Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00699 009494 11015996 na godz. na dobę w sumie
Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz - ebook/pdf
Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , , , , Liczba stron: 1172
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-238-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Komentarz do przepisów ustawy Prawo restrukturyzacyjne został przygotowany na podstawie aktualnej praktyki stosowania tej regulacji. Prezentowane są w nim doświadczenia sędziów upadłościowych, doradców restrukturyzacyjnych oraz adwokatów i przedstawicieli nauki prawa.
Większość autorów brała udział w przygotowaniu rekomendacji do nowelizacji prawa upadłościowego, a redaktorzy naukowi wchodzili w skład sześcioosobowego zespołu przygotowującego projekt ustawy.
W książce przedstawiono praktykę postępowania o zatwierdzenie układu, przyspieszonego postępowania układowego i postępowania układowego oraz postępowania sanacyjnego.
Publikacja jest przeznaczona dla prawników praktyków adwokatów, radców prawnych, sędziów, notariuszy, komorników, prokuratorów oraz dla pracowników administracji (urzędów skarbowych, urzędów marszałkowskich, urzędów gmin). Zainteresuje także przedstawicieli nauki prawa, ekonomii, zarządzania i administracji.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

AUTORZY Patryk Filipiak Maciej Geromin Bartosz Groele Anna Hrycaj Łukasz Lipowicz Marek Porzycki prawo restrukturyzacyjne Komentarz redakcja naukowa Anna Hrycaj, Partyk Filipiak KOMENTARZE WARSZAWA 2017 Stan prawny na 1 października 2016 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Opracowanie redakcyjne Michał Dymiński Łamanie Marpres Poszczególne artykuły skomentowali: Patryk Filipiak – art. 6–10, 23–64, 180–188, 210–226, 283–298, 300–308, 313–328, 333, 362–367, 399, 400 Maciej Geromin – art. 140–149 Bartosz Groele – art. 150–179 Anna Hrycaj – art. 1–5, 11–22, 65, 66, 189–209, 227–241, 246–249, 252 (ust. 1), 253, 256–282, 310–312, 334–337, 340, 341, 345–348 (i Uwagi ogólne do Działu III), Anna Hrycaj/ Maciej Geromin – art. 104–120 Anna Hrycaj/ Bartosz Groele – art. 121–139 Łukasz Lipowicz – art. 67–103, 329–332 Marek Porzycki – art. 242–245, 250, 251, 252 (ust. 2), 254, 255, 299, 309, 338, 339, 342–344, 349–361 Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2017 ISBN: 978-83-8092-782-7 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 UStaWa z dnia 15 maja 2015 r . – PraWo reStrUktUryzacyjne (tekst jedn .: Dz . U . z 2016 r . poz . 1574; zm .: Dz . U . z 2016 r . poz . 1579) . . . . . 15 tytUŁ I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 17 DZIAŁ I . Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Rozdział 1 . Przepisy wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2 . Podstawy otwarcia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Rozdział 3 . Plan restrukturyzacyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 Rozdział 4 . Zbieg postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 DZIAŁ II . Sąd i sędzia-komisarz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Rozdział 1 . Sąd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Rozdział 2 . Sędzia-komisarz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 DZIAŁ III . Nadzorca i zarządca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 Rozdział 1 . Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 Rozdział 2 . Nadzorca układu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 Rozdział 3 . Nadzorca sądowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 Oddział 1 . Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 Oddział 2 . Wynagrodzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 Rozdział 4 . Zarządca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 Oddział 1 . Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 Oddział 2 . Wynagrodzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 DZIAŁ IV . Uczestnicy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 Rozdział 1 . Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 Rozdział 2 . Spis wierzytelności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 Rozdział 3 . Zgromadzenie wierzycieli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 Oddział 1 . Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 Oddział 2 . Zgromadzenie wierzycieli w celu głosowania nad układem . . 434 Rozdział 4 . Rada wierzycieli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 5 Spis treści DZIAŁ V . Pomoc publiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 508 DZIAŁ VI . Układ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552 Rozdział 1 . Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552 Rozdział 2 . Propozycje układowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 572 Rozdział 3 . Zatwierdzenie układu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 601 Rozdział 4 . Skutki układu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 610 Rozdział 5 . Zmiana układu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 627 Rozdział 6 . Uchylenie i wygaśnięcie układu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 636 DZIAŁ VII . Układ częściowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 641 DZIAŁ VIII . Przepisy ogólne dotyczące postępowania restrukturyzacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 657 układowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 782 układowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 757 tytUŁ II. Przepisy szczególne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 713 DZIAŁ I . Postępowanie o zatwierdzenie układu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 713 DZIAŁ II . Przyspieszone postępowanie układowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 755 Rozdział 1 . Wniosek o otwarcie przyspieszonego postępowania Rozdział 2 . Postanowienie o otwarciu przyspieszonego postępowania Rozdział 3 . Skutki otwarcia przyspieszonego postępowania układowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 803 Rozdział 4 . Przebieg przyspieszonego postępowania układowego . . . . . . 868 DZIAŁ III . Postępowanie układowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 873 Rozdział 1 . Postępowanie o otwarcie postępowania układowego . . . . . . . 874 Oddział 1 . Wniosek o otwarcie postępowania układowego . . . . . . . . . . . 874 Oddział 2 . Postępowanie zabezpieczające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 878 Oddział 3 . Postanowienie o otwarciu postępowania układowego . . . . . . 898 Rozdział 2 . Skutki otwarcia postępowania układowego . . . . . . . . . . . . . . . 900 na postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 902 Rozdział 3 . Przebieg postępowania układowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 909 DZIAŁ IV . Postępowanie sanacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 911 Rozdział 1 . Postępowanie o otwarcie postępowania sanacyjnego . . . . . . . 911 Oddział 1 . Wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego . . . . . . . . . . . 911 Oddział 2 . Postępowanie zabezpieczające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 926 Oddział 3 . Postanowienie o otwarciu postępowania sanacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 943 Rozdział 2 . Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 956 Oddział 1 . Skutki otwarcia postępowania układowego co do osoby, Oddział 2 . Wpływ otwarcia postępowania układowego majątku i zobowiązań dłużnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 900 Oddział 1 . Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do osoby dłużnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 956 6 Spis treści dłużnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 963 co do zobowiązań dłużnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 968 Oddział 2 . Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do majątku Oddział 3 . Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego Oddział 4 . Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do spadków nabytych przez dłużnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 984 Oddział 5 . Bezskuteczność i zaskarżanie czynności dłużnika . . . . . . . . . . 986 Oddział 6 . Wpływ postępowania sanacyjnego na postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1019 Rozdział 3 . Przygotowanie i realizacja planu restrukturyzacyjnego . . . . . . 1038 Rozdział 4 . Przebieg postępowania sanacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1046 DZIAŁ V . Zakończenie i umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego . . . . 1054 DZIAŁ VI . Uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości . . . . . . . . . . . . . . . . 1076 tytUŁ III. Przepisy z zakresu międzynarodowego postępowania restrukturyzacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1082 DZIAŁ I . Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1082 DZIAŁ II . Jurysdykcja krajowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1090 DZIAŁ III . Współpraca z sądami zagranicznymi i zarządcami zagranicznymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1096 tytUŁ IV. odrębne postępowania restrukturyzacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . 1111 DZIAŁ I . Postępowanie restrukturyzacyjne wobec deweloperów . . . . . . . . . . 1111 DZIAŁ II . Postępowanie restrukturyzacyjne wobec emitentów obligacji . . . . 1146 DZIAŁ III . Postępowanie restrukturyzacyjne wobec banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1157 tytUŁ V. Przepisy karne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1158 tytUŁ VI. zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i przepis końcowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1161 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1163 Wykaz skrótów akty prawne dyrektywa 98/26/WE – dyrektywa 98/26/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie ostateczności rozrachunku w sprawie w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów ostateczności wartościowych (Dz. U. UE L 166 z 11.06.1998, s. 45) rozrachunku dyrektywa – dyrektywa 2002/47/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie uzgodnień dotyczących w sprawie zabezpieczeń finansowych (Dz. Urz. UE L 168 z 27.06.2002, zabezpieczeń s. 43) finansowych k .c . – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1137) k .k . k .k .s . k .p . k .p .a . k .p .c . k .r .o . k .s .h . o .p . – ustawa z  dnia 10 września 1999  r. – Kodeks karny skar- bowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 26 czerwca 1974  r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.  U. z  2016  r. poz.  23 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opie- kuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlo- wych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) 9 Wykaz skrótów pr . bank . p .r p .u . p .u .n . Regulamin rozporządzenie nr 1346/2000 rozporządzenie nr 2015/848 rozporządzenie OC r .p .u . z 1934 r . TFUE TWE u .d .u . u .k .s .c . u .k .w .h . u .n .z .f . u .o . 10 – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 128 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (tekst jedn.: Dz. U. poz. 978 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 233 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i na- prawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 z późn. zm. – nieobowiązująca) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015  r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2316 z późn. zm.) – rozporządzenie Rady (WE) nr  1346/2000 z  dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. UE 160 L z 30.06.2000, s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. UE L 141 z 5.06.2015, s. 19) – rozporządzenie Ministra Finansów z  dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowie- dzialności cywilnej osoby posiadającej licencję doradcy restrukturyzacyjnego, pełniącej funkcję w  postępowaniu restrukturyzacyjnym, upadłościowym lub egzekucyjnym (Dz. U. poz. 2255) – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 paź- dziernika 1934 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm. – nieobowiązujące) – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skon- solidowana: Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 47) – Traktat ustanawiający Unię Europejską (Dz.  U. z  2004  r. Nr 90, poz. 864, załącznik nr 2, t. 1, s. 10 z późn. zm.) – ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpie- czeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. poz. 1844 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w spra- wach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 623) – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipo- tece (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 790 z późn. zm.) – ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpiecze- niach finansowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 891) – ustawa z  dnia 15 stycznia 2015  r. o  obligacjach (Dz.  U. poz. 238) u .o .i .f . u .o .l . u .o .p .n . u .o .r . u .rach . u .s .d .g . u .s .p . u .s .u .s . u .s .w . u .w .l . ustawa o KRS ustawa o ofercie ustawa o PIT ustawa o VAT Wykaz skrótów – ustawa z  dnia 29 lipca 2005  r. o  obrocie instrumen- tami finansowymi (tekst jedn.: Dz.  U. z  2014  r. poz.  94 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restruk- turyzacyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 883) – ustawa z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 555 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 24 sierpnia 2001  r. o  ostateczności rozra- chunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami (tekst jedn.: Dz.  U. z  2013  r. poz.  246 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1047) – ustawa z  dnia 2 lipca 2004  r. o  swobodzie działal- ności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 27 lipca 2001  r. – Prawo o  ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz.  U. z  2015  r. poz.  133 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 13 października 1998  r. o  systemie ubez- pieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyż- szym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1892) – ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Są- dowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 687 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warun- kach wprowadzania instrumentów finansowych do zorga- nizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1382 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 26 lipca 1991  r. o  podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 15 lutego 1992  r. o  podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.  U. z  2014  r. poz.  851 z późn. zm.) 11 Wykaz skrótów czasopisma i promulgatory Apel .-Lub . Apel . W-wa AUWr Prawo Biul . SN DR KPP MPH M . Praw . M . Pr . Bank . OSA OSAB OSG OSN OSNAPiUS OSNC OSNCP OSNKW OSNP OSP OTK-A OTK-B PiP POP POSAG PPC PPE PPH Prok . i Pr . Pr . Gosp . Pr . Spółek PS PUG Rej . RPEiS SC SP 12 – Apelacja. Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Lublinie – Apelacja. Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie – Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo – Biuletyn Sądu Najwyższego – Doradca Restrukturyzacyjny – Kwartalnik Prawa Prywatnego – Monitor Prawa Handlowego – Monitor Prawniczy – Monitor Prawa Bankowego – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Apelacji Białostockiej – Orzecznictwo Sądów w Sprawach Gospodarczych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna/Pracy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzę- – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzę- dowy, Seria A dowy, Seria B – Państwo i Prawo – Przegląd Orzecznictwa Podatkowego – Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – Polski Proces Cywilny – Przegląd Prawa Egzekucyjnego – Przegląd Prawa Handlowego – Prokuratura i Prawo – Prawo Gospodarcze – Prawo Spółek – Przegląd Sądowy – Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego – Rejent – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny – Studia Cywilistyczne – Studia Prawnicze TPP Zb .Orz . Zb .Urz . ZOTSiS Inne skróty BGK CRRU ECR ETPCz ETS KIDR KNF SPI TNS TZ WE Wykaz skrótów – Transformacje Prawa Prywatnego – Zbiór Orzeczeń – Zbiór Urzędowy – Zbiór Orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierw- szej Instancji – Bank Gospodarstwa Krajowego – Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości – European Court Reports – Europejski Trybunał Praw Człowieka – Europejski Trybunał Sprawiedliwości – Krajowa Izba Doradców Restrukturyzacyjnych – Komisja Nadzoru Finansowego – Sąd Pierwszej Instancji – tymczasowy nadzorca sądowy – tymczasowy zarządca – Wspólnota Europejska USTAWA z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1574; zm.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1579) TYTUŁ I Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach DZIAŁ I Przepisy ogólne ROZDZIAŁ 1 Przepisy wstępne Literatura: R.  Adamus, Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Warszawa 2016 (dalej Komentarz); R. Adamus, Likwidacja oddziału spółki kapitałowej, Pr. Spółek 2011, nr 9; R. Adamus, Miejsce Prawa upadło- ściowego i naprawczego jako gałęzi prawa, PUG 2011, nr 1; R. Adamus, Zarys ogólny historii prawa upadło- ściowego w Polsce (w:) E. Kozerska, M. Maciejewski, P. Stec (red.), Historia testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, nuntia vetustatis. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Włodzimierzowi Kaczorowskiemu, Opole 2015; P. Bielski, Zdolność upadłościowa prowadzącego we własnym (wspólnym) imieniu przedsiębiorstwo bez dopełnienia obowiązku zgłoszenia (wpisu) do właściwego rejestru, Rej. 2006, nr 11; W. Bojarski, Prawo rzym- skie, Toruń 1994; O. Buber, Polskie prawo upadłościowe, Warszawa 1936; S. Dmowski (w:) S. Dmowski, S. Rud- nicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego, Księga pierwsza, Część ogólna, Warszawa 2011; P. Feliga, Stanowisko prawne syndyka w procesie dotyczącym masy upadłości, Warszawa 2013, s. 2; K. Flaga-Gieruszyńska, Prawo upadłościowe i naprawcze, Warszawa 2012; W. Głodowski, A. Hrycaj, Zakres podmiotowy i podstawy ogłoszenia „upadłości konsumenckiej”, PiP 2010, z. 2; E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2006, 2011; J. Grykiel, Pojęcie działalności gospodarczej i zawodowej w rozumieniu art. 431 k.c., SP 2005, z. 4; S. Gurgul, Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Warszawa 2015; A. Hrycaj, Syndyk masy upadłości, Poznań 2006; A. Hrycaj, Cztery postępowania restrukturyzacyjne, DR 2015, nr 1; A. Hrycaj, Pokrzywdzenie wie- rzycieli jako przesłanka odmowy otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, DR 2016, nr 3; A. Hrycaj, A. Ja- kubecki, A. Witosz (red.), System Prawa Handlowego, t. 6, Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe, Warszawa 2016; A. Jakubecki, glosa do wyroku Sądu Najwyższego w sprawie I CK 71/04, OSP 2005, z. 12; M. Jasiakiewicz, Sytuacja prawna wspólników osobowej spółki handlowej w razie jej upadłości, Rej. 2003, nr 6; P. Kaczmarek, Zdolność sądowa jako problem teorii prawa, Kraków 2006; W.J. Katner, Podwójna czy potrójna podmiotowość w prawie cywilnym (w:) Rozprawy prawnicze. Księga pamiątkowa Profesora Maksymiliana Pazdana, Zakamycze 17 Art. 1 2005; W.J. Katner, Przedsiębiorca i konsument w projekcie księgi pierwszej nowego kodeksu cywilnego – do czego zmierza Komisja Kodyfikacyjna? (w:) Prawo handlowe XXI w. Czas stabilizacji, ewolucji czy rewolucji. Księga ju- bileuszowa Profesora Józefa Okolskiego, Warszawa 2010; A. Kidyba, Prawo handlowe, Warszawa 2008; J. Kohler, Lehrbuch des Konkursrechts, Stuttgart 1899; C. Kosikowski, Pojęcie przedsiębiorcy w prawie polskim, PiP 2001, z. 4; J. Kruczalak-Jankowska, Zdolność upadłościowa wspólników osobowych spółek handlowych w świetle prawa upadłościowego i naprawczego, PPH 2003, nr 5; Ł. Laszczyński, Oddział zagranicznego przedsiębiorcy, Przetargi Publiczne 2010, nr 8; L.E. Levinthal, The early history of bankruptcy law (w:) University of Pennsylvania Law Review and American Law Register, Vol. 67, No. 1, 1919; R. Lewandowski, P. Wołkowski, Prawo upadłościowe i naprawcze, Warszawa, 2011; E. Łętowska (red.), System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań – część ogólna, t. 5, Warszawa 2012; Z. Miczek, Osoba fizyczna jako przedsiębiorca – na tle ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i kodeksu cywilnego, PPH 2005, nr 9; J.P. Naworski, Zakres podmiotowy art. 17 § 1 prawa upadło- ściowego, M. Praw. 2002, nr 14; J.P. Naworski, Przedsiębiorca w polskim prawie cywilnym (materialnym i proce- sowym) de lege lata i de lege ferenda, Toruń 2011; J. Odachowski, Ciągłość działalności gospodarczej, Glosa 2003, nr 10; Z. Ofiarski, Komentarz do art. 4 ustawy – Prawo bankowe, LEX 2013; K. Piasecki, Prawo upadłościowe, Bydgoszcz, 1999; K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, Warszawa 2008; M. Piotrowska, No- tariusz – nietypowy przedsiębiorca?, Rej. 2007, nr 7–8; M. Pyziak-Szafnicka, Kodeks cywilny. Część ogólna, Ko- mentarz, Warszawa 2009; M. Przychodzki, K. Sącińska, Brak zdolności upadłościowej osób prawa publicznego, PPH 2006, nr 4, s. 27; Z. Radwański (red.), System Prawa Prywatnego, Prawo cywilne – część ogólna, t. 2, War- szawa 2008; Z. Radwański, A. Olejniczak, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2013; Z. Radwański (red.), Zielona księga. Optymalna wizja Kodeksu cywilnego w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2006; Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2009; B. Rakoczy, Zdolność upadłościowa kościelnych osób prawnych Kościoła Katolickiego, PS 2006, nr 3; M. Romanowski, Błądzić jest rzeczą ludzką – czyli o tym, czy można i na- leżny prawnie obiektywizować racjonalność jednostki, MPH 2015, nr 3; F.K. Savigny, The history of the Roman law during the Middle Ages, Virginia, 1979; K. Sójka-Zielińska, Powszechna historia prawa, Warszawa 1976; T.  Stawecki, Sędziowie w  procesie reformowania prawa (w:) J.  Stelmach, M.  Soniewicka (red.), Analiza eko- nomiczna w  zastosowaniach prawniczych, Warszawa 2007; J.  Stanisławski, Wielki słownik angielsko-polski, Warszawa 2009; T.  Szanciło, Przedsiębiorca w  prawie polskim, PPH 2005, nr  3; J.  Szwaja, Pojęcie przedsię- biorcy a instytucja prokury (Przedsiębiorca jako podmiot udzielający prokury) (w:) A. Nowicka (red.), Prawo prywatne czasu przemian. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Stanisławowi Sołtysińskiemu, Poznań 2005; M. Szydło, Pojęcie działalności gospodarczej na gruncie nowej ustawy o swobodzie działalności gospodar- czej, PS 2005, nr 2; M. Szydło, Pojęcie przedsiębiorcy w prawie polskim, PS 2002, nr 7–8; M. Szydło, Charakter prawny oddziałów przedsiębiorców zagranicznych, Glosa 2004, nr 12; Z. Świeboda, Prawo upadłościowe i na- prawcze. Komentarz, Warszawa 2003; E. Till, Zasady materialnego prawa konkursowego austriackiego, Lwów 1907; R. Trzaskowski, Przegląd orzecznictwa, Glosa 2006, nr 2; M. Zabłocka, Ustawa 12 tablic, Warszawa 1998; P. Zaporowski, Czy przedsiębiorcą może być osoba fizyczna niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych?, Palestra 2006, z. 7–8; F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze w zarysie, Kraków 2004 art. 1. Ustawa reguluje: 1) zawieranie przez dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalno- ścią układu z wierzycielami oraz skutki układu; 2) przeprowadzanie działań sanacyjnych. Spis treści 1 . Pojęcie prawa restrukturyzacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 . Stosunek prawa restrukturyzacyjnego do innych działów 19 prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 3 . Przedmiot prawa restrukturyzacyjnego – zakres regulacji ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 18 Anna Hrycaj Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach Dział I. Przepisy ogólne Art. 1 4 . Historia prawa restrukturyzacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 .1 . Historia prawa restrukturyzacyjnego na świecie . . . . . . 4 .2 . Historia prawa restrukturyzacyjnego w Polsce . . . . . . . . 5 . Nazwa prawa restrukturyzacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 . Funkcje prawa restrukturyzacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 . Zasady prawa restrukturyzacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 22 24 27 29 30 1. Pojęcie prawa restrukturyzacyjnego 1. Prawo restrukturyzacyjne wspólnie z  prawem upadłościowym można zdefiniować jako kompleksową regulację prawną, której przedmiotem są relacje pomiędzy nie- wypłacalnym lub zagrożonym niewypłacalnością dłużnikiem a  jego wierzycielami [A. Hrycaj (w:) System…, s. 7]. Kompleksowa regulacja prawna to zespół norm od- noszących się do jednego przedmiotu, które z  systemowego punktu widzenia na- leżą do różnych gałęzi prawa (Z.  Radwański, A.  Olejniczak, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2013, s. 5). Prawo restrukturyzacyjne obejmuje normy, które na- leżą do prawa cywilnego, prawa postępowania cywilnego, prawa administracyjnego (np. zawarte w prawie restrukturyzacyjnym regulacje dotyczące pomocy publicznej – art. 140–149 p.r.) oraz prawa karnego (art. 399 i 400 p.r.). Przedmiotem, do którego te różne systemowo normy się odnoszą, są – jak wyżej wskazano – relacje pomiędzy nie- wypłacalnym lub zagrożonym niewypłacalnością dłużnikiem a jego wierzycielami. 2. W literaturze, zarówno na gruncie prawa upadłościowego i naprawczego (F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze w zarysie, Kraków 2004, s. 23; R. Adamus, Miejsce Prawa upadłościowego i  naprawczego jako gałęzi prawa, PUG 2011, nr  1, s.  16 i  n.; K.  Flaga-Gieruszyńska, Prawo upadłościowe i  naprawcze, Warszawa 2012, s.  1), jak i obecnie prezentowany jest pogląd wyodrębniający prawo upadłościowe i restruktu- ryzacyjne jako gałąź prawa (R. Adamus, Komentarz…, s. 4, nb 11). R. Adamus wska- zuje, że: „Kryterium wyodrębnienia prawa restrukturyzacyjnego i  upadłościowego (prawa o niewypłacalności dłużnika) jako gałęzi prawa wiąże się ze szczególnym ro- dzajem stosunków społecznych, do których owa gałąź prawa się odnosi, a które wiążą się z niewypłacalnością dłużnika, bez względu na źródło czy tytuł powstania długu”. W konsekwencji Autor ten wyodrębnia prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe jako gałąź prawa, posługując się kryterium przedmiotowym. Poza tym w literaturze spo- tyka się również uzasadnienie wyodrębnienia prawa upadłościowego i  restruktury- zacyjnego jako osobnej gałęzi prawa, oparte na analizie funkcji, jakie spełnia prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe. Przytacza się również argumenty o charakterze podmiotowym, podkreślając że zarówno prawo restrukturyzacyjne, jak i prawo upa- dłościowe regulują relacje pomiędzy zagrożonym niewypłacalnością lub niewypła- calnym dłużnikiem a jego wierzycielami oraz argumenty historyczne [por. również Anna Hrycaj 19 Art. 1 uwagi zgłoszone w toku prac legislacyjnych przez Rządowe Centrum Legislacji, w któ- rych proponując zmianę nazwy ustawy – Prawo restrukturyzacyjne na „Ustawa o re- strukturyzacji” uzasadniano, że zwrotem „Prawo o (…)” zwykło się określać ustawy regulujące „wyczerpująco i  kompleksowo jakiś wyróżniony zakres spraw, który nie ma jednak charakteru jednorodnego, ponieważ wkracza w  różne gałęzi prawa i uwzględnia różne zasady prawa właściwe dla tych gałęzi. (…) Projektowane regu- lacje dotyczą natomiast jednej gałęzi prawa, która stanowi część szeroko rozumianego prawa cywilnego” – https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//2/218343/218357/218361/doku- ment116470.pdf; dostęp: 26 lipca 2016 r.]. 3. Z przytoczonym w tezie 2 poglądem nie można się zgodzić. Wyodrębnienie zbioru norm jako gałęzi prawa opiera się na założeniu, że gałąź prawa reguluje stosunki spo- łeczne, do których się odnosi w sposób pełny. Stosunki społeczne, do których odnosi się prawo restrukturyzacyjne, to relacje pomiędzy niewypłacalnym lub zagrożonym niewypłacalnością dłużnikiem a jego wierzycielami. W ramach tych relacji dłużnik dąży do rozwiązania sytuacji kryzysu ekonomicznego i uniknięcia upadłości, a wie- rzyciele dążą do jak najpełniejszego zaspokojenia przysługujących im wierzytelności. Dążenie dłużnika do uniknięcia upadłości następuje przez restrukturyzację w drodze zawarcia układu, a  w postępowaniu sanacyjnym również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych (art. 3 ust. 1 p.r.). Istotą układu, który stanowi trzon każdego po- stępowania restrukturyzacyjnego, jest zmiana treści zobowiązań dłużnika. Jednakże trzeba zauważyć, że rozwiązanie sytuacji kryzysu ekonomicznego dłużnika oraz za- warcie układu (ugody) z wierzycielami, jak również dochodzenie roszczeń przez wie- rzycieli, jest możliwe także poza postępowaniem restrukturyzacyjnym. Ponadto, re- lacje pomiędzy dłużnikiem, a jego wierzycielami są regulowane także przez normy prawa cywilnego i administracyjnego oraz prawa postępowania cywilnego i admini- stracyjnego. Wierzyciele mogą prowadzić przeciwko dłużnikowi postępowanie egze- kucyjne na podstawie przepisów o egzekucji sądowej lub administracyjnej. Dłużnik, dążąc do rozwiązania problemu swojej niewypłacalności lub zagrożenia niewypła- calnością, może korzystać z innych instytucji prawa cywilnego i administracyjnego. W szczególności, dłużnik może zawrzeć ugodę z niektórymi lub z większością wierzy- cieli (art. 917 k.c.), zawrzeć układ ratalny w trybie art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 963) lub uzyskać odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych w trybie art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) – dalej o.p. Prawo restrukturyzacyjne reguluje więc tylko niektóre z dostępnych w systemie prawnym form rozwiązania kryzysu ekono- micznego dłużnika. Ponadto prawo restrukturyzacyjne nie reguluje opisanych wyżej stosunków społecznych w sposób pełny, gdyż w szerokim zakresie odsyła do odpo- wiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania cywilnego (art. 209 p.r.) [tak A. Hrycaj (w:) System…, s. 7–8]. 20 Anna Hrycaj Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach Dział I. Przepisy ogólne Art. 1 2. Stosunek prawa restrukturyzacyjnego do innych działów prawa 4. Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe, stanowiąc kompleksową regulację prawną, obejmującą zarówno normy prywatnoprawne, jak i normy z zakresu prawa publicz- nego ma charakter samodzielny i niezależny i nie stanowi części prawa handlowego sensu stricto. Ta strukturalna samodzielność i niezależność nie stoi jednak na prze- szkodzie zaliczeniu prawa restrukturyzacyjnego i  prawa upadłościowego dotyczą- cego przedsiębiorców do prawa handlowego sensu largo [zob. szerzej A. Hrycaj (w:) System…, s. 9]. 5. Konstrukcja przebiegu postępowania restrukturyzacyjnego i  upadłościowego jest na tyle zbliżona, że spowodowało to w wielu przypadkach bliźniacze uregulowanie podobnych lub tożsamych instytucji w  prawie restrukturyzacyjnym oraz w  prawie upadłościowym w brzmieniu nadanym przez prawo restrukturyzacyjne. Zjawisko to nie może pozostać bez wpływu na wyniki wykładni, która winna jednak uwzględ- niać również uwarunkowania historyczne oraz przyjmować korektę aksjologiczną (A. Hrycaj, Cztery postępowania restrukturyzacyjne, DR 2015, nr 1, s. 5). 3. Przedmiot prawa restrukturyzacyjnego – zakres regulacji ustawy 6. Zasadniczym przedmiotem prawa restrukturyzacyjnego nie jest restrukturyzacja przedsiębiorstwa dłużnika w rozumieniu działań podejmowanych w celu osiągnięcia poprawy wyników finansowych i pozycji rynkowej przedsiębiorstwa. Restrukturyzacja, w rozumieniu ustawy (art. 3 ust. 1 p.r.), oznacza wyłącznie: a) zawarcie układu z wierzycielami, b) w przypadku postępowania sanacyjnego – zawarcie układu z wierzycielami oraz przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzy- cieli. 7. Sporządzany w toku postępowania plan restrukturyzacyjny (art. 10 p.r.) i działania podejmowane na jego podstawie są jedynie narzędziami do osiągnięcia celu postępo- wania restrukturyzacyjnego, którym zgodnie z art. 3 p.r. jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika. 8. Zasady podejmowania jakichkolwiek działań restrukturyzacyjnych w ramach postę- powania o  zatwierdzenie układu, przyspieszonego postępowania układowego oraz postępowania układowego nie są przedmiotem regulacji prawa restrukturyzacyjnego. Zgodnie z art. 263 ust. 1 p.r. w przyspieszonym postępowaniu układowym sędzia-ko- Anna Hrycaj 21 Art. 1 misarz wyznacza termin zgromadzenia w celu głosowania nad układem niezwłocznie po złożeniu przez nadzorcę sądowego planu restrukturyzacyjnego, spisu wierzytel- ności oraz spisu wierzytelności spornych, nie czekając na wdrożenie działań prze- widzianych w planie restrukturyzacyjnym ani tym bardziej na efekty tych działań. Tożsama regulacja obowiązuje w postępowaniu układowym (art. 281 ust. 1 p.r.). Nie oznacza to, że w  tych postępowaniach dłużnik nie może wdrażać działań przewi- dzianych w planie restrukturyzacyjnym. Jest to oczywiście dopuszczalne, a z ekono- micznego punktu widzenia może być również pożądane. Jednakże zarówno w przy- spieszonym postępowaniu układowym, jak i w postępowaniu układowym realizacja działań przewidzianych w planie restrukturyzacyjnym nie jest wyodrębnionym nor- matywnie etapem postępowania. 9. Przedmiotem regulacji prawa restrukturyzacyjnego z zakresu faktycznej restruktu- ryzacji przedsiębiorstwa dłużnika są jedynie działania sanacyjne, rozumiane zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 6 p.r. Podjęcie tych działań jest elementem postępo- wania, gdyż w postępowaniu sanacyjnym (odmiennie niż w przyspieszonym postępo- waniu układowym oraz w postępowaniu układowym) sędzia-komisarz zwołuje zgro- madzenie wierzycieli w celu głosowania nad układem niezwłocznie po zrealizowaniu całości lub części planu restrukturyzacyjnego przewidzianej do wykonania w  toku postępowania sanacyjnego, nie później jednak niż przed upływem dwunastu miesięcy od dnia otwarcia postępowania sanacyjnego (art. 312 ust. 1 p.r.). 4. Historia prawa restrukturyzacyjnego 4.1. Historia prawa restrukturyzacyjnego na świecie 10. W literaturze wskazuje się, że pierwsza kodyfikacja, regulująca skutki niespełniania zobowiązań, powstała za czasów pierwszego króla dynastii babilońskiej – Hammura- biego w XVIII w. p.n.e. i została ujęta w § 117 i 118 Kodeksu Hammurabiego (P. Feliga, Stanowisko prawne syndyka w procesie dotyczącym masy upadłości, Warszawa, 2013, s. 2; L.E. Levinthal, The early history of bankruptcy law (w:) University of Pennsylvania Law Review and American Law Register, Vol. 67, No. 1, 1919, s. 230; R. Lewandowski, P.  Wołkowski, Prawo upadłościowe i  naprawcze, Warszawa 2011, s.  14; K.  Piasecki, Prawo upadłościowe, Bydgoszcz 1999, s. 469). Wprowadziła ona możliwość sprzedaży dłużnika wraz z jego rodziną w niewolę. Przykłady egzekucji skierowanej do osoby dłużnika znaleźć można również w Starym i Nowym Testamencie [por. M. Geromin (w:) System…, s. 11]. 11. Rzymskie prawo Dwunastu tablic ustanawiało na dłużniku tzw. ustawowy zastaw (łac. nexus) w celu zapewnienia spełnienia zaciągniętego zobowiązania. W sytuacji braku zapłaty wierzyciel uzyskiwał prawo do manus iniectio, tj. natychmiastowej eg- 22 Anna Hrycaj Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach Dział I. Przepisy ogólne Art. 1 zekucji w stosunku do osoby dłużnika, która polegała na tym, że w razie upływu do- datkowego czasu wyznaczonego na spełnienie świadczenia przez dłużnika albo jego rodzinę, dłużnik stawał się niewolnikiem wierzyciela, którego wierzyciel mógł, we- dług swojego wyboru, sprzedać albo zabić (por. M. Zabłocka, Ustawa 12 tablic, War- szawa 1998, Tablica III.6). 12. Prawo starożytnego Rzymu wykształciło również instytucję curatora bonorum oraz magistra bonorum. Curator bonorum był funkcjonariuszem państwowym, który ad- ministrował majątkiem dłużnika i  zapewniał prawidłowy przebieg postępowania, w  tym czuwał nad równomiernym zaspokajaniem wierzycieli. Magister bonorum był zaś „pełnomocnikiem” wierzycieli, który przejmował zarząd majątkiem dłuż- nika i ustalał jego skład, a także dokonywał sprzedaży i podziału środków między wierzycieli [A. Hrycaj, Syndyk masy upadłości, Poznań 2006, s. 15; M. Geromin (w:) System…, s. 12]. 13. W średniowiecznej Europie powrócono do egzekucji skierowanej również przeciwko samemu dłużnikowi, zaś dodatkową sankcją za niespłacanie długów była możliwość nałożenia na dłużnika ekskomuniki (łac. ob debita). Tylko w średniowiecznych mia- stach włoskich, jak wskazuje F.K.  Savigny (F.K.  Savigny, The history of the Roman law during the Middle Ages, Virginia 1979), tradycje starożytnego Rzymu nie zostały całkowicie zniweczone, bowiem zachowano tam zasadę kierowania egzekucji do ma- jątku dłużnika. Ugruntowanie pierwszych instytucji prawa upadłościowego wiązane jest ściśle z rozwojem prawa handlowego, zwanego początkowo prawem kupieckim (lex mercatoria), co nastąpiło na przełomie XIII i XIV w. W tym okresie pojawiło się pojęcie „bankructwo”, wywodzące się od włoskiego zwrotu banca rotta – przełamanie, zdruzgotanie ławy kupieckiej przez dłużnika, na znak niemożności wykonywania swoich zobowiązań pieniężnych (F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze w zarysie, Kraków 2004, s. 23; W. Bojarski, Prawo rzymskie, Toruń 1994; K. Sójka-Zielińska, Po- wszechna historia prawa, Warszawa 1976, s. 169; E. Till, Zasady materialnego prawa konkursowego austriackiego, Lwów 1907, s. 4; J. Kohler, Lehrbuch des Konkursrechts, Stuttgart 1899, s. 195–205). Z tego okresu w systemach prawnych miast włoskich po- jawiły się takie instytucje, jak: uznawanie czynności dłużnika sprzed bankructwa za nieważne, zgromadzenie wierzycieli i możliwość zawarcia układu (łac. concordatus) po przegłosowaniu wierzycieli mniejszościowych, zabezpieczenie majątku dłużnika na wypadek próby ucieczki, a  także możliwość rozstrzygania o  obciążeniu wierzy- ciela odpowiedzialnością finansową za zgłoszenie do majątku dłużnika wierzytelności większej, niż mu rzeczywiście przysługiwała [M. Geromin (w:) System…, s. 13]. 14. W kolejnych wiekach prawo upadłościowe wykształciło dwa zasadnicze podejścia. Pierwsze, skodyfikowane przez Hiszpana Salgado de Samoza w  dziele Labyrinthus creditorum concurrentium ad litem per debitorem communem inter illos causatam, Anna Hrycaj 23 Art. 1 a  przyjęte głównie w  miastach niemieckich, zakładało szeroką władzę i  inicjatywę sądu. Dochodzenie wierzytelności wiązało się jednak z koniecznością wszczęcia po- stępowania przed sądem, który ogłosił upadłość, a kompetencje wierzycieli w ramach postępowania były dość ograniczone [O.  Buber, Polskie prawo upadłościowe, War- szawa 1936, s. 6; M. Geromin (w:) System…, s. 13]. Drugi nurt rozwijał się w miastach włoskich i francuskich. Charakteryzował się większą swobodą działania, przyznaną wierzycielom. Władza sądownicza została ograniczona do pełnienia funkcji nadzor- czych. Sąd upadłościowy rozstrzygał tylko o zgłaszanych wierzytelnościach, zaś spory między wierzycielami, a  także wierzycielami a  dłużnikiem, pozostawiano kompe- tencji sądów „ogólnie właściwych” [O. Buber, Polskie prawo upadłościowe, Warszawa 1936, s. 6; M. Geromin (w:) System…, s. 13]. 4.2. Historia prawa restrukturyzacyjnego w Polsce 15. W nauce polskiej wyodrębnia się cztery okresy kodyfikacji „prawa o niewypłacalności” [R. Adamus, Zarys ogólny historii prawa upadłościowego w Polsce (w:) E. Kozerska, M. Maciejewski, P. Stec (red.), Historia testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, nuntia vetustatis. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Włodzimierzowi Ka- czorowskiemu, Opole 2015, s.  612–614 i  cytowana tam literatura). Pierwszy okres to prawo zwyczajowe, obowiązujące od początków prawa polskiego do czasów roz- biorów. Drugi okres to czas obowiązywania prawa państw zaborczych. Trzeci okres to czas obowiązywania zmodyfikowanych regulacji zaborczych do czasu pełnej kodyfi- kacji w 1934 r. Czwarty okres datowany jest od wejścia w życie rozporządzenia Prezy- denta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. Nr 93, poz. 834 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo o postępowaniu układowem (Dz. U. Nr 93, poz. 836 z późn. zm.) i trwa do dziś. 16. Po 10 latach obowiązywania ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 z późn. zm.) podjęto decyzję o ko- nieczności głębokiej reformy prawa dotyczącego niewypłacalności. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano: „Część rozwiązań wprowadzonych w  2003  r. i  przeję- tych z obowiązujących wcześniej rozporządzeń z 1934 r. (rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z  dnia 24 października 1934  r. – Prawo o  postępowaniu ukła- dowym, Dz. U. Nr 93, poz. 836; rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe, Dz. U. Nr 93, poz. 834 z późn. zm.) sprawdziła się w praktyce i zasługuje na zachowanie. Dotychczasowe doświadczenia pozwalają jednak na identyfikację wielu dysfunkcji i uzasadniają konieczność prze- prowadzenia reformy. Polska sytuuje się na 37. miejscu w subrankingu Banku Świa- towego (Doing Business Doing Business 2014, http://www.doingbusiness.org/~/media/ GIAWB/Doing 20Business/Documents/Annual-Reports 24 Anna Hrycaj Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach Dział I. Przepisy ogólne Art. 1 /English/DB14-Full-Report.pdf), obejmującym analizę postępowań upadłościowych. Wskazuje się w nim na stosunkowo długi czas postępowania, wysokie koszty i średnie zaspokojenie wierzycieli. Analiza statystyk pozwala na wskazanie, że w  Polsce zwiększa się liczba wniosków o  ogłoszenie upadłości, przy czym dominują postę- powania obejmujące likwidację przedsiębiorstwa. Przeprowadzane badania aktowe wskazują na niezadowalające współczynniki zaspokojenia wierzycieli z  masy upa- dłości oraz wysoki współczynnik oddalenia wniosków o ogłoszenie upadłości z uwagi na ubóstwo masy. Pierwsza z  wymienionych okoliczności prowadzi do tzw. efektu domina, związanego z  popadaniem w  niewypłacalność przez kolejnych, niezaspo- kajanych wierzycieli upadłego. Analiza światowych zjawisk gospodarczych, a  także tendencji makroekonomicznych w  Polsce, wskazuje na rosnącą liczbę podmiotów, które realnie lub potencjalnie są zainteresowane skuteczną restrukturyzacją z uwagi na zjawisko światowej recesji. Porównanie statystyk upadłości w Polsce z innymi pań- stwami członkowskimi UE wskazuje też wyraźnie, że postępowanie upadłościowe w  Polsce jest wykorzystywane stosunkowo rzadko, a  niewypłacalni przedsiębiorcy w większości przypadków usuwani są z obrotu w drodze nieformalnej likwidacji. Stan ten jest niekorzystny dla wierzycieli oraz dla bezpieczeństwa obrotu, gdyż w takich przypadkach nie dochodzi do zastosowania chroniących ich mechanizmów prawa upadłościowego” (K. Kartus, Analiza 10/2012: Upadłość jest w Polsce rzadko wykorzy- stywanym narzędziem, http://www.for.org.pl/pl/a/2233,Analiza-102012-Upadlosc-w- Polsce-jest-rzadko-wykorzystywanym-narzedziem – dostęp: 26 lipca 2016 r.). 17. Prace nad reformą prawa upadłościowego, której efektem jest ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, rozpoczęły się w 2012 r. od powołania przez Mi- nistra Sprawiedliwości Zespołu ds. nowelizacji Prawa upadłościowego i naprawczego (Dz. Urz. MS 2012 r. poz. 83) pod kierunkiem sędziego Janusza Płocha. W grudniu 2012  r. zostały przedłożone Ministrowi Sprawiedliwości i  Ministrowi Gospodarki przygotowane przez Zespół Rekomendacje zmian w prawie upadłościowym i napraw- czym (https://ms.gov.pl/pl/restrukturyzacja-i-upadlosc/), które w  dniu 10 grudnia 2012  r. zostały podane do publicznych konsultacji. Na podstawie przygotowanych rekomendacji powołany zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z  dnia 9 kwietnia 2013 r. (Dz. Urz. MS 2015 r. poz. 194) Zespół do spraw przygotowania projektów ustaw z zakresu prawa restrukturyzacyjnego i upadłościowego pod kierunkiem sędziego dr hab. Anny Hrycaj przygotował projekt ustawy – Prawo restrukturyzacyjne, która zo- stała uchwalona przez Sejm w dniu 15 maja 2015 r. W skład zespołu przygotowującego rekomendacje oraz projekt ustawy wchodzili sędziowie, adwokaci, syndycy i ekono- miści, co wpisuje się w  propagowany w  ramach nurtu Law and Ekonomics proces włączania praktyków, w tym sędziów, w proces stanowienia prawa [por. w szczegól- ności T. Stawecki, Sędziowie w procesie reformowania prawa (w:) J. Stelmach, M. So- niewicka (red.), Analiza ekonomiczna w zastosowaniach prawniczych, Warszawa 2007, s. 167–189]. Anna Hrycaj 25 Art. 1 18. Głównym celem reformy prawa dotyczącego niewypłacalnych przedsiębiorców było wprowadzenie skutecznych instrumentów pozwalających na przeprowadzenie re- strukturyzacji przedsiębiorstwa dłużnika i zapobieżenie jego likwidacji. Zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika w wielu przypadkach jest znacznie korzystniejsze dla wie- rzycieli niż jego likwidacja. Zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika oznacza również zachowanie miejsc pracy oraz, co do zasady, możliwość nieprzerwanego realizowania kontraktów, a więc ma pozytywne znaczenie społeczne i gospodarcze. Do najistotniej- szych elementów reformy należy zaliczyć: a) oddzielenie postępowań upadłościowych od restrukturyzacyjnych. W  uzasad- nieniu projektu ustawy słusznie wskazano, że: „W celu możliwości przeprowadzenia skutecznej restrukturyzacji przedsiębiorstwa istotne znaczenie ma społeczny od- biór określonej regulacji prawnej i postępowania, w którym restrukturyzacja ma nastąpić. Praktyka pokazuje, że wielokrotnie sam fakt ogłoszenia upadłości dłuż- nika wyklucza wszelką możliwość skutecznej restrukturyzacji, niezależnie od tego, czy jest to upadłość z możliwością zawarcia układu czy likwidacyjna. Skojarzenia upadłości z końcem działalności, bankructwem i brakiem możliwości odzyskania swoich wierzytelności są tak silne, że w  wielu przypadkach, po ogłoszeniu upa- dłości, wierzyciele nie chcą podejmować żadnych rozmów z  dłużnikiem. Z  tych względów projekt zakłada oddzielenie postępowań restrukturyzacyjnych od styg- matyzujących postępowań upadłościowych. Dla jasnego i  klarownego podziału zdecydowano się uregulować postępowania restrukturyzacyjne w osobnej ustawie – Prawo restrukturyzacyjne. Rozwiązanie takie nie jest obce polskiemu systemowi prawnemu. Przed wejściem w  życie ustawy – Prawo upadłościowe i  naprawcze funkcjonowało odrębnie Prawo o postępowaniu układowym oraz Prawo upadło- ściowe. W  tym zakresie projekt nawiązuje więc do rozwiązań przedwojennych, eliminując jednak z tych rozwiązań te, które nie sprawdziły się w praktyce i umoż- liwiały dłużnikowi działanie w celu pokrzywdzenia wierzycieli” (Uzasadnienie pro- jektu ustawy…, s. 7); b) usprawnienie procedur oraz wprowadzenie instrumentów zmierzających do przyspieszenia postępowania. W wielu miejscach ustawa upraszcza przebieg po- stępowania, jak na przykład w odniesieniu do rozpoznania sprzeciwów od spisu wierzytelności, które odmiennie niż na gruncie p.u.n. mogą być rozpoznawane na posiedzeniu niejawnym (art. 95 ust. 1 p.r.), nie tylko przez sędziego-komisarza, ale również przez jego zastępcę lub wyznaczonego sędziego (art.  95 ust.  1  p.r.) z  możliwością ograniczenia i  uproszczenia postępowania dowodowego (art.  95 ust. 3 p.r.). Ustawa wprowadza również liczne terminy instrukcyjne dla sądowych i  pozasądowych organów postępowania (przykładowo art.  232 ust.  2, art.  261, art.  270 ust.  2, art.  280, 320  p.r.), które pozwalają na postawienie ogólnej tezy, że jedną z głównych wartości jest szybkość postępowania restrukturyzacyjnego. Wydaje się również, że nowa forma obliczania wynagrodzenia dla nadzorcy sądo- 26 Anna Hrycaj Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach Dział I. Przepisy ogólne Art. 1 wego i zarządcy oraz procedura pobierania zaliczek po osiągnięciu określonego etapu postępowania powinna sprzyjać poprawieniu sprawności postępowań; c) istotne zwiększenie uprawnień wierzycieli. Jednym z najistotniejszych osiągnięć re- formy jest umożliwienie wierzycielom decydowania o tym, kto w danym postępo- waniu będzie pełnił funkcję nadzorcy sądowego albo zarządcy (art. 28 ust. 1 pkt 4, art. 38 ust. 2, art. 51 ust. 2, art. 133 ust. 2 p.r.). Nie ulega wątpliwości, że doświad- czenie zarządcze oraz umiejętności i doświadczenie menedżerskie nadzorcy sądo- wego albo zarządcy mogą mieć zasadnicze znaczenie dla efektywności postępo- wania restrukturyzacyjnego i skuteczności wdrożonej restrukturyzacji, a przez to wpływać na możliwość wykonania układu przez dłużnika. Głównymi beneficjen- tami postępowania (obok dłużnika), jak również podmiotami, które to postępo- wanie finansują, są wierzyciele (skoro dłużnik jest niewypłacalny bądź zagrożony niewypłacalnością, a w ramach układu proponuje wierzycielom ograniczenie ich zaspokojenia, to uzasadniony jest wniosek, że „sponsorami” postępowania restruk- turyzacyjnego są wierzyciele). W takiej sytuacji uzasadnione jest stwierdzenie, że ten, kto płaci, powinien mieć wpływ na przebieg postępowania, za które płaci. Za- sadniczym elementem tego wpływu jest możliwość wyboru osoby, która będzie pełniła funkcję nadzorcy sądowego albo zarządcy. Jednocześnie ustawa zapewnia ochronę drobnych wierzycieli, wprowadzając szereg środków pozwalających na weryfikowanie decyzji podjętych przez większość wierzycieli (por. np. art.  136 ust. 2 p.r.); d) wprowadzenie nowoczesnych rozwiązań informatycznych gwarantujących trans- parentność oraz sprawność postępowania restrukturyzacyjnego (zobacz komentarz do art. 5 p.r.). 5. nazwa prawa restrukturyzacyjnego 19. Na określenie zbiorowych postępowań dotyczących niewypłacalnego dłużnika używa się różnych nazw. W  języku potocznym używa się słowa „bankructwo”, które wy- wodzi się z języka włoskiego od słów banca rotta. Zwrot ten wykształcił się w średnio- wieczu, kiedy to kupcy dokonywali rozliczeń na ławach (banca). Niewypłacalność kupca oznaczano słowami „załamanie ławy” (banca rotta). Od tego zwrotu pochodzi m.in. angielski termin bankruptcy, który w  angielskim systemie prawnym oznacza upadłość osób fizycznych. Na określenie upadłości osób prawnych używa się w tym systemie określenia winding-up. W języku potocznym, choć obecnie znacznie już rza- dziej, funkcjonuje również określenie „plajta”, które wywodzi się od niemieckiego słowa pleite, czyli „upadać” (A. Hrycaj, Syndyk…, s. 17). 20. W ostatnich czasach w wielu systemach prawnych coraz częściej na określenie zbio- rowych postępowań dotyczących niewypłacalności używa się terminu insolvency, co w  języku polskim oznacza „niewypłacalność” (J.  Stanisławski, Wielki słownik an- Anna Hrycaj 27 Art. 1 gielsko-polski, Warszawa 2009). Określenie to funkcjonuje m.in. w niemieckim sys- temie prawnym, w którym po reformie prawa upadłościowego ustawodawca zastąpił nazwę Konkursrecht nazwą Insolvensrecht, w prawie portugalskim, a także w prawie międzynarodowym. Określenie insolvency wywodzi się z języka łacińskiego, w którym in oznacza „przeciwko”, a solvō oznacza m.in. „wypłacić”, „zapłacić”, „spłacić kogoś”, „wypełnić zgodnie z powinnością”. Genetycznie słowo insolvent oznacza więc kogoś, kto nie spłaca długów, kto nie jest wypłacalny. 21. W polskim prawie do niedawna używano nazwy „prawo upadłościowe i naprawcze”. Nazwa „prawo upadłościowe” używana jest ponadto w  wielu systemach prawnych, np. włoskim (fallimento, concordato preventivo), portugalskim (o processo de falêcia), belgijskim (la faillite), holenderskim (het faillissement). 22. W polskim systemie prawnym po reformie dokonanej ustawą z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne nazwa „prawo upadłościowe” została zarezerwowana dla re- gulacji dotyczących postępowań zbiorowych obejmujących likwidację majątku dłużnika. Dla regulacji dotyczących zawierania układu z  wierzycielami w  ramach postępowań zbiorowych opartych na niewypłacalności lub zagrożeniu niewypłacalnością dłużnika przyjęto określenie „prawo restrukturyzacyjne”. W uzasadnieniu projektu ustawy wska- zano, że „Nazwa «Prawo restrukturyzacyjne» w sposób odpowiedni opisuje przedmiot ustawy, którym są restrukturyzacja przedsiębiorstwa dłużnika i zawarcie układu z wie- rzycielami, obejmując przy tym swoim zakresem wszystkie cztery przewidziane nią po- stępowania. Przyjęta nazwa nie odwołuje się do nazwy żadnego z regulowanych ustawą postępowań, ale stanowi określenie zbiorcze, które jednocześnie wskazuje, że postępo- wania restrukturyzacyjne nie ograniczają się wyłącznie do zawarcia układu z wierzycie- lami, ale w celu zawarcia i wykonania układu obejmują również wiele instrumentów słu- żących restrukturyzacji przedsiębiorstwa dłużnika” – Uzasadnienie projektu ustawy…, s.  13. Z  poglądem tym należy się zgodzić. Według Słownika Języka Polskiego (http:// sjp.pwn.pl/szukaj/restrukturyzacja.html; dostęp: 26 lipca 2016 r.) „restrukturyzacja” to „zmiana struktury czegoś, np. struktury gospodarczej kraju, organizacji lub przedsię- biorstwa”. Przyjęta terminologia wskazuje więc, że przedmiotem prawa restrukturyza- cyjnego nie jest wyłącznie określenie prawnych ram zawarcia układu z wierzycielami, ale ukształtowanie procedur, które oprócz zawarcia i zatwierdzenia układu z wierzycielami będą regulowały również przeprowadzanie zmian w przedsiębiorstwie dłużnika (postę- powanie sanacyjne). Taka nazwa odzwierciedla wynikający z analizy przepisów fakt, że zakres regulacji prawa restrukturyzacyjnego jest zdecydowanie szerszy niż zakres prawa układowego z 1934 r., jak również zakres prawa upadłościowego i naprawczego w części dotyczącej postępowania upadłościowego z  możliwością zawarcia układu oraz postę- powania naprawczego. Należy więc podzielić pogląd, że nazwa „prawo restrukturyza- cyjne” trafnie prezentuje zawartość merytoryczną ustawy [R.  Adamus, Komentarz…, s. 8; A. Hrycaj (w:) System…, s. 21]. 28 Anna Hrycaj Tytuł I. Przepisy ogólne o postępowaniach restrukturyzacyjnych i ich skutkach Dział I. Przepi
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: