Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00491 006717 13423495 na godz. na dobę w sumie
Prawo rzeczowe. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 6 - ebook/pdf
Prawo rzeczowe. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 6 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 404
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8082-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Szybko i skutecznie przygotujesz się do egzaminu!

Pytania

Kazusy

Tablice

Testy

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

REPETYTORIA BECKA Prawo rzeczowe 6. wydanie pytania kazusy tablice testy REPETYTORIA BECKA Prawo rzeczowe Polecamy w tej serii: POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE, wyd. 2 POSTĘPOWANIE CYWILNE, wyd. 2 POSTĘPOWANIE KARNE, wyd. 2 PRAWO CYWILNE – CZĘŚĆ OGÓLNA, wyd. 6 PRAWO HANDLOWE I GOSPODARCZE, wyd. 2 PRAWO KARNE, wyd. 2 PRAWO KONSTYTUCYJNE, wyd. 2 PRAWO PRACY, wyd. 2 SPADKI I PRAWO RODZINNE, wyd. 2 ZOBOWIĄZANIA, wyd. 2 Prawo rzeczowe pytania • kazusy • tablice • testy 6. wydanie rozszerzone i zmienione Doktorant w Katedrze Prawa Własności Intelektualnej Arkadiusz Baran Uniwersytetu Jagiellońskiego dr Wojciech Górecki Adiunkt w Katedrze Prawa Cywilnego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kamil Grzesik Sędzia Sądu Okręgowego w Krakowie Marcin Hałgas Sędzia Sądu Rejonowego w Myślenicach Adiunkt w Katedrze Prawa Cywilnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, adwokat dr Piotr Kostański WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2018 Stan prawny: 1 stycznia 2018 r. (do Dz.U. z 2017 r. poz. 2187) Wydawca: Wioletta Żelazowska Poszczególne części opracowali: Rozdziały: VI, VII, IX, XI, XVI Rozdział I pytania 1–7, Rozdziały II, IV, XII, XIV, XV Rozdział I pytania 8–14, Rozdziały III, V, VIII, X 6–10 1–5 11–14 Pytania egzaminacyjne: Wojciech Górecki: Rozdział XIII Kamil Grzesik: Marcin Hałgas: Piotr Kostański: Kazusy: Kamil Grzesik: Marcin Hałgas: Piotr Kostański: Tablice: Arkadiusz Baran: Wojciech Górecki: 61, 63 Kamil Grzesik: Marcin Hałgas: Piotr Kostański: Testy: 1, 3, 5, 8–9, 11–12, 14–19, 21–24, 26–27, 29, 31–35, 37, 39–44, 46, 49, 53, 55, 57, 59–60, 62, 64, 66, 68–69, 71, 73–74, 76, 78, 80–82, 84 28, 30, 38, 45, 47, 48, 50, 54, 56, 70, 75, 77, 79 2, 4, 20, 25, 58, 65, 67, 72 6–7, 10, 13, 36, 51–52, 83 www.testy-prawnicze.pl © Wydawnictwo C.H.Beck 2018 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: KJS Katarzyna Słomka Druk i oprawa: P.W.P. Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-812-8081-5 ISBN e-book 978-83-812-8082-2 Spis treści Wykaz skrótów _____________________________________________________ IX Część A. Pytania egzaminacyjne Rozdział I. Ogólne wiadomości o prawie rzeczowym _____________________ Pytania 1–14 Rozdział II. Modele własności _________________________________________ Pytania 15–18 Rozdział III. Treść i wykonywanie prawa własności ______________________ Pytania 19–24 Rozdział IV. Nabycie i utrata prawa własności __________________________ Pytania 25–40 Rozdział V. Współwłasność ___________________________________________ Pytania 41–49 Rozdział VI. Własność lokali __________________________________________ Pytania 50–54 Rozdział VII. Ochrona własności ______________________________________ Pytania 55–61 Rozdział VIII. Użytkowanie wieczyste _________________________________ Pytania 62–64 Rozdział IX. Prawa rzeczowe ograniczone – przepisy ogólne _____________ Pytania 65–69 Rozdział X. Użytkowanie ____________________________________________ Pytania 70–73 Rozdział XI. Służebności _____________________________________________ Pytania 74–80 Rozdział XII. Spółdzielcze prawo do lokalu _____________________________ Pytania 81–84 Rozdział XIII. Hipoteka ______________________________________________ Pytania 85–93 1 22 31 42 75 90 98 109 116 124 129 140 149 VI Spis treści Rozdział XIV. Zastaw ________________________________________________ Pytania 94–99 Rozdział XV. Posiadanie ______________________________________________ Pytania 100–109 Rozdział XVI. Księgi wieczyste ________________________________________ Pytania 110–118 Część B. Kazusy Kazus 1. Odwołanie darowizny nieruchomości a jego skutki ___________________ Kazus 2. Zlecenie nabycia nieruchomości __________________________________ Kazus 3. Nabycie nieruchomości przez zasiedzenie __________________________ Kazus 4. Nabycie własności rzeczy ruchomej od nieuprawnionego ______________ Kazus 5. Ochrona posiadania ____________________________________________ Kazus 6. Roszczenia wynikające z korzystania z cudzej nieruchomości ___________ Kazus 7. Przesłanki wygaśnięcia służebności ________________________________ Kazus 8. Dochodzenie wierzytelności zabezpieczonej hipotecznie ______________ Kazus 9. Przesłanki ustanowienia służebności drogi koniecznej _________________ Kazus 10. Odrębna własność lokalu ______________________________________ Kazus 11. Zniesienie współużytkowania wieczystego i rozliczenia pomiędzy współuprawnionymi __________________________________________ Kazus 12. Ochrona negatoryjna. Nabycie służebności w drodze zasiedzenia _______ Kazus 13. Nabycie przez zasiedzenie udziału w prawie i odrębnej własności lokalu _ Kazus 14. Wpływ zniesienia współwłasności na prawa obciążające rzecz wspólną i udziały współwłaścicieli _______________________________________ Część C. Tablice Tablica 1. Prawo rzeczowe w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym ________ Tablica 2. Prawa rzeczowe (bezwzględne) a prawa względne __________________ Tablica 3. Mienie ______________________________________________________ Tablica 4. Własność prywatna a własność publiczna __________________________ Tablica 5. Klasyfikacja rzeczy ____________________________________________ Tablica 6. Rodzaje nieruchomości ________________________________________ Tablica 7. Część składowa a przynależność _________________________________ Tablica 8. Część składowa rzeczy ________________________________________ Tablica 9. Przynależność ________________________________________________ Tablica 10. Rodzaje pożytków ___________________________________________ Tablica 11. Rodzaje pożytków ___________________________________________ Tablica 12. Podział immisji ______________________________________________ Tablica 13. Immisje ____________________________________________________ Tablica 14. Akcesja rzeczy ruchomych _____________________________________ Tablica 15. Rodzaje praw rzeczowych _____________________________________ Tablica 16. Treść prawa własności rzeczy __________________________________ Tablica 17. Stosunki graniczne ___________________________________________ 173 186 203 215 221 226 234 241 246 253 257 262 265 269 279 284 287 295 295 296 297 297 298 298 299 300 300 301 301 302 302 303 304 304 Spis treści Tablica 18. Rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym i sądo- wym ______________________________________________________ Tablica 19. Zdarzenia prawne, powodujące nabycie prawa własności rzeczy ______ Tablica 20. Nabycie pierwotne a nabycie pochodne prawa własności ____________ Tablica 21. Granice prawa własności ______________________________________ Tablica 22. Prawo do rozporządzania rzeczą ________________________________ Tablica 23. Zasady przenoszenia własności nieruchomości _____________________ Tablica 24. Zasady nabywania nieruchomości rolnych _________________________ Tablica 25. Porównanie zasiedzenia własności nieruchomości i rzeczy ruchomej ___ Tablica 26. Zasiedzenie prawa własności nieruchomości ______________________ Tablica 27. Zasiedzenie prawa własności rzeczy ruchomych ___________________ Tablica 28. Porównanie rodzajów nakładów na rzecz _________________________ Tablica 29. Rozliczenia między właścicielem a samoistnym posiadaczem rzeczy z ty- tułu poczynionych nakładów ___________________________________ Tablica 30. Porównanie środków ochrony prawa własności ____________________ Tablica 31. Ochrona własności ___________________________________________ Tablica 32. Roszczenia uzupełniające ______________________________________ Tablica 33. Konstytutywne cechy współwłasności ____________________________ Tablica 34. Porównanie współwłasności w częściach ułamkowych i współwłasności łącznej ____________________________________________________ Tablica 35. Rodzaje zarządu rzeczą wspólną ________________________________ Tablica 36. Podmioty podejmujące poszczególne czynności zarządu rzeczą wspólną Tablica 37. Czynności zarządu rzeczą wspólną i podmioty uprawnione do ich podej- mowania ___________________________________________________ Tablica 38. Sposoby zarządu nieruchomością wspólną ________________________ Tablica 39. Zarząd ustawowy we wspólnotach mieszkaniowych ________________ Tablica 40. Tryby zniesienia współwłasności ________________________________ Tablica 41. Sposoby zniesienia współwłasności ______________________________ Tablica 42. Wywłaszczenie nieruchomości _________________________________ Tablica 43. Charakterystyka użytkowania wieczystego ________________________ Tablica 44. Treść prawa użytkowania wieczystego ___________________________ Tablica 45. Samoistne a akcesoryjne ograniczone prawa rzeczowe ______________ Tablica 46. Podział ograniczonych praw rzeczowych ze względu na treść i funkcje __ Tablica 47. Sposoby powstania ograniczonych praw rzeczowych ________________ Tablica 48. Sposoby wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ______________ Tablica 49. Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych na nieruchomości ____ Tablica 50. Kolejność zasad pierwszeństwa ograniczonych praw rzeczowych ______ Tablica 51. Rodzaje użytkowania _________________________________________ Tablica 52. Podstawowe różnice pomiędzy użytkowaniem ,,kodeksowym” a użytko- waniem ustanowionym w ramach umowy timeshare ________________ Tablica 53. Podział służebności __________________________________________ Tablica 54. Służebności czynne a służebności bierne __________________________ Tablica 55. Służebność a podział nieruchomości _____________________________ Tablica 56. Służebności gruntowe a służebności osobiste ______________________ Tablica 57. Zasiedzenie służebności gruntowej ______________________________ Tablica 58. Porównanie zastawu zwykłego i zastawu rejestrowego ______________ Tablica 59. Uprawnienia składające się na treść zastawu _______________________ VII 305 305 306 306 307 308 309 310 310 311 311 312 312 313 313 314 315 316 316 317 317 319 319 320 320 321 321 322 322 322 323 323 324 324 326 327 328 328 329 329 330 331 VIII Spis treści Tablica 60. Charakterystyka zastawu umownego i ustawowego ________________ Tablica 61. Przedmiot hipoteki ___________________________________________ Tablica 62. Uprawnienia składające się na treść hipoteki _______________________ Tablica 63. Rodzaje hipoteki _____________________________________________ Tablica 64. Sposoby ustanowienia odrębnej własności lokalu ___________________ Tablica 65. Porównanie własnościowego prawa do lokalu, lokatorskiego prawa do lokalu i odrębnej własności lokalu w spółdzielni mieszkaniowej _____ Tablica 66. Struktura posiadania __________________________________________ Tablica 67. Porównanie posiadania samoistnego, posiadania zależnego, dzierżenia oraz władztwa prekaryjnego ___________________________________ Tablica 68. Posiadacz samoistny a posiadacz zależny __________________________ Tablica 69. Domniemania związane z posiadaniem ___________________________ Tablica 70. Porównanie sytuacji prawnej posiadacza rzeczy ____________________ Tablica 71. Obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej i złej wierze ____________ Tablica 72. Porównanie ochrony posesoryjnej i petytoryjnej ___________________ Tablica 73. Środki ochrony posiadania _____________________________________ Tablica 74. Struktura księgi wieczystej ____________________________________ Tablica 75. Prawa podlegające ujawnieniu w księdze wieczystej _________________ Tablica 76. Prawnomaterialne zasady ksiąg wieczystych _______________________ Tablica 77. Deklaratoryjne a konstytutywne wpisy w księdze wieczystej __________ Tablica 78. Konstytutywny wpis w księdze wieczystej ________________________ Tablica 79. Tymczasowe a ostateczne wpisy w księdze wieczystej _______________ Tablica 80. Przesłanki rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych _______________ Tablica 81. Wyłączenie działania zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych _ Tablica 82. Przesłanki powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z  rzeczywistym stanem prawnym _______________________________ Tablica 83. Ważniejsze terminy prawa rzeczowego __________________________ Tablica 84. Ważniejsze terminy przedawnienia w prawie rzeczowym ____________ 331 332 332 333 334 334 335 336 336 337 337 338 339 339 340 340 341 341 342 342 343 343 344 344 346 Część D. Testy Test 1. Własność – przepisy ogólne, treść i wykonywanie własności ___________ 347 Test 2. Przeniesienie własności i zasiedzenie oraz inne wypadki nabycia i utraty własności _______________________ 351 Test 3. Współwłasność ___________________ 356 Test 4. Ochrona własności oraz użytkowanie wieczyste _______________________ 360 Test 5. Prawa rzeczowe ograniczone – przepisy ogólne oraz użytkowanie ____ 366 Test 6. Służebności gruntowe i osobiste _____ 373 Test 7. Zastaw na rzeczach ruchomych i na  prawach _____________________ 377 Test 8. Posiadanie _______________________ 383 Odpowiedzi do testu 1 ______ 386 Odpowiedzi do testu 2 ______ 386 Odpowiedzi do testu 3 ______ 386 Odpowiedzi do testu 4 ______ 387 Odpowiedzi do testu 5 ______ 387 Odpowiedzi do testu 6 ______ 388 Odpowiedzi do testu 7 ______ 389 Odpowiedzi do testu 8 ______ 389 Wykaz skrótów 1. Akty prawne ABGB ������� Pakiet cesarski z 1.6.1811 r. – Powszechna Księga Ustaw Cywilnych GospNierU ���� ustawa z 21.8.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. (Allgemeines Bürgerliches Gesetzbuch) z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) KC ���������� Kodeks cywilny KC austr. ����� Kodeks cywilny austriacki – ustawa z 1.6.1811 r. ze zm. KH ���������� Kodeks handlowy KM ���������� ustawa z 18.9.2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 66) Konstytucja RP � ustawa z 2.4.1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm. i ze sprost.) KPC ��������� Kodeks postępowania cywilnego KRO ��������� Kodeks rodzinny i opiekuńczy KSH ��������� Kodeks spółek handlowych KWU �������� ustawa z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1007 ze zm.) NabNierCU ��� ustawa z 24.6.1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców OchrZwU ����� ustawa z 21.8.1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2278 ze zm.) poz. 1840) poz. 201 ze zm.) poz. 1876) poz. 2291) OrdPodU ����� ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. PlZagPrzU ���� ustawa z 27.3.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym PrBank ������� ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.) PrNot �������� ustawa z 14.2.1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. X Wykaz skrótów PrPrzew ������ ustawa z 15.11.1984 r. – Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. PWKC ������� ustawa z 23.4.1964 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny (Dz.U. poz. 1983) Nr 16, poz. 94 ze zm.) SpółdzMieszkU ustawa z 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. UKUR ������� ustawa z 11.4.2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jedn. Dz.U. Dz.U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm.) WłLokU ������ ustawa z 24.6.1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. ZastRejU ����� ustawa z 6.12.1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (tekst z 2016 r. poz. 2052 ze zm.) poz. 1892 ze zm.) jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1278) 2. Czasopisma Biul. MS ������ Biuletyn Ministerstwa Sprawiedliwości Biul. SN ������ Biuletyn Sądu Najwyższego DPP ��������� Demokratyczny Przegląd Prawniczy Dz.U. �������� Dziennik Ustaw GP ����������� Gazeta Prawna KPP ��������� Kwartalnik Prawa Prywatnego MoP ��������� Monitor Prawniczy NP ����������� Nowe Prawo NPN ��������� Nowy Przegląd Notarialny ONSA �������� Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego OSA ��������� Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego OSN ��������� Orzecznictwo Sądu Najwyższego (poprzednio: Zbiór Orzeczeń Sądu Najwyższego, orzeczenia Izby Cywilnej – do 1952 r., od 1953 r. do 1961 r. – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, w 1962 r. – Izby Cywilnej, od 1963 r. do 1981 r. – Izby Cywilnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, od 1982 r. do 1989 r. – Izby Cywilnej i Administracyjnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, od 1990 r. do 1994 r. Izby Cywilnej oraz Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, od 1994 r. – Izby Cywilnej) OSP ��������� Orzecznictwo Sądów Polskich (od 1990 r.) OSPiKA ������ Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych (od 1957 r. do 1989 r.) PGiH �������� Prawo Gospodarcze i Handlowe PiP ���������� Państwo i Prawo PN ���������� Przegląd Notarialny PPH ��������� Przegląd Prawa Handlowego Pr. Gosp. ������ Prawo Gospodarcze PS ����������� Przegląd Sądowy RPEiS �������� Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Wykaz skrótów XI TPP ���������� Transformacje Prawa Prywatnego 3. Inne skróty art. ���������� artykuł b. ������������ były (-a, -e) nast. ��������� następny (-a, -e) niepubl. ������� niepublikowany np. ����������� na przykład Nr ����������� numer NSA ��������� Naczelny Sąd Administracyjny por. ���������� porównaj post. ��������� postanowienie poz. ���������� pozycja r. ������������ rok s. ������������ strona SN ���������� Sąd Najwyższy tekst jedn. ����� tekst jednolity uchw. SN(7) ��� uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów ust. ���������� ustęp w zw. �������� w związku wyr. ���������� wyrok z. ������������ zeszyt zd. ����������� zdanie ze sprost. ����� ze sprostowaniem zm. ���������� zmiana zob. ���������� zobacz Część A. Pytania egzaminacyjne Rozdział I. Ogólne wiadomości o prawie rzeczowym Pytanie 1. Czym różni się podmiotowe prawo rzeczowe od przedmiotowego prawa rzeczowego? Wskaż podstawowe cechy konstrukcyjne stosunków praw- norzeczowych i podmiotowych praw rzeczowych. Termin „prawo” nie jest jednoznaczny – mówiąc o „prawie”, można mieć na myśli zespół norm prawnych albo uprawnienia (kompleks uprawnień). Pierw- sze ze wskazanych wyżej znaczeń terminu „prawo” określane jest jako znaczenie przedmiotowe, drugie – podmiotowe. Obydwa pojęcia pozostają ze sobą w ścisłym związku – norma prawna (prawo przedmiotowe) reguluje potencjalny stosunek prawny, którego jednym z elementów jest kompleks uprawnień (prawo podmioto- we). Tradycyjnie uważa się, że prawo rzeczowe w znaczeniu przedmiotowym re- guluje cywilnoprawne formy korzystania z rzeczy, mających postać majątkowych praw podmiotowych bezwzględnych. Ze stwierdzenia, że przedmiotem praw rze- czowych są rzeczy, wynika tylko tyle, że nie istnieje de lege lata prawo rzeczowe, którego przedmiotem nie mogłaby być rzecz, mogą natomiast w konkretnych sto- sunkach funkcjonować w obrocie prawa ustanowione na prawach podmiotowych (np. użytkowanie na prawie, hipoteka na własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego). Prawo rzeczowe w znaczeniu podmiotowym jest zatem tworzone przez zespół norm prawnych regulujących treść, powstanie, zmianę, ustanie i ochronę podmioto- wych praw rzeczowych. Wszystkie prawa rzeczowe mają charakter praw majątkowych, bowiem normy prawne tworzą je w celu ochrony ekonomicznego interesu podmiotów uprawnio- nych. Prawo rzeczowe, wyd. 6, Repetytoria Becka Pytanie 1 2 Część A. Pytania egzaminacyjne Podstawowe, zaliczane bezspornie do prawa rzeczowego stosunki prawne oraz prawa podmiotowe charakteryzują się następującymi cechami, definiowanymi przez elementy, które należy uznać za zasadnicze dla ich konstrukcji i wyróżnienia: 1) własność – z art. 140 KC, określającego treść prawa własności, wywieść można podstawową normę zakazującą innym osobom ingerowania w korzystanie z rzeczy przez właściciela (wolność właściciela korzystania z rzeczy). Uszczegółowiając tak ogólnie zarysowaną sferę możności postępowania przez właściciela z rzeczą, należy wskazać na jego uprawnienie do pobierania pożytków z rzeczy, jej po- siadania oraz rozporządzania. Inne podmioty prawa cywilnego mają obowiązek nieingerowania w sferę postępowania dozwolonego właścicielowi; 2) użytkowanie wieczyste – stosownie do art. 233 KC w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu teryto- rialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzy- stać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkow- nik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Ukształtowanie treści prawa użytkowania wieczystego zbliżone jest zatem do treści prawa własności, różni się od niej jednak tym, że zakres sfery możności postępowania z rzeczą w okre- ślony sposób ogranicza użytkownikowi wieczystemu także umowa o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste. Wskazać także należy, iż prawo użytkowania wieczystego zostało ukształtowane jako prawo terminowe, przepisy prawa regu- lują także szczegółowo wzajemne prawa i obowiązki użytkownika wieczystego i właściciela gruntu. Elementów tych próżno by szukać w regulacji odnoszącej się do prawa własności; 3) użytkowanie – jest to ograniczone prawo rzeczowe, którego treść polega na obciążeniu rzeczy uprawnieniem do jej używania i do pobierania jej pożytków (art. 252 KC). Prawo użytkowania korzysta z takiej samej ochrony jak własność (por. art. 251 KC), można wyprowadzić stąd normę adresowaną do nieokreślo- nego kręgu adresatów zakazującą każdemu ingerowania w używanie rzeczy oraz pobieranie jej pożytków przez użytkownika. Z drugiej jednak strony, do stosunku prawnego użytkowania należy także zespół stosunków prawnych pomiędzy użyt- kownikiem a właścicielem rzeczy. W ustawie z 16.9.2011 r. o timeshare (Dz.U. Nr 230, poz. 1370) ustawodawca przewidział, że w umowie timeshare można ustanowić na rzecz konsumenta prawo użytkowania, do którego nie stosuje się szeregu przepisów Kodeksu cywilnego – por. art. 20 ustawy o timeshare. Przez umowę timeshare ustawodawca nakazuje rozumieć umowę, na podstawie której konsument, odpłatnie, nabywa prawo do korzystania, w okresach wskazanych w umowie, z co najmniej jednego miejsca zakwaterowania, zawartą na okres dłuższy niż rok (art. 2 ust. 1 ustawy o timeshare). Wskazana ustawa zastąpiła ustawę z 13.7.2000 r. o ochronie nabywców prawa korzystania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego w oznaczonym czasie w każdym roku oraz o zmia- Pytanie 1 Prawo rzeczowe, wyd. 6, Repetytoria Becka Rozdział I. Ogólne wiadomości o prawie rzeczowym 3 nie ustaw Kodeks cywilny, Kodeks wykroczeń i ustawy o księgach wieczy- stych i hipotece (Dz.U. Nr 74, poz. 855 ze zm.), uchylony został także przepis art. 2701 KC, dotychczas stanowiący podstawę do ukształtowania prawo korzy- stania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego w oznaczonym czasie w każ- dym roku z obowiązkiem zapłaty przedsiębiorcy ryczałtowego wynagrodzenia (tzw. timesharing), jako prawa rzeczowego – w szczególności użytkowania; 4) służebności – są to ograniczone prawa rzeczowe, których treść (art. 285 § 1 KC) polega na tym, że uprawniony może korzystać w oznaczonym zakresie z nie- ruchomości obciążonej (służebności czynne), każdy podmiot prawa cywilnego ma obowiązek respektować to prawo, ponadto pomiędzy uprawnionym a każ- doczesnym właścicielem nieruchomości obciążonej zachodzi cały szereg szcze- gółowych stosunków składających się dodatkowo na treść omawianego prawa. Oprócz służebności czynnych wyróżnić można służebności bierne, których treść polega na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać okreś- lonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (art. 285 § 1 KC); 5) prawa rzeczowe ograniczone w stosunkach spółdzielczych – najogólniej rzecz ujmując, wskazać należy na własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej. Szczegółowo prawa te zostaną omówione w dalszej części, w tym miejscu wskazać należy, iż wszystkie one charakteryzują się prawem do władania przez podmiot uprawniony określonym lokalem, w tym do rozporządzania nim, obowiązkiem powstrzymania się przez właściciela w ingerowanie w to władztwo, koniecznością poszanowania tego pra- wa przez wszystkie podmioty prawa cywilnego; 6) zastaw – stosownie do art. 306 § 1 KC można rzecz ruchomą obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzyciela- mi osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z mocy ustawy przy- sługuje pierwszeństwo szczególne. Ustanowienie prawa zastawu dokonuje się w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności. Także w ramach tego ograni- czonego prawa rzeczowego można wyróżnić dwa rodzaje stosunków – wiążący uprawnionego (zastawnika) z całą resztą podmiotów prawa cywilnego i polega- jący na zakazie ingerowania w to, że zastawnik zaspokaja swoją wierzytelność z rzeczy z pierwszeństwem przed innymi podmiotami oraz stosunek wiążący za- stawnika z właścicielem rzeczy (zastawcą). Ponadto wskazać należy, że stosunek prawny zastawu związany jest z wierzytelnością, którą zabezpiecza; 7) hipoteka – treść tego ograniczonego prawa rzeczowego w zasadniczym zrębie określa art. 65 ustawy z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Prawo rzeczowe, wyd. 6, Repetytoria Becka Pytanie 1 4 Część A. Pytania egzaminacyjne Dz.U. z 2017 r. poz. 1007 ze zm.), zgodnie z którym można nieruchomość obcią- żyć prawem, pozwalającym wierzycielowi dochodzić zaspokojenia z nierucho- mości bez względu na to, czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Ukształtowanie stosunków między podmiotami formuje się podobnie jak w przypadku zastawu, z tym za- strzeżeniem, że hipoteka – co do zasady – może obciążać nieruchomość, a nie rzecz ruchomą, nie wiąże się także z posiadaniem przedmiotu hipoteki, jak to ma miejsce w przypadku zastawu. Pytanie 2. Na czym polega bezwzględny i bezpośredni charakter praw rzeczo- wych? Bezwzględny charakter podmiotowych praw rzeczowych polega na ich skutecz- ności w stosunku do wszystkich podmiotów podlegających danemu prawodawstwu. Jak wskazano w literaturze, skuteczność może się przejawiać w następujący sposób: 1) skuteczność względem podmiotu zakłócającego korzystanie z rzeczy przez uprawnionego; 2) skuteczność względem innego prawa w czasie ich wykonywania; 3) skuteczność względem nabywcy rzeczy; 4) skuteczność w postępowaniu egzekucyjnym (względem osoby, która nabyła rzecz zbywaną w ramach egzekucji); 5) skuteczność względem nabywcy od nieuprawnionego. Takie rozumienie skuteczności powoduje konieczność sprecyzowania rozu- mienia bezpośredniości prawa podmiotowego rzeczowego poprzez wskazanie, iż na prawo o charakterze bezwzględnym składają się uprawnienia wyznaczane przez normy prawne, adresowane do bliżej nieokreślonego kręgu osób. Oprócz uprawnień bezwzględnych na prawa rzeczowe mogą składać się także uprawnie- nia względne, z którymi skorelowane są obowiązki oznaczonych osób. Przykła- dowo, zgodnie z art. 140 KC ustawodawca wskazał, iż właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób. Ochronę tego władania konstruuje art. 222 § 1 i 2 KC. Ukształtowanie praw rzeczowych jako praw bezwzględnych podyktowane jest względami ekonomicznymi (tak jest w przypadku prawa własności, zastawu czy hi- poteki, bez skuteczności erga omnes prawa te byłyby iluzoryczne) bądź względami celowościowymi (jawnym prawom ustawodawca chce zapewnić szerszą skuteczność ze względu na ich społeczne znaczenie – por. np. użytkowanie). W literaturze prawniczej zaznaczyło się zapatrywanie, iż cechą praw rzeczowych jest ich bezpośredniość, rozumiana jako możność podmiotu bezpośredniego korzy- stania z rzeczy, bez asysty lub pozwolenia innych podmiotów, wszystkie inne pod- mioty powinny uznawać i szanować sferę swobody osoby uprawnionej. Zgodnie Pytanie 2 Prawo rzeczowe, wyd. 6, Repetytoria Becka Rozdział I. Ogólne wiadomości o prawie rzeczowym 5 z tym kierunkiem analizy, każde prawo bezpośrednie jest prawem bezwzględnym, dodatkowo cechuje je określona treść nałożonych na ogół obowiązków, w konse- kwencji – określony kształt uprawnień podmiotu uprawnionego. Ujmując rzecz ina- czej – patrząc przez pryzmat bezpośredniości prawa rzeczowego – wyróżnić można prawnie chronioną wolność, tj. określony sposób wykorzystania rzeczy przez pod- miot uprawniony, który to sposób jest chroniony przed ingerencją innych osób. Przy tak rozumianej bezpośredniości nie wszystkie prawa rzeczowe są prawami bezpo- średnimi, gdyż nie każde prawo rzeczowe zezwala uprawnionemu na wykorzystanie rzeczy. Takiej cechy pozbawione są mianowicie służebności bierne. Pytanie 3. Czym różnią się prawa rzeczowe od praw względnych? Prawa rzeczowe są uważane za prawa bezwzględne, w skład których wchodzą uprawnienia bezwzględne, adresowane do bliżej nieokreślonego kręgu osób oraz skorelowane z nimi określone obowiązki tego kręgu. Prawa względne polega- ją na obowiązku jakiegoś zachowania się przez określony podmiot na rzecz inne- go określonego podmiotu, z którym to obowiązkiem skorelowane jest uprawnienie tego drugiego podmiotu do żądania odpowiedniego zachowania tego pierwszego (podmiotowi uprawnionemu przysługuje adekwatne roszczenie) lub na możności jednostronnego ukształtowania stosunku prawnego (prawo podmiotowe kształtują- ce). Roszczenia są przede wszystkim składnikami wierzytelności, tj. występującymi w zobowiązaniowym stosunku prawnym praw podmiotowych wierzyciela, polega- jącymi na możliwości zaspokojenia określonego interesu za pośrednictwem odpo- wiedniego zachowania (świadczenia) innej osoby (dłużnika). Przeciwstawienie praw bezwzględnych i względnych, czytelne z teoretycznego punktu widzenia, komplikuje się w praktyce. W prawie rzeczowym występują bo- wiem licznie uprawnienia o charakterze względnym, zaś w stosunkach zobowiąza- niowych – uprawnienia bezwzględne. W ramach pierwszej z wymienionych sfer przenikania się praw bezwzględnych i względnych wymienić należy w szczególności cechy konstrukcyjne prawa użyt- kowania wieczystego oraz ograniczonych praw rzeczowych, polegające na wza- jemnych prawach i obowiązkach zindywidualizowanych podmiotów – właściciela i osoby, której przysługuje prawo rzeczowe. Do konkretyzacji podmiotów w ra- mach stosunku bezwzględnego dochodzi także w razie naruszenia sfery wolności postępowania podmiotu uprawnionego – np. w razie naruszenia prawa własno- ści właściciel kieruje roszczenie windykacyjne (art. 222 § 1 KC) lub negatoryj- ne (art. 222 § 2 KC) przeciwko oznaczonej osobie ingerującej w sferę wolności podmiotu uprawnionego. W kolejnej grupie przypadków występowania upraw- nień względnych w dziedzinie prawa rzeczowego wymienić należy przypadki, w których wskutek zaistnienia określonej sytuacji prawnorzeczowej powstaje zo- Prawo rzeczowe, wyd. 6, Repetytoria Becka Pytanie 3 6 Część A. Pytania egzaminacyjne bowiązanie – np. powstanie roszczenia znalazcy rzeczy, kierowanego do właści- ciela o wypłatę znaleźnego (art. 10 ustawy z 20.2.2015 r. o rzeczach znalezionych, Dz.U. z 2015 r. poz. 397), tzw. roszczenia uzupełniające roszczenie windykacyjne (art. 224–230 KC), roszczenia użytkownika przeciwko właścicielowi o zwrot na- kładów na rzecz (art. 260 § 2 KC). Jak już wyżej wspomniano, także w ramach stosunków względnych niejedno- krotnie mogą występować uprawnienia o charakterze bezwzględnym – dotyczy to w szczególności ochrony uprawnień właściciela lokalu do używania tego lokalu (art. 690 KC), w ramach której stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własno- ści. Przyznając najemcy lokalu roszczenie w stosunku do nieokreślonego kręgu pod- miotów o zaniechanie ingerowania w korzystanie z lokalu, ustawodawca wykreował w ramach względnego stosunku obligacyjnego – najmu, uprawnienie bezwzględ- ne (prawnie chronioną wolność używania lokalu). Innym sposobem wykreowania zobowiązaniowego stosunku wykazującego cechy stosunku prawnorzeczowego są tzw. zobowiązania realne, w których jedna ze stron wskazywana jest poprzez okre- śloną relację do rzeczy. Przykładem zobowiązań realnych są np. prawo najmu czy dzierżawy ujawnione w księdze wieczystej na podstawie przepisu art. 16 i 17 KWU (przez fakt ich ujawnienia uzyskują skuteczność wobec praw później nabytych przez czynność prawną, w szczególności wobec nabywców rzeczy), stosunek kontraktacji (art. 625 i 626 KC), stosunek prawny najmu (art. 678 § 1 KC). Od zobowiązań realnych należy odróżnić stosunki zobowiązaniowe, w których występuje rozszerzona skuteczność wierzytelności, tj. takie stosunki, w których z mocy ustawy wierzytelność uzyskuje skuteczność wobec określonej osoby innej niż dłużnik (por. art. 59, 527 i nast. KC). Pytanie 4. Na jakiej zasadzie można wyróżnić podmiotowe prawa rzeczowe? W doktrynie można wskazać dwa sposoby wyróżniania praw podmiotowych rze- czowych. Pierwszy pogląd decydujące znaczenie przywiązuje do przedmiotu tych praw – rzeczy oraz rodzaju władzy uprawnionego nad tymi przedmiotami – bezpo- średniej i bezwzględnej. Bezpośredniość władzy oznacza, iż uprawniony może ko- rzystać z rzeczy wprost, samodzielnie, bez pośrednictwa innych osób. Bezwzględ- ny charakter władzy oznacza w tym ujęciu powszechny obowiązek poszanowania uprawnienia podmiotu do rzeczy, samemu podmiotowi przyznaje się odpowiednie roszczenia w celu zabezpieczenia jego interesu. Zgodnie z drugim poglądem, kryterium podziału na prawa rzeczowe i pozostałe jest wyłącznie kryterium normatywne – prawem rzeczowym jest tylko prawo wy- raźnie uznane za rzeczowe przez ustawę. Stanowisko to wyrasta z konstatacji, iż wy- różnianie kryteriów takich jak bezwzględność, bezpośredniość prawa rzeczowego czy specyfika jego przedmiotu nie wystarczy dla dokonania poprawnej klasyfika- Pytanie 4 Prawo rzeczowe, wyd. 6, Repetytoria Becka Rozdział I. Ogólne wiadomości o prawie rzeczowym 7 cji praw podmiotowych. A taka klasyfikacja jest konieczna wobec brzmienia wielu przepisów, wywodzących z niej konkretne skutki prawne (por. art. 47 § 1, art. 245, 310 KC, art. XXXVII–XL PWKC itd.). Nie wystarczy zatem stworzenie, na zasadzie typologii, katalogu praw wykazujących więcej lub mniej cech podmiotowych praw rzeczowych, konieczne jest dokonanie ich klasyfikacji. Wobec powyższego wskazuje się w literaturze, iż możliwe jest dwojakie podej- ście do problemu. Po pierwsze, można próbować budować definicję sprawozdawczą prawa rzeczowego poprzez ustalenie cech wspólnych praw rzeczowych uznanych za takie przez ustawodawcę. Każde prawo posiadające wyróżniony zespół cech byłoby wówczas uważane za prawo rzeczowe. Wskazuje się, iż takimi wspólnymi cecha- mi praw rzeczowych byłyby bez wątpienia: ich majątkowy, bezwzględny charakter i przedmiot, którym jest rzecz. Takie rozumowanie zasadza się na założeniu, że ist- nieje jakiś niezależny od ustawodawcy katalog praw rzeczowych, a poszczególne prawa podmiotowe zakodowane w aktach prawnych należą do niego lub nie. Dzia- łalność ustawodawcy sprowadza się zatem w istocie do lepszego lub gorszego roz- poznawania pojęcia prawa rzeczowego. Drugie podejście do problemu definiowania praw rzeczowych, odrzucając po- wyższe założenie o istnieniu niezależnego od ustawodawcy katalogu praw rzeczo- wych, sprowadza się do konstatacji, że prawem rzeczowym jest tylko takie prawo, które ustawodawca w ten sposób nazwał. Ustawodawca nie zawarł w żadnym ak- cie prawnym definicji klasycznej prawa rzeczowego, w której za pomocą genus proximus et differentiam specificam wyróżniono by prawa rzeczowe z szerszej kla- sy praw podmiotowych. Jedynym niezawodnym sposobem takiego wyróżnienia może być definicja wyliczająca wszystkie elementy zbioru „podmiotowe prawo rzeczowe” (definicja zakresowa). Z tego punktu widzenia definicja praw rzeczo- wych brzmiałaby następująco: prawami rzeczowymi są: własność, użytkowanie wieczyste, użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka. Wyliczenie to w części dotyczącej ograniczonych praw rze- czowych zaczerpnięte jest wprost z art. 244 § 1 KC, wskazującego katalog ogra- niczonych praw rzeczowych. Dotychczas każde rozszerzenie tego katalogu odby- wało się poprzez dopisanie kolejnego typu prawa do art. 244 § 1 KC, nie jest to jednak wymóg, bez którego nie doszłoby do wykreowania kolejnego typu ograni- czonego prawa rzeczowego. Wystarczające byłoby mianowicie wyraźne nazwa- nie danego w ustawie prawa ograniczonym prawem rzeczowym, aczkolwiek ze względów porządkowych nowelizacja art. 244 KC na pewno byłaby pożądana. Przykładem wykreowania nowego typu ograniczonego prawa rzeczowego bez ko- nieczności zmiany przepisu art. 244 KC jest wprowadzenie z dniem 3.8.2008 r. do polskiego sytemu prawnego, obok służebności gruntowych i służebności osobi- stych, trzeciego rodzaju służebności – służebności przesyłu (art. 3051–3054 KC), ustawą z 30.5.2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 731). Prawo rzeczowe, wyd. 6, Repetytoria Becka Pytanie 4
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo rzeczowe. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 6
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: