Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00420 007368 15554926 na godz. na dobę w sumie
Prawo rzeczowe - ebook/pdf
Prawo rzeczowe - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 232
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-3641-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Seria Skrypty Becka przeznaczona jest dla studentów wydziałów prawa i aplikantów. Książki z tej serii zawierają najistotniejsze wiadomości z określonej dziedziny prawa oraz pozwalają na szybką i efektywną naukę.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Skrypty Becka Hanna Witczak Agnieszka Kawałko Prawo rzeczowe 3. wydanie SKRYPTY BECKA Prawo rzeczowe W sprzeda¿y: E. Gniewek (red.) PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO, wyd. 4 Studia Prawnicze A. Doliwa PRAWO RZECZOWE, wyd. 2 Akademia Prawa A. K. Bieliñski, M. Pannert PRAWO CYWILNE – CZÊŒÆ OGÓLNA. PRAWO RZECZOWE, wyd. 2 Wyk³ady Becka K. A. Dadañska PRAWO RZECZOWE, wyd. 2 Wyk³ady Becka W. Górecki, K. Grzesik, P. Kostañski, M. Ha³gas PRAWO RZECZOWE. PYTANIA. KAZUSY. TABLICE, wyd. 3 Repetytoria Becka K. Pietrzykowski (wprow.) PRAWO CYWILNE. ORZECZNICTWO, TOM I i II, wyd. 2 Zbiory Orzecznictwa Becka www.sklep.beck.pl Prawo rzeczowe dr Hanna Witczak dr Agnieszka Kawa³ko Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Paw³a II wydanie 3 Redakcja: Aneta Flisek © Wydawnictwo C.H. Beck 2012 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Sk³ad i ³amanie: Wydawnictwo C.H. Beck Druk i oprawa: P.W.P. Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-255-3640-4 e-book ISBN 978-83-255-3641-1 SPIS TREŒCI Wykaz skrótów ............................................................................................................. XI Wykaz literatury ........................................................................................................... XIII Przedmowa .......................................................................................................................... XV Rozdzia³ I. Pojêcie i rodzaje praw rzeczowych ............................................................ § 1. Pojêcie prawa rzeczowego. Numerus clausus praw rzeczowych ...................... 1 1 I. Rzeczy ............................................................................................................ 3 1. Pojêcie rzeczy ........................................................................................... 3 2. Rodzaje rzeczy .......................................................................................... 5 2.1. Nieruchomoœci ................................................................................... 6 2.2. Rzeczy ruchome ..................................................................................... 6 2.3. Inne rodzaje rzeczy ............................................................................... 7 2.3.1. Rzeczy oznaczone co do to¿samoœci i co do gatunku .......... 8 2.3.2. Rzeczy pojedyncze i zbiorowe ................................................. 9 2.3.3. Rzeczy podzielne i niepodzielne .............................................. 10 2.3.4. Rzeczy zu¿ywalne i niezu¿ywalne ........................................... 10 2.3.5. Rzeczy istniej¹ce i przysz³e ...................................................... 10 2.3.6. Rzeczy znajduj¹ce siê w obrocie (res in commercio) i wyjête z obrotu (res extra commercium) ............................ 11 3. Czêœæ sk³adowa .............................................................................................. 11 4. Przynale¿noœæ ................................................................................................. 14 5. Po¿ytki ............................................................................................................ 15 II. Przedsiêbiorstwo ................................................................................................. 16 III. Gospodarstwo rolne ........................................................................................... 17 § 2. Typy i rodzaje praw rzeczowych ............................................................................ 18 Rozdzia³ II. W³asnoœæ ........................................................................................................... 21 § 3. Treœæ i granice prawa w³asnoœci ............................................................................. 22 I. Treœæ prawa w³asnoœci....................................................................................... 22 II. Granice przestrzenne prawa w³asnoœci............................................................ 25 1. Granice przestrzenne w³asnoœci rzeczy ruchomej i nieruchomoœci ........ 25 2. Zasada superficies solo cedit ....................................................................... 27 III. Stosunki s¹siedzkie ............................................................................................ 27 1. Uwagi ogólne ................................................................................................. 28 VI Spis treœci 2. Immisje ........................................................................................................... 2.1. Pojêcie i rodzaje immisji...................................................................... 2.2. Ochrona przed immisjami .................................................................... 3. S³u¿ebnoœæ drogi koniecznej ........................................................................ 3.1. Przes³anki ustanowienia s³u¿ebnoœci drogi koniecznej ................... 3.2. Sposoby ustanowienia s³u¿ebnoœci drogi koniecznej........................ 3.3. Przedmiot i treœæ s³u¿ebnoœci drogi koniecznej ................................ 3.4. Wytyczenie drogi koniecznej ............................................................... 3.5. Zniesienie i wygaœniêcie s³u¿ebnoœci drogi koniecznej ................... 4. Korzystanie z przygranicznych pasów gruntu ........................................... 5. Rozgraniczenie nieruchomoœci..................................................................... 6. Przekroczenie granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urz¹dzenia ....................................................................................................... § 4. Nabycie i utrata prawa w³asnoœci ........................................................................... I. Umowne przeniesienie w³asnoœci rzeczy ........................................................ 1. Uwagi ogólne ................................................................................................. 2. Umowa o przeniesienie w³asnoœci rzeczy ruchomej ................................ 3. Umowa o przeniesienie w³asnoœci nieruchomoœci .................................... II. Nabycie prawa w³asnoœci rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnionej ...... III. Zasiedzenie.......................................................................................................... 1. Pojêcie zasiedzenia ........................................................................................ 2. Zasiedzenie prawa w³asnoœci rzeczy ruchomej ......................................... 3. Zasiedzenie prawa w³asnoœci nieruchomoœci............................................. 4. Skutki zasiedzenia ......................................................................................... IV. Zrzeczenie siê prawa w³asnoœci ....................................................................... 1. Zrzeczenie siê w³asnoœci rzeczy ruchomej ................................................ 2. Zrzeczenie siê w³asnoœci nieruchomoœci. Przekazanie nieruchomoœci... V. Przemilczenie ...................................................................................................... VI. Po³¹czenie, pomieszanie, przetworzenie rzeczy ............................................. VII. Wyw³aszczenie.................................................................................................... § 5. Ochrona prawa w³asnoœci......................................................................................... I. Œrodki ochrony prawa w³asnoœci ..................................................................... 1. Roszczenie windykacyjne ............................................................................. 2. Roszczenie negatoryjne................................................................................. 3. Roszczenia uzupe³niaj¹ce ............................................................................. 4. Roszczenie o zwrot nak³adów ..................................................................... 5. Budowa na cudzym gruncie......................................................................... § 6. Odrêbna w³asnoœæ lokali .......................................................................................... I. Sposoby ustanowienia odrêbnej w³asnoœci lokali .......................................... II. Zarz¹d nieruchomoœci¹ wspóln¹ ...................................................................... III. Wspólnota mieszkaniowa .................................................................................. § 7. Wspó³w³asnoœæ........................................................................................................... I. Pojêcie i rodzaje wspó³w³asnoœci .................................................................... 1. Wspó³w³asnoœæ w czêœciach u³amkowych ................................................. 28 28 30 32 32 34 36 37 39 39 40 43 48 51 51 55 55 56 58 58 60 60 63 64 64 65 66 69 71 74 74 75 77 78 80 82 87 87 90 91 91 92 93 Spis treœci 2. Wspólnoœæ ³¹czna .......................................................................................... II. Sposoby powstania wspó³w³asnoœci ................................................................ III. Udzia³ we wspó³w³asnoœci ................................................................................ IV. Zarz¹d rzecz¹ wspóln¹ ...................................................................................... VII 94 95 96 97 V. Korzystanie z rzeczy wspólnej......................................................................... 102 VI. Zniesienie wspó³w³asnoœci ................................................................................ 104 1. Tryby zniesienia wspó³w³asnoœci ................................................................ 105 2. Sposoby zniesienia wspó³w³asnoœci ............................................................ 106 3. Zniesienie wspó³w³asnoœci gospodarstwa rolnego .................................... 108 Rozdzia³ III. U¿ytkowanie wieczyste ................................................................................. 113 § 8. Przedmiot i treœæ u¿ytkowania wieczystego .......................................................... 114 I. Przedmiot i podmioty u¿ytkowania wieczystego .......................................... 114 II. Treœæ u¿ytkowania wieczystego ....................................................................... 115 III. Status prawny budynków na gruncie oddanym w u¿ytkowanie wieczyste ............................................................................................................ 115 § 9. Powstanie i przeniesienie prawa u¿ytkowania wieczystego ................................ 116 § 10. Wygaœniêcie prawa u¿ytkowania wieczystego .................................................... 119 § 11. Przekszta³cenie prawa u¿ytkowania wieczystego w prawo w³asnoœci............. 120 Rozdzia³ IV. Prawa rzeczowe ograniczone – charakterystyka ogólna........................ 125 § 12. Pojêcie ograniczonych praw rzeczowych............................................................. 125 § 13. Powstanie, przeniesienie i zmiana treœci ograniczonych praw rzeczowych.... 126 § 14. Pierwszeñstwo ograniczonych praw rzeczowych................................................ 128 § 15. Wygaœniêcie ograniczonych praw rzeczowych ................................................... 129 § 16. Ochrona ograniczonych praw rzeczowych .......................................................... 130 Rozdzia³ V. U¿ytkowanie..................................................................................................... 131 § 17. Przedmiot u¿ytkowania........................................................................................... 131 § 18. Treœæ i wykonywanie u¿ytkowania....................................................................... 132 § 19. Powstanie i wygaœniêcie u¿ytkowania ................................................................. 133 § 20. U¿ytkowanie przez osoby fizyczne ...................................................................... 135 § 21. U¿ytkowanie przez rolnicze spó³dzielnie produkcyjne ...................................... 136 § 22. Timesharing .............................................................................................................. 137 Rozdzia³ VI. S³u¿ebnoœci ..................................................................................................... 141 § 23. Treœæ i rodzaje s³u¿ebnoœci .................................................................................... 141 I. S³u¿ebnoœci gruntowe. S³u¿ebnoœæ przesy³u .................................................. 142 II. S³u¿ebnoœci osobiste .......................................................................................... 143 § 24. Powstanie i wygaœniêcie s³u¿ebnoœci ................................................................... 144 § 25. Wykonywanie s³u¿ebnoœci ..................................................................................... 147 Rozdzia³ VII. Prawa spó³dzielcze....................................................................................... 151 § 26. Uwagi ogólne........................................................................................................... 152 § 27. Treœæ spó³dzielczego w³asnoœciowego prawa do lokalu .................................... 154 § 28. Rozporz¹dzanie spó³dzielczym w³asnoœciowym prawem do lokalu ................ 154 VIII Spis treœci § 29. Wygaœniêcie spó³dzielczego w³asnoœciowego prawa do lokalu........................ 155 § 30. Przekszta³cenie spó³dzielczego w³asnoœciowego prawa do lokalu w odrêbn¹ w³asnoœæ lokalu................................................................................... 156 Rozdzia³ VIII. Zastaw i zastaw rejestrowy ...................................................................... 157 § 31. Treœæ i przedmiot zastawu ..................................................................................... 158 § 32. Ustanowienie zastawu............................................................................................. 159 § 33. Obowi¹zki i uprawnienia zastawnika i zastawcy ............................................... 160 § 34. Wygaœniêcie zastawu .............................................................................................. 162 § 35. Zaspokojenie wierzyciela z przedmiotu zastawu ................................................ 163 § 36. Zastaw rejestrowy ................................................................................................... 163 Rozdzia³ IX. Hipoteka.......................................................................................................... 167 § 37. Treœæ i przedmiot hipoteki ..................................................................................... 168 § 38. Rodzaje hipotek ....................................................................................................... 170 I. Hipoteka umowna .............................................................................................. 170 1. Uwagi ogólne ................................................................................................. 170 2. Hipoteka zabezpieczaj¹ca kilka wierzytelnoœci ....................................... 170 3. Administrator hipoteki .................................................................................. 171 II. Hipoteka przymusowa ....................................................................................... 171 III. Hipoteka ³¹czna .................................................................................................. 173 IV. Subintabulat ........................................................................................................ 174 § 39. Ochrona hipoteki ..................................................................................................... 174 § 40. Sposoby zaspokojenia wierzyciela z przedmiotu hipoteki ................................ 175 § 41. Wygaœniêcie hipoteki .............................................................................................. 176 § 42. Rozporz¹dzanie opró¿nionym miejscem hipotecznym ....................................... 177 I. Treœæ i charakter prawny uprawnienia do rozporz¹dzania opró¿nionym miejscem hipotecznym....................................................................................... 177 II. Skutki rozporz¹dzenia opró¿nionym miejscem hipotecznym ...................... 178 Rozdzia³ X. Ksiêgi wieczyste ............................................................................................... 179 § 43. Funkcja i ustrój ksi¹g wieczystych....................................................................... 180 § 44. Postêpowanie wieczystoksiêgowe ......................................................................... 182 § 45. Zasady ksi¹g wieczystych ...................................................................................... 183 I. Zasada wpisu ...................................................................................................... 183 II. Zasada pierwszeñstwa ....................................................................................... 184 III. Zasada domniemañ zwi¹zanych z wpisem ..................................................... 185 IV. Zasada rêkojmi wiary publicznej ksi¹g wieczystych .................................... 186 V. Zasada skutecznoœci praw osobistych i roszczeñ ujawnionych w ksiê- dze wieczystej ..................................................................................................... 189 Rozdzia³ XI. Posiadanie ....................................................................................................... 191 § 46. Pojêcie i rodzaje posiadania .................................................................................. 192 I. Pojêcie i funkcja posiadania ............................................................................. 192 II. Rodzaje posiadania i instytucje podobne do posiadania .............................. 194 § 47. Domniemania zwi¹zane z posiadaniem................................................................ 196 Spis treœci IX § 48. Nabycie i utrata posiadania ................................................................................... 197 I. Nabycie pierwotne posiadania.......................................................................... 197 II. Nabycie pochodne posiadania .......................................................................... 198 III. Dziedziczenie posiadania .................................................................................. 199 IV. Utrata posiadania................................................................................................ 199 § 49. Ochrona posiadania ................................................................................................. 199 I. Ochrona w³asna .................................................................................................. 200 1. Obrona konieczna .......................................................................................... 200 2. Dozwolona samopomoc ................................................................................ 200 II. Ochrona s¹dowa ................................................................................................. 201 1. Przes³anki ochrony s¹dowej ......................................................................... 201 2. Legitymacja czynna i bierna ........................................................................ 202 3. Treœæ roszczeñ posesoryjnych ...................................................................... 203 4. Roszczenie o wstrzymanie budowy ............................................................ 204 Indeks rzeczowy ........................................................................................................... 207 WYKAZ SKRÓTÓW Biul. SN ...................... Biuletyn S¹du Najwy¿szego GospNierU ................. ustawa z 21.8.1997 r. o gospodarce nieruchomoœciami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) KC .............................. Kodeks cywilny KPC ............................ Kodeks postêpowania cywilnego KPP ............................. Kwartalnik Prawa Prywatnego KSH ............................ Kodeks spó³ek handlowych KWU .......................... ustawa z 6.7.1982 r. o ksiêgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) MoP ............................ Monitor Prawniczy MoPod ........................ Monitor Podatkowy NP ............................... Nowe Prawo NPN ............................. Nowy Przegl¹d Notarialny nast. ............................ nastêpny (-a, -e) niepubl. ....................... niepublikowany (-a, -e) OrdPU ......................... ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) orz. .............................. orzeczenie Pal. .............................. Palestra PB ............................... Prawo Bankowe PiP .............................. Pañstwo i Prawo post. ............................ postanowienie PP ............................... Przegl¹d Podatkowy PPH ............................. Przegl¹d Prawa Handlowego PS ............................... Przegl¹d S¹dowy PUG ............................ Przegl¹d Ustawodawstwa Gospodarczego Pr. Gosp. ..................... Prawo Gospodarcze Pr. Spó³. ...................... Prawo Spó³ek Prok. i Pr. .................... Prokuratura i Prawo PrGeod ........................ ustawa z 17.5.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) XII Wykaz skrótów PrGeolGórn ................ ustawa z 4.2.1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) PrSpó³dz ..................... ustawa z 16.9.1982 r. – Prawo spó³dzielcze (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.) PrUpadNapr ................ ustawa z 28.2.2003 r. – Prawo upad³oœciowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) PrWod ......................... ustawa z 18.7.2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Rej. ............................. Rejent Nr 239, poz. 2019 ze zm.) RPEiS ......................... Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny s. ................................. strona SC ............................... Studia Cywilistyczne SP ............................... Studia Prawnicze SP-E ............................ Studia Prawno-Ekonomiczne Spó³dzMieszkU .......... ustawa z 15.12.2000 r. o spó³dzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) t. .................................. tom TPP ............................. Transformacje Prawa Prywatnego uchw. .......................... uchwa³a uchw. SN (7) .............. uchwa³a S¹du Najwy¿szego w sk³adzie 7 sêdziów W³LokU ...................... ustawa z 24.6.1994 r. o w³asnoœci lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) wyr. ............................. wyrok z. ................................. zeszyt ZastRejU ..................... ustawa z 6.12.1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.) zd. ............................... zdanie ze zm. ......................... ze zmianami WYKAZ LITERATURY M. Bednarek, Mienie. Komentarz do art. 44–55 3 Kodeksu cywilnego, Kraków 1997 G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomoœci. Problematyka prawna, Warszawa 2004 A. Cisek, J. Kremis, Ustawa o przekszta³ceniu prawa u¿ytkowania wieczystego przys³u- guj¹cego osobom fizycznym w prawo w³asnoœci, Kraków 1999 T. Dybowski (red.), System Prawa Prywatnego, t. 3, Prawo rzeczowe, Warszawa 2007 E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2008 E. Gniewek, Prawo rzeczowe, Warszawa 2003 E. Gniewek (red.), System Prawa Prywatnego, t. 4, Prawo rzeczowe, Warszawa 2007 S. Grzybowski, Prawo cywilne. Zarys prawa rzeczowego, Warszawa 1976 J. Ignatowicz (red.), System prawa cywilnego, t. 2, Prawo wasnoœci i inne prawa rzeczowe, Wroc³aw 1977 J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo rzeczowe, Warszawa 2004 A. Klein, Elementy stosunku prawnego prawa rzeczowego, Wroc³aw 1976 E. £êtowska, Podstawy prawa cywilnego, Warszawa 1998 A. Oleszko (red.), Obrót nieruchomoœciami w praktyce notarialnej, Warszawa 2007 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, Komentarz do art. 1–449 11 , Warszawa 2008 P. Podleœ, Przekszta³cenie prawa u¿ytkowania wieczystego w prawo w³asnoœci, Warszawa 2007 S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego. Ksiêga druga. W³asnoœæ i inne prawa rze- czowe, Warszawa 2006 S. Rudnicki, Prawo obrotu nieruchomoœciami, Warszawa 2001 S. Rudnicki, Ustawa o ksiêgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postêpowaniu w spra- wach wieczystoksiêgowych. Komentarz, Warszawa 2006 S. Rudnicki, Wasnoœæ nieruchomoœci, Warszawa 2007 P. Suski, Kodeks cywilny w orzecznictwie i piœmiennictwie. Ksiêga druga. W³asnoœæ i inne prawa rzeczowe, Warszawa 1996 J. Szachu³owicz, M. Krassowska, A. £ukaszewska, Gospodarka nieruchomoœciami. Komen- tarz, Warszawa 2003 J. Wasilkowski, Zarys prawa rzeczowego, Warszawa 1963 M. Wolanin, Przekszta³cenie prawa u¿ytkowania wieczystego w prawo w³asnoœci, cz. 1–5, Nieruchomoœci 2005, Nr 11 i 12 oraz 2006, Nr 1–3 B. Ziemianin, Prawo rzeczowe, Kraków 2003 PRZEDMOWA Opracowanie niniejsze zosta³o przygotowane z myœl¹ o studentach prawa i administracji. Mo¿e byæ ono równie¿ pomocne dla osób wykonuj¹cych zawód prawnika, a tak¿e dla innych zainteresowanych problematyk¹ prawa rzeczowego. Skrypt stanowi omówienie podstawowych instytucji prawa rzeczowego, z uwzglêdnie- niem najnowszego orzecznictwa s¹dów polskich. Dla zobrazowania funkcjonowania regula- cji normatywnej w tekœcie zosta³y umieszczone liczne przyk³ady. Po ka¿dym z rozdzia³ów znajduj¹ siê równie¿ kazusy do samodzielnego rozwi¹zania, sprawdzaj¹ce wiedzê i umiejêt- noœci studentów. Na wstêpie zosta³ umieszczony wykaz literatury podstawowej, obejmuj¹cy g³ównie opra- cowania z zakresu prawa rzeczowego, stanowi¹ce kanon polskiej cywilistyki. Ka¿dy z roz- dzia³ów skryptu poprzedza wykaz piœmiennictwa, zawieraj¹cy zarówno pozycje monogra- ficzne, jak i artyku³y naukowe, niezbêdne dla poszerzenia wiedzy obejmuj¹cej skompliko- wan¹ problematykê prawa rzeczowego. Uk³ad opracowania zosta³ oparty na systematyce Ksiêgi II Kodeksu cywilnego. Przedsta- wiono równie¿ zagadnienia dotycz¹ce praw spó³dzielczych, zastawu rejestrowego oraz hipo- teki oraz ksi¹g wieczystych. Niniejsze opracowanie uzupe³niono o najnowsze orzecznictwo i literaturê przedmiotu. Omówiono w nim równie¿ zasadnicze zmiany w zakresie regulacji in- stytucji hipoteki, wprowadzone ustaw¹ z 26.6.2009 r. o zmianie ustawy o ksiêgach wieczys- tych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 131, poz. 1075), która wesz³a w ¿ycie 20.2.2011 r. Warszawa–Lublin, listopad 2011 r. Autorki ROZDZIA£ I POJÊCIE I RODZAJE PRAW RZECZOWYCH Rozdzia³ I. Pojêcie i rodzaje praw rzeczowych Literatura: G. Bieniek, W sprawie podmiotowych praw rzeczowych w nowym kodeksie cy- wilnym, Rej. 2008, Nr 12; H. Cioch, H. Witczak, Zasada superficies solo cedit w prawie polskim, Rej. 1999, Nr 5; A. Doliwa, Prawo rzeczowe, Warszawa 2004; E. Drozd, Numerus clausus praw rzeczowych, [w:] S. So³tysiñski (red.), Problemy kodyfikacji prawa cywilnego. Ksiêga pami¹tko- wa ku czci Profesora Z. Radwañskiego, Poznañ 1990; A. Dyoniak, Pojêcie maj¹tku w prawie cy- wilnym, PiP 1985, z. 11–12; E. Gniewek, Kszta³towanie treœci stosunków prawnorzeczowych – za- kres swobody umów, SPP 2007, z. 2; W. J. Katner, Rozwa¿ania nad pojêciem rzeczy ruchomej, SP-E 1985, t. XXXIV; A. Klein, Elementy stosunku prawnego prawa rzeczowego, Wroc³aw 1976; K. Kruczalak, Prawa rzeczowe w ustawie o prawie prywatnym miêdzynarodowym, KPP 2000, z. 3; S. Rudnicki, Pojêcie nieruchomoœci gruntowej, Rej. 1994, Nr 1; ten¿e, O pojêciu nieruchomo- œci w prawie cywilnym, PS 199, Nr 9; A. Stêpieñ-Sporek, Status prawny urz¹dzeñ wskazanych w art. 49 KC, MoP 2008, Nr 14; F. Zoll, Przedmiot praw rzeczowych, KPP 1938, z. 3. § 1. Pojêcie prawa rzeczowego. Numerus clausus praw rzeczowych § 1. Pojêcie prawa rzeczowego. Numerus clausus praw rzeczowych Prawo rzeczowe w znaczeniu przedmiotowym to zespó³ norm prawnych regu- luj¹cych formy korzystania z rzeczy. S¹ to normy, które reguluj¹ powstanie, treœæ, zmianê, ustanie i ochronê prawa w³asnoœci, u¿ytkowania wieczystego oraz ograni- czonych praw rzeczowych. Normy te zawarte s¹ w: 1) Konstytucji RP (art. 20–21 i 64 – ochrona prawa w³asnoœci, prawa dziedzicze- nia, a tak¿e zakres dopuszczalnych ograniczeñ prawa w³asnoœci); 2) Ksiêdze drugiej KC – „W³asnoœæ i inne prawa rzeczowe” (art. 140–352 KC); 3) niektórych przepisach Ksiêgi pierwszej KC – „Czêœæ ogólna”, Tytu³ III – „Mie- 4 nie” (art. 44–55 ); 4) licznych ustawach o charakterze szczegó³owym. Poni¿ej wskazano przyk³adowo akty normatywne obejmuj¹ce normy prawne, re- guluj¹ce stosunki o charakterze prawnorzeczowm. 2 Rozdzia³ I. Pojêcie i rodzaje praw rzeczowych 1) ustawa z 6.7.1982 r. o ksiêgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), 2) ustawa z 24.6.1994 r. o w³asnoœci lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), 3) ustawa z 6.12.1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.), 4) ustawa z 15.12.2000 r. o spó³dzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.), 5) ustawa z 17.5.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), 6) ustawa z 21.8.1997 r. o gospodarce nieruchomoœciami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), 7) ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), 8) ustawa z 11.4.2003 r. o kszta³towaniu ustroju rolnego (Dz.U. Nr 64, poz. 592 ze zm.), 9) ustawa z 4.2.1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.), 10) ustawa z 18.7.2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), 11) ustawa z 3.7.2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 100, poz. 696 ze zm.), 12) ustawa z 18.9.2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 217, poz. 1689 ze zm.). Przyjmuje siê, ¿e prawem rzeczowym (w ujêciu podmiotowym) jest takie prawo podmiotowe, które charakteryzuje siê ³¹cznie dwiema cechami: 1) dotyczy rzeczy – prawo rzeczowe obci¹¿a zawsze ca³¹ rzecz, nawet je¿eli jego wykonywanie (np. prawo u¿ytkowania) jest ograniczone do oznaczonej czêœci rzeczy; czêœci sk³adowe rzeczy nie mog¹ byæ odrêbnym przedmiotem w³asnoœci lub innych praw rzeczowych (art. 47 § 1 KC); 2) jest prawem bezwzglêdnym – prawa podmiotowe bezwzglêdne s¹ prawami skutecznymi wobec wszystkich (erga omnes). Uprawnieniom podmiotu tego prawa odpowiada obowi¹zek wszystkich innych osób nieingerowania w sferê mo¿noœci postêpowania podmiotu uprawnionego. Naruszenie tego obowi¹zku powoduje konkretyzacjê podmiotu zobowi¹zanego i konkretyzacjê zachowania, jakie powinien podj¹æ. Dla uprawnionego powstaje wówczas roszczenie, którego treœæ zale¿y od rodzaju naruszenia (np. roszczenie negatoryjne wynikaj¹ce z pra- wa w³asnoœci nieruchomoœci powstaje w przypadku naruszenia tego prawa w inny sposób ni¿ pozbawienie w³aœciciela w³adztwa faktycznego nad rzecz¹ – art. 222 § 2 KC). Brak jednej z wymienionych wy¿ej cech powoduje, ¿e okreœlone prawo podmioto- we nie mo¿e byæ zaliczone do katalogu praw rzeczowych. W polskim prawie wystê- § 1. Pojêcie prawa rzeczowego. Numerus clausus praw rzeczowych 3 puj¹ równie¿ prawa bezwzglêdne, które przez to, ¿e nie dotycz¹ rzeczy, nie nale¿¹ do zamkniêtego katalogu praw rzeczowych (prawa na dobrach niematerialnych). Z dru- giej strony istnieje wiele praw polegaj¹cych na korzystaniu z rzeczy, które nie nale¿¹ do praw rzeczowych dlatego, ¿e zosta³y ukszta³towane przez ustawodawcê jako prawa o charakterze wzglêdnym. Co do zasady, prawa wzglêdne s¹ skuteczne tylko miêdzy stronami (inter partes), ale niektóre z nich mog¹ uzyskaæ rozszerzon¹ skutecznoœæ; oznacza to, ¿e staj¹ siê skuteczne wobec osób trzecich. Z mocy ustawy prawami o roz- szerzonej skutecznoœci s¹ prawo najmu lokalu (zob. art. 690 KC) i prawo do¿ywocia (zob. art. 910 KC). Równie¿ ujawnienie niektórych praw wzglêdnych w ksiêdze wie- czystej (art. 16 KWU) powoduje, ¿e staj¹ siê one skuteczne erga omnes. W polskim prawie cywilnym obowi¹zuje zasada numerus clausus praw bez- wzglêdnych, tj. podmioty prawa cywilnego nie maj¹ kompetencji do kreowania no- wych, nieprzewidzianych przez ustawê typów praw podmiotowych skutecznych erga omnes (zob. art. 244 KC; strony nie mog¹ ustanowiæ np. ciê¿aru realnego). Stro- ny nie maj¹ równie¿ kompetencji do swobodnego kszta³towania treœci przewidzia- nych ustaw¹ praw rzeczowych. I. Rzeczy 1. Pojêcie rzeczy W rozumieniu art. 45 KC rzecz¹ jest tylko przedmiot materialny. W doktrynie przyjmuje siê, ¿e rzeczami s¹ materialne czêœci przyrody (w stanie pierwotnym lub przetworzonym) na tyle wyodrêbnione, ¿e w obrocie prawnym mog¹ byæ traktowane jako dobra samoistne. Nie traktuje siê jako rzeczy w rozumieniu techniczno-praw- nym tzw. zbioru rzeczy oraz zbioru praw. Nie s¹ rzeczami: 1) dobra niematerialne – wytwory umys³u ludzkiego maj¹ce cechy oryginalnej twórczoœci (np. utwory muzyczne, literackie, naukowe, plastyczne, wynalazki, wzory zdobnicze, wzory u¿ytkowe, znaki towarowe; zob. ustawa z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm., i ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo w³asnoœci przemys³owej, tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.); 2) energie (zob. art. 555 KC oraz ustawa z 10.4.1997 r. – Prawo energetyczne, tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm. i ustawa z 29.11.2000 r. – Pra- wo atomowe, tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 42, poz. 276 ze zm.); 3) z³o¿a minera³ów (zob. ustawa – Prawo geologiczne i górnicze); 4) czêœci sk³adowe rzeczy; 5) res omnium communes (woda – zob. ustawa – Prawo wodne; powietrze, wiatr).
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo rzeczowe
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: