspólnikiem spółki kapitałowej. Za wykładnią rozszerzającą opowiada się R. Adamus, Prawo restrukturyzacyjne..., 2015, s. 28, co może dziwić, bowiem jednocześnie nie uznaje on za decydującą oko- liczności faktycznego ponoszenia odpowiedzialności za wszystkie długi spółki w przy- padku komandytariuszy i akcjonariuszy spółki komandytowo -akcyjnej. Wydaje się, że uprawniona jest odmienna ocena; trudno bowiem uzasadniać utrzymanie zdolności restrukturyzacyjnej w sytuacji, w której jedynie część zobowiązań (i to systematycz- 26 Aleksander Jerzy Witosz Dział I. Przepisy ogólne Art. 4 nie malejąca) jest związana z działalnością gospodarczą spółki. Ustawodawca zdaje się przy tym nie przywiązywać żadnej wagi do źródła zobowiązań i skupia się jedynie na kwestiach statusu wspólnika spółki osobowej. 12. Zdolność restrukturyzacyjna spółki osobowej i ewentualna zdolność restrukturyzacyj- na jej wspólników są od siebie odrębne i powinny być odrębnie oceniane. Możliwe jest jednak połączenie spraw do wspólnego rozpoznania (art. 190 ust. 5). 13. Wskazaną zdolność restrukturyzacyjną należy oceniać na moment orzekania o otwar- ciu postępowania (zatwierdzeniu układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu). Utrata tej zdolności w toku postępowania nie ma wpływu na jego przebieg i nie jest podstawą do jego umorzenia. Oznacza to, że z chwilą wykreślenia z rejestru przedsiębiorców następuje utrata zdolności restrukturyzacyjnej zarówno w odniesieniu do przedsiębiorców, jak i do spółek kapitałowych nieprowadzących działalności gospodarczej. W odniesieniu do wspólników spółek osobowych (z wyjątkiem spółki komandytowo -akcyjnej) wpis w rejestrze ma jedynie deklaratywne znaczenie. Tym samym utrata zdolno- ści restrukturyzacyjnej nastąpi tu wraz z utratą statusu wspólnika lub taką zmia- ną pozycji w spółce, która oznacza „wyjście” wspólnika z zakresu hipotezy normy art. 4 ust. 1 pkt 3. 14. W przypadku przekształcenia osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w spółkę kapitałową z dniem przekształcenia ustanie zdolność restrukturyzacyjna oso- by fizycznej (chyba że wynika ona z innej podstawy), a zdolność taką nabędzie spółka kapitałowa (por. art. 5841 k.s.h.). 15. Postępowanie restrukturyzacyjne nie może być prowadzone wobec Skarbu Państwa (jego statio fisci) i jednostek samorządu terytorialnego. Odrębnie oceniać należy sy- tuację innych podmiotów prawa, nawet jeśli zostały one utworzone przez wskazane osoby lub też są członkami lub właścicielami takich podmiotów. W szczególności ta odrębna ocena może dotyczyć spółek oraz stowarzyszeń rejestrowych prowadzących działalność gospodarczą. 16. Zdolności restrukturyzacyjnej nie mają także wskazane instytucje finansowe. Wy- łączenia te dotyczą banków państwowych należących w całości do Skarbu Pań- stwa, banków hipotecznych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o lis- tach zastawnych i bankach hipotecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1588 z późn. zm.), zakładów ubezpieczeń oraz zakładów reasekuracji i funduszy inwes- tycyjnych. Aleksander Jerzy Witosz 27 Art. 5 Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach Art. 5. 1 [Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości] 1. Tworzy się Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości, zwany dalej „Reje‑ strem”. 2. Rejestr: 1) służy zamieszczaniu i obwieszczaniu postanowień, zarządzeń, dokumentów i in‑ formacji dotyczących postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego; 2) służy udostępnianiu danych zawartych w postanowieniach, zarządzeniach, dokumentach i informacjach, dotyczących postępowania restrukturyzacyjne‑ go i upadłościowego, obwieszczonych w Rejestrze w odniesieniu do danego podmiotu; 3) umożliwia składanie pism i dokumentów oraz dokonywanie doręczeń; 4) wspomaga organizację pracy i prowadzenie postępowania restrukturyzacyj‑ nego i upadłościowego; w ustawie. 5) służy udostępnianiu wzorów pism procesowych i dokumentów określonych 3. Rejestr jest prowadzony w systemie teleinformatycznym administrowanym i udostępnianym przez Ministra Sprawiedliwości. 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, organizację Reje‑ stru, sposób zamieszczania i obwieszczania postanowień, zarządzeń, dokumentów i informacji dotyczących postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego, spo‑ sób udostępniania danych, o których mowa w ust. 2 pkt 2, i szczegółową treść tych danych, sposób składania pism i dokumentów oraz dokonywania doręczeń, w tym wymogi techniczne niezbędne do składania dokumentów za pośrednictwem Reje‑ stru, sposób i zakres wspomagania organizacji pracy i prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego oraz sposób udostępniania wzorów pism procesowych i dokumentów określonych w ustawie, mając na uwadze konieczność zapewnienia dostępu do Rejestru organom i uczestnikom postępowania restruktu‑ ryzacyjnego i upadłościowego oraz osobom zainteresowanym, z rozróżnieniem za‑ kresu informacji ujawnianych publicznie oraz dostępnych jedynie dla uczestników i organów postępowania, konieczność zapewnienia kompletności danych zawartych w Rejestrze oraz ich niezwłocznej aktualizacji wskutek obwieszczania i zamiesz‑ czania postanowień, zarządzeń, dokumentów i informacji dotyczących postępowa‑ nia restrukturyzacyjnego i upadłościowego, potrzebę zapewnienia czytelności oraz przejrzystości danych prezentowanych w Rejestrze, łatwość jego użytkowania oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa przetwarzanych danych. 1. Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości stanowić będzie wspólną instytucję, odpowiedzialną z jednej strony za realizację zasady jawności postępowania, z drugiej strony zaś za usprawnienie jego przebiegu. Rejestr ma bowiem wspierać od strony 1 Wchodzi w życie z dniem 1 lutego 2018 r. zgodnie z art. 456 pkt 1 niniejszej ustawy. 28 Aleksander Jerzy Witosz Dział I. Przepisy ogólne Art. 6 technicznej prowadzenie postępowania, wprowadzając istotne ułatwienia nie tylko w pracy organów postępowania, ale także dla samych jego uczestników. To w nim ob- wieszczane mają być orzeczenia oraz zamieszczane zawarte w nich dane. Jednocześnie za pomocą Rejestru mają być dokonywane doręczenia, a sam Rejestr ma być teleinfor- matyczną platformą służącą składaniu pism i dokumentów, udostępniając przy tym ich ustawowe wzory. 2. Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości rozpocznie swoje funkcjonowanie do- piero z dniem 1 lutego 2018 r. (art. 456 pkt 1). Do tego czasu obwieszczenia będą dokonywane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (art. 455 ust. 1). 3. Postanowienia, zarządzenia i inne dokumenty, które zgodnie z przepisami podlegają ujawnieniu w Rejestrze, będą udostępniane w sekretariacie sądu. O fakcie udostępnienia i jego dacie początkowej (istotne przy ewentualnym obliczaniu terminu) zainteresowani będą powiadomieni za sprawą wzmianki w sentencji obwieszczanego postanowienia. 4. Do czasu uruchomienia Rejestru pisma i dokumenty mogą być składane jedynie w wersji papierowej. ROZDZIAŁ 2 Podstawy otwarcia postępowania Art. 6. [Niewypłacalność] 1. Postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone wobec dłużnika niewy‑ płacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością. 2. Przez dłużnika niewypłacalnego należy rozumieć dłużnika niewypłacalne‑ go w rozumieniu ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 i 978), zwanej dalej „Prawem upadłościowym”. 3. Przez dłużnika zagrożonego niewypłacalnością należy rozumieć dłużnika, któ‑ rego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewy‑ płacalny. 1. Pomimo legislacyjnego rozdzielenia upadłości i restrukturyzacji pozostają one za- gadnieniami ściśle ze sobą związanymi, tworząc gałąź prawa, którą można określić mianem prawa o niewypłacalności. Pojęcie niewypłacalności stanowi bowiem wspól- ny mianownik obu rodzajów postępowań, stanowiąc centralną instytucję zarówno dla prawa upadłościowego, jak i prawa restrukturyzacyjnego. W pierwszym ze wskazanych aktów prawnych jest ona określona wprost, w drodze definicji legalnej z art. 11 pr. up. W drugim przywołana zostaje jedynie w drodze odesłania (art. 6 ust. 2). Aleksander Jerzy Witosz 29 Art. 6 Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach 2. Niewy
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: