Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00276 009842 7515198 na godz. na dobę w sumie
Prawo rodzinne i opiekuńcze - ebook/pdf
Prawo rodzinne i opiekuńcze - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 242
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-4313-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Kazusy z prawa rodzinnego przewidziano jako formę podręcznika dla aplikantów i studentów, z którego – opierając się na opisanych przypadkach (mających zróżnicowany stopień trudności) – mogę oni nabyć i utrwalić wiedzę z tego zakresu.

Prawo rodzinne w ujęciu niniejszego zbioru obejmuje przede wszystkim regulację przewidzianą w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, tj. ustawie z dnia 25 lutego 1964 roku. W niektórych kazusach może znajdować się odwołanie także do nieobowiązującego już stanu prawnego (gdy jest on istotny dla przedstawianej sytuacji), a także regulacji znajdującej się w ustawach szczególnych.
Opracowane dla niniejszej publikacji kazusy zawierają bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego (w tym liczne niepublikowane orzeczenia); część opisanych przypadków została także sformułowana w oparciu o niektóre z tych rozstrzygnięć. Takie przedstawienie problematyki ma pozwolić Czytelnikom nie tylko zapoznanie się i utrwalenie przepisów prawa materialnego, lecz również najistotniejszego dorobku judykatury powstałego na tle wykładni i stosowania tych przepisów.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

KAZUSY BECKA Olga Maria Piaskowska Krzysztof Sadowski PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE Problemy: 1. Jakie powinno być rozstrzygnięcie sądu II instancji? Rozwiązanie: Wydawnictwo C. H. BECK KAZUSY BECKA Prawo rodzinne i opiekuńcze Olga Maria Piaskowska Krzysztof Sadowski PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2013 Redakcja: Katarzyna Pudłowska Wydawca: Joanna Ablewicz Projekt okładki: Robert Rogiński © Wydawnictwo C.H. Beck 2013 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: TiM-Print Druk i oprawa: P.W.P. Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-255-4312-9 ISBN e-book 978-83-255-4313-6 Spis treści Wstęp_ ___________________________________________________________ Wykaz_skrótów___________________________________________________ IX XI Wykaz_literatury__________________________________________________ XIII Rozdział I. Małżeństwo (Olga Maria Piaskowska)_ ___________________ Kazus 1._ Zawarcie małżeństwa. Powództwo o ustalenie zawarcia małżeństwa___________________________________________ Kazus 2. _ Zawarcie małżeństwa konkordatowego___________________ Kazus 3. _ Zawarcie małżeństwa przed kierownikiem USC___________ Kazus 4. _ Zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika________________ Kazus 5. _ Zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika________________ Kazus 6. _ Przeszkody do zawarcia małżeństwa_____________________ Kazus 7. _ Unieważnienie małżeństwa_____________________________ Kazus 8. _ Unieważnienie małżeństwa a zasady współżycia _ społecznego___________________________________________ Kazus 9. _ Zawarcie małżeństwa. Wady oświadczenia woli___________ Kazus 10. _ Zawarcie małżeństwa. Wady oświadczenia woli___________ Kazus 11. _ Prawa i obowiązki małżonków__________________________ Kazus 12. _ Obowiązki małżonków. Brak realizacji obowiązku alimentacyjnego na tle art. 28 KRO_______________________ Kazus 13. _ Ustrój majątkowy małżeński. Skład majątku dorobkowego__ Kazus 14. _ Wspólność majątkowa małżeńska. Odpowiedzialność małżonków___________________________________________ Kazus 15. _ Wspólność majątkowa małżeńska________________________ Kazus 16. _ Zarząd majątkiem wspólnym_ __________________________ Kazus 17. _ Separacja małżonków__________________________________ Kazus 18. _ Obowiązek alimentacji, zabezpieczenie roszczenia _ a świadczenie nienależne_______________________________ Kazus 19. _ Rozwód. Żądanie orzeczenia o winie_____________________ O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze 1 1 6 9 11 14 16 18 21 24 27 30 33 37 40 43 47 50 52 58  Spis treści Kazus 20. _ Zawarcie małżeństwa. Powództwo o ustalenie nieistnienia małżeństwa___________________________________________ Kazus 21. _ Zawarcie związku małżeńskiego. Brak jednego _ z_wymaganych dokumentów____________________________ Kazus 22. _ Zawarcie związku małżeńskiego. Instytucja okresu wyczekiwania_________________________________________ Kazus 23. _ Prawo więźnia do zawarcia związku małżeńskiego_ _______ Kazus 24. _ Zawarcie związku małżeńskiego przez małoletnią _ a żądanie unieważnienia małżeństwa_ ___________________ Kazus 25. _ Żądanie unieważnienia małżeństwa. Bigamia. Transkrypcja zagranicznego aktu stanu cywilnego_____________________ Kazus 26. _ Prawa i obowiązki małżonków. Ponoszenie kosztów _ sądowych_ ___________________________________________ Kazus 27. _ Prawa i obowiązki małżonków z art. 23 KRO. Odstąpienie__ Kazus 28. _ Separacja małżonków a obowiązek dochowania wierności_ _ Kazus 29. _ Wspólność majątkowa małżeńska a_nabycie akcji w_spółce akcyjnej przez jednego z_małżonków_____________________ Kazus 30. _ Obowiązek alimentacyjny między rozwiedzionymi _ małżonkami_ _________________________________________ Rozdział II. Pokrewieństwo i_powinowactwo. Opieka i kuratela _ (Krzysztof Sadowski)_____________________________________________ Kazus 31. _ Dziecko z małżeństwa__________________________________ Kazus 32. _ Ustalenie macierzyństwa_ ______________________________ Kazus 33. _ Zaprzeczenie ojcostwa_ ________________________________ Kazus 34. _ Obalenie domniemania ojcostwa (1)______________________ Kazus 35. _ Obalenie domniemania ojcostwa (2)______________________ Kazus 36. _ Oświadczenie o uznaniu ojcostwa (1)_____________________ Kazus 37. _ Oświadczenie o uznaniu ojcostwa (2) ____________________ Kazus 38. _ Oświadczenie o uznaniu ojcostwa w razie _ niebezpieczeństwa (1) _________________________________ Kazus 39. _ Oświadczenie o_uznaniu ojcostwa w_razie__ niebezpieczeństwa (2)__________________________________ Kazus 40. _ Nazwisko_dziecka_____________________________________ Kazus 41. _ Wykonywanie władzy rodzicielskiej_ ____________________ Kazus 42. _ Sposób regulowania płatności rat alimentacyjnych_________ Kazus 43. _ Prawo ojca do widywania się z dzieckiem_________________ Kazus 44. _ Ustanowienie kuratora_________________________________ Kazus 45. _ Zarządzenia ograniczające władzę rodzicielską____________ 61 67 71 74 82 86 88 91 94 98 104 107 107 111 114 117 119 122 125 127 129 131 133 135 138 140 145 I O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze Spis treści Kazus 46. _ Zgoda dziecka przysposabianego________________________ Kazus 47. _ Pozwolenie na dokonanie czynności w imieniu _ podopiecznego________________________________________ Kazus 48. _ Uchylenie przez Sąd Najwyższy prawomocnego _ postanowienia sądu opiekuńczego_______________________ Kazus 49. _ Zezwolenie na dokonanie czynności prawnej______________ Kazus 50. _ Nieważność umowy przekraczająca zakres zwykłego _ zarządu______________________________________________ Kazus 51. _ Wytoczenie powództwa przez kuratora___________________ Kazus 52. _ Zaprzeczenie ojcostwa. Brak zgody matki na pobranie krwi swojej i dziecka________________________________________ Kazus 53. _ Cel procesu o zaprzeczenie ojcostwa_ ____________________ Kazus 54. _ Żądanie wykreślenia z aktu urodzenia danych _ dotyczących ojca______________________________________ Kazus 55. _ Ustalenie nieistnienia uznania dziecka____________________ Kazus 56. _ Osobista styczność rodziców z dzieckiem_________________ Kazus 57. _ Trwała przeszkoda uniemożliwiająca wykonywanie _ władzy rodzicielskiej___________________________________ Kazus 58. _ Zmiana miejsca urodzenia przysposobionego_ ____________ Kazus 59. _ Żądanie zmiany orzeczenia dotyczącego stosunków alimentacyjnych_______________________________________ Kazus 60. _ Zakazanie rodzicom osobistej styczności z_dzieckiem_______ Kazus 61. _ Różnica wieku jako przesłanka przysposobienia___________ Kazus 62. _ Rozwiązanie stosunku przysposobienia_ _________________ Kazus 63. _ Zwolnienie rodziców od świadczeń alimentacyjnych_______ Kazus 64. _ Priorytet w wyborze osób zainteresowanych objęciem _ funkcji opiekuna dla osoby całkowicie _ ubezwłasnowolnionej__________________________________ Indeks rzeczowy__________________________________________________ 155 158 161 166 170 174 177 181 184 187 191 194 196 198 201 204 210 214 217 221 O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze II Wstęp Kazusy z prawa rodzinnego przewidziano jako formę podręcznika dla apli­ kantów i studentów, z którego – opierając się na opisanych przypadkach (mają­ cych zróżnicowany stopień trudności) – mogą oni nabyć i utrwalić wiedzę z tego zakresu. Prawo rodzinne w ujęciu niniejszego zbioru obejmuje przede wszystkim regu­ lację przewidzianą w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, tj. ustawie z 25.2.1964 r. W niektórych kazusach może znajdować się odwołanie również do nieobowiązu­ jącego już stanu prawnego (gdy jest on istotny dla przedstawianej sytuacji), a tak­ że do regulacji znajdującej się w ustawach szczególnych. Opracowane dla niniejszej publikacji kazusy zawierają bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego (w tym liczne niepublikowane orzeczenia); część opisanych przypadków została także sformułowana w oparciu o niektóre z tych rozstrzyg­ nięć. Takie przedstawienie problematyki ma pozwolić Czytelnikom nie tylko na zapoznanie się i utrwalenie przepisów prawa materialnego, lecz również naj­ istotniejszego dorobku judykatury powstałego na tle wykładni i stosowania tych przepisów. Warszawa, styczeń 2013 r. Olga Maria Piaskowska Krzysztof Sadowski O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze IX Wykaz skrótów 1. Akty prawne d. KPC __________ ustawa z 29.11.1930 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 1950 r. Nr 43, poz. 394 ze zm.) EKPCz __________ Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych KC _____________ ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) KK______________ ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 KKW____________ ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. ze zm.) ze zm.) KPC_ ___________ ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego KRO_____________ ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy Nr 90, poz. 557 ze zm.) (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788) PrUSC __________ ustawa z 29.9.1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264 ze zm.) _ 2. Czasopisma Biul. SN _________ Biuletyn Sądu Najwyższego GSP ____________ Gdańskie Studia Prawnicze KPP ____________ Kwartalnik Prawa Prywatnego MoP ____________ Monitor Prawniczy NP _____________ Nowe Prawo NPN _ __________ Nowy Przegląd Notarialny OSA ____________ Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych OSN ____________ Orzecznictwo Sądu Najwyższego OSNC _ _________ Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna OSNCK _________ Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej i Izby Karnej OSPiKA _________ Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych OSNCP _________ Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna i Pracy OSP ____________ Orzecznictwo Sądów Polskich O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze XI Wykaz skrótów PiP _____________ Państwo i Prawo Prok. i Pr. _ ______ Prokuratura i Prawo Rej. _____________ Rejent RPEiS ___________ Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny R.Pr. ____________ Radca Prawny Rzeczp. _________ Rzeczpospolita SI _ _____________ Studia Iuridica St.Prawn. _ ______ Studia Prawnicze 3. Inne skróty Dz.U. ___________ Dziennik Ustaw n. _ _____________ następna, ­e niepubl. _________ niepublikowane, ­y np. _____________ na przykład Nr_______________ numer poz. ____________ pozycja r. _______________ _rok s. _______________ strona SN _ ____________ Sąd Najwyższy t. _______________ _tom tj. _ _____________ to jest t.j. ______________ tekst jednolity USC ____________ Urząd Stanu Cywilnego ust. _____________ ustęp z. ______________ _zeszyt zd. _ ____________ zdanie ze zm. _ _________ ze zmianami zob. _ ___________ zobacz XII O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze Wykaz literatury A.K. Bieliński, M. Pannert, Prawo rodzinne, Warszawa 2011 G. Bieniek, Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, NPN 1999, Nr 2, poz. 5 Nr_10 I. Ciepiela, Zarząd majątkiem wspólnym a instytucja tajemnicy bankowej, Rej. 2000, R. Cieślak, Zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika, Jurysta 2005, Nr 6–7 J. Ciszewski, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1995 r., III CZP 137/95, Problemy Egzekucji Sądowej 1996, Nr 18 J. Ciszewski, Zniesienie małżeńskiej wspólności ustawowej, Problemy Egzekucji Sądowej 1996, Nr 20 B. Deszkiewicz, Udział prokuratora w postępowaniu o zaprzeczenie pochodzenia dziecka poczętego w drodze sztucznej inseminacji heterologicznej, Prok. i Pr. 2009, Nr 7 B. Dobrzański, Przegląd orzecznictwa SN, NP 1972, Nr 4 [Autor odniósł się w tej publikacji krytycznie do uchwały (7) SN z 6.6.1970 r., III CZP 27/70] R.A. Domański, Konstytutywny czy deklaratywny charakter sporządzenia aktu małżeństwa w USC w przypadku małżeństwa konkordatowego, PiP 2006, z. 3 A. Dyoniak, Wpływ woli osób bezpośrednio zainteresowanych na powstanie stosunku prawnego rodzice­dzieci w przypadku nienaturalnej prokreacji, St.Prawn. 1993, Nr 2–3 M. Działyńska, Pochodzenie dziecka od rodziców, [w:] T. Smyczyński (red.), Kon­ wencja o Prawach Dziecka. Analiza i wykładnia, Poznań 1999 R. Giler, Kodeks rodzinny i opiekuńczy w praktyce notarialnej. Wybrane zagad­ nienia, NPN 2000, Nr 3–4 notarialnej, Rej. 2000, Nr 2 E. Gniewek, Umowa wyłączenia wspólności majątkowej małżeńskiej w praktyce J. Gwiazdomorski, Glosa do uchwały SN z dnia 30 sierpnia 1966 r., III CZP 67/66, NP 1967, Nr 6 ruń 1997 J. Gwiazdomorski, Uznanie ojcostwa dziecka, Warszawa 1976 H. Haak, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Pochodzenie dziecka. Komentarz, To­ J. Haberko, Kilka uwag na temat zgody na zabieg medyczny wyrażonej przez mał­ żonka w trybie art. 68 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, RPEiS 2010, Nr 1 O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze XIII Wykaz literatury J. Halberda, Separacja – wybrane zagadnienia materialnoprawne (przesłanki, skutki), Rej. 2001, Nr 11 Nr_12 J. Ignaczewski, Samodzielność i współdziałanie małżonków, Rzeczp. PCD 2004, J. Ignaczewski, Wiara a wina za rozkład związku, Rzeczp. PCD 2005, Nr 9 B. Janiszewska, Zwrot kwoty uiszczonej tytułem zabezpieczenia roszczenia ali­ mentacyjnego na czas trwania procesu o rozwód, R.Pr. 2011, Nr 2 A. Kidyba, Zakaz dokonywania czynności prawnych „z samym sobą” a jedno­ M. Kłoda, Wybrane problemy międzyczasowe ostatnich nowelizacji prawa ro­ osobowa spółka z o.o., PiP 1991, z. 1 dzinnego, Palestra 1999, Nr 11 M. Krawczyk, Unieważnienie małżeństwa, Zeszyty Naukowe Akademii Podla­ skiej w Siedlcach. Administracja i Zarządzanie 2009, Nr 83 K. Krzekotowska, Uprawnienia małżonków do mieszkania a rekomendacja Komi­ tetu ministrów Rady Europy, PiP 1993, z. 11–12 A. Mączyński, Konkordatowa forma zawarcia małżeństwa, Rej. 2003, z. 10 A. Mezglewski, Jedno małżeństwo czy dwa? Rzecz o istocie małżeństwa konkor­ datowego, MoP 2003, Nr 18 E. Michniewicz-Broda, Majątkowe skutki separacji sądowej, Rej. 2000, Nr 6 M. Nazar, Małżeńska wspólność spółdzielczych praw do lokali mieszkalnych, KPP 2003, z. 2 M. Nazar, Zawarcie małżeństwa według prawa polskiego z uwzględnieniem po­ stanowień podpisanego 28 lipca 1993 r. konkordatu między Stolicą Apostol­ ską i Rzecząpospolitą Polską, KPP 1996, z. 3 M. Nesterowicz, Błąd co do osoby jako przyczyna unieważnienia małżeństwa (uwagi de lege ferenda), PiP 2009, z. 4 M. Nesterowicz, Ochrona osobowości, prokreacja medycznie wspomagana i inży­ nieria genetyczna w prawie francuskim, Zeszyty Naukowe UMK 1998 M. Nesterowicz, Problemy prawne nowych technik sztucznego poczęcia dziecka, PiP 1985, z. 2 z. 10 M. Nesterowicz, Prawo, etyka, religia, polityka w legislacji prokreacji medycznie wspomaganej, Prawo i Medycyna 2009, Nr 35 J. Panowicz-Lipska, Instytucja separacji w polskim prawie rodzinnym, PiP 1999, Z. Szczurek, Separacja, Problemy Egzekucji 1999, Nr 2 J.S. Piątowski, Przegląd orzecznictwa, NP 1978, Nr 11–12 H. Pietrzak, Odmowa sporządzenia aktu małżeństwa, [w:] Ius Matrimoniale, K. Pietrzykowski, Glosa do wyroku SN z dnia 4 lutego 1985 r., IV CR 557/84, K. Pietrzykowski, [w:] M. Sajfan (red.), Standardy prawne Rady Europy, Warsza­ t. 12, Warszawa 2011 NP 1986, Nr 10 wa_1994 A. Piotrowski, Majątkowe skutki orzeczenia separacji, NPN 2004, Nr 3 XI O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze Wykaz literatury T. Smyczyński, Nowelizacja prawa małżeńskiego, PiP 1999, z. 1 T. Smyczyński, Odpowiedzialność odszkodowawcza duchownego z powodu na­ ruszenia prawa przy zawieraniu małżeństwa, RPEiS 2002, Nr 2 T. Smyczyński, Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2009 T. Smyczyński, Separacja małżonków, St.Prawn. 2000, Nr 1–2 R. Sobański, Zaświadczenie urzędu stanu cywilnego a przesłanki małżeństwa „konkordatowego”, PiP 2003, z. 5 T. Sokołowski, Charakter szerszej postaci obowiązku alimentacyjnego względem rozwiedzionego małżonka, St.Prawn. 1990, Nr 1 T. Sokołowski, Skutki prawne rozwodu, Poznań 1996 T. Sokołowski, Wynagrodzenie za pracę i inne zarobki małżonka w ustroju wspól­ ności ustawowej małżeńskiej oraz nakaz ich zapłaty do rąk małżonka, arty­ kuł, GSP 2007, Nr 2 T. Sokołowski, Zawarcie małżeństwa przez chorego na ciężką chorobę zakaźną, GSP 2003, Nr 10 J. Strzebińczyk, Glosa częściowo krytyczna do uchwały 7 sędziów SN z dnia 9 ma­ ja 2002 r., III CZP 7/02, OSP 2004, Nr 1, poz. 1 J. Strzebińczyk, Glosa do wyroku SN z dnia 29 marca 1972 r., III CRN 585/71, OSP J. Strzebińczyk, Zawarcie małżeństwa wyznaniowego podlegającego prawu pol­ 1974, Nr 3, poz. 50 skiemu, Rej. 1999, Nr 4 – Prz. Orz. 2006, Nr 1 Nr 9, poz. 225 Nr_6 A. Sylwestrzak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 sierpnia 2004 r., IV CK 609/03, GSP S. Szer, Glosa do wyroku SN z dnia 22 września 1966 r., I CR 544/66, OSP 1967, A. Szponar, Glosa do wyroku SN z dnia 4 lutego 1985 r., IV CR 557/84, NP 1986, M. Świderska, Przemiany polskiego prawa rodzinnego w ostatnim dziesięciole­ ciu w świetle standardów międzynarodowych, SI Toruniensia 2002 P. Wójcik, Wpływ woli małżonków na przynależność nabywanych przedmiotów do poszczególnych majątków, Rej. 2009, Nr 10 J. Zabłocki, Małżeństwo konkordatowe, SI 1999, Nr 37 A. Zielonacki, Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1985 r., IV CR 557/84, OSP 1987, Nr 7–8, poz. 13 O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze X Rozdział I. Małżeństwo Kazus . Zawarcie małżeństwa. Powództwo o ustalenie zawarcia małżeństwa Stan faktyczny W związku z ciężką chorobą Tomka, z którym Kasia pozostawała od wielu lat w konkubinacie, zawarli oni, 1 października 2001 r., ślub kościel- ny, którego udzielił im, w miejscu zamieszkania nupturientów i w obec- ności dwóch świadków, duchowny katolicki Piotr Nowak. Fakt zawarcia małżeństwa wyznaniowego zarejestrowano w księdze zaślubionych para- fii rzymsko-katolickiej pod numerem 1/2001. Tomek zmarł 15 paździer- nika 2001 r. Problem Kasia wniosła do sądu powszechnego pozew o ustalenie istnienia „małżeństwa konkordatowego” w trybie art. 189 KPC. Czy zostały spełnione warunki pozwa- lające na uznanie, że doszło do zawarcia małżeństwa konkordatowego? Czy Kasia ma interes prawny w żądaniu takiego ustalenia oraz czy w świetle przepisów pra- wa materialnego, regulujących sposoby zawarcia związku małżeńskiego, jej żąda- nie może zostać uwzględnione? Wskazówki • W judykaturze wyjaśniono, że przepis art. 189 KPC, mimo usytuo­ wania wśród przepisów prawa procesowego, ma charakter material­ noprawny, gdyż stanowi źródło uprawnień do dochodzenia ochrony praw podmiotowych. Odpowiedź W polskim systemie prawnym istnieją trzy rodzaje zawarcia związ­ ku małżeńskiego, tj. śluby: cywilny, kościelny i konkordatowy. Pierwszy, O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze  Kazus 1 Zawarcie małżeństwa. Powództwo o ustalenie zawarcia małżeństwa tzw. ślub cywilny, to związek małżeński zawierany przed kierownikiem USC, zawarty w momencie złożenia przez nupturientów oświadczeń woli o wstąpieniu w związek małżeński. Drugi, tzw. ślub kościelny, to związek małżeński zawarty zgodnie z prawem kanonicznym oraz obrządkiem koś­ cioła, do którego należą osoby go zawierające. W świetle prawa cywilnego zawarcie takiego związku małżeńskiego nie jest jednak skuteczne. Trzeci, tzw. ślub konkordatowy, to związek małżeński zawierany przed duchow­ nym, który wywiera skutki w świetle prawa cywilnego, po spełnieniu wa­ runków określonych w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rozstrzygnięcie postawionych problemów w pierwszej kolejności wy­ maga ustalenia, czy Kasia i Tomek złożyli przed duchownym oświadczenie woli jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskie­ mu. Jak wynika z treści przedstawionego przykładu, takiego oświadcze­ nia nie złożyli. Złożyli jedynie oświadczenia woli o zawarciu związku małżeńskiego w obrządku kościelnym, a zatem zgodnie z przepisami pra­ wa kanonicznego. Zawarli zatem związek małżeński skuteczny jedynie w świetle prawa kanonicznego (tzw. ślub kościelny). W konsekwencji nie było także możliwe sporządzenie przez właściwego kierownika USC aktu małżeństwa, ponieważ nie mogło do tego urzędu wpłynąć zaświadczenie, o którym mowa w art. 8 § 2 KRO, a które stanowi podstawę do jego spo­ rządzenia. W sposób niebudzący wątpliwości nie zostały spełnione prze­ słanki określone w art. 1 § 2 KRO, a warunkujące skuteczność małżeństwa kanonicznego na płaszczyźnie prawa polskiego. Powództwo o ustalenie stosunku prawnego lub prawa może być uwzględnione tylko wtedy, gdy spełnione są dwie przesłanki: istnieje in­ teres prawny oraz wykazana jest prawdziwość twierdzeń powoda o tym, że dany stosunek prawny lub prawo istnieje. Jak wyjaśnił Sąd Najwyż­ szy, od spełnienia pierwszej z wymienionych przesłanek zależy skutek wytoczonego na tej podstawie prawnej powództwa i decyduje o dopusz­ czalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda (zob. orze­ czenie z 27.6.2001 r., II CKN 898/00, niepubl.). Kodeks rodzinny i opiekuń­ czy przewiduje możliwość ustalenia nieistnienia małżeństwa w art. 2, co nie oznacza jednak, że nie jest dopuszczalne powództwo o deklaratyw­ ne ustalenie stanu cywilnego na podstawie art. 189 KPC. Zarówno w lite­ raturze, jak i w orzecznictwie dopuszcza się powództwa o ustalenie nie­ istnienia małżeństwa z innych przyczyn aniżeli wymienione w art. 1 § 2 KRO (zob. orzeczenie SN z 7.5.1967 r., I CR 657/66, OSNCP 1967, Nr 11, poz. 201), a także ustalenie istnienia małżeństwa zawartego przed unifika­ cją prawa cywilnego w formie wyznaniowej. Takie stanowisko jednak nie przesądza o dopuszczalności dochodzenia ustalenia istnienia małżeństwa konkordatowego, co jest przedmiotem niniejszego przykładu. Stosownie do treści art. 1 § 2 zd. 1 KRO, małżeństwo zostaje zawarte również wtedy, gdy mężczyzna i kobieta, zawierający związek małżeński 2 O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze Zawarcie małżeństwa. Powództwo o ustalenie zawarcia małżeństwa Kazus 1 podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyzna­ niowego w obecności duchownego, oświadczą wolę jednoczesnego zawar­ cia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik USC sporzą­ dzi następnie akt małżeństwa na podstawie zaświadczenia sporządzonego przez tego duchownego, małżonków i dwóch świadków obecnych przy złożeniu tych oświadczeń i przekazanego przezeń do USC przed upły­ wem 5 dni od zawarcia małżeństwa (art. 61a ustawy z 29.9.1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego, t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264 ze zm.). Je­ żeli zaświadczenie wpłynie po upływie tego terminu, wówczas kierownik USC odmawia sporządzenia aktu małżeństwa. Ponadto art. 1 § 3 KRO uza­ leżnia zawarcie małżeństwa w sposób określony w art. 1 § 2 KRO od tego, czy ratyfikowana umowa międzynarodowa lub ustawa regulująca stosun­ ki między państwem a kościołem albo innym związkiem wyznaniowym przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński podlegają­ cy prawu wewnętrznemu tego kościoła albo innego związku wyznanio­ wego takich skutków, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa przed kierownikiem USC. Polska zawarła taką umowę ze Stolicą Apostolską, tj. Konkordat podpisany w Warszawie 28.7.1993 r. (Dz.U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318 i 319). Stosownie do treści art. 10 Konkordatu, od chwili zawarcia małżeństwo kanoniczne wywołuje takie skutki, jakie pociąga za sobą za­ warcie małżeństwa zgodnie z prawem polskim, jeżeli między nupturien­ tami nie istnieją przeszkody wynikające z prawa polskiego, złożą oni przy zawieraniu małżeństwa zgodne oświadczenie woli dotyczące wywarcia takich skutków i zawarcie małżeństwa zostało wpisane w aktach stanu cywilnego na wniosek przekazany USC w ciągu 5 dni od zawarcia mał­ żeństwa, przy czym termin ten ulega przedłużeniu, jeżeli nie został do­ trzymany z powodu siły wyższej – do czasu ustania tej przyczyny. Podkreślenia zatem wymaga, że decydujące znaczenie dla wywarcia skutków cywilnoprawnych małżeństwa zawartego w trybie przewidzia­ nym w art. 1 § 2 KRO ma chwila sporządzenia aktu małżeństwa przez kie­ rownika USC, stosownie do wymogów § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26.10.1998 r. w sprawie szczegó­ łowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposobu prowadze­ nia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczenia oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i proto­ kołów (Dz.U. Nr 136, poz. 884 ze zm.). Zatem dopóki nie zostaną spełnio­ ne przesłanki z art. 1 KRO, dopóty oświadczenia woli nupturientów nie wywołują skutków prawnych. Sporządzenie aktu małżeństwa jest jedną z niezbędnych przesłanek zawarcia małżeństwa w formie wyznaniowej. Należy zwrócić uwagę, że sankcją za niezachowanie przesłanek wa­ runkujących skuteczne zawarcie małżeństwa konkordatowego jest brak istnienia małżeństwa. Z tego też względu Sąd Najwyższy postawił tezę, że w razie niesporządzenia aktu małżeństwa, mimo spełnienia pozosta­ O. M. Piaskowska, K. Sadowski, Prawo rodzinne i opiekuńcze 
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo rodzinne i opiekuńcze
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: